Skip to main content

Full text of "R.P. Roderici de Arriaga, e' Societate Iesu, ... Disputationes theologicae in tertiam partem diui Thomae. Vniuersi cursus theologici, tomus octauus, complectens tractatum de sacramento poenitentiae, extremaevnctionis & ordinis"

See other formats


R.P. RODERICI DE 
ARRIAGA, E' 

SOCIETATE IESU, 



Rodrigo : de Arriaga, Jose 
Maria Fonseca de Evora 



9 

Digitized by Google 



t- w 



f « 



l 



R. P. RODERICI 

DE ARRIAGA 

E SOCIETATE IESV 

LVCRONIENSIS HISPANI, S. THEOLOGIjE 
Do&oris,& in Cacfarea, Rcgiaque Pragcnfi Vniucrfitatc olim 
Profeiforis,nunc eiufdem Vniucrfitatis Canccllariji 

DISPVTATIONES THEOLOGIC£ 

in tcrrum Partcm Diui Thom^e. Vniucrfi Curfus Thcolpgici, 




5 



TOMVS OCTAVVS, 

COMPLECTENS TRACTATVM DE SACRAMENTO 
Pccnitentix , Extrenu-VhBioms $) Ordtnis. 

EDHIO NOVISSIMA. 




L V G D V N I, 

Sumptibus Lavrentii Anisson. 

at. dc. ixix. • 

CVM PRIVILEGIO B.EGIS, 




FACVLTAS 



R. P PROVINCIALIS BOHEMIjE 

SOCIETATIS IESV. 

Go Rodcricus dc Arrjaga, Prouincia: Bohcmia: Socictatis Iesv Pra:- 
pofitus Vicc Prouincialis,iuttapoccftaccm ad id mihi fadcam ab ad- 
triodum Rcucrcndo Patrc noftro Francifco Piccolomineo, Pnpofi- 
to Gcncrali , faculcatcm do , vc Tomus de Panitentia a Rcucrcn- 
do Patrc Roderico deArriaga Socictacis noftra: Prclbycero, ac S.Thco- 
logia: Doitorc , confcriptus, & ab aliquot Thcologis noilris ritc cxamina- 
eus , & probatus , in luccm cdatur. Crumlovvuij x x. Odob. annoM. DC 
XLVIU. 

RODER. DE ARRIACA. 



APPR0BAT10 C E N S 0 R 1 S. 

RjlCTatvsWic dcSacramentisR.P.Ttydericide Arriaga c Sociccacc Issv 
S.Thcologix Do&oris,& CxfarcarjRcgiacquc Pragcnfis Vniuerfita- 
cis CancclIarij,duobus conftans Tomis,CathoIica? Fidci ac bonis mo- 
ribus confonis , luce publica digniflimus cft ob do&rinam quam 
conrincc,pcrutilem,cxa£tam,profundam acque pcrfpicuam. A&umxx.Deccm- 
brisM.DC. L1V : 





Guil. Bologoino S. Th. Lic. Eccl. Caih. 
Can. tt Ub. Cenfor Antucrp. 



I 
I 



C E N S F R A 0 P E R I S. 

^ Os infrafcripti tcftamur,nihil nobis in his Opcribus Theologicis R.P.Ro- 
dena de Arriag^c Sociccatc Iesv S.Thcologiac Profcflbns,prorfus cccur- 
riflc a bonis moribus , & Catholica fide, Thcologorumqucplacitis alic- 
num. Incuius rcitidcm hcc tcit:monium manu noftra fublcriptum dcdimus. 
Lugduni dtc io.Apnlis,i6^i. 

IOSEPHVS GIBALINVS. CAROLVSDV LIEV. 




Facultas P. Societatis Iesv , in Prcuincia Lugduntnfi. 

Oannes GAYETvs,ProuinciaIis SocictatislEsv in Prouincia Lugduncn- 
! (i,iuxca Priuilcgiuin cidcm Socictati a Rcgibus Chriftianiflimis Hcnri- 
colM.io- Miij,ij8j.Hcnrico IV.io. Dcccmbris,i6o6.& Ludouico XIII. 
nuncrcgnantc,i4.Februarij,i6u concciTum,quo Bibliopolisomnibus prohibc- 
tur , nc libros ab ciuldcm bocict. hominibus compofitos , abfqucSupcriorum 
pcrmiflionc imprimant:Pcrmitto Lavrentio Anisson, Bibliopola: Lugduncn. 
ii,vt Opcra Theologica R.P.Roderia de Arnaga , noftrx Socictatis,a duobus Patribus 
ciufdcm Socictatisrccognita,imprimcrc,ac hberc diucndcrc poflit.Datum Lug- 
duni it.Aprilis.164L. 

Summa Primlegij a Chrifiianifiimo Calliarum Rege concejfi. 

Vdovici XIII Galli*,&Nauarra: Regisauthoritatc fancitumcft,acpra:- 
fcntibus Litcris cautum.nc quis in Rcgno fuo , aliffvc locis ditionifuac 
'fubicctis, intra proximos anno> dcccm a dic imprcflionis primx in- 
choandos^cnumcrandos^cxcudatjvcndat^cxcudcnclum^vcndcndumquc quo- 
uis modo & rationc cuict,Opera Theologica R P Roderuide Arriaga,c Socicc.lESV S. 
Thcologise ProfciToris,prjctcr Lavrentivm ANissoN.Bibliopolam Lugdunen- 
fcm,aucilIos,quibus ipfcmcc conccflcric. Prohibitum infupcrcadem authoritatc 
Regisomnibusfuis fubditis,cadcm OpcraextraRegnifuilimitcs imprirncnda 
curarc,vcl qucnquam, vbicunquc fucrit,ad id agcndum impcllcrc,ac inftigare, 
finc confcnfudiiiiLAVRENTii Anisson. Idqucomncfub confifcationc libro- 
rum,aln'fquc pccnis originali Diplomatc concra dclinqucntcs cxprcilis. Datura 
Lugduni,dic ji.Augullini,^!. 
De m/tndsto Rcgis. 

Sienatum, 

FAVVRE. 

Irima editio finemfortitaefi die 15. lulij 1669. 




R..P.R.ODE 



R P RODERICI 

D EARRIAGA, 

E S O C I ETAT E I E S V 

TRACTATVS 

DE POENITENTIA 

TRACTATVS PRIMVS, 

POENITENTIA VIRTVTE 

<P R O OE M l V M. ~ \ 

^S£SJS ^s T 1 A m s r Difputationum ordo nihil amplius vidc- 
jf retur in prxfenti exigerc, quam vt de Pcenitentia: Sa- 
I cramento agercmus \ (umus enim nunc in quarto Sa- 
3 cramcnto:vt verb Pccnitcntia fortitur rationem virtu- 
J' HB»lfoS^ 3t l * S) P otms ac * fecundam fccunda: quam huc vidcatur 
fpedtareiharc eadem virtus cffc intrinfeca &eifencialis pars Sacramcn- 
ti,commodi(fimeScholalticiomncsdc illa ctiam in praefcnti difpu- 
tant:quia Verb prius cft notitia partis quam ipfius totius : ( hoc cnim 
dicit ipfam partcm & aliquid amplius : ) ideb primo loco de virtutc 
agcrcdebebimus, dcindedc carteris partibus Pccnitentia: vt Sacra- 
mentum eit. A liqua circa voccm pccnitentisc,circa cius laudcs , ac va- 
riostitulos,fubquibus commendatur a Patribus.maximecirca illud 
di&um Hieronymi,Qubd fit fccunda tabula poft naufragium , omit- 
to , quia funt leuioris momcnti pro intcnto noltro,& paflim nota : qui 
tamcnca vidcrc volucrit,legatSuarium e Tom.^.(\\iia.ci\ dc Pccnitentia, 
lhuimad initium. Multa enim habet Cardinalis Bcllarminus fparfa 
hinc inde in quatuor libris dc Pcenitentia. Nos ad ca quae conrroucrfa 
funtacccdamus. 

Arriaga Tom. VIII. A DISPVTA 



"... 



Rod. de Arriaga Tra&atus De Tcenitentia virtute. 

DISPVTATIO PRIMA. 

Ouxdam faciliora explicatur. 



SECTIO PRIMA. 

In quo ctnucniat Paniteritia virtus cum Sa- 
cramcntt ; & quos aflus frofrie 
Pttmtentta tncludat. 

i ' R c A P r ' mum m <I uo conueniant intcr 

)g£2Q fc Porniicnria vt cft virtus, & Panitenria v* 
clt ->jcramcntum,rusc difcurrit Patxr Suarcz difp.t 
PmmrrmU pcr totatn. Mtlii rcs vidctur f.tcilior & clarior quam 
viitmt Hfttt vt vlia cgc.it difptttationc. Duobus enim vcrbis 
i fmitt». duiimtt,Vanitentiam,vt cft virtus polTe cflc folam, 
ti*SAcs:t- foccfr jj ne s aC ramento poffc elfc itempartcm Sa- 

tt v» fsri » ...... » . . i 1 

ttltt ' cramenu Pamtcnax^c promdc ca duo couuerure 

inter fc vt pattcm&-totumj coimenirc itcm voce* 
feu nomine ,quia ambo vocantur Pcrnitenria,' itcm 
"quia in vtraquc rcmittitut pccc.tuin. !n quo pun- 
0.o ca initcimut diffcrcntfa qu5d P.i_nitcntia virtus 
aliquando fola timiitcrc potclt pcccnta ; mortalia 
quidcm , fi ea pomtcntia fit contririo ; vcnialia 
vcr6,triantli non lit nili attririo : dc quo fufius in- 
' fri. Sjcr.mcntum autcm Pccnitenrix numquam 
tcmittit pcccaoim finc 1'anitenui victurc. Hxc 
tamen ir. toto rigore non clt diffcrcntia propria, 
* fcd coniiltit in co , quod Sacnmcntum Pccniten- 
tiz ( vt dixi ) cft totum includcns tanquam rartcjn 
cilcniialem ipfatn Ppcnitcntiam virtutcm ; idcoquc 
non poteft rcpcriri finc illi : totumcnim non po- 
teit ellc finc furs parubu* ciTcniialiBus:fi autcm fi- 
nc ilia e!lc non poteft . quid mirtim , li linc illa 
non tcroirtat pcccatum f Dcnique ( vt vno verbo 
dicam) Sacramintumidco dicitut Panitcntia.quia 
in fuo conceptuincludit virrutcm Panitcntix;quid- 
quid vero addit fupra hanc partcm.non cft nifi cf- 
ncacia maiot in ordinc ad rcmiflioncm pcccarorum 
tum quoad culpam , quia non omnis virrus Pani- 
tentixfe foli potcft illam rcmittcre, rum quoad 
paim in Purgatorto dcbitas , vt fufius fcqucntibus 
difputationibus citplicabitur. Vnde slrerius dico, 
Omnet cas conuenicntias,qux aflignantur intcr hxc 
X duo ; vt qu6d ambo rcfpiciant pcccata ranquam id 
- quoVi ambo dicantur Iticdicina vtilis ad falutemjam- 
bo fecunda tabula poft naufragium; qu6d ambo re- 
quiranr homincm adultum & ratinnis capaccm; 
.quod atnbo iterari poflint^cc. colligo inquam has 
orrmes qux conucnientix communiter dicuntur, 
rton tam cifc propric conuenicntias duarum rcrum 
inter fe , quam quod Panitcntia vteft virus habct 
t ~ Intra Sactamentum, quidqtrid habet pofitiuc qu.m- 
do eil fcparau ;ac proinde dc ci vt cft Sacramcn- 
uun dicitur quidquid dc ci vt feparata. 

Illnd ramcn .iducrto , Si Panitcntix Sacramen- 
tum confidcrentt vt includens npn contritioncm, 
fcd aroiiiortcm, & Panirrnria virtus.cohfidcretur 
vt inchidcns cont itioncm , ttme propric cllc dno 
cnria.totalia adxquare fntct Cc diftincfa , & vt lic 
cqBn no.^ius polfc habcre locum cas conucnien- 
tias cunmcraus , quia utnc fibi zqutualent fere 
quoad omucs crTcCtus , niii quod contritio iuftifi- 
cat in viuuic Sacramcnri , vt infra dicctut; Sa- 
crameytum autcm Ld habct pcr fc. Vbi noto. a 



T>iffrrtmrl» 
imttr Smrrm- 
mtmrutm Pm- 
mutmtU rr 

€ ■ f ri/i, nrr. 



AlU ttifft. 
rtntis. 



Suario cx Nbgiftro dift.14. P ortl aliam diffcrcntiam n;ft„„ t ui 

in ci caufationc gtatix, quod fcilkct conttitio non sm \ri» sjfif 

niii vtdilpofitiu cam cauict , Sacraroentum vcru **i»**iitU 

vt cauf 1 : qux tamcn dilfcrcntia mihi non placetj 

naiT) ii dc caufatione phylic* fcrmo fit , dixi 

ahbi eam non conucnirc noftris Sacramcntis; licct 

autcm concedatur ,eit pcr accidcns ad rcm noltiam,- 

vt patct in abis Sacramt.iius <juando rcuiuifcunt : 

tunc cnim gratiam nun caulfant nifi inoraliter : > 

idcm dici dcurret in hoc Sacramcnto; li pullet tcui- 

uifccrc. Qjod ii fcrmo iir de caufautarc in gtariam 

iulum morali , tunc non minus contririo quam Sa- 

cramentum cam habent! fuluro etgu cft diffcrenria. 

quqd ( vt ultcndimus prxcedcnti Totno ) Sacra- 

menutm, quia includit mcrita Chrifli , caufat de 

condigaocam remillionem mortahs & gratiaro 

habitualcm , coutririo vcr6 non nifi <lc congnio : 

quid iit autem caufare dc condignu, quid de con-. 

gruo, aUbi elt diftum. 

Aliam diffrcntiam aflignat ratione antiquitatis , 
qux roaior cft in virrutc Pa nitcntix? nam hxc fcm- 
per fuit ncccifiria ,& iti vfu .• at facramcntum pa- 
nitcntix a Chtifto primum inftimrum eft.Vndc ori- 
tur alia diffcrentia , quod Sacrarocntum diflicilius 
adhibc3rur .quatcnus rcquirit Miniftrum , & qui- 
dcm dignc ordinatum I onitcntia veto poteit a 
lolo ipfo pcccatorc excfceri. Eft e conrrario in aUo 
fcnfu Sacramentum facilius , qtiia ad rcmifliqncm 
mottaUs non rcquirit tam pcrfcChim avkunij fufficic 
enim attritio-.dc quo infri : cxtta Sacramcntum 
vcr6 necclfaria cft contritio aut amot Dci fuper 
otnniuqui funt a^Vus valde diffiales, Hx & fbrte 
alix minoris momcnti, diffcrcntix & conuenienriz 
polfiint intcr ca duo cxcogitari, quxfunt omnibus 
ftrc notx , ac ptoinde in illis noncftdm hxrcn- 
dum fat eft cas infinualfc brcuitct. 

Secunda difficuitas in titulo pofita cft , Quos g* ( f sdm 
a<fh» dicarut Panitentiaiucludere . an iulum pro- imrlmdst 
pofitum vitx mcliotisi an vcr6 ctiam dcbcit intcr- fmmittul*. 
ueture altquod odium (eu dolor circa priorem vi- 
tam . fn quo ptmclo quidam huius temporis hxrC- 
tici putant pauitcntiam hoc vnicum dicere, quod 
homo cur.igat qux malc fui: , conanturquc id de- 
duccre ex dcriuationc ipfa vucis, vt vidcre eft apud 
Bcliarminura fupra , qui etun ctrprcra fufc rciicit 
Ub. 1 . de Parnitcntia cap 7 Egu in hoc punuo duo 
diftingucnda iudico ? vnura cit paruiraumenti circ^J^ 
deriuariunem \ocis PamitentiMl non cnim iam agu 
Latinum ,fed Thcolugum ; breuiter tamcn dicen- 
dum vidctur ,cum vux pana fignificct aliquamaflli- 
c^tionem aut dolorem, procui dubio dcberc plus (i - 
gnificari quam fularo ccuatiunem a peccatis prx- 
cedcntibusmihil autero cummudius putcft fignifi- 
cari quam odium prxcedcntium peccatorum & do- 
lorjqui nafci fblct.quando quis nofcit fc grauc ali- 
quod malum palfum cifc. 

Qttidquid vero de hoc fic , fccunda qu.xftio dc 
rc ,qux hic mifceri poteft ,cft, An, fiuc vux Pcrni- 
tentim ex fuu conccptu id figniricct , fiue non , de- 
beant tamcn in panitcntii , quam hpmo coram 
Dco agit , vt lit frucluofa , intcmcnirc o»iium Sc " 
dolor dc commiflis peccatis. Inqua quxftionc ufi 
iudiccm hxrcricos huic dolori non tribuere vllanv.JBB 

viut 



Difp. i. Quxd tm faciUor* explicantnr, Scd. u y 



tiiltr Jtfit 
rmiis ift hi- 



vim nec pci modum difpofitionis ad peccati re- 
rnifllonemiquia ilU omncm cftkaciam foiis afti- 
bus Fidci tribucrc couantur -, vix tamcn pollum 
tnduci , vt crcdam eos neg.iflc , poflibilcm crte 
talcm dolorem , aut ctiam lUum elle bonam mo- 
xaUter. Etcnim adc6 cft lumine naturx notum, 
poflc homincm dolcrc de malc factis, quod vcrbt 
gTacia* , amicum , Rcgcm, Impcratorem offcndc- 
rit , adco itcm frequcntes lolent efle dolorcs 
huiuimodi , vt iudicari omnino dcbxac ftulms, 
cjui ncgauerit hominem poile dolcre , qu6d 
Dcum (Iium ofTcndcrit , quod feiplum cxpo- 
fucrit pcriculo damn^rionis xccrnx , &c. Ne- 
gaxe ergo poflibilcm dolorem de malc fadbs, 
non folurn ptopriis , fcd cti.m alicnis, non cadit 
in hominem qni vfum habcat rarionis. Non e(t 
crgo credibilc ncgatam ab hzreticis eam poflibili- 
tatcm. 

Secundum vero , quod etiani rale odium (it 
honeftum, ade6 ctiam clatum cfl lumine natu- 
rx , vt vix potuerit homo rationis capax id ne- 
gare; & vcr6 cum hxrccici ip(i dic.nt hone- 
ftum efli , . i llc cmcndarc in ftiturum vitam : pro- 
fcc6 non fciu quomodo poflint dicere , non 
eiTe honeiVum odio habcrc camdcm prx tcrium 
vitam malc traniacum : orane enim malum mo- 
ralc pocelt iuftiflimc & fan&flime odio habcrt. 
Vndc & Dco ipfl odio ctt impius & impiecas 
eius : vti cnim amoi honcfti c!t honeftus : ita 
c conttario odium mali moralis cfk honeftym : 
noncrgo credidcrim ab illis negari , odium prx- 
tericix vicxcfle honcftum. Ncquc item , quatc- 
nus illnd odium habct in nobis adiundtam 
anxictatcm , (eu afui&ionem aliquam , qua com- 

Eletur in cflc doloris , potcft ncgari qtiod fn 
onum : fuppo(ito enim quod homo itt capax 
«loloris in cooimuni ob mal.i (ibi am alteri illa- 
ca : ( dc qua capacitatc nullus duhitarc poteft , 
Vc paulo antc dix : ) profcct6 ipfo lumine nacu- 
rx norum c(t* ctfc eciam valdc decens.valde ho- 
ncftum , vc hoino longc ampUus dolcac , qu6d 
Dcum ofTcndciit , quia per hoc grauiflimum ec- 
iam (Ibi inrulit malum , quam qu6d amiierit 
fbnunas , filios , honorcm »&c. quo fenfu ctiam 
dolcrc honcftiflimc polfumus , qu6d alij pcc- 
ccnt. Et fanc ipli hxrctici frcqttentiflimc dolent, 
& pucanr fe fancciflimc dolcre , qu6d non tenca- 
mus eorum fidcm : quia putant nos in hoc pun- 
cro crrare. Honcltatem autem huius doloris 
poflitmus prxterca innnicis excmphs ex (acra 
Scriprura probare : & quidcm qtioad pcccaca 
propria , quid luculeft>ius cfle porcft quatn Da- 
uidis lacrymx , dolores , gcmicus , qttod Drum 
offcndcrit i id quod vix non pcr omncs Pfalmos 
& eorum verficulos declarac : quid manifeflius 
quam Petri & Magdalenx lacrymx , in quibus 
& anxietatcm , & dolorcs & cordis contricioncs 
expcrros fuifle quis negabit i Omitto iam ea 
loca , qttibus Dcus nos paflim pcr Prophetas ad 
dolcndum dc peccatis , cV ad agcndam pro illis 
pccnitcntiam nortatut. Quoad dolorcm ttem 
pro pcccacis alienis , Danid ipic de fc ceftacur/e 
ade6 doluiflc , qu6d homiiies ali| mandara Dci 
cranigredcccncui , vt vix non eo doloie conta- 
bucrit : quid dePhinecs cV Mathachia, quibtts 
pro fancliflimo zclo ( quique Dco gratillimus 
fuit ) ad rcnum ipforum commotionem accenii 
fiint - Non ergo e(t crcdendum hxrcricos huius 
lempotis aufos negare talera dolorcm efle ho< 
neflum , quamumuis dixcrint neccflatiuifr non 
clTe ad iuftincationcm ; quia , vc nocaui , omnia 
Attuii« Tom. VI II. 



volunt in fola Fidc collocare:id quod ali6 fpe- 
clat. Dc ncct ffiratc autcm & vtilitatc cius dolo- 
ris ad rcmtllioncm ptc.uoiuin diccmtis .ufri 
fufius. Et fatis ratione h^rcticotiun cx voct! 
Pamtenti* dc morc dcUrancitUD. 



SECTIO SECVNDA. 

£*U ex eis achbus fit proprte 
Pamttcnti*. 



/ 



d; 



i x i m v s obiter interueuirc voluut.ttcm 
'emendacionis in fucuiurn , odium prxtcri- f 
toium malefadtorum dolorem , Sc qu6d ea ho- 
mo admifcrit : iam potcll in dubium vcrri, Quis 
ex his acribus (ic proprie Pcmiccncia. Patcr oa 
fpar • Hurt.idus Tractatu dc Pcenitcnt.a: diffic 
difpuutioius primx ooitcr mfinuat , folam trtlti- ^**^ 1 
tiam , (eu dolorcm orturn cx odio ptccati eiie 
proptic Pccnitentiaui ; quia fola iU.i cft Pani- 
rudo : dolotcin vci6 cantum clle radicaiicer Pce- 
niccntiam : nam ft Pu nitcncia dc.umicur a pte» 
na , ergo illc folus adus , qui eil foriualiccr por- 
na , dici poteit 1'anitcntia. Quarftto cit dc no- 
minc , cui cx duobus his actibus ca vox debeat 
appUcari. i t fane fi fccnitcntiam a pccna dcfu- 
mamus , conciuiio Paccis Hurtadi vcrofimiUs 
eft , & poceit fitaderi valdc probabiliccr Prim6; 
quia Bcaci efto habeant grauc odium coium pcc- 
catorum , qua- in hac vici coramiicrunc , non di- 
cunttir camcn habere Pccnitentiam ; co qu6d ta- 
tionc ftatus non lubcant afflicrionem aut dolb- 
rem vllum. Sccund6 , quia ipfc Oeus cfto poflit 
habcre odium , non tamen potcft haberc fceni- 
tentiam f qnia non potcft haberc dolorem vUunv 
clt quidcm in Dco aLa racio, quod fcciiitcnria fir 
de nulo proprio , vc ftatim ditam. Nihiiominus ttijlt»/intl 
umen pucarem melius nos locuturos , (i dixeri- tis. 
mus Pa-nitcntiam includcrc formaiicer vcrumquc 
illum adum, ica vt ncmer lolus&Pccniccncia l'cr . 
qtiam doclrinam in prinus I.itisrit propoiit.s m- 
ftamiis de Dco & Ocacis quia cum in illis dcflc 
actus illc fccundus rcqailitus parcialirer ad Pce- 
nitcnciam , co ip!b dccft ilUs Pa*nitt.ntia : cciimit 
non dicunus cocam huius rarioncm in co lccun- 
do aftu coniiftcrc : ad hoc cnim , vt dcficicnte 
anima rationali non mancac ellencia hominisj 
futficic qu6d anima lic pars hotninis : ncc requi- 
rirur , vt ipia fola fic homo. Addo prxcerca « 
eam (ecdudam inftantiam de Deo non vidcri a.i 
icm pixfcntem , quia Dcut quantumuis odio 
habeat aliorum peccata, fuai tamen a&oncs nort 
poteftodio habere : Pomitcntia autcm fub hac 
voce omnino eifentialitcr requirit ddium pro- 
priarum aiftionum. Nam etiamli de alieuis pof- 
fit quis concriftari , & vehcmcntcr aftligi , norl 
tamcn ntnc dicicur habere PccniteatJam i ergci 
cx dcfcctu aflliitionis & doloris , prxcisc lo- 
qucndo, non elt Deus incapax Pccnitentix » fed 
aliunde id ei prouenic Et nxc quoad inftantiai. 

Qu6d ver6 meli6s dicamus tam odittm cllc -7 
p«.tcin formalcm Pcenicetuix quam ipfam af- ,/J/ >v 
flicrioncm , patet Ptimo : quia li t)ixc .• conli- 
dererur anxiccas illa &: affiictio , feu ( \i lic dt- 
cam ) dolor ille fenflbiUs , ncquaqttam ItitficaHtd. 
Pcenicenciam , ni(i (ic deccftacio pcxccdcntis imd 
6c propoiitum noux vitx : ftuia anxict.is , atfli- 
i tio & dolor ille fxpiffimc rcpcrtrur in multis 
ob pcccata comraifla : quiumcn non idcO ha- 

e\ » betti 



de Arr i a g a. Tra&atus De PoenitentU vittt* 



8. 

Dttiualii 



4 Roi> 

fcent propriam rarionem Pctnilcnticrnam Ucet gc- 
ina.it fub oneic.non tamcn dctcftantur abfolute 
aiodfcccruntiBCC cogitant illud Jcfcrcrcrid quod 
jnaximc sd Pccnitenriam vidcrur cflc ncccllarium. 
Sccnndo iJ ipftim fuadctur, nam Jctcltari pecca» 
tum , & liabcrc illnd odio videtur ciTc quali fub- 
ftanria lccnitcntix, ex qui deinde rcliqua io fub- 
iecto capaci fcquuntur; vti fuo modo dicimus e 
contnrio vifioncm folam bcatam, cx qui dciiidc 
gaudium.l ctitii, Scc. refulunt, cllc bcatitudincm 
eircntialem : cx quo capitc fbrtafle potius c cnn 
trario folum illud odiuni vidcrctur vocandum Pcc- 
nitcntia.niti in hac quxltionc dc nominc obcllet 
communis modus loqucndi ncgans Ccatis Pccni- 
tcntiam, cfto ibi fit illud odium,- ncgaus inquam, 
eo quod illis dclit afllictio Sc dolor : vndc colli- 
gimus homines voluillc pct cam voccm figniri- 
catc vttumquc illum a&um fimul fumptum, lioc 
cltv.v iUum qui cft radix rcliquorum , Sc aiios cx 
illo ortos. 

Et hinc eriam rcfpondetur ad fundamcnrum 
ex dcriuarione vocis; fatcmut crgonunc voccm 
vttm Paai- jjlam dcriuari a pccni ; ( quod fottailc aJiquis in 
tentia. dubium venetct ; } diciinus tamcn non idco fc- 
qui , omnes acnis, qui conftituunt Pceuitentiam 
formaUtcr , dcbcrc clfc pcenalcs : fufficit cmm, 
ii aUquis cx ifiis fit. Addc , iurc mcrko illud 
odium dici polfc pornaje tanquarn tadiccm pcr- 
QuUpt fri- nx - Pro quo aJocrtO hanc voccm Panittutm, 
ftOfcco*. Ci derhiatur a voce fernu(vi iam lupponimus Jnon 
dcriuatia p . ni puiut pure putc lignihcat illuin 
dolorcm , & cam afilichonem , qux rcperi i po- 
tcft in .'dibus ipfis voluntatib vt pulC intcriori- 
bus ; quia hi attus in L atina lingua propric non 
dicumur pcrna : hoc cnim nomen ad cxrcriorem 
dolorcni, Sc ad obiccta ipfa, qux ab homine cx- 
terius rolcrantur ordinaric cVPtunario, appljcatuii 
ccrtum eft autcm finc ciufrnodi doloribus fal- 
uari pollc totam eflcntiam pcrfcciiflimx Pceui- 
tcntix , qnx vt ITc , eiiam Thcologicc loqucn- 
do , infolis acubus libciis voluniaiis confiftit ; & 
cx co capitc potcft pcr fc in AngeUs Sc in anirna- 
bus fcpaiaris tcpcrin, etgo argumcntttm a dcriua- 
tionc vocis nimis multuin iirobat , lcilicet ncc ip- 
iius voluntatis dolotcm cllc fbrmauttt & ptopric 
Pocoitentiam , fed fummum caulam ilUus : crgo 
illtid odium , etiamfi in.fc non fic pccna ,potcit 
tamen dici Pcenitcnria j quia cft caula , vt nuiuf- 
modi pccnx cxtciiorcs in compcnfationcm cul- 
p.r aflumantur. Pro intcnto tandcm noftro addo, 
iuppofito Ulo odio pcccariob motiuuin honeftum, 
fiuc hoc fit ipfa honcftas vittutis , cui pcccatum 
opponitui , huc infinita Dei bonitas , dolotcm & 
afffictioncm illam fcrc neccflano fcqui finc vUi 
noui Ubenate , fi fubiedrum fit capax doloris & 
affli&ionis; ac pioindc non pofle in el afflicJionc 
& triftitii proprie confiftcrc rarioncm Pceni. 
tentix dc qni nunc dilpuumus ; quia hxc dcbct 
clTc adus omuino libct & mciitoiius Et dc hac 
quxftiouc , quz fctc tota eft dc nominc, latis. 



SECTIO TERTIA. 

*>uo fatfo P*nite»tis fufPonem feccMtum 
fofsit ejfe t irtus : vbi dt fuioris 
honeJ/Ate. 



fmrunmi* 
nm *fl ftf 
frfifmm», 
ftdttmf» 
fmn4. 



docet , vcrecundiam non cfle vitturem, quia cul< 
pam fupponit ,-efl'e tamcn pafiioncm laudabUcm: 
hiuc cnim infertuc > Pccnitcntiam , qnc ctiam 
Jupponic culpam , non efle vinutcm. Occa- 
lionc huius obie£tioriis valdc multa dicuntuc 
citca lioncftatem vcrccundia; , quz a nobis funt 
breuitct cxaminanda non tam tationc ipfius 
veiecuudiz Sc pudoris , non cnim cft hic lo- 
cus dc pudoic difputandi , quam quia occafio- 
ncm nobis prxbcnt cxaminandi aliqua principia 
ad gcnus lnoris pcninentia, qux funt icitudignif- 
fuiu. 

SVBSECTIO PRIMA. 

RtfponittUT ylriftttlu ttfiimcnio,ir tx*vmn*ntur 
rntiontt f.if.tis.Cr Dimi Tkonunrrt* 
" bontjltunn fuitrit. 



1 



tio dubitandi defuminu cx Ariftotelc i. 
hiotum cap. 7. Sc Ubto. 4. cap.vlt. vbi 



Gitut ad Aiiftotclcm dicinuis , Eum videti Snfiu Art~ 
lohim locutum dc p.iillonc partis inrcrioris, fi»tuj. 
ita vt a&us vcrecundix non lit fbrmaUcc r li- 
bcr : & in co fcnlu non cft contra nos , criam- 
fi rciiciat verccundiam i rationc virtutis ; quia 
vittns omnis debct clfc actus voluntatis propric 
& fbtmalitcr libcr ; qtulis cft acttis Pamtcntix, 
de quo nunc loquimut : in fubftanrii crgo do- 
itiim- non cft nobis contrarius : aJhuc umcn 
ratio , qui iJ ptobat , h.ibct difhculutcm ; dc 
qiiifutmi.QjioJ fi loquatur Arillutcles dc aftu 
hbcfo vol.intacis , & illum dicac non clic virtu- SO. 
tem , clfc tainen lauJabilcm ; piofccli toquitut Jdfit. 
minus confcqucntcr Nam omnis actus volunu- ,tU "*1 n ' 
tis Ubcr &c laudabilis cft eo info honcftus : vn- 
dc cnim lubcrcr cjm laudabilitatcm , mli ho- 
ncftum obicctum icipicetct ) ctgo cft acms 
virturis. 

Fatcndum crgo eft cnm Patre Vafqucz, Arifto- 
telem maic aigumcnutum clTc. N un fupponcre f,t,fi tiiut 
culpam non ptobat acium fc<;uentcin non poflc k>*«fi»i 
eflc honcltum ,• ccrtc dctcftari malc facta lumi ; f*fi»—t 
nc nacura: appatct honeltum , vti 5c vcllc fc ,m: f m - 
cmendare, vt Jiximus paulb antc.Et pouft ad ho- 
mincm id vrgcri.-Nam iufticia puniriua ctiam in 
Aiiftotclis doctiini eft vircusveia & ptopria ; ftt 
tamcn. fiipponit culpam; crgo. 

Refpondcbis fbrtc luftitiam fupponete culpam 
non cx panc eam habcntis,fcd cx pattc illorum 
qui puniuntur, hoc autcm non clTe contra tatio- 
ncm-viitutis. Sed contta , quia hxc difTcrentia 
nulla omnitio c I. Nam l! fcmcl admittamus non 
elfe contra rationem viuut . qu6d fupponat cul- 
pam ; pci accidcns ptofcdtC» ctit , quod hxc prx- 
cedat cx partc opcranris aut cx paitc alteiius:fa> 
teri enim Jcbct Ariftotclcs, ctiam illum qui pcc- 
cauit potfc dcindc habcre actus bonos &: vircu- 
tes ; hoc autcm. adnulfo , cut quxib impedictur 
actut ille , qub minus fit bonus , ex co quod cx 
parte fubiccii proprij potius quam cx partc alte- 
rius prxfupponat culpam ? non cft ecgo mulcum 
dc Ariftotclc cutandum in macerii virtutum.- 

Quoad pudorcm verb , Vtrum illc fit a&us 11 \ 
vixtucis nccnc, cft, vt dixi, maxinu diflcnlio in- j *!?"™ 
tcr Auctotcs ; intci quos Patet Vafquez To- ^ '" v "~ 
mo 4. quxft. 85. d. vnici omnino ccnfct pu- smtmti» P. 
dotem non cire virtutem ,quia habct pro mori- rtff*- 
uo fugam infamix cx atfcclu xftimacionis Sc ho- »■>"""*• 
noris propri) ; hoc autcm motmum , quia aU- 
quando abfttahiti pcccato, aliquando etiam ad 
illud ^pellit, non cft laudabilc ; ac pioinde aic 
uec vetccundiam illud relpicicntcm ctlc virtu. 

tcm, 



Difp.i. Qu.erl.jm ftciliora cxftlicantur. StCt. j 

rem. Hxc ratio mihi nullo r*odo probatut , quia ' eft ; vetecundiam vero optime poffe e(Te de pec* 
( vt fusc oftendi Tomo j. dum tu- virtucc Unrui- cato adhuc durantceo inftanti,quo ipfa vcrccun- 
litatis difputaui ) honor proprius & bona xiU- dia e«iftit. 1d quod duobus modis potcft cx» 



N*m titfi 
virtu/i, 
fm*d timt 
rrutimmm 
mli /uj.iJi 



wv.uo funt obic&a honcfta , pofluntque pcr (e 
tcrminare actum virtucis nqn minus quam fani- 
tas & confctuatio vitx, ncque cft nccefTura cum 
honorcm ad vlteriorcm alium honeftum finem 
•tdinarc. Videtur Paccr Vafqucz loco citato ali- 
^uo modo prxfcnfiffe dimculcatcm, & non faris 
•onfcquenccr locutus ; nara poft tres aut qua- 
tuor Uneas addit , timorem infamix non c(Te 
vircucem , niii forfan illam dicamus ad virtutcra 
Bkigiunimitacis pertinere , qux etiam cutat pro- 
priam dignitatcm Sc honorcm fccundum dcbi- 
tam mcmurara , Scc. Hxc ilic : quibus iam fa- 
tetur rimotcm infamix cifc virtucis actuin, iiue 
illa virtus ilt magnanimiras , fiue quxcum- 
quc alia : (id quod cgo iam non curo : ) ergo, eo 
qu5d vcrccundia fugiat infamiam, Sc velit con- 
fctuare fuum honorem , non dcbct rciici a ra- 
rione virtutis. Quod autcm obiicicbatur , illud 
moriuum , ctfiaTiquando homincm rctraluc a 
pcccato, ctiam pollc e contrario induccre in pcc- 
carum : ergo non eft honcftum : hoc iu.ju.un non 
habct dimcultatcm vllam , quia fiio modo de 
imtlintt tU omuibus motiuis rcliquarum virtutum dici po- 
~" - teft. Nam afrechis abflincncix v. g. porclt ctiam 

hominem inducerc in peccatum , vt cum quis 
cum dctrimcnto fanitatis abftinct : aut lt contra 
voluntatcm Superiotis ab(tine3t : Sc idcm fuo 
modo dicipbtcft dc cxtcris vircuribus , (bla ex- 
cnepta charitatc , qux non haber mcdium : im6 
ipfum propoGtum vniucrfalc numquam pcccan- 
oi ob pceuas infcrni induccre co fcnfu poirec 
adpeccandura, fi alicui proponcretur : Tm tUm- 
tt.tberit nd ivftrn , ji non ficeru peccatum hot: 
fol-.im cri;o charitaris motiuum cll talc,quod nun- 
quam poffit admittcrc vllum pcccatum ; ergo 
ex eo capite non dcbct mothium verccundix a 
vcra ratioue virtutis rciici. Abfolutc crgo rc- 
fpondcmus : Qu6d motiuum altquod virtutis 
pofllt in vno aur alrero cafii ad peccandum indu- 
duccrc, non oriri cx ipfo motiuo , fcd cx nimio 
affc&u illius, Sc quia non amatur fub dcbiris cic 
cumftanriis : vt cum vult quis orarc , dum vi- 
dct fc tcncri proximo pcricliranti dc vita accur- 
rere. * ( Ide6 dtci comraunitcr folet , prudcntiain 
poncre medium fcu modum in virtuticuts. Amor 
ergo proprij honoris , ficut amor proprix vitx, 

firoptix fanitatis , &c. in fe eft honcfhis, quando 
ub regulis prudetuix fit : ergo adhuc non oflcn- 
ditur, cur verecundia , dum nonorem cum amat, 
non (it virruofa ex fe , nifi probetur , qu6d non 
lubeat debitas circumftanti ts. Diuus Thomas 
eo arr. quxft. 85. pudorcm Sc verecundiam criam 
reiicir a r ttionc virtutis , non tamen Poeniten- 
tiam : quia hxc necc(fari6 cft de malo prxteriro: 
pudor vctc poteft cffc de prxfcnri : non cft au- 
tem contra rationem virtutis rcfpiccrc malum vt 
prxtcrirum , fecus vt ptxfcns. Hanc explicatio- 
ncm ctiam dcfcndit Patcr Suarez difputatione 7. 
fctc. t.num 9. eam ver6 reiicit Vafquez, e6 
qu6d non minus Pocnitentia poteft elfc de rnalo 
lmmediatc ante commiffio quam pudor. Ergo 
$m*m*Mplk ex ^ oc ca P* te non affigrutur aifparttas intet Pce- 
Duum n, " ten riam & pudorcm. Arbitror ramcn Diuum 
»«■. 1 horaam plus voluilfe quam hic putct Vafquez. 
Et vei5 Patet Suarcz cxprcfse Diuum Thomam 
cxplicat it.t, vt fcnferit Pcenitcntiam fupponcte 
clicntialitcr , faltcm vno inlhmti ante fuiflc pcc- 
catura , Sc non cfTc ipfb momcnto > in quo illa. 
AtrUga Tenu VI II. 



M 

Stnttntia 

D.Tktmi. 



Htititnr m 

rymfimr^ 



tmt 

Jbt 



pUcari primo , vt loquatur D.Thonus non ds 
pcccato , quod eft occafio rcmota verccundtx,icd 
dc infamia illa qux ex pcccato lequitur , &c de 
qua proxime cft vcrccundia : eft cnim dolor dm 
ignominia. Ccrtum autctn cft ignominiam hanc 
pollc clfe de pixfcnti , quando cft pudot : im6 
maximum tunc clfc pudorcra , quando ignorai- 
nia eft prxfens : quando enim iam ignoroinia 
prxreriit , nonita nomo pudcnt , fcu \crccuAda« 
cttr. In hoc fcnfu aliquis putarct Diuum Tho- 
mam locutum hiiffc , dum dixit vcrccundiitn 
cffc de inalo prxfcnti , Pcrnitenciam vcr6 nece£ 
fari6 dc prxtcrito : Sc ita ilUun inrellexit Patcr , . 
Suarez co loco cicato. Mihi tamcn non faiisfa- itLfi tm . 
cic Ikcc cxplicatio vllo modo , ncquc cft ad mcn- ttflitmti», 
tcm Diui Thomx : nam hic nominc nutli rxprcfl 
sc intclligit turpc fachtm : mala autcm fanu in 
fc non cft curpc ractum , cfto otiatur cx il)o:hoC 
ergo turpc fachim dicit Diuus Thomas cffc pof> 
fc prxlcns dttm cft vcrccttndia. Dciirdc in Pceni- 
tencia poflcmus aliqmd fimilc cucnire. nam potc 
pcccaium manct (UfpUcencu actuaUs Dei in pcc- 
cacotcm , mancc iu hoc diguius ad odium ; : c 
pccnam qua: omnia ex nacura rci poflunr effe 
prxfcncia , ctiam qtiando homo pcrfcctiflimarn 
cxctccc pccnitcnti.tm fuju-rnatuialcm , etiatn< 
aclits contritionis &c amoris Dci fupcr omnia) 
quia f vt fuppono ) contriiio cx rutura ici non 
fuilicit ad cxjicllcndum pcccacum , lcd id putc 
putc proucmt dc facto c.x hbcraUcatc Dci. Prx- 
tctca ctiam dc faclo potcft cohxtcrc peccatutn 
hahitualc cum actibus tcUquis Pccnitcntix fo» 
pcrnaturalibus &: honcftis , qui non funt acVu» 
contricionis : crgo cx hoc capite non faUuruc 
benc ca dirfctcntia intcr Pccnitcnriain Sc vcre» 
cundiam , quam Diuus Thomas intcndit Id cr- 
goalitcrcxjjBcandura , vtvidcacur Sanchis Do AUtirtn* 
cior loctuus|Prim5 dc prxfcntia quaii morali: flumtnr. 
nam fxpc conringic homincm dcprehet. li ab D.Thtmtu 
aliis in ipfa planc aclionc turpi : vndc quali cc- ****** 
dcm momcnto vix dato loco ad ccllandum ab y *J1 m * u 
illa incipit pttdoi fcu vciccundia : & licct eo ip- 
fo iam hoino illc ccllct a continuatione pccca- 
ti auc fadti illitis curpis : nihilorainus rcfpechi 
cius excrcitij aclualis , in quo dcprchenfus cft, 
K&c dicuncur eodera '.inftanti & culpa Sc vcre- 
cundia fuiffc. Sccynd5 , vt in toto rigorc phy- 
fico dicatnus id aliquando cuenire : ficri cnim 
potcft vt dtto fc inuicera in eodem inftantiphy- 
iico prime vidcant , quia fibi occurrunt : con- 
tingete eigo potcft , vt eo inftanti , quo quis fu- 
ratur , videatur ab alio , & ipfe iUum altetura vi- 
deat :ccce in codem inftanu reali cft pcccacunx 
ipfum Sc vciecundia, Ec vcr5 ad hoc non cft ne« 
ccflum, vc funul prim6 fe videam : nam (i ego 
occulce videbam alcerum furancein , auc aliuvl 
turpe facicntem , & ipfc non mutau aut volun* 
utc aut .tLtionc cxtcriori mc afpicientcm lei*vi^ 
dcat,co ipfb momcnto vcrecundabiuu , ancc* 
quam volirioncm intcriorcm 6> cxteriotnn 
a&onem po0it rcuoc are : id quod cxpcticntia 
quoridiana compertum eft. In Pocnicciuia id lo- 
cura habere non potcft , quia hxc necclfaii6 dc« 
bcc effc falcem vno inftanti poft ■eccatum : in 
cafu autem pofito illa vchcmcns difplicenria non 
tam cft dolor de ipfb tutpt fadto , qcam qtiod, 
homo ftt dcprebcnftis : ac ptoinde tunc imrae- 
diatc» Sc poutai non cft oe culpa, f«d Je infa- 

A a rrua; 



»1 



6 Roi>. de Akk i a g a Tra&atus De PaemfenttA virtute. 



FM/IJ 
tmT. 



mii i idcoque tunc non habct tationem vittutis, 
vi ait Diuus Thomas : contta qucro (ic cxplica 
tura nihil valent argtimcnta 1'attts Vafqoet, quia 
icueri non oftcndunt , pudotcru non poflc cfle 
dc przfcnti turpi fa&o. 
gnltmr 'u** Secuod6 ergo poflet ex Recentioiibus ira- 
TitmA jn$. puguaii Oiuus Thomas-,qnta ctiam ft vctccundia 
bmfdun. poult dle dc turpi facto ptxfenti , non ideo cx- 
cluditur a ratione acTus vittutis. Etenim fi quts 
habcrct adutn aliqitetn Fidei diuinat , qno ipio 
inftanti , quo pcccat , nofcetct fe peccare, actus 
ille ncccfsand Sc esemialtter fuppoiterct pecca- 
tum eodcm omnino inftanti , quo ipfe cflj Sc ta- 
mcn nou idc6excludcr«cur a rationc houefti ac 
fupcrnaturalis , crgo idcm de verccundii dicere 
po&umus , ctiamfi fupponat prxfcns fa&um tur- 
*■■> pe,obquod vctccundaiut homo. Refpondeo> 
HAetffug- Ncquc hanc rationem cfse vrgentcm , quia aliud 
* "1"' e(l loqui de -iCtu voluntatis , de quo lolu.n agit 
Diuus Thomas , aliud vet6 dc adibus intclle- 
ctus , qut fuam fupernatutalitatem non ab ob- 
icctt honctlatc accipiunt , neque a prxfcntii vel 
abfcntii obicdti , lcd cx co , qu6d illud rc ipsi 
nulcant prout itt fc e(l ; 8c quud pcr auxiiium 
iupernaturale fiant innitanturquc Dco loqucnti : 
qux omnia ftert pofsuut , ctiamti obicdtum in fe 
fit malum. At adtus voluoutis difpliccntix , qui 
fuam bwmutcm fol&m habcre poteft ex retra- 
&4(ioiic nuii operis, ccttc co ipfo cjuod cuhxtc.n: 
- cum ilio mtlo operc , non poteft, habcre ratio- 
nem virtutis : qa.iis cnim alla virtus cft, qux um 
rrigidc malum reiicit, vtcum illo omnino cohx- 
reto 

Dixi , Eum aHitm volttnttiu ntn pojfe tjfe 
honejinw , <jmi tx rttrttdione tmtli cperis £4- 
bere dcberet fo.yit.item , vt occurrcrcm rcplicx 
qux fieri potfct , (i diccrctut etiam ad adtum ip- 
fum Fidei dcbcrc concutrerc adtum voluntatis 
honeftum,fciluct piam arTectionem { ac proinde 
pofle etiara ..dtum volunutis bonellum fuppo- 
nete in eodcm inftami adtum alium voluntatis 
maium. Vt crgo huic obi< ctioni occurrerem , 
Jocutos fum de aclibus illi voluntaiis , qui fo- 
lum poiTunc babcte honcftatem ex co , qu, . J 
reiiciant adtum aliquem malum : ibi cnim ap- 
palet , fi ita :ilum rcticunt , vt fimul cum eo co- 
hxreant , non poffc cflc abfolute virruofum. 
Contra quam rationem non facit inftanria c pii 
affcdtione fupernatatali ; nam hxc non habct 
honeftatem cx eo qttod teiftiat illuvn adtum , 
cuius cxift nti.nn ctedit , fed cx eo, qn6d de- 
termincc inteilectum ad alsenciendum Dco di- 
ccnti.id quod te ipsatunc prxtTar,ergoadhuc racio 
Diui Tomx videtur fubfiftere. 

Facilias etgo reiici poteft , quia non foli adhis 
Rtqtitu' *f er fi cacCl voluntatis funt virtuofi & honefti , 
f A.ttttD. >ed ctiam fimpliccs complaccntix , fi fint circa 
Tbmt /<•». obiedtum honcftum . nam & fimplex compla- 
f>n». centia dtca Deuro cft honcfta , & fimplex amor 
caftiratis eft honcftus ; & fic de rcliquis coropla- 
cehtijs circa obiecla honcfta dicenduro cft. Fa- 
teot quidem illas n, >n efle furficientes vt denn- 
minet hominero ablblttte virtuofum, quia hu- 
iufmodi denoroinationes ab aftibus etncacibus 
prxcisc dcfumantur , & ver6 nec quidem ab 
vno aut ahcro cffi.aci , cnm tamen ccrciflimum 
fit iUum etTc honcftum, fcd » multis fimul,qui. 
que fufficiant ad confticucndnm hominem arTc- 
cTum habitualiter vittuti. Hinc aucem noncol- 
ligicur cas complacencias non cfle in fe honcftas : 
dc quo folo puucTo nunc difpucamus^iinc ar- 



gumentot : Ratio Diui Thomc cx co defumpta, 
quod vctecuodia cflc pcftlt dc turpi roalo ptx- 
iei.ti ,oihil aliud pute putc ptobat , quim qu6d 
verecundia teu pudot non fit cfficax retratUacio 
roali rooralis ; nam hxc non cobxrct fimul ia 
codrro inftanti curo tpfo roalo tctraftaio : nullo 
aarero tnodo probac non polfc cflc aliquam in- 
cflicacem diiplicciuiam honcftam in mal tii ipfi 
moiali j ctgo adhuc non rcdditut ratio fuffi- 
ciens , cut adhis pudotis non fit in fuo conccptu 
hon>.ftus. 

SVBSECTIO SECVNDA. 

Exttmviantur rdiioues ejHOTumi*mRtcen- 

tierum. 



18 



PR 1 m a fit eorum, qui arbinantes fe a Diui ? ^ ^ 
Thorox exaroinati taiione dilcedere , aliam 
adducunt ad cxcludcndum pudotem a tatione 
virtutis : qnx meo iudicio in eamdem , quam 
rciecerunc , Diui Tomx relabitur : dicunt crgo 
hi , Pudorem non cfll- ctficacem dctcftationcm 
mali motalis , ac ptoindc non ede vitcutcro. 
Hanc racionetn dixi iclabt in fcntentiam Diui 
1 hotnx , quia hic ( vt oftcdimus immcdi..tc 
ante ) non vidctur alia ratione pudorero illum cX- 
cludcre a tacione vircutis , qtiim q >6d eo ipfo 
non fic etficax dcccftatio pcccari ; vittus auicm 
noncohacretcum peccarojtclabitut crgo ca utio in 
rationcm DiuiThomx. 

QuidqnitJ vtr6 fit , Vttum in fe coincidant 
hx nt.ones , fic contra hanc fccundam argu- * 
mcritor Primo t quia finc vllo fondamento di- 
citur ab his , pudorcm non cflc dctcftacioncm. 
cflicacem mali moralis. Eicnun motiuum illud 
inftmix cx fc futficcntiflimum eft ad dcteftado- 
nem erficaciifimam , forre non minus quam 
mottua aliatum viriutum , qnx aut odio pro- 
fcquuntur , aut amant efficacirer fua obicda. 
Sicut cnim , qui peccaiom poieft cfle caula vt 
damnet in perpetuum , peflum ex timorc cLm- 
nacionis cflicacitct dctcftati illud peccaium ; iu 
codem modo , quia peccatum caufare potcftin- 
ramiam , poflam tllud efficadcer detcftat •, nc cara 
infamiam incurram : crgo ex fe potcft pudor ' 
cfle afTedus cfficax non minus quam in alijs vir- 
tutibus. 

Dixi pejpt tfft /tttfeietts motiuum tid tfh I? 
c*cem iettfijttiontm , quia non intcndo iem- 
peieflc efficax odium peccati, fcu mrpis facTi 
cx quo oiiiur : hoc enim nec alijs rootiuis con- 
nenit , ncc quidcm ipfi Deo , qui taroen cft nobi- 
liflimum motiuum , tk non cogit vt aroetur effi- 
cadtet fcmpei ; potcft enim amari pei folam. 
fimplicero complacentiam : & idero eft de fuga 
infcrni , qux non fempet efticacicer amatur. Ra- 
tio autem i ptioti eft nam voluntas non tene- 
tur ferri efhcacicer in quodlibet rootiuum ho- 
neftum , lcd poteft atiqnando efficacitct, aliquan» 
do incfficadter illud amate.aut odio habeic vd 
in ipsi Pcenitentii couftac ; naro poflbm etiara 
habere incfficaceru tamum aftectum dcfcrcndi 
peccata ob timorem infetni, ergo vcrccundia qui 
talis non magis eft inefficax quam teliqux virru- 
tes,vndc non dcbet cx hoc capite ab eaium nuroe- 
lorciici. 

Repticabis forte : Pudot non poteft hsbete 
vim ad vitandam culpam , nifi quando cft peri- Oeem*ittr 
culnm nc hoino dcprehend.itui ergo ncquc clt 'tftit*. 
motiuum ad vitandum imeiioiem aiTcdttmi a 

ntquc 



Difp. f. QuAdjtmfacilioraexplicantur. Setft 



5- 



Smfritmd 
ntfinmfi M- 

fKM fttttm 

tx tt ttntrt 
ftjftmt. 



neque ad exteriotem aftum, ft fit planc occul.us, 
hoc tarocn habcnt reliqux virtutes. Refpondeo , 
A'i hoc, vt motiuum fit honeftum , non c(Tc ne- 
cclTuro illud excendi ad orania , & ad omnes 
cafua ; fufficit enim,fi vi ilbus pofGnt molta pec- 
cau viuri ;vt patec in f.ga inrcrni; narn fi Deus 
non appofuifiet peccatis eara pccnam , non fuffi- 
cere tunc ea fuga ad viucu peccau ; & tamen 
qaia nunc fuffictc , cft honcftifjimum rnotiuum : 
Sc vt cciaxn dc ftata ptxfenti loquamur , certum 
eft non omnia peccata raortalia oaufare re ipsi 
ao infernum , fed ca fola , quc cum impceiiitcntia 
firulifont coniuncta ; & umcn illud mociuum 
non folum fufficit vt ego dicarn , Neio mori Jine 
peenitentii, fcd vc orania omnino peccau vi- 
tem > efto fit ferc ccru fpes.quod pofltr.i dcinde 
«gy 'pcenitcmiam. Icem, etiamfi tciaro nullum 
hic Jc nunc cx rneo mendacio fecntotum plane 
damiium Reipubltcx ratior.ali? nihilonnnus pof- 
furn cx co motiuo dcteftari mendacium ilitid. 
Vnde dum agitut de Lfgibus , dici folct cas 
obligare , etiamfi in hoc aut illo cafu non vi- 
deaiur habcre locum eius Lcgis cacio. Hinc ego 
argumcntor : Si poteft Lex obligare vt fugtam 
aliquam acti. ncm , cfto tunc temports non vi- 
dcatur per acctdcns motiuum Legis vrgere.' pro- 
fctto cciam poteio tunc illud obicctum od:o ha- 
bete vi il ius motiui vt per te anncxi ei actioni , 
ctiamii hic 3f nunc in eo achi non repcriatur , 
quiaex tc fcmpcr poteft rcperiri. Refpondco 
Sccuiuli) , Etiam motiuum fpecalis turpictidinh , 
qux rcpericur in bcilialicate v. g. fufficcre vt 
homo honefte ratioue illius fugiat eam beAiali- 
tatcm>cciamft illud motiunm nullo modo luffi. 
ciac non folum ad omnia peccau viunda abfo- 
Iir.e ) fcd ncc ad omnia intra ipfam materiam 
luxutix , fcd aliqui untum. Ratio a ptiori cft 
facilis ,quia non folum eft hoiicftcrm omnia fi- 
mul peccaca vitare , fcd ctiam vnicum fugcre cft 
honeftum ; rrgo liccc pudor , feu verecundia non 
vicet nifi peccata , qux lcandalum adfcrrc pof- 
funt , adhuc eiit verc Sc propric vircus .Qjtod 
vcr<\ diccbacnr ,per iilam folum viuri actioucra 
excernam ,-falfum cft ; nam eu ipfo quod vitec 
a /Jionem cxternam , viiat volicioncm efficacem 
illitisjra vohtione aotem efficaci tantiim con. 
fiftit malitia ordin-itie ioqucndo. Et ( vr verum 
facear ) ego non vidco difficulutera maiorcra 
quoad hoc ponctum in verecundia prx iufticia , 
temperantil , & mulcis alijs virtatibns: eteniru 
ficut obicccio dicit , pudotcm folum coercere 
a&um cxteriorera , quia hic folus eft qui potcft 
caufare infamiam? ita dicim, Viitutcm cempe. 
ranrix non compefcere ni(i folam attioncm ex- 
tetiorem comedendi a.u bibendi nimium ; quia 
fola hxc a&io poteft nbccre fanitati , potcft inc- 
brrare , 8cc . Sc idem eft de virtute , qux prohi- 
bct ,nc occidara alccrom , dicam enim illam fo- 
lam prohibere occifionem , eatcmam , non vero 
volitionem intcriotcm -,quia volicio inctiior non. 
nocct Reipublicx , neqae alterum priuat vtti. 
il Vti crgo omnes, & benc refpondcbunt , Eo ip- 
fb quod proh:bcatur acxio cxtcriot , prohiberi 
ctiam interiorcm voKtioncm cfficaccm, quc ot- 
dinaric fola eft peccatom, vt dixi ; iu de vete- 
condia nos dicimut, Siilla frxnat hominem ab 
actione cxteriori, coipfo frxnare dcbere a voli- 
tione cfhcaci intcrioti. 

Uixi, Ordinsrii feltm velitionem ejficttcem 
*Jf' pcccuum; quia iam non difputo , Annii- 
quarvlo poiHni limpliccs compla«enux aliquat 



VtntmnJi* 
tttirnStan- 
tnm ailum 
txttrnnm, 
ftd ttiam in- 
ttrrnnm tfft. 



efTe eriam peccatnm , id qood loeum rriailme' 

habetin matcxi^ car nis;ad meum «,iitn intentum 
omnino hoccftpcraccideos. Nara ficut u quit 
diceret, Eg* occiderem , «sjtf f»rnk*rer , Ji non 
timerem J> alyt deprthinis in fs{]o , lunc 
peccarec-, iu fi etiam quis dicetet , OccUlerem Pr- 
t> "m,Ji non ejfr: ir.ftrnui , eoJcm mo.k> pecca- 
rer ; vti icem c concrano p.r hoc non fequicur 
fugam infotni non c(lc honcftum motiuum 
quando fine «itvoli ionibjscond t nnalibusde- 
fcticur rc ipfa pcccatoro ;ica e. dcm mo lo d ccre 
debemjs vcri-ainJutn elle honcftam ,qtiatido . b 
timoicm infamx abfol tc d lentur pcccatum 
fine voinioneil i conditionali . Fttceremlooc , ji 
ion timerem vidtri . Hxc enim ne<n funt con- 
"cxa vllo protftis mo.io cuoi co motitio. \ thuc 
c tgo non teiicitut fuihcicntcr veitcundiaa latio- 
v.icucis. 

Sccundo impugno esun foluiionem de afFetlu Hti/titarSt» 
incfhcaci quiali.ec conccdcccmus vrru:iii.dum tmndti 
nunquam ilc iilfi fimp:iccm difpliccticiam 
cicca pcccatum ; non idcu dcbcret dici illam non 
eilc adtum houcftnm ac virtuolitm. Nam ipf* . 
fimilcs cotiplaccntix in obiedlis honcft.s fob mo 
tiue lioncflu func honefix &.' mcc:tocix,licrc non 
fufhciant ad dcnominandum Siomincra abfolute 
v. g. milcricoidcm, Sic . vt contia rationcm D. 
Thocpc dixt paulo antc. 

Sccundaergo aliorum Recentiornm ratlo ad 

ex, ludcndum pudorem a ratione virtutis ea eft., J#W J^ f4 _ 

qu6d pudot non fugiat malitiam ipfam actionis /)( 

curpis, fcd infamiam inde orum ; qtiod vcl inde 

vidctut optimc ptobati .- Nam fi quis poftec 

occultc pcccaic , ica vt nullo modo cflet pcricu- 

luro mfamix , non curarcc pl-ineculpam admic- 

tcte. Hxc folutio mihi maximc pUcmt , dum ^"""Inatmt 

hanc matetiam bis docui , nunc tamcn iuJtco ff J i "" UM '_ 

illam ind gecc maioii cxanune : Etenim fiea'^^ ' 

fundcar in huc , quod motiuum illud non pof- 

fit , q laimim eft rx (c, honunnn at>itcahcre a 

culpa , tud quando hxc habcc pcr fc m dofupra 

explicaco adiundum pcticolum infamix , veris- 

iiuiain dodrinam lupponic : at boc ipfum inue- zt rtjtitutt 

nice pofTumus in virttice Pccnitcntix , provt cft 

detcftatiu prccati ob pxt.as inferni , auc ob bca-> 

citudincm ctetnam ) mm fi poneremus Dcum 

nec votuifTc hominem pcccatorrm puniic poei>4 

xccrna , nec cam ad gloriam eleuarc , finedubio 

eo cafd illa virtus non poirec rettahi te hominrm 

a pcccato) non tamcn proptcrca nunc eli rcii» 

cicnda a conccptu vircuts , vt 5c fupra infinuaui, 

Ratio cft manifefta , quia non eft de effentia 

virtutis cuiuflibct omniapeccata ia omni occa- 

fione vitarc; alioquin nc<me caftitas , quia norl 

vitat alia pcccau cxrra fuam matetiam , neque 

mifcricoidia, 6Vc. dcberet effe vittas : id quod 

apcttcelt falfum.Secund6 etzopotcftea fulutio rT *t* n ' ,m * , 
.'. .... ,. j &r f t\ fotnmtmftm. 

tuimelligi» vt dicat pudorem non folum non V Wi *• 

habctc eam vim retrahendi a pcccaco, cafa quo 

non efTct periculum inramic , fcd vc pofitiue 

plane afficiatut ipfi malitix , dicicquc quafi rc- 

flexc ; Noh xitnrem hnnc cnlpnm Ji hoh titmr- 

rtm infnmUm. in hoc fcnfu rttemuc qtiidcm 

( vc pauio fupenus notaui ) tal.cm volitionem 

conditionacam cfTc pcccacum; addimus umen ^itdtor» 

id non ctTe proptium vcrccandtx ; poteft rtflm 

inueniri tn mothio pcrnitcncix, Nam il qnit di- 

cac, Si non efjet infernHs peccmrem ; iceni Si nen 

titnertm glerijttn mmitttrt , hnnc tto eetiderem , 

efio id effet ptccmtum > haod dtibie pcccaict ; non- 

Uum ctgo adftraitur diftcrentia imct pudoicm 



fgf 



9 



% Rod. r>& Armaoa Tra&atus De Patnitentia virtute. 



*4 

frtptniiur 
ttttiut fin» 
fui. 



H/ rtijtiiur. 



tc Pctnitenriam : qtiod C\ idc» dicatur pudorem 
fcmper habere anncxum affcclum huiufmodi 
conditionatum , idcoquc fcmper cdc inalum, 
profccto non video , quo prob-ibili argumento 
pofiit id pcrfuadcri : cur cnim non potcrii cile 
talis pudor qui dicat , Nolo mmlum hoc mtrmlt 
ctmmitttre , nt ob illud incurrmm infmmimm, 
luhil amplius dc ea violarione conditionata cogi- 
rando : (icut poflum diccre , Ntlt pttcmrt,nt in- 
fernum incurrmm t Et vero id fuppofuit Ari- 
ftoteles frcquentcr contingcre.dum dixir iuueni- 
bus pudorem c iTc bonum , quia illos rcmouct a 
pcccaro : non poflct autcm remouerc, fi eflet ma- 
ius in ie : in fenibus autem idco Ariltotelcs 
ccnfuit illum non cllc bonum , quia iudicauit fe- 
ncs , vt boni finr , dcbcre in nulla omnino m.i- 
tcria minus bcnc operari , fcu , noa deberc mali 
aliquid committcrc , vnde tcncantur dcinde eru- 
hclccrc : fbrtc putauit ita virrurcs conncxas elle 
dcbcrc intcr fc, vt li vna defir, alix non habcant 
rationun virtutis. Scd de Arillotelc iam dixi cu- 
randum non efle. 

Tcrtio dcnique ea folutio poteft ita intclligi, 
vt homo deprehcnfus in peccato Sc erubcfccns 
non doleat vllo roodo quod peccauerit, fed purc 
pute quid fir dcprchcnfus : ita vt ea infamia, 
quam tunc incurtit, fit non folum motiuum for- 
rnale adxquatum , fcd ctiam totum obicchim ma- 
teriale doloris , etumii aiioquin monuum illud 
cx fe fir fufhciciuilTimum ad dctcftandum prx- 
tcrea ipfum peccatum , li voluncas vcllct eo vti 
ro tali deteftatione.I Lrc folutio cft valdc proba- 
ilis , quatcnus ait homiucs aliquando co folo 
mododoltrc dum dcprchcnduncur malc operan- 
tcs: non tamcn cft vniuerfalitcr vcra : quia frc- 
qiicntiffime dolor illc ctiam tranlit ad ipta pcc- 
cata , v* ad m.ucria]e c bicchtm quod dctcftatur, 
& quod proponit non admictcrc amplius , ne in 
cam incidat : & faltcm^ tuiic vcrccundia dcbcrct 
dici virtus* 

Secundo ea folutio habet difticultacctn , quia 
J>f.lmti h»t etiam admiiTo co dolore cuin tali limitatiotie 
fttmd* rm- vidpmj aJhuc diccndum cum , cfic honcftum. 

Nam ( vt oftcndi Tomo j. ) honcftum cft , fup- 
pofito qu6d homo pcccet, nollc illtid facere co- 
ram aliis, ne difFamctur. Vti cnim honeltum eft 
me nolle publicare delichim ahcrius etiam vc- 
runt : ita eft honcftum , fi cgo ipfc dc mco dc- 
IilId id cupiam : nam licct vclle pcccatum illud 
haud dubic fit maluro, vcllc tamcn vt illud latcat 
honeftum cft : ctgo c conrrario dolerc quod fue- 
rit dcM&um , ctiamfi dc illo iplo non dolcat, 
tunc per talem achim, dummodo pcr illum non 
amct pcccatum crit a&us honcftus , pcrindc ac 
fi dolcrcm qu6d peccatum a proximo comrnif- 
fum iam dctcgcrctur , & illc infamarerur. Id enim 
guod potcft Pctrus circa irt honeftc vclle , pof- 
ftim cgo ctiam velle honcftc vt ab co fiat : crgo 
fi ille potcft honcftc vellc ne mcutn peccatum 
publicerur , poflum cgo id ipfum ctiam honcftc 
amarc : ergo ctiam lic conccptus itlc pudor crit 
iwneftus. 

Vndc a fortiori tciicicndus cft Patct Suarez 
fupra num. 9. vbi ait , ctiamfi ob virandum de- 
dccus homo fugiat ipfum peccarum , adum ta- 
mcnadhuc non futurum honcftum , quia mori- 
Uuni illud fugicndi dcdccus nqn cft honcftum, 
fcd ad fummum indiffcrens. Vbi mitor a Pattc 
Su.irio \.c\ ud fummum iudiffirens : qtiafi dubi- 
taret, vtftim non crte malum : ex quo cnim qux- 
fu capixc fugcre dcdccus , ibi fillcndo , potefl- 



Mtfktutm 



Vrn ,t U r 

F-SuMt,. 



babcre malitiam : aut contra , quod quxfo prx- 
ceptum naturale poteft vel probabilitcr dici clfe 
eam fugam:'Sccund6 dico murus bcnc id doceri t 
quia , vt ex loco citato conftat , fugcrc infamiam 
cft cx fe pofitiuc honcftum. 

, SVBSECTIO TERTIA. 

Ctntluditur qntflio, & uliaut uli* ebittlitnti 
ctntrm ktnefintem Patmtcii* 
filuuniur. 



16 



EX his omnibus conclvdo P r i m 6, 
1'udorcm , fi fumatut pro adhi interiori vo- TttttuuHm 
iuntaiis , quo quis , nc infainiam incurcar, vult fJJjL, 
omitrcre aciioncm mabm , cx qua ca infamia # ^' V *^J 
fcquitur , efic acium virtutis , non minus quam tm . 
volitioncm non bibcndi nimium : co quoa cx 
illo nimio hauftu fequi potclt inrinnitas aut tur- 
batio capitis : non cnim clt cx fc miuus honcftnm 
motiuuna caucrc infamiam , & curam habcrc de 
bono nominc , quam cutam fanitatis : im6 cx fe 
vidctur clfc long£ excellcntius motiuum^Jc roagis 
dignum homine. 

Dixi per fe efft hontftum : quia quod aliquan- 
do pcr accidcns dctur cxccfius in cius amote, 
aut quod volunras habcat cos acTus conditiona- 
tos,5i non effet infamia&c.non dcrogat ncquc in 
minimo honcluti cius moriui,vti nequc aliis mo- 
tiuis,in quibus,vt oltcnfum cft pollunt rcpcriri fi- 
milcs cxcclfus. 

Dixi itcm , Si pudor mceipimtur pro mOu Ukert 
vtluntmtit : n.mi ( vt ftatim init o oftctnli) li fu- 
matur pro paflionc illa corporis , qua homo dc- 
ptchcnfus in aliquo facio rcprchcnfibili, im6 fx- 
pc ctiam laudabili, crubcfcit , cura a£bis illc non 
lit liber,non poteft clTc fbrmalitcr virtuofus : ar- 
guit tamcn indolcm bonam. 

• StcVNoo d.ico , Etiamfi pudor illc stmttjlvh 
non (it vniucrfjlitcr fufKciciis ad vitandum fcm- tuti vtrteM- 
pcr illud pcccatum,fcd qtiando cft pcriculum,nc dU^ftui mm 
dcprchcndatur.poirc elfc aaum bonum, dummo- *^*'JJU^ 
do nihil planc dicat, Fmcerem,(i ntn viderer : fcd f A [, t 
pr.rcise illc dicat , Nolt in mliornm prmftntim, mut 
aumndt poffum deprehemti , ptccmre f hoc cnira 
obiedum Tcctinduin fc ctum cll bonum ., ficut 
qui vult alios non fcandalizare, vt fuse dcdu- • 
ctum cft. 

Iam ad linc.nn dc Pctnitentix honeftate:con< X y 
tra quam adhuc obiici potcft ; Pornitcnria non Tiimfiiltf 
habct obicchim bonum .fcdpotiiis malum , fci- t Qu*m 
Ucet pcccatum : err;o non cft honcfta ,ncc vir- '* »»'•»"* 
tuofa. Huic obicdioni fatisfaftum eft initio dif- *f**f 
puutioni, vbi diximus , licct adlus petfccutionis tSkZ 
Sc amoris , vt boni fint rcquirant obieftura 
bonum , achis rarocn odij & fugx conttadutn 
pctcre : ficut cnim ratio naturalis c\ii\it bo- 
num clTe amandum : iu criara di&at malum ef- 
fc fugicndum , &t odio habcndum : vti etiara 
in inrellc&u vt aircnds fit bonus dcbct efie cir- 
ca vcrum : i conttario vcr6 diircnfus dxbet efTc 
drca talfum. Secund6 dicimus , Odio habere ' 
pcccata , faltcm virtualitcr, eflc amare carcntiara 
peccati : licut odio habete luccra eft amare te- 
ncbras:qux funt priuatio bcis. Carcnria vct6pec- 
cari bonaeft , licct ipfum pcfcatum fic malum: 
iro6 ide6 , quia hoc cft malura t ilia cft bona. 
Tera'6 tandcm refpondctur : Etfi Ptmitcnria 
tendat in obiofhim malum , tcndcre tamen fub 
rarionc honefta , quam infra cxplicaturi fumus. 
Vti qui raortcra optat Amico m occafiunc qua 

iudicac 



Difp. u bc obiefto formalirccnitcntit. Se&.i. 



Pttt/Tm*- 

Umfhjfi 
tmm hontfii 
mmmtifmb 
mlufmA rmtit 
mtmtmi/li ; 
■M tamtn 
m+inm mt- 
rsl* . 



C / <„ 
ttrti»; 



indieat probabilircr illurn faluandum , periturum 
ver6 fi diutius viuar.opuc quidcm rcm immedia- 
t c malam amico , qtria tamen fub honcftiflimo 
motiuo acras illc honcftus eft. Hxc tamen terria 
(blutio non poceft fubfiftcre in prxfenti ; nam li- 
cet obic£u,qux phyfice cancuin func mala.vt mors 
amici, raorbus, &c. poflint aliquando licite opta- 
ri fiib honcfto motiuo , fi tamen firic inhonefta 
moraiirer , non po(Tunt fiib vlla alia ratione 
/bmuli quancumuis honefta amari licice ; ergo 
pcccatum , quod in fc cft inhoncftum , non 
potcft amari honefte fub vtla fbrmali rarione: 
qu6d fi idco dicaror illud pcr Poenircnriam non 
araari, (ed odio habcri, iam umc h.ic tcrtia Iblu- 
cio rclabctut omnino in primam , quz nnc du- 
bio bona eft. 

Tcrti6 obiicirur : Pceniccnria non c'' bona nifi 
fttppolito pcccato ,• cr^o norreft pcr (ccxpctibi- 
lis, crgo ncc vircus : oinnis cnim vircus cit haud 



dubicpcrfc amabilis. Refpondco ,Non efle de 
racione virturis > vc ancc omncm fuppofiriouem *''* / * r * 
fit experibilis ; fufhrit enim vc fatla aliqua fur>- - 
pofirione fic bnna 8c amabilis, ficut mifericotdia, 
qux non cft cxpecihilis nifi poft malum pcoximi, 
iufticia punicitu poft altcrius dcUclum : dc quo 
criam fupra diximus. 

Qua t6candcm obiicicur : Vittus operarar curo o *,>0/ # 
delecratione • fcd "Porniccncia non operatur niij aJsrtm i 
cum criitiriaot dolorc j ergo non eft virrus. Nego 
maiorem vniucruliccr ; nam cciam milcricordia Stlmiimr. 
non operarur cum dcle&arionc . fcd'cum dolore 
&condolentia dc malo proximi , & fimiliter iu- 
fticia puniciua : cft crgo dc ntionc vircticis ope- 
raricum facilirnc •, Sc quiMCtn hoc ipftun (olum 
cft dc racione virtutis pcrfccle poircix. Hoc au- 
tem habcc PcenircntU,qux fi inccnfa , Sc perfccie • 
pollcila fic.inclinat facilictr ad dolorem de pccca- 
to habctidum. . 



rfi .^i ~fi $i $i r$t $i $t & rft-"^ $ $t $i $i $i ;$t $i $\ •% >)fi 

DISPVTATIO SECVNDA. 

Dc obicBo formaliTccnitcntiA. 



tunr 



tmffnitur 
t ac*\itrtti*m 
tfn tfft *f[te 
jmtum *m- 
ntmm virtit- 



p t diximus vircutes non mclitis poire 
cognofci quain cx obietto tam matciiali 
quam rbrmali quod re r piciunt , prxcipue autcm 
ex formali ; quod eft quafi diftincxinum vnius 
virtutis ab aUa. Idc6 aA cognofcendam cxactc 
virtutcm Pornicencix , hac difpucacionc fccunda 
ipfius obieccum formalc explicabiraus Oricur 
auccm prxfcns dirficttlcas ex eo , qu6d peccan 
poflinr odio habc i ob arias rationes formales, 
propccr varias malitits & contrarictaces ad Lc- 
gcm , quas in fe inclndunc , vcrbi gracia qnia 
lunc concra Dcum ; vcl quia pmianc gloria ; mm ; qtiia 
vel quia ducunc ad infcros ; vcl quia in fc funt 
curpia , Scc. Suppono aucem , liccc quxhbcc 
vircus poflic odio iiabcrc peccarum fibi oppoli- 
tum , caftitas vcrbi gratia turpirudiuem , Pidcs 
hxrcfim , &c. idebque cr omnibtis oinnino vir- 
ruribus collcctiur iumptis rcfulcarc <^ucac dctc- 
ftario quxdam vmucrfalis omnium pcccaronim, 
hoc tatnen non obftantc etum cllc poflibilcm, 
& dc fafto Jari virnucm aliam difbn^m, qux 
ob mociuum pcccatis omnibus commune dctc- 
ftetur omnia pcccau : id quod fuadcmr expericn- 
tia manifefta ; qui cniro conteruntur de multis 
Sc diucrfis pcccatis , cerrc vnico acbi ea omnia 
compleiftunrar , nec ficiunt tot adus diftintftcn 
diucrfarum vircucum auc vnum reipicicntcm inJi- 
uifibiliter tot obi-.cta fbrmaUa , quot habuerunt 
diuerfa peccaca UUs oppofiu. Si enim hoc cflct 
ncccirarium , vix eflct moralitcr poflibile , vt 
magni peccatorcs , nifi poft longam inftruccio- 
ncm , & cum dirficillimis reflcxtonibus , fc ad 
pcmitenciam eUfponcrcnt , vci bcnc Suarez & 
Lugo nocarunt. 



& cx parrc approbat fcntenciam quandam Re- 

cenrioniro, quosibi nonnomiiuc; qui cenfent 
obic&um form .lc Pcfnitcncix cifc bonum com- 
rcnlatioiiis pto pcccato commillb ; vivdc illi in 

ME 



Hanc 



virruccm non pollc dolcre qu6d tmfttmmt. 

fiierit peccatum commilfum , quia illud nccef- *mniitmtit*m 

i unim omnir.o cft ad poncndum hoc bonum f e ff' 
compcnfarionU 



h cnim ptccarom non prxccflif 
lct , non poffct vllo modo ea virtus ohnnere 



X. 

frim* fi*r» 

tmi*. 



S ECTIO PRIMA. 

Zxnminniur fententU ^uoruninm Reeentie- 
rtm de fono compenfationis. 

lArdinalis Lugo difputat. i. fcclion. x. & \. 
»fuliliimc cxamiuat ; cx partc auccm rcikic , 



(bara f.nun lnfcrunc ctura Secundo , Ncque stti*t*H*tl 
cam vtrtntcm polfc detcftart pcccacum in fiicu- fmtmtmm. 
ruWj quia hoc ipi ta clTcr impcdirc illud bo. 
nntn,icu pr.vcluuerc ItlMvitm ad amand.im cara 
compcm .tioncm : nulla auccm virtus vi,'r ur 
pollc clticcrc , r.e dctur locus pro fiio obicclo. 
Explicari atitcm poccft hoc cocum inftantia vir- 
tuui gr.ttitudinis , qux non iiabct locum antc 
bcnchtiuni acccptnm , ncc porcft illud impedi- 
re, ttcc dc co a»:ccpto dolcc , (cd co fuppofico 
vulc hoino fc oftcndcrc granim bcnefaclori ob 
honclbtccni qux in ca corripcnfacioite Ccu grati- 
cudinc rcpctinir Hanc fcnrcntiam mcoiudicio ctafmtti 
rradidit Paccr Vafquez , liccc non cum iis illiu uu, r» t *t\ 
tionibus : ctcnim Tomo de Pcmitcntia qtu ft.Sj. Ymfjm*t.. 
an. j dubio vnico , n. i(. dcclarans obiecrom 
Pn nitcntix fpccialis virtutis . ait crte compenfa- 
rioncm eius generis iniuftirix , qux in pcccaio 
repcntur : aitquc eam c(Te reflcxam fupra aAus 
crurit icis , quibus Dco cam damus compenfario. 
ncm. Numero vcro 19. cum ex propofico tra- 
dallet , An odium pcccari , quatenus eft concra 
Dcum , percineat ad Pornitenciam , ait : Si ali- 

3uod oiium pcccati ad pccnitentiam pcnincat , 
lud non dcbctc tefpicerc pcccatura* quarenus 
cft milum Dci , fcd quatenus ipfum malum Dci 
eft nobis malum. Concludit autem ad inittum 
numeri ji.fc iam probalfe duas efle opctarioncs 
diftincus, vellc faci^faccrc , & odio haberc pec- 
carom , odiumquc peccaci fcmper eflc charitajcis, -» 
ibtara vcro exprelfanv voluntatem fatjsfaciendi 
eflc a virtute fpcciaU Pcenitentix : quam Diuus 
Thomas Sc alij dtcunt efli fbecialcm virtutem. 
£t confequcnter paflim in hot atticulo docet 

Panitcn 



1 



io Rod. de Arriaga. Tra&acus De Poenitentia virtute. 



teffihtm *jl 
t+lu virtm. 



l*m t<* 
uitntiem m 
gtu CarmiM- 
l,i Lutr.Rs 
ti* "*> 



F.ltr Cirl,- 

mulu I »£« 
teiftitur 
frimi. 



Pcrnittntiam non habere vlluro piopofiti:m non 
pcccandi <?e ca-tero , fcd hoc vel a J chariutcm 
vel ad cxtcras virrutes in fua tnateria pertincre. 
Qux videtur e(Tc doctiina Rcccntiotum imincdia- 
tc pofita. 

SVBSECTIO PRIMA. 

ftrum Panitenti* , mu* tit fmfle tittur , hubr.it 
pro metine t.tm honeflatem km- 
ftnfttUnu. 

Via in hac Vafqucz & Rccentionim fcn- 
tentia varia includuntur , oportct cLaritaris 
gratu diftin&e omnia tracure | Primo ergo , fiip- 
poncndo qu6d illud bonum compcnfationis iit 
pcr aiiquam vii mtem amabilc ( de quo paul6 
p6ft ) quxrimus, Vtnrtn poflk ad Pccnircnriam, 
qux dc fa&o datur, fpedtare. 

Cardinalis Lugo , qui , vt dixi , multus eft in 
examinanda ea tcntentia , omnino negat pofle 
pertinerc : quia Patrcs, vt Auguftinus , Ambro- 
lius» Hieronymus, Gregorius , quos citat ibi, af- 
fcrunt paflim , proprium munus Pornitentix 
cfle plangerc peccata prxterita, & ea flctibus di- 
Jucrc , Bc mala commifla cum emcndationis 
propofito odio habcrc : crgo ca virtus, quz (iux- 
ra didfci cx illis Reccntioribus) non potcft dolc- 
rc de peccatis , ncc propoucre ea non amptius 
committcrc , non poteft ellc ca Prcnitcntia qaz 
dc fa&o datitr Quod (i illi dixcrinteam virtu- 
tem ex co capitc polfc dolcrc dc coivmiflls,im6 
fugcrc futura, quod hos ipfos aitus potcft illa 
iuJic.i e maximc neccflarjos ad ipfam compcn- 
latiotirm obtincndam : Contra atgumcntatur hic 
Aucror , quia ncquc hoc viJctur /ufhccrc : da- 
ri cnim potcft caius, in quo talcs actus non cf- 
lcnr neceiTarij ad illud bonum; vr fi Deus pto 
rcmiflionc peccati rlbn periitfct vtlum dolorcm 
de prztcritis , (id vcl ingrclfum in Rcligionem 
vcl clcemofynam aliquam , cVc. co cnim tcmpo- 
rc non cflet ncccifarius vllus dotor ad cam 
compcnfationcm procurandam. Im6 dc facto 
vidcntur multi rulbci ccnicrc ad Prrniientiam 
non efle neceflaiium dolorem dc peccatis , fed 
fufliccre ea confiteri t crgo rales polTiint habere 
vcram Pornitcntiam finc vllo dolorc : hoc autem 
videtux planc abfurdum & conrra fcnfum omntu. 

Ego tamcnfvt vcnrm fatcar) non capio , quo- 
modo hoc argumcntum non fit contra hunc 
Aultorem , codctn planc modo quo ipfe illud 
obiicit his Recentioribus. Etenim hic Auctor 
ponit pro obic&o fbrmali Pcenirentix bonum 
quod relucet in bono pacis cum Deo , (cu in 
hoc , quod Deus non habcat vllum ius , vt pnf- 
fit mihi efle iuftc offcnfus : hoc pofito fic argu- 
mcntor : Totum hoc potcft de fa&o amari , in- 
tendi , & obtincri finc vllo dolore de pcccatis 
commiflls : crgo crram hic Au&or aflignat vnam 
virtutem Pornitenti.T, qux non neceilario clicit 
dolorcm dc peccato : ac proinde ctiam ipfe rcla- 
bitttr in idcm abfurdum. Vtrnque confequcntia 
oft bona : antecedens autcm viderur eodem ola- 
oc argumento fuaderi quo hic vtitur. Nam heri> 
potcft vr, Deus ad eam paccm obtinendam non 
rcquitat vllum dolorcm dc commifljs peccatis, 
1 < • purc putc achim clccmofynz, vel humilitaris, 
&c. Item rufHci , qui dc fadto ccnfcnt non efle 
ncccflarium cum dolorcm poifunr opure habc- 
re pacerrt cum Deo finc vllo doiocc. Dcnique 
Vti hic AuCtoi difiwrnt de amore compeiwatio* 



6. 

:■' r . tfir } 

StcMmdi* 



nis fine vllo porfus dolorc > ita poflumus dif- 
currcre dc bono pacis. 

Diccs fbnc ,illa virtus qu* amat bonum pa- j. 
cis,nece(fari6 amat lltud ctiam in futurum:ac pro- BuflU*. 
inde ialtem dcbet habcre dcceftarioncm aliquam 
peccati i imo co ipfo potcft & dcbet dolere, qu6d 
de prztcrito fucnt illa pax pcr pcccatum tutbata; 
nam qtii .un.it fanitatem , ncccflari6 dolet ic cam 
amififlc,&optat cam recuperarc, acdcinde num— 
quom amittcre : at qui amar bonum compcnfiitio- 
nis qua talc, non habet vndc moucatur addolen- 
dum , quod habcat occafionem , aut cam habi- 
turus fit poncndi a partc rei fuuin obic&ura, ieu 
id quod vnk^ amat Sed contra , quia cx hoc ca- teUim 
pitc oilendimr quidcm polfc cam Pccnitcntiam, 
quam hic Audoi ponit, dolcrc dc pcccato prx - 
terito , & proponcrc in fururum non pcccarcac 
ncquaquain oftendimr tencri homincm vi cius 
Pccnitcntiz ad tales dolores tubcndos : quam nc- 
ccfllutcm vidctur hic Auclor maximc vrgere 
cx citatis Doctoribus. Probamr autcm fubium- 
prum co ipfo argumcnto quo itlc vtimr : Nam 
virrus amans paccm , Sc agnoiccns (c cam rupjT- 
fc , non tcncmr aliud hic & nunc amarc quam 
ca qux iudicat nccclfaria ad reparandam eam pa- 
cem vt ex terminis apparet t crgo fi rufticus pu— 
lat hic & ntmc ad reparandam pacem non rc- 
quiri dolorcm dc prztctiris peccatis ( vti dixi- 
mus hunc atgumcnui i : ) profcd6 mfticus non 
obligabimr vi cius Panitentiz ad dolcndum de 
pcccatis : rrgo cft cadcm difficulus iu icntentia 
nuius Audtoris. 

Secundo argumcntor : Nam etiam eo cafu quo 
pro fatisfa£honc non rcquircrct Deus dolorcm 
dc przreriris , aJhuc tamcn dolor illc clfct vaide 
Dco grarus, &c aptus ad aliqualcm compenf.ttio- 
ncm : crgo etiam tunc poflct illura Pacnitcntia 
amare, ficut dc f i^lu in omnium fentcntta ama- 
rc potcit alios a&us abarum virtutum , qui non 
funt a Dco rcquifiti pro farisfacuonc. 

Sccund6 atgumentatur contra cam fcnten- tetmmJUfer* 
MO > quia quodcunquc fit motiuum P«zniten- n» Cariimf 
tiz, debct umcn habcrc connexioucm atm co Lmge. 
dolore : quis cnira dicir ilhim agcre Pccnitcn- 
riam , qui nulluin de pcccaris habet dolorem? Rrijriemr. 
Rcfpondeo , hoc argumentum tedtici ad pri- oflrmtimr,' 
mum , cui fatisfa<ftum cft iam fufficientcr, Fot- T*mt** Um 
taifc Secund6 rcfponderet quis ci argumcnro , j£p^j2 
occt aliquantulum reccdcndo ab illationibus fmfulem 
corum Audtorum , Non cltc difficulurem vl- fege tUlere 
lam in eo , quod homo habcat pro obicdo bo- depeeatii. 
ncftatcm , quz cft in compcnfatione qua tali ; 
& qu6d fimul dolcat fuillc pcccatum non ca 
fblum rarionc , qua ipfe dolor de peccato po« 
teft efle , vt diximus , vrilis ad compcnfationena, 
iid ctiam quia direcle potcft de peccato dolcre. 
id quod prim6 multis excmplis , deinde ratione 
dcclarari poteft : Etentm eriam illc quiVult cfle 
gratus benefaAori', & amat honcftatcm gratiru- 
dmis qua talem , porcft dolcre fcri6 , quod fibi 
fit collatum bencficiiun.quo obtigetur ad ahcnan* 
dam a fir rem aliquam fibi charam ; fuppofico 
tamen bcnc ficio iam accepto vult libcmiflimc 
efle gratus. Item Mcdicus qui appetit bonitatcm 
quz eft in curatione, poteft fimul dolere demor- 
do infirmi ; item qui amat honcftatcm clecmo- 
fynz qua talis potcft ^dolere de pauperratc : im6 
omnibus his vinutibus , quz vcriannir circa pro- 

Sulfationcm mali , videtur id conuenire , vr fimul 
oleanc dc malo illato , & vclint pro illo com- 
pcnfatioiK-m cxhibcrc, auc illud curaxe. 

Diccs, 



Difp. i» De Obictto formali 

Dices i Id folum poteft lubcre locum quan- 
7 do virtutcs ill-v amant bonum , quod cft in ca- 
R,llit*tcn- rcnnj ntts maU > qu.r tunr eft obicdum (' ^.c . 
ttimt. Vndc li Pcrnitcnna amaret bonum , quodeft 
in carentiipcccari>rediflime polfet faluari ca do- 
drina, vti in Medictna , qux diredc habet pro 
obicdo intcnto bonum, quod retucct in fanitatc: 
elccmolviu ctiam nabct pto obiedo bonum , 
quod cft in carcntia paupertaris aut miferix pro- 
xiini. At fi obicdum Pcrnitencix cft bonum 
compcnfacionis qua ulc , non cenfetut reipiccre 
bonum quod reperitut in carcntia' pcccati , ac 
proinde noi^ potcft direde ptccatum dcrettari ? 
quia in carcntia illius non rcperitur honciras 
am.ita , nifi, vt dixtmus , accipiatur illud odium 
tanquam mcdium ad compenfationctn : dc quo 
punclo iam non agimus . lliud autcm quod de 
gtatirudinc dicitur non vidcttir cflc ad rcm; quia 
co cafti non ipta virtus gratitudinis dolcret de 
bcncrlcio acccnto , fcd homo ilic ob a!ias ratio 
ner ditiindas, lcu ob alios habitns, v .g cx arfe- 
du nimio ad rcm quam in lignum gratitudinis 
orrcrre dcbcrct : vcl quia bcn.cfadorem odio 
habct , 5c non libenter cogitur fc iiii htimiliare , 
ant gr.it ias agcrc, &c. In pxfenri ergo non du- , 
* bitamus quin poilit aliquis dolcre dc pcccaro 
commifTo ob alia motiua : dictmus tamen fore 
vt tunc id non pcrtinerct vlio modo ad eara vir- 
turem de qui nunc agiimis : qux ioium habcrcc 
pro motiuo bonum compe.ifationis . Etenim li 
ca virtus fe cxtcndcrct ad honcftatcm ,qux tcpc- 
ritut in hoc , quod non lit pcccatum , ac proin- 
de de iilo dolcret ; ptofcdo co ipfo obicdum 
adxquatum Uliiu non c<Tct bontim compcn .i- 
tionis : nam quipanc dolcrct de peccati cxiften- 
tia , debcret aliud haberc obicdum Fotraalc. fcu 
motiuum quam fit amot compcnfatiums { crgo 
hxc folurio non cohxrct cum ca iciuentu . 
rnfUnHr. Huic replicx fatisfict patilo poft , vbi oftcndc- 
mus bonum compcnucionis moralitcr loqucn- 
do effc idem quod repcricur in carenria pcccati ; 
ac proindc probabilitcr optimc poffc etiam eam 
virtutem dctcftari diredc peccacum . 
U»*/ • 1 r.iis veto quain id difcutiam cxpcdicnda eft 

oiitHit quxdam obicdto , qux comra dida ftatim oc- 
currit M Pccnitcntia dolct quod niorit pccca- 
tum ; ergo dolct fc exiftcrc ; quia fi pcccatum 
non exricitfcc non potuiffct ipfa amarc bouum 
compcnfacionis i ac pioindc ncque ipta poflet 
1 uos adus cxcrccre . l^uomodo autem concipi 
potcft , aUquam virruiem optarc iui ipfius non 
cxiftcntiam? id cnim vidctrtr in terminis rcpttgna- 
stlHiiHt re. Refpondeo, Si rcs bcnc perpendacur, id adc& 
non repugnare ,vt potius debeat ab omnibir ad- 
mitti. Nam quiUbct i :tus doloris dc rc prxtcrita 
implicitc vulc fni non cxiftentiam : ille cnim 
idem adus quo dico O fi nmauuttm peccsjjem , 
ex qnocumque planc motiuo id dicam , impU- 
cttc oput flti non eriftenriam. Erenim fi pecca- 
tum non fiiiiU c , non poffct clfc hic dolor dc il- 
lo ? crgo dum hic optat non rtiifTe pcccacum , op- 
tac fe non exiftere : & idem eft dum doleo quod 
amifcrim aUquid , qu6d fadus fim infirmns , 
&c Etcnim ille dolor fcmpcr cTentialiter vt 
exiit.it , cxigit prxccfliirc malum illud ? ergo 
. quando vult non ftiille illud malum ; vult non 
ruilfe occafionem vtipfe qxillerer ,cft ctgo dif- 
'''Vj* ficultas communis ommbus ; ctti refpondcndum 
titidtuL " e ^ > Opri' 11 ^ P°ffc actum aliqucm reflcxc dc fe 
difmi txi- ^we ( ti alioquin rcflcxio actus fnpta fc conce- 
fimU. datUK poffibilis ) Dolto qnod tg» txifittm ; et- 



Pcenitentifi. Sci5t:. i. 8c n 

go facilius potcrir id diccrc implicitc tantum. 
Ratiocft ,• Nam licct innaro appctitu qttarlibet 
rc^s optct (ui exiitcntiam , elicitus umen appeci- 
tus poteft direde eriam optarc carcntiam iliius, 
quando eacarcntiaciproponitur vt maius bonum 
itibieai ; quod bonum piacipue folcnt araare 
volunutis acrus : ciun ergo m carcnria prxce- 
dentis peccati ea virtus , quz amat bonuirVcom- 
penfationi , dcprehcndai maius bonum lubiecii 
quam in ipsa conipcnfationc , quia homiui me- 
Uus eft non peccaiTc , quara deindc pto peccato 
corapenfarc ; (icut melius cft non mfinnari 
quam fanari ; indc fit i optimc poffit ca virtus 
opute , ne fucrit pcccatum , ac ptoindc optaie 
etiam , nc fit cotnmoditas compcnfationis . £c 
tandem , nc ipfe aitus potuillct cxi crc.non eft 
e>go ex cocapite diincultas , quin a virtutc, 
qu.c circa bonum cornpcnfationis qua ule vcr- 
latur, poflitamari ipucarentia pcccati. 



SVBSECTIO SECVNDA. 

Atrlttnum comptnfi ionu <.-.V* ..u purtdittt 
a « <tf( miu pecittti. 

Cfrca hoc pimiftum Cardinalis Lugo fu- 
pta ait non polie ncgat i , quiu Ulud bunum 9 
compcniacionis qua taic politt cifc obicdatm ^'^'^'^^ 
alicinus .idus honclli; ocUcet contia hoc obtc» 
ccrit , qttod yix vidcacur conccptibilc , in 'quo 
poffic conltirereea bomtus compcniacionis , nifi 
candcm dicatur , quod confiftat in poncndi ar- 
quaiitate iiucr Dcum & horaincm , ac proinde 
\ idcatur ea virrus debcu- rctpkcre cam xqtuli* 
tatcm, ctiam antcquam homo pcccct , Sc eam m 
futututn procurarc nonpcccando ; vti iuftitia , 
qtua reiptcti xqualitatem , co ipfo non folum 
vult tcparntc ill.un poftquam eft larfa , fcd ettarn 
impcdirc ne 1 «.datur ; vti ctiam Mcdicina cupit 
fau-irc ' & impcdire nc lit motbtu:licct inquani 
hxc tbi obiiciat, abfolute tatncn omntbus pen- , 
fatii dicat potlc talcin honcftatcra comodo coa- 
fidcrati quo diximus dc gr titudi^ c ; ak cnim, 
Pr.rter honcltatem qux tcpcritut in hoc , quod 
cft fctuaic xqitiiitatcm , rcpcriri ctiam aliam m 
hoc quod cft compcnfarc i vt fciUcct ti aliquid 
altcr a mc palfus eft , cttam ego aliquod ct cx- 
hibcam lcruitium , quo ci fatisfaciam. Id quod 
vltctius cxplicu in ipsa virrucc iufttcix ; nam li- 
cct hxc cadctn obligct ad non accipiendam rem 
alicnam , & ad cam rcfticnendam , poflumus u- * 
iv.cn concipcrc , qui^d cx ipfb rurro refiiltct no- 
uus titulus compenfarionis , qui non percineat-ad 
iuftitiam- Nam fi poftqnam cgo altcrum Ixfi in 
pccunia , aut honorc , Scc. illc mihi omnia con- 
donet , iam cclfat finc dttbio omni titulus iufti- 
rix ; ad nihil enim araplius tcucor cx Uiftitii ; 
nihilominus tamen locus eft adhuc , vt poflim 
ego pro mca libcrute honcftc diccre ; Quando- 
quidem te Ixli , efto tu iam id mihi condonaue- 
ris, xquum eft vt cgo aUquod rnodo id cx mei 
pattc compenfcm ; igtrur hxc & hxc tibi in 
compcnfationcm oncto:idem plane dici poteft 
corapcnfarioncrn ofltro: i ^cmplani dici poteft 
in orrcnsi; nam fi Dcum oftcndi ,& illc mihili- 
bcralitcr id condonar , iam amplius ego nun 
fum vllo modo obligatus ad farisfadionem ; 
fi umen vcUm tunc conlidcrati honeftate , qux 
reperitur in hoc , quod Deo , qucm oftcndi , ait- 
quam faciam compcnfacionem poffum et eam 
orfcrrc , ergo ca honcftas eft dttTinda ab illi 

quat r- 



Wi. 



II 



Rod. de Ariuaga Tra&atus De Pcenitentia virtute. 



i» 

fjtmrnitnmtn, 

ejftfllttditmt 



qtu? rcperitur in non ofFcndcndo Deo. Vrrum 
w::m ulis virtus debcat .ili iuo rhodo anurc 
peccarum illud , qtiod occafioiTcrn dat ci corh- 
pcniationi fufiiis difcurit idcm Audlor ; & nos 
cuam .iliquid ca dc rc diccrnus Itattm. 

Licct hxc probabiliilimc -iicLi flnt , mihi ta- 
mcn aiitcr diictirrendum vidctur circa punctum 
hoc , iudjco cnim diltinctionc opus ciTe : aliud 
dmfltx vi* enim clt quxrerc , Vtrum poflit vna virtus clle , 
tm jrfibUt. n UX Mt dctcrminau ad folam amandam cam 
honettttcra compcnutionis luppoflto pcccato , 
ita t antc peccatum non poilit cliccrc vllum 
adiun j Sc hoc libcntiliimc conccdo his Aucto- 
ribtis , quiancc minima rcpugnanria cil in co, 
quod aliquis habitus pcndcat cirentialitcr in fua 
opcrarionc a cognitionc pcccari iam commiili , 
vt poflit clicerc achim doloris dc prartcrito & 
volitioncm cotnpcnurionif: poccltcnim eflc dc- 
Krnunatus ad vnuro .icrum, qualiscft illc dolor , 
qui eflcnrialitcr fupponit cognirioncm pcccari 
commifli .• in hoc crgo noo vidctur eilc pof- 
fe aliqua difhcnlt.is. Aliud vcro eft quxrcrc , 
Vtrurn > ii rcs pcrrccte dilcutiatur , inueniacur 
eadcm omnino in fyccie honettas in rationc h< >- 
nclt.it is in optanda tacarenrii peccatiatuccedcn- 
ter ad hoc quod ipfum rommittatur , qux repe- 
ricur in radctn carcnria poftquam peccatum cft 
cowmiflum , & per compcnfationcm tollitur. 
Hxc fecunda qucftio mihi vidctor iongc >l.lii. 1- 
lior ,'m qua iudico ciufdcm onmino fpccici clic 
eas duas noncftates moralitcr loquendo , vri bo* 
nitas phy flca , qu.r cft in abbtionc morbi , ea- 
dera cft cum impedimcnto morbi immincntis ; 
vtraque cnim rbrrnaliiliiiic coniilUt in carcntia 
raorbi dilloni narurx. Non loqtior iam de fpe- 
ciali aliquo gaudio, quod pct accidcns folct elle 
in iurvrmo, dum poftquam expcrtus t ft mocbi 
moleftias, ab cis (e libcrum agnoicic. Vri eriam 
Chriftus Ooininus dixit Lucx tc Mnins tflk 
gnndinm in . :-h fnper vnm pecentore Phniten- 
tUm ntente, nunm faptr ntnngtntn nonetn in- 
ftis , qni nen indigent Panitentui. Dc hoc crgo 
gaudio non loquoii quia uon tenct fe ex parte 
iilius motiui compenlationii; & cft pcr acridcns 
ad punchim prxlens. 

Vcniamus crgo ad hontlt.it tn intrinfecam 
11 compcnfarionis; Sc hanc dico clle eiufdcm ra- 
Ctmtlmfit: t ionis cum hoc , quod cit impcdire peccattun. 
f*r, ty vtlit E-crum quomodoctimque ilu compcnlatio ac- 
imftMrt ft* cipiatur , non aliud ligniiicar, quam quod po- 
t»tm,,ftHtm> iutur qu.iilam qttafi xqualitas intcr oftcnden- 
tcra &C inrcr Ixltim : hoc cnim verbum ipfum 
ccmrerfv dcnout : ea autem xqualitas m ordinc 
ad prudcnrum xftimationein & in gencre moris 
ciu(Hem rarioius cft, iiue accipiatur pofiriuc, liuc 
ncgariuc ; hoc cft , liuc li.it pcr cfuas actioncs 
contrarias polittuaSi vnam bonam, alteram ma. 
iam, qux iibi tnuicem prxponderent, liuc li.u 
pcr pnuatiuas aclioncs , ncc ponendo pondus, 
ncc poncndo contra poudus : vti in bilance.mo- 
ralitcr loqucndo, in gcnere compcnfarionis bi- 
ioncis cum biiancc cadcm pcnitus bonitas, vt iic 
dicam, rcpcritur in hqc; quod (1 vna bilanx ha- 
bcr potidus librx , ego ponara in altera aliatn 
libram; & in hoc , quod vtramque bilanccra 
reiinquam iinc vlio pondcte; flue id flat , quia 
ab initio impcdiui nc vllum in vlla poncrctur; 
liue quia politum in vna ablluli, nc habcrct plus; 
fine quia rcliclo antiquo in ca bilancc polui x. 
qualc in altcra : cadctn cft enim motaliter com- 
pcufatio confiltcns in hoc quod ( vt (ic dicaro ) 



ti 



tntrnjittr 
Pieittur. 



Ix; Hettnr 

fimilitmJint 
kiUiuu. 



vna bilanx non poilit prx altcta nut gIoriari,aut 
conqucri, aut Liborarc; torum hoc idcm omnino 
cft, quucunvqnc cx illis modis ics hat , Lcct 
phylicc loqucndo interueniant ibi diucrfx valdc 
actioncs. Idcrn crgo codcin omnino modo rc- 
pcritur in noftro cafii : ctcnim bonitas illius 
compcnfationis non potcit in vllo alio fbrrru- 
liilimc conliftcrc ( quibufcumquc tcrmiuis ea 
dcclaretui*) quam in hoc , quod faciat xqtulc , 
id cft tantum & ttntum : atqui ad hanc xqtuii- 
racem pcr accidens omnino clt quod ca fiat 
pcccarum impcdicnuo, 3c nihil dcindc ioco ip- 
iius compcnfando ; vci quod fiat iiippofilo iam 
pcccato danJo aluid .iquiualens : vtroque cnim 
■ nudo non intcnditur nifl par pari, xqualc xqua- 
li, tkc. iiuc qqiulitas illa iu, quia lunil ponitur, 
vt dixi, c* vtraquc partc: fiuc qi.i.i cx vna poni- 
rur vnum, cx altcra viiiuii, vcl cx viu millc , Sc cx 
altcra raiile; crgorarionchoncftatis ptxcisc cou- 
lidcritK non ctt diiparitas iuccr cos duos cafu& 

lam hinc facile crit n fpondcrc ad inftautias R r ft»Jttur 
fupra alia as. Er quidcm llla dc iudicia, qu-ndo rtptit* fmifgK 
crcditor condonat dcbitnm , cadcm c:t oinni 
no cura noftra. debctquc codcm plane modo ^**" 
circa eam dilcurri : nam adhuc polt condona- 
tioncm cfl vcrum mc aliquid fccillc contra il- 
lum, Sc nihil pro illo: ac ptoinde licct iulbtix 
titulus ceilct, ra tamen inxqualitas moralis ma- 
nct : & hanc volo cgotollcrc, licet noncxobli- 
gacionc iuftitix , cx alia tamen virtute , fcuicec 
cx xdualiutc , poHiim tunc vclic compenlatio. 
ncm faccrc : drco ttmcn hanc eandem honcfta- 
tcm potuillc amari cfEcacitcr ctiam antc com- 
mifTum furrum : vndc ctiam cunc tuit iiiud quaie 
quale ius , non quidcm vt pofltiuum aiiquid da. 
rem , (eu vt poiititic compcnfarcm , fcd tamen vt 
ncgatiuc compcnfarcm, ponercmquc tocum bo- 
num , quod in compcufationc poflurn quxrcre, 
ncmpc xquaiiratcm , vt non plus contra illum 
quam pro illo flt.ncc illc pro mc plus quam c -o 
pro illo : hoc cnim flt impcdiendo furtum illttd. 
Vidcs non poflc alitcr difcurri dc houcflatc porl 
pcccatum quara antc illud. 

Secunda in.lanria dc graritudine videtur cire /( ,« 4 JJ^ ^ 
ditficilior , uihilominiis tamen hon vrcct nos . f. . 
cx duplici capitc. Pnmum eft , quod cum dano fm..,ai*n» 
bencficij non fiat ab co qui cft grarus,fl.d ab alio, tnttdtmti 
non potci ca virtus , qux rcfpicic gr tirudincm, f fi'* /»'••" 
ctiam rerpiccre non poflrioncm bcnclici| : per ""' 
quam ncgationcm poncrctur priuatiuc ea quam 
diximus xqualiras , & qttx poteft clfc obkrctum 
fbrmalc gracitudinis. At in noftro cafu idcm qui 
compcnf.it rcddcndo bonum pofuit peccatum 
leu rnaium : uotcrat^rgo antecedenter vcllc non 
pcccarc co huc , vr icmpcr eflct illa xqualins, 
quara habct compciu-tio pro obictfo. Secunda 
Sc mclior difparitas iiucr gracitudinem & no- 
ftrum cafum ca eil , quod vti ipfa collatio bcne- 
ficif habct pro motiuo foriruli nou puram nc- 
garioncm , fcd vcl afTcctura fuum m altcrum 
oftcndcrc , vcl iu.nu muniflccntiara & iibcrali- 
tatera , Scc. qux honeftas nullo prorfus modo 
poteft repcriri in ccilationc bcncnci) : ita grati- 
rudo cflcncialiccr habct motiuum non confti- 
tucndi xqualitatcm vtcumquc , fcd vcl flmilcm 
protcftationem ei quain bcncfadtor intcndit , lci- 
iicct vcl rcdditioncm amoris , vcl oitcnftonem 
libcralitatis , vci zftirrutionem bencficij , Scc. 
homm auccm mhil pcnitus potcft obtincriji im- 
pediendo bcncticium ctiam dcindc impcdiatur 
gr Jtitudo. Nara Ucct tunc obrincrctur xqu.t!iras t 

quodj 



Difp t. De ohiefto formali^PcemtentiA. Sc&. i. 




quod noi> plus illc pio mc quam cgo pro illo 
fccillet , quia ncutcr quidquam pro altcro fccit; 
ac proinde cllct compcnlatio , non tamcn cflcc 
honcftas pofiriua , quam & bcntfactor intcndir, 
& quam ctiain bencficiatui inccnJit , nempe 
ingcnuitatis , libcialnaiis , amons , mcnioux , 
'4 xirimarionifquc boicr.cij, oftcnJcrc. t^uiacrgo 
mirum, quod ca \ irtus non habcat iuum iocum 
%t» u #*#/<- m ot( " ne adiinp: Jicndumbenciicium , icd fo- 
tmtmr & r». Ium co iam fiippotito J Contrario pLanc moiio 
hartum ttm- in noftro c.ifu contmgit : nam ciim in com- 
tlmjU. miflionc j tccati non li vila honcitus , fcd pura 
malitia qtia Dcus olfenfus quodammodo gra- 
uatur* nou aliud lanc arttctus compenfanonis 
po.eft h.bctc motiuum , quam vcl illaramali- 
rijm auftrre , Sc iic rcduccrt rtm ad prioicra 
itatum, vcl ex portc fua dare quod poteft,v t iam 
non cenfeatiir ipfc gr^uatc Leum fuo peccaro, 
pl tilquam ( lic Kccat diccrc ) cum c contrario 
tublcuct ; hac autcm omniaeoJ.m moJo»imt> 
multo mclion poffunc ptarltari impcdiciiJo ani- 
leccJentcr pcccacum :tjuc> caiu morahtcr caJcm 
pl.mc crit bjnius compcn atonis, licer vna pcr 
DnUrM-ur politiuum , ..itera pti ncgatiutim lic caulua j ti 
fmttttmtlim* m (ariitatc conttac : quiacmm morbus cx (c non 
mtrHtur*». c.t boniun, lcd m.dum, no.i polium is Co:icipciC 
iu curacionc aliud bonum qttam ablaejpncm 
moibi i ac proinJc cfto jki Jitter.as vias ld pto- 
ctircmus, ickm ctic bonum quoc iniir.no aftere- 
tur eum curando , qttod fuiiict allattim tmpc- 
dicn io nc iurirmarctur ; Sc in ipsat curationc li 
quis cbibiilct \cncnum, jdcm omnino cl r ct bo- 
ntim illud vcncnum omnino cxtrahetc fbc.is , 
milla Ixfionc rclicta m us , ac rehcco vcncno , 
Jarc calc anttJocum quoJ rclinqueret homincin 
in codcm planc ftata ijno fuiiilc, fi non liluj 
bibilfct. Elltiu quidc.n h.c curationcs quoaJ 
fcientiam McJi.i vaiJc Jiucrfx,- quia aliuu c.t 
fcire Jarc purg.ttioncm . aliuJ Jarc antidotum ; 
ac in orJinc ad bonitatcm phylicam inhrmi , 
^ quam potclt McJicns qua*rcre,ca omnia in iJcm 
icciJcicnt. iJcm crgo crit in pixkiui. Hxc au- 
tcm ratio h ibct contra Patrcra Vafqucz maiorcm 
vim , nam cxprcfsc co citato nutn.&f. ait Poeni- 
tcntiam couiiJcrarc vniucrium pcccatotum gc- 
*S nus camqium Dci otKnfun , qua conftitutur 
Ktjilttir p, homotniiatu quoJam iniuftitix coram i_to ; 
/•/«< .. atrcctam veroco.npcnfandi jjcnut hoc iniuftirix 
tolicnJo pcccatutn Jicit clie achtm ptcniccn- 
ti.r. Hinc cgo argumcnror : Ea virtus vult tol- 
lcrc pcccartm ,crgo habct Jifpliccntiam in illoj 
nam ca (blum rationc vult illuj tollcrc qua 
inalum eft , & confcqucntcr q a oJio haberur 
Male crgo ibi dixit , Ad P.i nit.nti un non 
pcrtincrc oJium pcccati commiiit & propoli 
tum non peccanJi dc cctcro : hxc enira duo 
maximc fpcctaju aJ illam honcftatcm qux in 
ablationc illius imulti rcj>critur. QuoJ autcm 
aJJit, Non elic vllum habitum Pcrnitentix na- 
rtttfttUri turaliqux proponat intuturum non pcccarcco 
tmmittutU qnoJ hoc propollrum pertincat aJ fmgulas vh> 
nttur*iudr. tutcs naturalcs in fuis matcrijs ; hoc inquam et« 
trfttm tmmi* j jm f ac ilc rciicitur : nam iJcm obiccbun quoJ 
potcftamari pcr \ictutem (]tpcrnaturalcm,poteft 
pcr nacuralem :crgo cx hoc capitc non eft fpc» 
cialitcr ncganJum propofuum noivpcccanJi pcr< 
tiiwns ad Pccnitentiam naturalcm, quam negccur 
iupcrnattirale. AJJc ctiam , intra tcrminos na- 
turx polle pcccacum confiJeraii abftrahcnJo ab 
hac & ilk materia malum cire , vc fic pote- 
ric cfle vniuccfale propolicum natwtalc illud 
A. rri*l* Tom. > lll. 



ftttmt». 



non admicccnJi in futurum. 

Obiicics cairnen contca fuperius dicla : Sica it» 
duplcx honcftas cit moraliicr planc eaJem, quo okitSin 
fcniu di.ximus polfc vn.un viitutcm cilc detcr- 
minatamaj \ium,ita non poflit circa altcrant 
quiJjnam cfticcrc : id cnim vidctur rcpugnare : 
quia vitcucc> lolum diiimguuncur pcr huntiii- stlmitmr, 
rcs obic£tiuas,quas lubcnt j>romoriuo.Acipon- 
Jco , Actus virtuuun non ibiiiin Jiftmgui ex 
obiccto iormali , fcJ fiepe tx matcriaii ixpe c« 
conJicioninus alicjuibus , quas fupponunt. IJ 
quod in hac cadcm matctia inanifclic -ipparct , 
nam fi ponamus obicclum forrnak Ptrnitcntix^ 
eiic honciiatcmaliquam qui poiltt rcpcrui non 
lolum in abolitionc pcccari commifli, leJ ctiarn 
in nouo non comn. tcnJo (vt fctc omnium l'.n« 
tcntia Krt ) fiuc illuJ iit moritium iulliti? , liue 
pacis cum Dco , Scc. nihilominus , criam iuhac 
icntcncia, acftus Joicns de pcccato comtnillo ob 
illius moriui amore diuctlu omnino ctiam 
Ipctic cric ab sctu, quoobidcm mociuum pto- 
pontrcc quis uumquam aiv.plius j^ectatc >>ctgo 
acius iiii cx fua eilenria funt dtucrti non cx rno- 
tiuo, icd aliunde.Suppoiita .nitcmca diuerfitace 
qVciftca actuum , dico nullo tuodo rcpugnare 
aiiqucm Ivibituin rucura iiia Jttcrminatutn ad 
vnum cx iliis . ctibus in fpctic, v.g. vnum habi- 
tum qui >non polfit tlicctc nili Jetctt. uonun 0 Jil>l!>* >l* 
pt.itciiti, ahcrum qui non poflic nili propoiicum * d 
nonpe^canJi infuturum , quiain ca Jctcrmina- r j^TijSwrf 
tione $c hmitarione cgo non .iJco vllam pror- 
lus rt pugnantiam iu or Jtne aJ pn nitcntiam abfo itiirmituum* 
lucain ? Cv in hoc feniu locutus fum cgo fiipta : 
ptr quoJ tamcn nullo moJo oftcnJo cam honc- 
ftatcm clle qiloaJ fc Jiucrlam Ipccic in Juobus 
tis caiibus. 

Ditci rurfus : Si cft cadem malitia ptccati 17 

commfli & committcndi, tcpucnat vt lubitus, V P n 'H 

ii r i • . butttttQit. 

qtn dnLt cam lc adnuliflc , nun ctiam camdcm sAmiimr. 

acteftetut in f.turum : & c contrario qui cam 

dctclt-ittic in futurum , non Johat etiam fc eara 

admilillct Rcfpondco : 1 icct ftantccodolot. ic 

Jiwciito peccato non j>oflit limul &c fcmtl vo- 
untr.s habcrc propolitutn iUud itc iim admic- 
ccndi, nou camcu clfe ntccllarium , m iimul lic 
poiitiuus aiftus quo dicat, Nen ttmputu id /*• 
cidm : potcft cnim lc habcte tunc v:Juuta\ prx» 
ciiiuc cucaillttm acnnn. F.t vcioid faten omucs 
Jcbcnt, ctiamii dicamus cumdtm elic h.ibitum 
ad cos duos actus '• uon cnitn eft ncceiliim , vt 
fcmper , quando vnns cx illis lic , altcr ctiam 
fiat : li crgo pottft vnus lmc alteto cxiftctc^ut 
u.cio ctiam nun potcrit clfe vnus habitus ct 
iia nattira limitatus aj > num, altcr aJ ahcrumi 
Nlu cft crgo vlla ditricultas in ca limitatione t 
noncit crgo vlLv rcpugnantix vmbra inter eas 
Juas conclnfioiies. Vttum autcm Jc facto pio 
cis Juobus acubus finc poncnJx ditx virtutcs 
Jiftiiict x, .11 vcr5 vnica,dilcutiam infc ius. 

SVBSECTIO TERTIA. 

Propenitur ftnttntU Cnrimtdit Lngm circtt ttrtU 
um pnntium,* trur/i fiilicc pojfu Panittntin odio 
tahere pecctuum, ex cniut (rtttritioue cempen» 
Jktio conflitmitmr in ejfe honejim. 

t| 

DE hac dirficultate fuse agit hic Autfor ea Di j' r * r ^ m t 
diiputationc fecunda a num.tj. vbi ratio- ' i,Umm, 
nem dubitandi forritct v ■ gtt.Nam qui vult cam 
compcuLatioiiein , vcl vultiolum obicquium 6c tiftmfmtitnit, 



l 



B 



tUDC 



14 R°d. de Arriaga Tratfratus De Pctnitentia virtute. 



ttinc oon vult bonum compenfationis, quiahoc 
folum & in fc fumptum non eft compcnfatioj 
vci vult vttumque , id eft Sc obfcquiumic pec- 
catum przcedens , & tunc iam omnirio repugna- 
bit eam virtutcm deteftati peccatum prxtet itum; 
imh deberer de ilio gaudue i id quod repugnat 
conceptui vittutis. Qu6d fi dicatur eam vitiutem 
vnum fipponere, nempe pcccatum, alterum vel- 
le , nempe obfequiura, vrgetur amplius difficul- 
tas , quia adhuc manet tota raiio dubitandi. 
QMidquid enim fit de obiecTo volito, motiuum 
cette cius volitionis eft booitas compenfarionisj 
xa antcm non fumirur ex folo obfequio , fed et- 
iam es peccati prrteririone , nam ti hxc non 
etlct , ea obfequia non habetent illam bonitatcm 
compenfationis. 

fi Sccundo refpondeas , Efto bonom illud 
compenfationis includat partialiter pcccatum 
przteritura, non idc6 inferri, illud debcre amari; 
quia non omnequod mouet ad amorem , termi- 
nat jpfum amorem: ficut votum !c promiflio roo- 
ucnt me ad explcndum qaod ptom.fi , non ta- 
men ide6 neccflum eft volitionem illam fcniin 
votum ipfum aut in promiflionero. Contta hoc 
obiicit, quia Ucct i xtrinfeec aliquid non amatum 
poflit me motiete ad afnorem alterius rei , repu. 
pugnat tamen vt id , quod fic mouct , llt mo- 
tinum t quia motiuum amoris debet ncceflario 
amari; ficut motiuum odij debet nccetTario odio 
habeti, im6 mult6 magis ob iufri dicenda. In. 
ftanria dc voto cV proiviflione non vrget , nam 
ii ex iliis con&icoiturctiam bonius.qux tn operc 
ex voto facto rcpcritur , erir cadcm d.flicultas 
quam iam vrgemus , fi vcio non conftituitur, 
non erit ud rem ea inlrantia. 

Si Tetti6 rcfpondeus, Bonitatem compenfa. 
-* *? i tionis non includcre intrinfcce peccacuro prx- 

CflinJtt, »#- , r , .,, , '.ij ' » 

nitutm rom. cedens,- fcd lllod purc connotare, includere vcro 
ftnfititnu intrinfece confcicniiam pcccati , fi enim quis 
tun Jtfmmi putat fe pcccatfe, cfto re ipfa non pcccauericpo 
ktenftitutu teft amate eam honeftacem : id quod ctiam vl- 
ftttAti. tcriiis ego vrgeo in Legibus ; natn efto Lcx re 
ipfa in lc non cxiftat , fi taraen inuincibiliterho* 
mo putet cam eflc, & illam rtansgrediatur , idcm 
omnino peccatum comroittcc; licut c contrario 
fi velit orare rolarium,ex eo qu6d putct efle ira- 
pctaruro, licet rc ipfa non (it , habebtt tarocn ho- 
ncftatem toum obcdientix , 0c «.amdem quidem 

2uam habuiirct , fi re ipfa illud prxccptum cxi- 
eret .- fi ira inquam refpondeas , varic in con- 
rrarium infurget Primo.quia licet ipla con- 
lcientia pcccati ptzterici conftituat aliquam bo- 
nitatem proximam, negari ramcn non poteftquin 
in ipfo obiecTo fit radicalis boniras , qux potcft 
honefte aroari : ide6 enim pofita confcientia 
peccati prxteriti eft bonum aroare coropenfa- 
tionem : quia re ipfa in fc eft bonum compen- 
farc pro peccato : ticut licet notitia alienx paa- 
perutis neccflaria fir vt ego circaillum exerceam 
a&uro aliquero elecmofynx: nihilominus ta- 
mcn qti6d ipfcmet proximus indigens elccmo- 
fyna accipiar aliquid a me ,eft in fe honeftumfle 
aroabile. Vrgct Secondo ; ngm fi quis ignorans 
le peccaffe, cum tan-vn reipfa peccaucrit , excr- 
cerer fe in actibus Pcenitemix , poftca dum ag- 
nofceret fc peccaflc, poflet gaudere fe cos acTus 
fccifle , 6V fe, licet ignoianur ,compcnfa(Tc lua 
peccata: quo cafii illa coropenfatio non haberet 
(uarn honcftatero ex confcicntia pcccati ; qoia 
quando exhibita eft, non habebat homo fcien- 
tiam fui pcccati, Idem patct alio in cxcmplo.- nam 



hodic v. g. potcft quis gaudcie, qu6d heri prx- 
ftitcrit Peiro bencncium, Aquoignoians tamen 

przuentus etat maguo alio bencficio : poteftin- 
quatn gaudcre cx motiuo gratitodinis. I cit.6, 
quia potcft aliquis.qui libi pcccati confcius non 
cft , date clccmofynam «ieiunare, cVc.vt fi fortc 
peccauent compcnte; pro orTcrfis: quo cafu non 
amat honcftatcm quam compenucio acccpic .t 
conlcicntia peccaci , cum cam non habcat: crgo 
illa bonius coropenfationis dcfumitur ex ipfa 
compcnfatione fecundum (e, hoc eft , a prxreri- 
tione ipfa peccati cV pofuione obfccjuij. Vnde a Ktjcit m 
fortiori teiicit abcruro optnioncm qui d-.cunt i»i i 
honeftatero eius compenfationis clTe boniiatcm ff-fj t (*'»*T 
illiiuobtequii non prxcisc fccundum fe ,fed vt 
volitt per actum voluntatis, qui lupponaat elTcn- ( » lW ., , f 
tialiter cognitionem peccati : hanc inquam folu- v§liti. 
tioncra reiicir Ptim6 ,'quia patitur eafilem diffi- 
cultates quas pixcedcns .- nam in ipfo etism 
obicdo oportct feropcr honcftatcm rcperirc 
qux amerur. Secundo , quia inexplicabiic cft a 
quomodo polfit voiuntas afttci obicclo pro- 
pcer bnnicacem folam , quam habcc cx eo p 
qu6d illo arTctftu ametur : fempcr cmm debcf: 
eiTe aliquod fundamcntum illius amabilitatis, 
alioquin omnia obicda etlent eo modo ama- 
bilia, fi cfto non habetent in fe aroabtlitatcm, 
Ca eis ttibuerctur ex co quod amarentur a vo- 
lunute . 



Iis creo folutionibus reirclis ai:, Omnmo nos _ . 

, , o Ctncluttr r» 

aeberc uten altquo modo per eam *itt tem „ lftltm UlM 
amaii pcccatum non quidero cfticacucr & ab j, ..mi*ff 
folutc :quia non cft necclTum , vt qui amat ali ttritimf f*jf 
quod obicclutn propter bonitatcm fpecialcm n- ' •"■&?'* 



•,p- 



tum »l>1** 



19 



fius t codem moJo Sc eodcm gcnerc arT.cTus ^LJ. ^,, 
amet bonicaccm ipfam quz rootiet. Nacn fi ego 
aroo Petium ob fapienciacn , non habco circa 
hanc eundem afTccTum , qucm citca Petrurn: 
hunc enim amoamore atuicitiz:Ac longc maioti 
quaro ipfam fapientiam : codem modo Deus 
hominem iuftam propter iullitiam amat, maio- 
ri tamcn & altiori amotc quam ipfirm gratiam 
habitualcm :(ic roc Regi fiibmitto ptopter di- 
gnitatcm Rcgiam, non taroen idco me ipfi d'gni- _ lamtn 
tati fubmiito: eodcm ergo rnodo ait amate nos ammr ; _iy#- 
peccaturo in cafu quzftionis lolum conditio- Im>. 
nate,& vdlicione quadam inefttcarii ficuc Eccle- 
fia dicic, O ecrte necejptrium jldt peccmtHm, 
tfttod Cbrijli merte eieletum ejl ; O ftlix c*lp*, 
jut tslem mc ttvttttm mtrMtt kmbete Reiempto- 
rem\ Ec eodero roodo cxplicac , quomodo Dcus 
aroec honeftatcm , qux cft in punicione, eV qux 
componicur neceflaci6 ex peccato pczcetito: Q- tntm 
nam illd ipfum torroentum ,quod inftligit, non 
efletvcrc punitio , nifi prxcefliiTet culpa. Q"6tl 
(i obiicias, Nemo poteft cligeie cftlcacitcr me- 
dium ob altquem finem, rlifi ipfum finem cffica- 
citer amet; Refpondct negando antecedens; quia 
potcft quis cfticacitcr vclle habece apud fe Medi- 
cusn , cfto non amet efficaciter faniratero , fed 
vclit illum habcre, vt cafu quo incidat in rnor- 
btim poflit. fanari Qu6d fi dcniquc obiicias, Ditit ntn 
hinc fequi, Denm odio habentem peccatum de- ^jj, «wj 
bere eciam habere odio ipfam Lfg cra > & cogni- mmm dfU. 
cionem, per quam formalitcr illc acTus nofter xS 1" im 
conftituitut in raiione peccati: nerat confequcn- '* r 
tiam, quia amor complexi debet cfte amot om- ft ^ vtt -, t »i» 
nium partium : qui cnira vuh qudd exiftat to. h*»tti »*>* 
tum , vult qudd exiftant omnes parccs 'quia qna- "ii* kskitt*' 
libct itlacum dcficience deeft denoroinato rotius; *t*tf*t ulA 
i comurio autcm , qui odio habcttoturo , non t"?*"'" 

oportet 



Difp. i. De obieftoform*H Pcemtentit. Sc£. r. 



* 



•portet vt odio habeat omnes cius p.irtcs;fiifticit 
Cntm fi odio habcat vnam ; quia viu drficicntc 
dcfacit totutn. Quando crgo habeo odium com- 
plexmn proptet malitiam proucnicntem a com- 
plcxo vt coinplcxom cft,odiuru non tcrminatur 
ad fiugula,nifi fub conditione alterius : eft cnim 
erfc&us quo vcllcm non cflc actum voluntarij 
amantem, ficftnotitia obic&i prohibcijvel nol- 
lcm elfc notitiam prohibitionis, fi cft actusamo- 
ti$ circa illud obicttum prohibitum. Hxc fasi 
hic Actoc. 

SVBSECTIO QVARTA. 

Quid in boc funfl* dicendttm. 



21 . 



tU Lte. 



Hn/citur iif ' * c A k* nc d° c *ri nam r «m nortram 
^ur u, c*rd. \_valiqua vidcntur mihi pondcranda ; & \t ab 
Lur» tin» hoc vlrimo dc odio incipiamus, nullo modo vi- 
•dirrmftcttii detut rcs fnfticientcr explicaca : nam ( vt dixi 
agcns dc libertacc cxtriufca 6c dc conftitutiuo 
peccati aciu.ilis , An malitia lit clTcntialis a&ui, 
an ver6 conftuuatur pcr dcnominationcm cx- 
trinfccam } non potelt coutcdi ca difpliccntia 
Dei provt ab his cxpbcatuc. Nam iuxta eam dc- 
clarationem non nugis, nec alio modo difpli- 
ccrtt Dco ipliufmct Lcx prohibcns voluntatcm 
occidcndi , aut furandi , romicandi , Sic. quam 
difpliccatipfanoftra voluntas occidcndi iniufte, 
furandi , &c. hoc autcm confcqucns mihi vide- 
tur cuidcnuffime falfum : lum Deus odio habct 
direccc& propric mcam vohcioncm furandi , at 
nullo ptotlus modo habcr odio fuum gcneralcm 
concurlum indiffcrentem , qucm mihi dar , mul- 
t»> minus odio habct Lcgcm fuam, qua prohibct 
•furnim v. g. Ncque vidctut lubcre vllam pro- 
bahilitatcm illa voluntas prout ab his ponitur , 
Nole picbiotrt furtntnfi rufnraru; aut. Nolo vt 
fwtru fi ego ii ftrobikto : ctcnitn fi huiufmodi 
volunutem ponamus , co ipfo vidcmtir plane 
jufcrxc Lcgcs Dci i.namcumilla volunus di- 
car , A : <- • - tfft Legem fi tu fttrmrit ( & nuioris 
cl.uit.itis gratia ponamus excmplum in Lcgibus 
pianc pohciuis,& qux a Dco ipfb poflunc aufer- 
ri ) co iplb quo cgo furarcr ccllaret l cx;quia 
Deus ilfain Lcgcm non vultclfc , ti ponacui ea 
conditio, hoc cft mcum futtum j hoc ctgo po- 
/ito ceflat Lcx : hoc atitcm quisnon vidcat clfe 
plane dcftruerc Legcs tam humanas qu.im diui- 
uas ! Dcindc , quomodo in concurtu gcnerali , 
quem Dcusipfcmihi prxftat.potcit liabcre 1<>- 
cum ca voluntas Dci.'vcl cnim ponitur illa ante- 
qium prxftetur abipfo coricurfusillc, vcl limul 
cum illo , vel poftcrius natura : ii ponitur ante , 
& ipfc Dcus dicit , T^olo ejfe conturfkm gene- 
raltm inJifferentem J? fit *mer t*lit tbiefli , 
profcctb cum ipfe vtdcac (cciiturum cum aroo- 
rcm , non capio quomodo nihilominus dicar , 
Vtle t*men eumconcurfum ; & quomodo re ip- 
fa illum przflct ; vidctur cnim nugatotia illa vo- 
luntas : li vcro ea volitiocftiirmil natura cum 
ipfoamorc, vidctur ctiam omnino hnpoffibilis : 
quomodo cnim dicit fimul & fcmcl , Nolo effe 
fi boc tjiyS. umen reipfa ctl cum illo - Si dcni- 
quc ca voluntas cft poftcrior natura, tunc nullo 
modo fufhcit ad explicandum odium antece- 
dcns, qtiodDeus habct iu pcccatum.rarione cu- 

Aliui ffi u*l ^ 05, ' Cl ^ ^ non nc ^ c CU P' C *" a ^ non C ^ e - 

hmtiouiitf- Dcinde in ea volitionc duo mihi vidcnrur in 
fe+liui eih vnum confundi,quz funtintcr fc valde diuctfa: 
frtftjui. ahudcnimcft quod Dcus dicat , Nolo boc ejft: 
Arrittg* Torn. V II 1. 



alitid vcrrS quod odio hnbcat peccantm. Etenirtt 

circi ctcatnras omncs quas non prqducit^tiarnft 

amabiliffim.c ill.c fint. h'bct Dctts nolitionemt 

& tatncn non habct oditim Ulud » fcu cam dif* 

pliccntiam quam habct circa pcccatum \ non 

cnim vnioncs hvpolUticas poffibiles , non gra» 

tiam lubitu .kn:,in>ii alia dona cx fe amabilifli* 

ma profcquitur odio Dcus , vti profcquitur ho» 

minem pcccatorcm Sc pcccatum illiusxrgoplus 

dicit illa dtfpliccntia quam nollcm hoc clTe , li 

illud eflct,cxc.lam etgo oponctet cxplicarc quo- 

modo ficri poffit vt difpliccntiailla , fcuodium D **" d '" ! * 

illud moralc , codem modo rclpiciat ipfam Lc- ^'"'^7^" 

gcm prohibcnttm, qiio rcfpicit ttanfgrcifioncm 0m i at i, r it 

ciufdem Legis ; dicctc cnim,Dcum codcm modo tffomLqtmu 

vnum abominari ac altcrum, idcft , l.cgcm abo- 

mimri fi fir ttanfgrclfio , & tranfgrcflioncm li 

lit Lcx, niihi vidctur ( vt vctum f.itcar) contra 

omnium tmmino Otholicorurn fcnfum.. Nam 

cum rc ipfa de fatto cxiftant illr condkiones, 

fub quibus Dcus \nam c\' altcram partcm odio 

habct , dcbcrcmns diccre , quando quis pcccac 

Dcum ablolutc abomin.ti fuiitn concurfum, 

fuam Lcgcn>,meimcognit oncin, &c qux fiini 

valdc ab urda. Prarterca non habct Deus achu 

illos, viben.inor aflumfi fit Lex & libertst ; fcd 

abfblutc dicic , Abommer bunc diflum quemvi* 

deo libere effe elicitnm ctnir* Legtm mettm. At 

nullus Catholicus alfcrct Dcum ctiam dicete ab. 

folutc , Abominer menm leeem , tjni* conittnflnm, 

e*m tideo cum *flu libero enrn traufgrediente. 

Alitcr cigodcbct ics tota dcclarari pcr cam do- 

tftrinam, qti.im tradidi cit. tis locis , fcilicct Lc* 

gem leu prohibitioncm , nullo modo,nec qui- 

dcm diliunclhic , odio htbcri a Deo : quantum. 

iris lit pr.rco;Miit.iconditio, vt poffit mca volitio 

ami lccttns obicctum illud prohibitum habcri 

odio : ac proindc vidctut tctincre fttam vim vl» 

tinu tius Auctoris obicclio contra fe. 

RcfpondebiS foitaflc adhuc.fianC voluntatrm %A * 
incfricaccin f.u fimpliccm difpliccntiam (in qua B.tfhu, 
faitclur.t communcs,prohibitio , fcicntia i li s 
coiicnr(us gcncralis , cv ipfc a£his)dari in Dco 
aliqucm actum o.li) tnagis clficaccm , qui folum 
tcnnin.iturac iplam noftram volitionem , quae 
cft jiccc.itum, non tamcn ad lcgcmipfam fuam» 
ncquc ad concurfum gcncralcm quem nobis tri- 
btiir.videtur enim ncgari non polfc iuxta V dem, 
bcum non dolcrc cflc fuain Lcgcm , quin po- 
tius omnino abfohuc vclle cam exifterc : dolcro 
tamcn , qnod exiftat volitio mca contraillam: 
itcm odio abominationis profcqtti peccatum cV 
pcccatorcmiquo tamen odio nullo modo prok - 
quimr fuam Lcgem.aut concurfum gcnetalcin, 
Scd corura Primb , quia fi res ira cft , crgo illa 
difpliccntialub difiunAione inutilis eft ad ptx- 
fcntcm folutionem : pcr folum cnim hoc oiiium 
res tota declarabitut. Contra Secund^ , quia in 
co odio manet toc% difficultas vltima, quam fibi 
obiecit hic Au&Ot , quomodo fcilicet & illud 
abominctur rtuliriam & tamennOn abominetuc 
vnam panem iUitisJicmpc ipfam Lcgcnv.eodem. 
cnim pl.tnemodo dtcemus pofTe amari aliquod 
comptcxum nonamatis omnibus parribus illius; 
dcbct crc;o rccurri non ad cas votitiones , Volu 
boc fiilhid efi.Sc,Nelo iUud,fi b*c efi, fed ad fo- 
lutioncm paulb artte a mc infinnatjnvquod non 
oinnia, quarfc tcncntex parte obiech* pct mo- 
dum conditionis prxcognitar ad odium, dcbeanC 
ctiam ipfum odium icrminarc.Et hxc quoad vN 
timam cam folutioncut. 

U \ (^ioa4 



r 



16 Rod. de Arriaga Traclacus De Panitenm virtute. 



CJuoid primam vcro ctiam hibco Jifticuha- 
it tcm.ltimo quia per cam non fatisfacit vllo mo. 
Rtluiiur tx- r)o argjmcntis quibus reipondet : fcmpcr cnim 
C * r * hxc arguracnta in eo raaxiruc fundantur ; qu6d 
tc P l, g n « minui bonitJtcm complexam ,Sc non 
«'if»Amt% a '»ati omncs patces illius:cum autcm iam con- 
tmr mbftimti. ccdat omncs pattes non amaricodcm modo r fcd, 
vnam cx illis fcotfim crhcacitcr , complexum 
autcra cracacitct , piofc£t6 cadem rationc rgo 
dicam nou tflc neccflatium vlio modo omncs 
cas patces fecundum fe amari , vt.tr rnim prin- 
cipio illo philofoi-hico , Simt fe habtt Jimpli- 
titer ad Jimjiitir , ita magit ad magit , Sc c 
conttan.-. Stcuicrgo hicdocet totumcornplcxum 
poflc amari fottiu> quam amcntur omnes partcs, 
non obftamc quod complexuin niliil aiiudiit 
qium orancs pa.tcs , itaetiain cgo dicam: eadcm 
planc confcqucutia toium ilUid complexum 
olfe abfolutc amati , efto uonomncs paitcsab- 
bJuce amcncut. Explico argumentum ; E6 qu<\d 
totum fit idrm cum orambus partibus , & quia 
vna cx partibus J.ricicntibus dcficit totum ,- m- 
fcrt hic Au&ot , Abfolutc rcpugnatc , qiu.-d to- 
tum ametur non amatil omnibus patcibus ; crgo 
coJcm modo ilebuifTc infcrte, Rcpugnarc quoJ 
totum amctui cflicaciccf , nili cius omms pariet 
efEcjciter amcntui. Nam fi femel pofiiint ptz- 
dicata nzc contradi&oria , amari rjjicacitrr , Sc 
»»n mmari e(fua;iter , conueniretoti fc paitibus, 
profe&o ctiam lila alia, ammrt abfolmte , Sc non 
amari alflntr , potcrunt conticnirc ; quia non 
iunc hxc intir fc tnagis contradicluria quain il- 
la i vc frpc in li.-.ilibus nutctijs dixitnus : co 
cniin iqfo q i6d pafticuU ntn cadat fupra pro- 
poficioncm quamcnmque moJalcm , non minus 
eam negac , qua u nrg c propouiionctn abiolu- 
tam cadcns f ipta illai». 

Sccundo dilplicct ea dofttina ; nam cfto con- 
ccdanras ill.tm vcllcicaccm pcccati , -iJliucpcril- 
lain non cxplitatur pfzfcni Jiitkultas ; quia 
amot.qucm Dcm habct circa Pccnitcntiam.non 
eft fola voluntat de cius cxftcntia ; potcft cnim 
hab*re voluntatein dc cxiftetuia fotmicz, tofx, 
&c. circa quas uruen nullam lnbet moralcm 
complacentiara : amot ctgo , qucm habct circa 
mrara Pccnitcmiam,eft iu gcnuc moiis moucns 
ad przmium , & quafi ordinatus a J profcqucn- 
dum homincm vt amicum r.itionc cius obfcquij: 
at in hoc gmere nullo prurfus uiodo Deus amat 
peccacum przcedens , fcd potius in co ex intcgro 
fibi difplicct , ergo nihil ad rcin noftramcxpli- 
catut pct earn limitationcm. 

SVBSECTIO I N T A. 

Refjondttur oiiellionibut in contrarium. 



x6 

Rtiieitmr St 
eunUo. 



»7 

Ixpltemtmr 



Hmm, 



AD rationes autem oroncs , quas in contra- 
tium vrfit hic Aucltor , vno vetbo icfpon- 
Xr^T*'-'^" dendum eft; Non efle necclTum vt omnes con- 
ff/mth , auim dittoncs, quibus aliqua a&io indigct vt fit bona, 
amwtmtfrttm atncntuc ab amantc eam actioncm. Nam qui 
vchcmcntiflirne dolec morbo amici , profcci6 
Gne vlla planc in co morbo complaccntia poteft 
velJe illi dare potioncm , qua fanctur ; cbin ta- 
men ea potio non cJTct bona r nifi amicus illc ef- 
Ter infirmus. NequC facilc vllus mihi pcifua- 
dcbit , eum qui cum furamis doloribus cutat fi- 
bi abtcindi pedero, ne cancct vlterius repat, eum 
inquarh habere aliqaaro complaccnttam in can- 
oo tiio. co qu 6 J fi illc non ciUt, non c flct ctiam 



bona ea abfciflto pedis: profcd6 vix credo \U 
lum tnueniendura quieara complaccndam hi- 
beat, qain pottiis quta fuminam difpliccntiam 
habct in eo cancto , 5c vult libctati ab illo, ide6 
vult abfciflionem. pedis. Non ergo cft vcra ea 
doclrina , quoj Jcbcant amari omnes circum- 
ftautic, fine quibus ac\to amata non forct ama- 
bilis. 

Ad rationem a priori ,qu6d totum non 4i- x g 
ftinguacut a patnbus firaul fumptts , eigo ll to- >«, r tttimt 
tum amatur, d.bcnt omncs partcsam.ul, mmcft nn iwf n 
in fuperioiibus refponfum : & oftcnfum , li hzc ttffari» *mmt 
forma argnmenti cflec bona , ea p*objti eodcm f»'"-f' dt " 
omnjno mcdo «dcbcrc pattcs illas amari , qtio ™ !'* 
amitur totura. Abfolute autem in forma re- t^imffJSn 
fpondco, Non oportere vt tunc amoi fctaiur t.x*mimmtt» 
in cotin,'cl invnam panem , cura alterius '"'""' , *""** 
tamen cognitione ; Sc ad liocnon vtdeoego dif- 
fviciniam intet bonum & maluni; fateor ,q u i- Zm^^mmV- 
dcm malum eire ex quocumque defvctu , bo- l,»tt iofbm, 
num autem ex intcgra caufa : hoc tamen pnn- 
cipium mihi viJetur nullum habcre lnc locum, 
•< vcr6 duplici ex capitc ; Priui6 , quia li iilud 
fonat, bonum dcbetc con-poni cx omnibus par- 
cibus bonis , raaium auccro polle ccfulcatc ex 
vnica cantum patcc mala, non poceft ptincipium 
illud defendi ab ifto Auclurc , quia ilic contra- 
rium docet exprcfsc ; ait cnim ipfum p.ccatum 
przccdens , quod cft malum, componeic intnn- 
fcce Sc cfwntialitcr houeftatcra compenfario- 
nis qtiatalis : vt cnim paa!6 fuperius diximus, 
totut eil in oftcndcndo, deberc amari pcccarum 
In amore compjnfacionis , quia cft pars.illius: 
cigo iam hic Auclor non icquiric ad hanc ho- 
ncliaccm , quoj umnes partcs finc bonz. VnJc 
atgumencot meo iudicio euiJcnter : In tantum 
exeo,qu6d bonum tcquirat int gtam caufaro, 
infcrrt potcft , dcberc amari omncs cius partes, 
in quantum omnes partes debmc cise bonx; 
atqui oflcnjimus iam non omnes cfsc bonas, 
fca vnam malam : ergo nc»n eft nv-ccfium vt om- 
ncs amencur, potius quam iu odio rci raalz dc- 
bcant omnc» partes odio habt-ri. 

Secund6 iJc6 HUad prmcipiuro non rft ad 
rcm, quia uihd aliud Jenocac quam otimcj p a r. „ *Z. 
tes , quxcumqnc conftttuunt bonum aliquod. primtifi) ftfmt 
fiue illx finc omncs in fe bonz . liue aliqux 
malz ( de quo illud principium nihil dicit^ dc- 
dcre ailu concurrcrc ,• uam fi vcl vnica dcficiac, 
um non manebit bonum iliud i i coutrario au- 
tcm malum cx vnius panis abfcntia tefulcar.Hxc 
eft genuina explicatio eius principij , ex qua ni- 
hil penitus coliigit.u pro tc ptxfcnti ; indc enim 
non tnfcitur , dcbcre amari partes omnes, aut 
6 contraiio , non cfsc nccefsarium omnes illat 
odio haberi : ( dc quo pun£to prxcise iam agi- 
mus ) folim cnim infenur , non pofse amari 
illud honcftum complexum , nifi vidcantur exl- Compmatm* 
ftere, fcu nifi fint iam omnes partes: id quod li- txrmpU p**~m 
bentifliirc fatcmur : at vt ill.r viJcantur cxifte- abftimdtmdi 
ie , non cft nccefsam cas araari; quia fine vllo & "*"•'"" 
araore aliqaz cx illisexiftont , iro6 contra oro- '^mdll 
nem aroorem : vc in excroplo pofito fupta dc 
abfctffionc pcJit , vbi (vt nocoui ) nuilus morta- 
lium diiic , Ad hoc , vt ego veliro mihi cumin- 
gcntibus dolotibus , nc cancct vltciius ferpat, 
abfcindi pcdcro , deberc mc gauderc , quodcan- 
cet mcum pedem infcccrit :hoc enim Videtnr 
mihi plane incorruptibile : fufEcit ergo qn 0 d 
prxtet omnem tncum amoicm canccr illc ve- 
netit , Si ,cx cius aducntu nofcam iam cfse 

nzccC 



Difp. t. De obiefto formdi pienitentU. Se&.i. 



ncccffariarn abfriffioncm pcdis. Idcm c!t in auaro 
ajjqtso , <jni in oaui ingentcs habet merces , 8c 
fubotta tempcllatc cogituf ad faliundam vitam 
cas proiiccrc in nure : qtiis cnim > qu cfo , m- 
quam pot.tir cogirarc , talcm auatum habere 
coraplaccnciam m tempeftate , c6 qu6d tine illa 
non ctfet bomnn Sc ncceflarium mcrccs illas in 
rnare proiicere i Non ccgo tuno amacur tcmpe- 
ftas, qua reddirur bona Tlla proicdio ; lcd quia 
noicitut iam ciiftens , idc6 omarur proicdrio. 
jo Vndc hi Au&orcs mintis bene dicunt homi- 
ncm ninc vclle tempcftatem , ti tint ptoiiciendx 
mctces ; & vclle mctces proiicerc , ii (ir tempc- 
ftas : illud cnimptimum falfum cft ; iblum cnim 
dicit , Voto proirtlietism Jifit trmctfim ; tcmpcfta- 
tem aurcm potius ucrtatur roro artimo, rota vo- 
luntatc,&vt tic djcam,cx omni mente lua,&c. c- 
cundum vcr6, Vm\t prviniiontm poflqmttm viiro 
ttmptfimet» v tiffimutn cft ; & propterca colK- 
gitur , quod diximus, non clfc neccflanam com- 
pljccntiam in o.nnibus illis partmus , fcd in vm, 
p xuiiis alits ; codem planc modo,quo habcre 
polfum odio vnaui pttrrcm piamifa altcra ram- 
quam conditione 
ttdtm mtd» Dcniquc li ritio a priori confidctcrur , eodcm 
rfmtjsT^' mo ^° ^ e ^* 0 ac " e 101010 ducurrendum cit. 
t™nttj»m' Eten,,n viJctutnccctr.ti im ..mate omn. s p.u tcs, 
if4f Mmrt quibus obicitum illud conftituimr in ratione 
boui , quki proprcr quod vnumquodquc tale,& 
Sc illud magis : hic cnim infcrrur ; Ergo ft com- 
penfatio amarur, quia cft bona ratione prxtcri- 
ti pcccati , dcbct & ,ipfum pcccatum amari. 
Hxc tatio > quz ibi, facic xiifScuiratcm . eodem 
planc modo vtgcri potclr in odio Nairt ti res ali . 
qua odio habetur quia cftmala, debebimr criam 
odio habcti omncs partcs , qtiibus illa rcs con- 
ftituitur in rationc malx : qux ratio non cucrti 
tur pct principium illud quod hi adfcrunt , Jto* 
nmm ex itttgrm cmufk , mn,um ex tptocmmtjme de- 
j, fetlm. Debctmis ergo aliter Sc vniuerfaliter tam 
pro odio qatm prq amore jrclpondcrc, negmdo 
icilicct necclfarium cile vt araentur , attt odio 
habcantur omnes parccs boniraris vcl mabrix, 
Ccd illas qux conftiniuutur in racione honarum, 
v6l c contrario in ratione malarum , reliquasve- 
r6 tantum fe habere pcr modum conditionis ad 
odium aut amorcm ., criamit ad cfrectum fbr- 
malem boni auc mali ic habeam pcr modum 
partis. 

Kmmii,, Pro quo obfentanda dodtrina , ^uam fusc 
*** 1** t>» tradidi agcns de libctcatc ; etiamii diticrfx rcs 
*m'rumtmd fjfpc concurrant ad conftiturioncm bonitaris, 

etmflttmrm- «t. » » ■ • 

dmmitg- non tamen cas omncs conlucm ui raoonc rona- 
ttm, rtmfti. rum » aal c contrario , etti multx concurrant ad 
tmmmmr „js elfcchrm mali , non omnes conltitni mal.is , fcd 
vnam tamcn conftirui vel bonam , vel malam: 
v.g. ad pcccarum dcbcnt vt pancs concurrere & 
Jibcrtas in acbt primo , vbi includirur generalis 
concurfus Dci , Sc COgnitio , Sc Lcx prohibcns: 
quxlibet ex iis cft pars peccati : ar nec pfohi- 
bitio ieu Lcx , ncc ccncrolis concutfus nec co- 
gnicio rcddontur. malx, aut accipium cam deno- 
minacionem verc Sc rcalitcr : icd ca malitia fo> 
.' Itim conuenit ipli actui amotis aut odii , qui ab 
illis pattibus vt a fotmis panialibus habet hanc 
dcnominationem peccati & mali : vti e contrario 
ad bonitatcm muln nc.vliarw lunt , libcttas, co- 
gnitio, Lex , &<". n^"^ tamen Lcx ipfa cft merito- 
ria, Uudabilis» «StCv icd adrus voltintatis , qui cft 
illi c<|nformis. IJ ipfum polTct oftcndi in multis 
i*' aliis concreris, vt in rclationibus , qux ituta fo- 
*■]>,;. tj y Ttm.Vlll. 



xi certam fentcnttam dedtmuntu • a fundtmento 

Bc termino , vt dixi fuo loco; Ego verbi grarJa 

dicor pofterior Adamo t ain.ditci ab. ipia prxte- 

ritione Adami,- fcu ab ipilb Adamo prxl;riij:non 

tamen itie., Ad^mus cft poftcrior.fcd porius prior 

me : non ergo irjft idcro ciTc partcm, qux cum 

aliis con/.irutc maluin atitbonum , flccam par- 

rem ellc bonam aut m.iLam : ticut non cft idcm 

coitftitucre parrialircr dcnomiuationcm prioris & l "*' Mr * 

elle priorcm. Ex hac crgo dodnna in prxfcnti '^«V*;'»^ 

dico. lllam folam partem,quxco:iftituirur boru, ",i t frtti 

terminarc amorcm ; & c conrrario illam fohm» »«'*•■#»» 

qux conftiqntur inala, tcrmiturc odium ; rcliquas *m*rimfu 

vero ie habcre vr puras conditiones exttinfecas, { mu 

neccflari ts ad hoc vt pt)lilt cxifterc amor vcl ^ 

odium Ncquceft inconvcntcns, vt quod eftcon- 

ditio cztrutleca refpcctu . ntoris, ftt p.trs cirentia- 

lis retpeitu bott.tnii. Nam cum .nnor iit quiH 

adxq tatc di imVum ab ip o obicc'o bono , vti 

odtum cft .iliquid adxqtiatc fiiftinctum at o^icctd 

malo; optime potcft •liquid elfc condtrio cxtrih 

lcca ad /toc Vtcxiitat a tus, & Itmtil p rs ref- 

f<.-tlu obiccti , quod denoniinamr odio hanitum, smtttmm 

aut .tmatum pcr iilum adttun ; qtia non totum i>f<t duitmf 

quod dicinu obic&um taugitur per acbirh Vn- er ' ,a '" m 

a~ nullo modo Velabimur , in cos qui poiuint '""'** ' 

connorata eitrrtnKCa pro cllentiis tetum qnx k 

hobis fr; c lunt iropugnata ; quia ti iinc illis 

connotacis roancnt omnia iwctinfcca conftitutiua, 

ncccllc ct vt maneat torum i in prxicnri autem 

iolum ponimus connotatum cxtrinfccum nccef- 

fariuin vt cntiras alia rcalis diftincta,imor fcilicct 

& odium pollcnt cxiftcre : qux connotau nttl- 

laro pcnitus dirhcuk .tcm habent ; r.am & cted- 

tnra pendct a ' eo , Sc xfiio a fua caufa , Sc 

sbicatiu n lubiccb» , Scc. f luamus ptxtcrca id 

quo i in h tc matcria ncg«nium nobis faccffit, 

ncmpc non cfte ncccflarium vt qui air.at NUdi- 

cinain , gaudcat fc cic infitmum : & qui vult 

compenfare pro pcccato , gaudcat fc pcccalTe. 

Vndc concludo t-im comra htinc Au£torem , 

quam conttacos priorck Kccenttorcs ; Et (i Pct- PmmUtmtU 

nitentia amct boitttm compcnfa jonis qui tale, " m ~ 

non idco criL ncccllhrium vt ,11 : K mdeat vllo r*»^*'** 

modo dc pcccatocxillcntt; icd nifbccic li vidcns dthtnt fmmm 

illud iam cxiftctc , vclit adhibctc mediciiwn drrtftttm' 

pro illo. tmmfrm* . 

tr£4r. 

SECTIO SECVNDA. 

Vttru nlmumftnteHtU deeedem oiieOe Jef* 
wnlt Ptenitentite. 

It etgo iectinda ientcntia qoorumdara, qui 
i<^5 dixerunr Poniiientiam cfle aclurn charitatij lttm li\ fm* 
in I cura , ac ptoindc cam dolcrc de pcccatis t**tU dmtmt 
qtiatemu funt contra Dium iurlnite oonum , pmmitrmtUm» 
qtiera amat Pomirentia. Hxc rairicn fentcntia cft *jt* 
omnino iinprobcibiKs; nam Hcct ex charit.tte pof- . 
fim dolcre dc peccatis,id tam^n non tcmpcr ficri 
ccrtiffimom debet clVc apud Cacholkos v aKo- 
quin adtns attritionis , qni propric peniiut ad 
virtutem Ptenitentix, c(Tct acbrs charttaristquod 
apcrte fidlum cft. A priori autcm hxc (cntcnria 
impugnabirur , dnm oftenderimus tpeciale mo- 
tiuum fotitute Pcenitcntix dimnftiim a moiitio 
chatitatis. Vbi illudnoto, polic fortaik aliquam 
de nomine quxftioncm hic hcri , ii quis admit- 
tctct dari aUurn actum qtri peccaradctciterurob 

B ) motiuum 




iS Rod. db ARRIA6A TiatTtatus De PaenitentU njirtnte. 



1 r jfitf 



Jltmtimmm; 
Riijiiimr. 



JI 



motiuam illud atttitionis ; nmamcn non dcbc- 
re vocati Pornitcntiam, frd folam chatitaten» do- 
tcntcm de peccatis comtniflis e(Tc nominandatn 
P<renitentUm. Veturo cum in quxftionc de vocc 
cummunisacccptio fitattendcnda.cV raaiorpars.cc 
ven'> re omneS diftinguant ea$ vrttutcs,aliud obic- 
ctu opotter quxrere. 
m^.- r. ,» I>'<-o alii Tcruo dicunr Poenitentiam effc iufti- 
tim ittti Pt. oam vtndicannuam , cutas munus elt innigcte 
mttmiJ tff* pcenam pro dclicto : id,quod videtur faeerc ptr- 
imiitiM vin- nitens dnm dolet de peccatis , & pccnales Utis- 
fiu3ioncspio illisfumit. Vetum ncquc hxc fcn- 
tentia luftineri poteft : Primb; nam punite pccca- 
ta cx inftitia vrndicatiaa peitinet ad S. SoperioiS 
fcu Iudiccih , nullus autem poteft fui ipiius ciTe 
S.iperior aut ludex. Secund6, quia puntre pecca- 
ta etumfiexfe lii bonum,& pertinear ad aliquam 
vittotem , im6 fbite fit fccundarios act*s Pccni- 
tcntix , non poteft taroen effc ptimatius : ftat 
emm sbfolutc non dolete de pcccatis,& tamen 
ea punire. Denique , quia etiam fi dicamus iafti. 
tiam puniriuam cil . 1'crnitentiaro , adhrtc non 
expllcator quod ftt motiuom fbrmale iplius , qui» 
ficut poffura doletc de peccatis ob dtuerfas ra- 
tiones ,ua eiiam ob diuetfas illa poiTura punirc; 
adhuc crgo manet tota difficuitas 
zSZudOZL '^6 »">l Q iaitb confandcnies Peenitcntiam 

ttntim tftnt t _ , , 

rtemuniUm cum religionc oicunt illtus obiectom elle.redde- 
*ff* r,i, t ,tn!. te Dco cultum dcbirum , feu honorcm ablatum 
TtiffJftri- pgf peccaturo. Pro qua fcntcntia Gafpar Huru- 
Htttr e Sum. doJ di( - put u di (5 cu | ute 4- c i, at Suatium & 

Paircm Coninch difput. i. dubio 4. Mitor ra- 
men vehcmenter hinc opinionem ttibuit Suario, 
cum eo loco vndc cnatut exptcQiflimc contra- 
lium doceat 1 ait cnira difput. 7. fecl. 1. num. 4. 
fetc ccrtom efle , Pornitcntiam Oc religioncin 
( vcrba fontillius ) non elfe vnum nmplicem ha- 
bitum,nequc re ipfa aliquam habete vnitatcm 
pet realem vnioneminter fe : id quod ftatim ma- 
gis dcclatat oftendcndo quomodo Ipccie dirfe- 
rant,& non habeant vllam connexionero.Sc ideb 
poifet vnus cfTc fine alteto. Addit autcm qux- 
ftionem cflc dc voce.Vttum accepta vocc teligio- 
nis Utiu>,& vt fe extenditad multos habltus, hic 
habitus Pcenitentia fit vocandu» teligionis : quod 
quidem ctfi parui roomenti iadicct eilc.non tamen 
oraninbapptobat.Vidc quim fitalicnusa fcnten- 
tia qtum ei rribuit Hurtadus- 
" . - Eodem modo Pater Coninch virrutem reli- 

St Pmlrt Cr* . . . . .,' f L f • t 

mmtm. gonisacctpit vt quid geneticum , luble inclu- 
detis varUs virtures ; & eo fenfu dicit Pccniten- 
tiaro ad rctigioncm pcrtinere , quam ciiam fub 
btftmilim iuftitU includit. Caietanus tamen eam fcnten- 
dCmttmm. riam defcndit a. ». q. 8f. arr. 1. 6e vidcrur ia 
Diuo Thoma habcre aliquod fiiudamenrum, 
qnia ca quxftione 81. art. t. ait rcligioncra di. 
ci a leeligendo ; quia Dcum .qortn negligenrer 
amiferamos , reeligimus pcr rcligionera •, hoc au- 
rem viderur efle ptoprium Pceuitentix : confir- 
roar , quia dum pct pcccatum oftendimus Deum, 
aufcrirous illi honotem ; crgo dum volumus & 
coniiatio illi fatisfacere , debemus illi eandcm 
honorem reftirucre ( hoc autcm fotmaliffin.c 
prxftat religiojcrgo hxc non diftinguimra Pccni- 
rcntia. 

O/ftmJitmr 
kmmt (ntti 
liam nt 

D. Tkumm. *rrtr. 1. huius quxftioms 8f* cxptctsr docct , 
opetari ad dcftructionem peccaci non perrinere 
ad rationem vilius: alteriru virtutjs ; 6c tn 4. 
diftincr-i^.quxft.i. art.i, 6e qnxftiuncula ;.ei. 



*tVtlllH« 

iimr Vei6m certifnmutn eft Dimim Thomam paf- 
'*"t% ^ n ^'ftmgoete Pcenitentiam atcligione;ita eniin 



Jirefse ilUm diftinguit a latria fcu religione ; .V 
xpe alibi idem docet : 1. 1. vcr6 quxft, }i. 
a. 1. ad 1. ait elecmofynam , ptovt otditutar ad 
Citisfacicndnm pto peccitis , pertinere ad Prs. 
nitentiam ,- piout vet6 tefcrtur ad colcndum 
Deum referri ad religionem ; fcntit has duas 
vinutes diftingui intcr fc : qu6d autcm dixerit ea 
quaift.St. 1. 1. religioncm dici a reeligendo , nU 
hil facit ad Caietahi intentom , qiiia ilfa reelictio 
cum Deo potcft variia modis intelligi , 8c pec 
varias virrares effici , vt ibidcra videtor ipfe Diuus 
Thomas infinuare. 

Q^iorurncomque tamen cafentcntia fit , facilc .}? 
reiicitur ; quia aclus religionis feo culrus Dei eft * J 1 tumr ' 
plane indcpendcns abomni peccato , nihii enim 
aliud in fuo conceptu dicit quam teddcre Dco 
rcueremiam dcbitam ob furomam ipfius maic- 
ftatcm : in quo punclo nihil diciturde peccato 
commiflo.F^teor , ipfkm adorationem , ramquam 
accum sedenrem in honorem Dei , pofle impe- 
tati a Pcenitcntia vt vtilera aliquo raodo ad fa. 
rjsfacienduin Deo ; td qdod vniuerfaliier docui- 
mus de aliis actibus bonis •, ipfe tamen aftus reli- 
gionis imperatus non habet pro rootiuo vllam 
fatitfaclioncm aut compcnfaiiohcm , fed dac 
Deo honorera dcbitum ob cius excellcnriam , vc 
dixi. Ad argumenrom fen confirroationcro pro , 
Caierano alfatam dicimus Primb , Non pcr om- ^L***^' 

r , , _ * * C rmittmttttt * 

ne peccatum aurerri hortorem Deo : licct enim cmittmm mi. 
omne fit conttaiuftitiam ( vt nos diximusalibi ) Utm. 
non propteiea omnc .nit.it Dco honorem ; alio- 
quin orane peccatum eflet fanilegium. Secun- 
d6 Efto omue peccarum ellet proprie contra 
religionem , non tamen idc6 omnem acrum re- 
ligioms fbte Pcenitentiam, quia Pcenjtentia non 
intendit rcddere honotem , fed auferre fun- 
damentum daturo Deo ad hoc , vt odio Deuj 
me habeat ; cenum autcm eft hxc duo inter fe 
valde efse diftincta , vellc fciltcet roeum inimi- 
cum placare , Sc velle illi exhibere honorem fie 
reuctentiam debitam. Ex quo capitc vniuerfali- AiimJ tf (f- 
rer difcurto de omnibus vittutibus ; nam valde mmtvg.mm 
dauerfum eft velle fctuate caftiutcm ab hoc , ftffi *^ 
quod eft velle Deo coropenfare pro peccato f*t. 
commilTo etiam contra ipfaro caftitatcro 1 qu6d t mtt ttmiS* 
enim feruem iam caftitatem non compenfar pcc- t**ttm tmfii- 
catum heri contra illam comtniflum , vt ex ter- 
minis eft notum ; ac proinde fiuc illam heri fer- 
vauerim ,fiue non , eodem omnino modo illam 
cgo teneor hodie fciuate; Sc eandem honeftarera 
in ea ego apprehendo. Poenitentia autem licec 
quoad multos aftus fit fiiga peccati in fururum, 
habcr ramcn alios & quafi prxcipuos , qnidire- 
clc eam fatisuctioncm qua talcra intendant,iuxta 
paul6 p6ft dicendaiergo rcligio diftingairur a Pce- 
nitentia , fiue orone peccatoro aofetat Dco hono- 
um.liuc non:dc qaealibi. 



SECTIO TERTIA. 

F.xAtnin.itur fentcntia iotens contr*rietattm 
cnm Katur.i raticHiilt ejfe mottuum dcte- 
flandi fectntm. 



38 



Atir Suarez difpur.i.fcdr.4.bene oftcn- £« M f M i 
dit poflc elfc fpccialcra aliquam viitutem unum . rtf- 
qux dctcftettu peccatt vt rationi narurali con- *t 
traria. De qtio puncto nos ee>'mus Tomo > / "' "^'ft"" 



oftendentes citca bonum moralc vt ficelTcpofle J^SJ^- 
fpccialcm aliquam vittutetn nam licct obictf um trmri*. 

illud 



Difp. i. De obiefioformali Poenitenti*. SeA. 



•9 



tllud non fit quid fingulate & fpccificum : amoc 
tamen illius , non dcicendendo ad particulares 
tattones dirfctentiales boni moralis , eft in fe 
fingulare quid: vti babitus ille quo cognofco 
animal vt fic Sc eius proprietates , non dcfcen- 
dendo ad differentiam hominis , brtiti, leonij, 
equi ,&c cft haud dubie habitus fpecificus & 
indiuidualis, etiamfi obiecttim illius non (it fin- 
gularc : Sc tdem habet iocum in omnibus illis 
habitibtts fctenciarum qui etfancui circa latio- 
nes communes. , 
Qbit/Hi. Dices; Bonum morale vt fic non eft aliud 
quam bonum cafticaris, bonum iufticiz, bonum 
mifcricoidix, bonum patientic, fcVc. etgo eo ip- 
fo quo quis lit arTcdhis benc ad bona hxc, in 
parriculaii non erit neccflarius vllus alius habi- 
rus, qui verfecur circa bonum vt fic : maxime 
cuui habitus folutn dentuc ea cationc , vt pocen- 
Sttaititr eri- ^*™ f ac ''' tcnt »d benc operandum. Refpondeo 
mt , Piimo , Summum hmc probari , fi quis ptius 

acquifiuit eos habitus circa bona patticularia , 
iam non indigere illo habiru circa rationes com- 
munes : ac non probari, non polfe bominem in- 
cipere pri&s ab eo habitu circa bonum morale 
fn communi. Etcnim fi proponatur alicui bo. 
ntim morale, quod eft conforme natutx ratio- 
nali , & iuxta ipfius d ctamcn.eflc dignumamo- 
Jre, imo debcce omnino amaci : cur quxfo non 
poterit voluntas ei bonoaffici,6c ex repcticione 
actuum circa illud generarc habttum aliquem, 
qui ex fe abftra&e inclinec ad cale bonum < Ne- 
quc obcft , qu6d in illo vt fic confiderato non 
icpizfententur vllx difficultates , pio quibus 
vincendis viderur neceiTaiius habitus: hoc in« 
qnam non obcft ,quia habitus poceft etiam etTe 
circr. obiecti, quc d fficultates pofitiuas non ha- 
bent. Oeindc quia ettam proponi poteft illnd 
bonum raorale vt fic vt veftitum diiticultatibus 
in genece , non dicendo in fpeeie quz tllz fint: 
fed v. g, qudd tcpe propcer illud bonum opor- 
j teat caceie rc aliqua fenfibus auc appecitui gra- 
ta Scc. 

$9 S*ecund6 principaliter refpondeo obicctioni 

Utmmdi. ' faft*: Etiamfi qnis priis fic facilis per diuexfos 
habitusad fpecifica bona moralia »adhuc cfle lo- 
cum nouo habitui , quo afficucur bono morali 
in gcnere , abftrahetido a cacionibus omnibus 
par icularibus : quia eciam poftquam quis cft 
caftns, iuftus , mifecicors , Scc. poceft cogicare 

Ecr intellcctum dc bono morall vt fic, abftra- 
endo i cogitatione particularium bonornm: 
h»c enim nemo poteft vertere in dubium : fup* 
pofita auiem ea cogiutione , cum in ca taiione 
fic abftca&a proponatur ctiam ratioamabilis,cur 
quzio non poterit eciam tunc voluntas prorum- 
pere in amorem eius boni fic confiderati ;• quod 
fi eos iv efficiat fecundo, tertio , &c. pro- 
fccld eo ipfo acquiret habitum diftinttum a 
particulacibiis , quos antca habebat: non ergo 
poteft probabiliternegari polfibilis talis habitus. 
M.mtS***i f«< hinc ad ictn noftram dicet quis illum elTe 
pribmmt tmtt Paeniienciara quia hzc non videiur ob aliud 
d»fmih*ff» mutiuum detcftari peccata, quim quia funt con- 
*•"*"»"*■ tratia rationi naturali , feu di&amini rationis : il. 

la enim eadem virtus quc amat bonum rationls, 
deteftatur eo ipfo peccacuro vt ci bono contta- 
cium. Neque obeft , qu6d virtus hzc , quam huc 
vfque d ximus polfibilcra, non ptxcequirac vll» 
peccata , vti ea przrequirit Pcenitencia. Facile 
enitn cefponderi po(T;t , cam viccocem quoad 
aiiquos fuos aftjs non pcxiequiceie quidcm 



pcccit j , ac pcoinde fecundumillos non habi- 

turam denominationcm Ptrmtcntix : pcr huc 

ramen non piobari , ad illas acttis qtii vocantur 

Pccnitencia non po(Te przrequiterc peccaca : vcf 

eadem virtus iuftitix inclinat ad non farandum , \ 

Sc ad reftitucuda quz funr furto ablata : poterit 

ergo vircus rcfpidens conformiratem cum na» 

tura rationali f - rropcdue peccata , quz funt con- l 

tra eam nattitam rationalem , Sc fimul dc com- 

miflis doletc ob illud ipfum motiuuro. Nequc 

facilc etit commodius aiiquod motiuum pro 

Pccnitentla inueniie. . , 

Diceret fottalTe aliquis in contratium , Hoc ^ 

motiuum non cfle proprium 1'orni tencix : quia Htmnitnh 

hzc non.folum vnlc non efle peccatum ,feddi. 

tccte> tcfpicit honeftacem , quz eft in compen- 

fatione (cu in fatisfactionc pco admitfis ; idcoim 

eft maxime propricrm Pccnitentiz : hanc autem 

honeftatem non itfpicU itle habicus : ergo. Hzc 

tamen obieAio non habet magnam difficulta- 

tem , quiaf vt fupta oflcnfum eft dum Rccen- 

tiorurn fententiam de bono coropen(ationis dif- 

culfimus) zquiualcntcr bonum illud compcn- 

(ationis uon efl aliud quam bonum pacis cum 

Dco ,feu quam bonum catcntiz peccati : id eft » 

vt pet eara compcnfationem tedituamui in fta- • 

tum antiquum , & zquetui, vt dixi , bilanx : hzc 

autem zqualitas eadem eft moialitei , fiue ua 

fiat , vt nihil ponacut in vna gcinaltcta bilance : 

fiue vt quando iam cft pofitura aliquid in vna , 

ponatur tanturadcra io alteta : nam licet pct di- 

uecfas vias in idem tamen ledicur.Hinc cigo ad 

rcra prcfentem refpondeo, V.itutcto ,quz aroat ofltndtt** 

przdi&am coinpcnfacionem , non aliud habere *^" r f™**?' 
1 . . • ' timmmn di- 

mottuum quamcarentiam peccati. qma pcccatum flf ngmi 

cft oppofnum naturx rationali tfeuquia honc- m **u t fimi- 
ftum cfl catcre pcccato .- ac proindc poteric cx bu nmfimpg 
hoccapre ceduci ad illum habimm , de quo »'••»"• f 
nuncatdmus ;quiacciamille dum amac bonum ***** 
morale , oc odit peccatum quatenus ci bono op- 
ponitur , amare etiam potetit honeflatem com- 
penfationis ,cdm hzc aliam non habeat hoiie» 
flacem, qu&m quc cfl in ea carencia peccati : ergo 
adhucnon fufhcientcc oflendicuc eam vututcm 
non eflie Pccnitentiam. 

Secund6 ctgo id piobari poflct , quia ad Pcr - 
nitcntiam cequiiicut , vt aliquo modo tefpiciat 41 
Dcum faltem in obliquo : illi cnim vult pec- *''''*'" 
catot (acjsfaccre , ad illum tediie ; eigo mo- 
tiuum Pccnitcntic debei efle tefpecliuum ad 
Deum : huc autem non habet , fi folum icfpiciac 
oppofuionem cum natuta cationali, provt virtus, 
de qua nunc agimus , refpicic. Rcfpondcri umen 
poteft : Vti 1 ll.i attiitio, qux concipetetuc cx p|c- 
catu, provt funt contca natutam tationalem , po- 
tuifiet efle fufficicns intia Sactamentum Pceni. 
tentiat ad iuftificationem,vt diccmustnfta:itaco« 
dcro modo Pccnitentia, quz hoc motiuura tc- 
fpicit , fufficiecpro veca conuerfione ad Dcum, 
nonica,vc fola ezcra Saccamcntum iuflificet , 
quia hoc foli conucnit chatitati, non autem Pcc- 
nitenciz, fi achaciiace diflinguacur, vcfupponi- 
mus ; ica ergo dicimus illarn fore Gifficientern , 
vt polfic imperare eos accus , quos iudicauecit 
neceflarios hic Sc nunc ad iuflificationem , ptovt 
ptxft 1 Pccnitentia: quodcumque illi adigncroua 
obieclum formale. 

Iudico in hac matetia duat elTc quxfliones : , ., 
vnaeft, Vtrujn pofllt daii alius habitus, cnius : "U*™ 
motiuum fotmale fit diflinccum a motiuo fra- 
Licus tftius dc quo nunc agimus , Sc cui pof« 

»4 



to R o ». d e Aa R i A g a Tra&atus De Pcenitentia virtute. 



Mtfiitmr 



finc illauibui qnx commun cer tiibu.intar Poc- 
nicentix. Alrcra vci6 qnxftio eft , An vtri- 
que haic habiiui , an vni ez illis , & cui vox 
h r PixnhentU fit rnb >enda. llla prior qux- 

ftio etit dc rc , hxc autem fccunda dc vocc fola. 
Circa ptimam dico, Eum I. ibitutn liii nctum 

feu mociuum formale oftindendum a nobis fe. 

ctionc quinta , dum nofttam icntenciam propo- 

fiicrimns. Citca fccundam vero quxfttonem de 



fmmtM fin. q .mine dico , l.ong: commodius voccm Paetii- 



ttmtm. 



BtflitM. 



ttnti* rriboi illi habitui, quem ibi defignauimus 
quam huic itnra quia illc refpicit in obliquo 
D.tnn : id*quod non habet hic ,de quoagimus 
nam'hcct ob argumcntum paul6 aiuc fiictum 
non vid.atut ille i - pect us omnino ncccflatius, 
pio Poenitentia, nrgwi ti»:n non potcft ,quin 
fi ...ili , lic magis ptopytlionatus. S?c itido, quia 
fub tnotiuo foiroali a nob:s aflignando uon 
multiplicamas habicus finc caufa graui : nam 
iliud motiuum cft iuftitix : habitum autem iufti- 
tix omnes oranir.o concedunt. At hubitus , dc 
quo in hac fc&ione, a mulcis non concednur. 
Nos vcr6 etfi :.bfolutc .pofJtbilcm dixcrimus, 
cum tamen dc faJo dari , dicimus clu omnino 
inccrtum : crgo non polfumus dicere cum cfTe 
Pcenitenium. 

Rcpiicabis umrn contra hanc vltimam ra- 
tionem : Si feroel Jicamus poflibiles cfle talcs 
actjsin hoc ordiue rcrum , neceilario dcbemus 
ctiam admitute d ti h.bitom fupcrnaturalem 
infufurn pro il!is , & quidcmin omn<b.is i.ifti : 
ratio cft: nam lii atius non dcbent fieri (fuppo- 
no illas cflc lup;inaiura,lcs codcm ommno mo- 
du qio teliqui honcft: fuu in iuflo ) pcr auxi- 
hum cxtrin.ccum , fcd vti riunt rcliijui pcr prin. 
cipiom iiuiinfccum : crgo fiue illi dtcanmr Pcx- 
Birenria, fiuc non concctiendi funt de fa&o, ergo 
& habitus pto illis : ergo ex mulcipticatione mi- 
nori tubiwiuin nou cft cur ill.s ncgcnms nomen 
Sc munus Parnitentix. Si loqucrcmur de ordme 
nacurali , negare fnolc poiremus daji talem ha- 
bicumtqnia habicus naturales generantur ex 
a tbji tantum : vndc fi . \€t . fint cxcraord narij, 
Sc valdc rari, vcl ntiriquam, vil rai6 gencrabunt 
habitum, idcoqne cu n ille modus tangcndi ho- 
ncftuem in communt fit raros , pofTci pro illo 
negaii habitos naturahs : at cdm de fopcrnatu- 
ralibus nobis fermo fit Sc non vclimus a iufto 
nifi p r h birum intrinfccum ficri actus fuper- 
iut.ir.il e . , fiue hi lati finr, fiuc frequcntes, vide- 
tur necelfari6 admirtcndus aliquis habitus ctiam 
pro tali acTu. Rcfpondeo, Ncqueeciam"in ordine 
t»tnitmr pr* fupcruatutali dcbcre admitti habitus ad quos- 
fiit- r*rii cuAquc attus bonos excraordinarios. Etcnim 
& **trmir- i uxtJ | ptobab.liorem fentcntiam , qu6d poflic 
d,n *"l' q U i s habere duplex inadxqiiacum rootiuum. im<Y 
ksjitmi fm • * tnplex , quadr uplcx in aliquo adka , poteit 
ftrn*tur»iti. quis diccre vnoadtn, Volo c(Tc caftus, ob Dcum, 
ob honcftatcm caftitatis , ob fpero glorix , ob 
fugam inferni , &c. fton tamen proptcr.a afli. 
. gnandus cft aliqnis habitus , qui indiuifibilitec 
refpiciat ea quatuor motma : fcd eo cafu prodi- 
ret illc actus par-ialitcr ab illis habitibus , qui 
dloifim rcfpiciunt ea motiua: ita in pcxfemidico 
illum amorem boni moralis vt fic abftractc fum- 
pti prod curum partialiccr a qtiolibet habitu 
tefpiciente patticuiatc bomnn morale , vel ccrtc 
ab auxilio extrinfeco : ac deniquc eiiamfi pro- 
babilitcr pro talibus a&ibus admittcremus ha- 
bit.iin aliquem diftindlum , c5m cius exiftcntia 
ncquaqoam fit um cetta, quam cctta eft cxiftea- 



4* 



tnttttrr. 



Srd intjfitM- 
tittr. 



tia habitus Pa-nirentix , non pofTamus illi hix 
rnunus triboeie, fed dtbemus (i podumuscom- 
modcalium h buum tnagis notum, c\ cuius cxi- 
Itcniiaccrtiot lu , pto co ofticio aflignarc. Foi- AHa q*t4* 
taflisciiamliuiic haoitum putarct qui» non poflc ^)'/^^ r ^ 
efsefupctoaturalcm, ac proinde non efse aptum 
pro virtute poeniieniix de qoa agitnus , qux cft 
fupcinatuialis. Etcuins illud ! motiuuro clt puic 
naturalc , fciiicct confoimttas cuffl natura ratio- 
nali : h .bitus autem fupernataraht dcbct h b-.rc 
mociuumfeu obiccxum fupernaturatc. Hxc ta- 
mcn lario nullo roodo placcc : Ptim6 , quia , vt 
fufc oftcndi Tomo j. nrqoaquam ad lupcina- 
turalem a£tum requiricui iupcmatutalitas ob- 
iccti foimalis : ncque cx obic£to folo diftin- 
guimtuc hi acxus. Sccund6 , quia cftp id rcqui- 
rerctur, facile efset tunc dicccr, accipi illam con> 
rrarictatcmcurnnatut» rauonali vr gubernataper 
di:tamen fupernaiurale : uuncrgo dcbct cx ifto 
capue n^gati ille habitus. 



SE C T 1 O Q^V ARTA. 

ExMminatur ftnttntim Pntris fraw 
dfci Atntci. 



Vi Tomo 8. De Pcenitencia difput. i. 
'(> fcct. j. docet obicAuiu foiroalc Pccni- 
tcntix efse rcfarcirc ius diuimim a uobis Ixfum: 
vt vct6 dirlerentiam illius ab obicclo furmali a- 
liarum viimtum oftendat , fupponit vittuias di- 
rfa iuta qux rcfui 



4* 

Srxt* fmtt» 
Iia Jt*tnrms 
tkitclHm tt» 
niltnti* tfi 
pitftum yl 

ftingui pei diucrfa iura qux refyicuna : iusautcin ,.r.<r*ri*m 

D;i Ixfum, quod Pcc-itentia refaicit , ait cfle rttuitfkpr** 

ius quod Deus habct vt fuprema icgula no- m * m,lr . 

- » _ . j £ ulinuum. tm 

ftutum adt-onum per modum cxcmplabilitans tt ,j,fl; a . 

ad hoc , vr illi conformemui : quod ms viola- ~, mtt »a mm 

mus dutn illi icddimui dirTotmes : dimng .it au- tntAiBu* 

tcro hoc ius a iuic Lcgillatoris. Pto quo liip- vtmnt*tu, 

ponit num 47. Lcgcm ,i>txtcr aftum intellccti t, fj* V£TfT 

eflcntiaUtet includeic actum vol.mtans ,c6m J^J* * 

non folum ftt directiua , qu. d habet ab inicllc- 

€tu , fed ctiam obligatiua.quod habcr a volun- ' 

ute, cuius lanrum eft obl gare. Regula vcr6 ad- , 

xquatcfolum conftituitut pet actum intclhctus, ollig*ii»**m 

cum pcr fenon habeat nifi dirigere.Sc reizularct &! a *" 

,*.._./, if r,. b ,. ! ttiinnti*m t 

vnde ait ius Legiflacoris cfle lus obligandi ad r^i^mvir* 
executionem pcradam voluntatis } nam hoceft «4 tmmitf 
focrnale Sc fpcctfkum in L-. g . Vnde D. Tho- ii««> 
mas 1. i. quxft. 104. aic. t. voluntatcm Supe- 
rioris ucitam vel exptetTam aic eftc obiecturo, 
obedieniix , atius plimi rcgulantis Sc dirigencis 
folum eft ius pafliux imiubiiitatij Sc exempla- 
bilitatis ; ad quam obligac Dcus non per volun- 
tatcm.fcd pct dictatnen ; qnod proptcr infin t.irn 
fuam prudenciam dignom eft cui oa.ncs mocales 
actiones confoimentui. 

Mihi hcc dodtina obfctua , miniis diftincta, rXrftitmr ttt 
ac dcmum non \ 
qoia non facilc 

nos exemplabilicacis, flcc. iniclhgac : ncc cnim ' t ui* ttmftr- 
fufRcit dicere.pei eos dcnotaii,quod nos drbea- tmtrjnffitir fi 
mus ei icgulx confoimarimam vel agit dc con- iJtm *£ i " ai ' 
formiiate propria ac rigorosa ; tunc atitem ca 1 Hii ' 
noo dcbctet ciTe qooad aAus voluntacjs , fcd in- 
cellectus : vt fi intcllectus diuinus iudicat ica fa- 
ciendum , nofter intcllcflus eciam aflentiattii ei r<itmi* tmti 
iudicio , feu fe illi confotmet idcm diccndo. v " lt ' 
Ex hoc autem capitc nihil penitus infettur .ic ^££7*"* ' 
confonnitate atiuum noftrorum voluntatis, uu6 t*ti,mtmtn- 
hinc manifcftc reiicio nouum illud ius .ib hoc ttOuim 

Audtote 



aoartna oo:cuia , minus uutincta, «'v»"» r 
>n vera videiur : obfcura quidcm, /«"''•••t"** 

M. . ., ~ .i/ltlfiuru& 

le intclligtiuc quid pet cos termi- j- ^ y tn . 



Difp. t. *De obiefto formjli paemtenrix. St€t. 4? 



4; 



Rtflum 1 
Stluilur 



DiHmmt Dti 

dl rriu; fnti- 

tndii mt »Hi- 
gmt ntfttmm 

wtnntmtim. 



Ctftrmort ft 

fctiptuti.tft 
fimilrm fttip 
imtd ftriltttt. 



46 

Kiftirmftii 

mu 



Silmilmr. 



Olttntiilmr 
qno4 hitfn* 
ttmtim fttmt 

frimipimm. 



Autore cxcogitatum ; naiti intcllrftos diuintis 
ob fuam prudsntiam exigtt vt credamus , lcu 
fentiamus cum illo ; voiuntas au.cfU diuina ob 
luam ctiam pcrfedkioncm innnium exigit vt tc- 
ncamus cum illa;hoc cft.vtamcmus quod amat, 
odio habcamus quod odit. Hr; eft clara & vc- 
riflima dui rci explicatio H>nc auicm cuiden- 
tcr infertur , Pcccatum noilrum , etim lolurn- 
formalhcr confiftat.n voluiitate ,non poiTe clfe 
in violationc dtnini iutis , nili vt ic tenentis cz 
partc votunr atts, fcu quatcnus nos odio habere- 
musqax illc amat,aut c coiuraco amamus qux 
oditj contra ius veto imeiic£tus non poflumus 
proprie facerc , nili dum diilcntimus per actum 
inhdclttatis ci iudicio diuino. D« quo puncto 
iam nihil ago.prxterqnam qudd ctiam in coca- 
fu pcccatnm non eft formaltter in dillcnfu , fcd 
in actu voluutatis nollrx , quo diflcnfum im- 
pcramus. 

FortaiTc dices , lllud dicxamcn non fblum 
Cxigcre vt ita f ntbmus, fcd vt ita futamus, fic- 
nt illc iudicat facimdum. Scd contra , quia hoc 
non cft conformari diclamini , fed obicclo di- 
clamjnis ; quia faci ndo non confotmot Dco 
vt dictanti nam vt difVans nihil ftcit. Ne var6 
factamtts quxlliotiem dc nomine , A» illa crTe- 
dio fir diceuda confotmitas cum dictamtne ; 
non cnim libcntcr bctco in quxftiombus dc 
vocc ; Conua Sccundo ; nam eo fenfu r go dico 
illud dicTuncn non induccre vflam obiigatio- 
nem. Etcnimcitca opcia confilij tk fupereroga- 
tioms habet Dcus dic~tamcn , qu6d ita fint fa« 
cicndjj Sc tamen licet tcncawur non diliciittre 
pcr intcllectum ei dittaraini , quia non poflit- 
mus iudicrr, non crte rruliu> talia optra fac. rc; 
at pcr voliintarcm non tcncmur ca facere; li tO* 
tcni ad cam pafliuam cxcmplabilitiiem ( vt hi 
cam vocant j rccurramus , cttam in his operi- 
bus cft Dcus mhnitc imitabil s & excmplabi- 
Jis; crgo ctiam ad hxc obltgari deberemus:quod 
c:l lixrcticum. Im6 cx his ipfis tcrminis pafliux 
imitabiiitatis Sc cxeroplabilitatis ccu firmo tlarc 
quod dixt paulo antc , catn imttabilitatem fo- 
lum cflir in co , quod dicamusidctn quod ipfe 
dicit ; ficut pafitua imiiabilitas fctipturc dtc.cn- 
tis Ftu'ui hoc proprienon cft vt iilud faciam,fed 
vt fcubam alias littctas illi fimiics idtmcjue di- 
centcs ; facerc autem \\ cjuo cist tetis prxcipi- 
tur, eft obcdire itlis litctts ,non cas patfiue aut 
a&iuc iminti. Vude apparct terminos huius 
Auiftoris etTe obfcutos, ncc iutct (cbenccohx- 
tcntcs.vt antea dixi. 

Scd iam ad prxcipuam obte>ftionem rrfpon- 
riebis.Ius in illo di&amine Dei non cife ad <>m. 
niaqux iHe iudicatbene fieri, fed prxcise ad ca 
qux iudicat debere fieri nccelTan6, fe i Hib oblj. 
gatione. Scd contta , quia hoc eft <am petcre 
principium , & defetcre tcnninos huins fcnten- 
fix retcnim fi tecurramus ad pafltnam infinitam 
hnitabilitatem Sc exemplabilitatem , ctiam eain 
habrt Dcus aJ opera conftli];:rgo iam hi termini 
nihit valent. «QuAd veti pctatur prnicipium 
patet clate ; ea eniro de caufa Dcus aliqua dicit 
efse neccfsarid facienda,alia ver& non,quia fur- 
tura v.g.eft contra natutam, rtiattimonium vc- 
16 , etft rainus perfc-ftura virginate , noneft 
contra naturam.Vndc proptic iila cognitio Dei 
non cft , quam ego pcccando violo; a violoenim 
ius natutx tationalis , cui damnum infcro pet ' 
futtnBt;cognitiocrgo illa folinn cft manifeftatio 
i. iius tnal.ux oliUi.Ua.c , non manilcftai 4utcm 



ea cognitio aliquam maliratn rcflexam in furto, 

ex co quod fit contra didamen iliud : vnde 

fi ego,non cognoicendo quidquara dc dic)arni- 

ne Dei citca roalitiam furti , eam nofcr rem tarn 

clarc pet iudicium natutale, eodcm planemodo 

pcccarcm furando. ldem etiara apparet in hu- j m t m mtU {%. 

manis ; nam ii ego feinet cuidcuter nolco hodie tummmh . 

eise diem ieium) , non grauius pccco,etiamfi id 

mihi dicat hemo iancius& dobcus, quamli cgo 

iolus aliunde id fciaiu t cern(liinc tamcn : ncque 

cnim tunc doltiflimus homo , vt diccns mihi 

cfle prohibitas a Poutificc bodie carncs, fi Qnt- 

ficat mihi pet hoc mecomcdcndo carncs pccca» 

turum contra ius vllum iofius hominis diccn- 

(is : refpondetc cnim puilum , Omnino credo te 

verum diccrc , net contta le quidquam liabco ; 

fed non euto ipfius Pouuficis prohtbitionem. 

Vt ignur cenlcamus tllum homincm mihi hoc 

dicentcm orTcndi pcr mram connftioncm tar- 

niurn , oportet vt il !c ad.lat , £#ff» etUm ftt* 

bikeo , fett tolcne itlmt c*mcd*s , ca autem obli- 

gatio tam cft contra v ituntatem eius qui mihi 

dixit fe ctiafh vctlc nc cgo faciam id ; 3c in hoc 

fenfu admitto libvtuilfiinc , lincnotttia Dci non 

potle ctTc in pe>. cato cam maliiiam^quam Thco- 

logi in co admitrunt ; dcbco euim cognofcere 

ctiam difpliccte Deo , qiu* d cgu rcm lilam fa- 

ciamj nam fi mihiconftatct nullo modb id Dco 

d.lpltccrc, ccrte fecundam tllam malittam con- > , 

tta Dcum non contraherem,cfto pcccarem contra 

Reiiipubltcam rationalcm. Dilpiiccnua autem 

iam fupponit acUura voluntatis Dei , vt cx tcr- 

minis conft.it. 

Secuud6 tamcn refpondcbis, Soflaccrc quod 
illud itidic um dicat ; & ct»o etiaro ccnfco hoc Vftirttibnt 

tt' r. % rtr ^ . . % l+* KMi. 



ftc- 

ttfl' 



<3 



non cilc fjcicndum;fuffii;e.c inquam ad,hoc,vt 
Iit fiat . lit contra ludkium illnd. Sed contri , /£L' 
quiaaiiliuc ntanet tota difficttluti nam vel illud 
iudiciuni ilicit prstcisc, Bt e o ttimm ctnfeo non 
fttiendmm , ra pruiti r.uione au* tjl contr* 
turttm tAttenttirm : & tunc , dixi , illud diAa- 
mcn non violabitur propcjc ; quia nun propo- 
nir in obic&o mottuum illud fjgicndi , aut ma- 
litiam vilam , nifi contta natutam tationalcm ; 
aliam vci6 teP.cxam contra ipfum Dcum 4 non 
propnnit : ficut fi ego iaudo Concionntotcm , 
dico.pe, Veriflima 8c fandiffima itte d cit.cgo 
tamen ex mea ftagihtate alitct faciam,non cora- 
niiito vllara orTcniam con ta Concionatoiem : 
quia h«c non propofuit obicclum vitandum cx 
co, qu6d clTct contra fe, fcdcontra Dcum:fi ille 
fuiflet fimul Superior, 5c dixitTcr, Manio eiutm 
robit , vi id fmciJttit , tunc libentiifimc admit- 
iciem ,forte orfcnfam aut iniuriara illius.id non 
faccre. Vt ctgo intclligamns Deum oJFcndi, npn 
fufiicit , vt aliud faciaraus quim dia.iroen illius f^SSJi 
dictt factcndum ; fcd oportet vt litnul dicat , 
E$o *vttem id ijtfmm volo non fieri, fcu , E/o ht- 
btnt jtuHorintem prtmbendi & mtmdttndi ;«- 
lo vt itn ■■ .it , ibi autcro iam dixi includi a&um 
voluntatis Dei. Explico id pet hunccafum , im- 
pojfibilem quidetn in fc,non taroen in ordine ad 
rcm ptxfentem. Dcmus aliqucm Angclum qui 
non habeat poteftatem vllaro mandandi, habe- 
te tarocn infinitam vim cognofccndi:ct gnolcal i 
ergo ille ca fua vi .quod hodie fit prxccpuim 
i Pontifice latum ietunandi, quod & cgo ufttn- 
defcioceti6 :etiamfi mihi illc dicat , Pontiftx 
vult vt ttutnts , 8c ego ei fefpondcara , Omnino 
tibi crcdoid eum vclle, fed quiatu ncc potcsmc 
obligatc, ncc ciLra ea dc tc vllam habcs volun- 

tatcm * 



ll 



I 



it Rof>. p e A r m a g a. Tra&atiis Dt Panitentia virtute t 



CranwMrit 
fHt.An»- 

iii. 



43- 



tatern , fine «Ui cua offcnfa ramcs comcdam; in 
hoc inquam cafu ncmo prudcns dicerc potcrit 
vel in minimo violatam kicntiam Angcli,quan- 
tumuis infinitara , & inhnitc prudcntcjn ; crgo 
iufinita fcientia & jprudcntia Dci circa illud di- 
ttamcn omnino cft impcrtinciis , nifi acccdat 
ticulus Supcrioris mandantis : q\ii rtculus iuxu 
hunc Auckorcm folum pcrrincc ad obcdicntiam. 

Dices* Sufhcit (i acced.it titulus Lcgiflatoris. 
Sed contca, quia , niii abucamur vocibus, iuxta 
omncs homines Lcgiflator ptoprie cfl Supcrior, 
& prxcisc obligarc potefl quarcnus mandat.Vbi 
noco aliquam conttadidboncm in hoc Anclorc: 
nam, vr iupra cx co art. 1. D.Thomx dixcrat, 
Obcdicntia qtta talis rcfpicit volumatem Supe- 
rioris tacitam aut cxprcilam : numero autcm 48. 
ciim iibi obiccillct , omne peccatum cfle contra 
volunuccin Dcii vndc fcquicur, quod nos hucul- 
quc probamus. pcccatum efle non conrra inttl- 
Icctum, fcd couir.1 voluntatcra Dci ., rcfpondec, 
Pcccaciun eflc concta volunuccm Dci vcl impli- 
citam vel explicicim , Prrnitcnriam autcin prx- 
(cindcrea volunuceexplicica, non Jb implicita. 
Hanc inquam concradkboncm noto , vt appa- 
rcat indc vcram non ellc doctrinam , qua ad il- 
lam coactus cft hic Auclor : porrocamcflecon- 
tradktioncm cx iplistctminis conft.tr, ciimum 
1'ccniientiam quam obcdicntiam, & e contrario, 
faciac indcpcndentci» a voluntatc cxprcfla, dc- 
pcndentcm vei6 ab implicita : quod antca ncg.i- 
ucrat, volcns ollcndcrc , Paniccntiam diffcnc 
ab obcdientia, qtiod h.cc volunutcm, illa vtro 
inccllc&um rcfpiciat. 1'ra-tcrci hic Au&dr libi 
cft contraiius.dum numcro 47. dicit Lcgcm for- 
malitcr inciudcrc iuJicium intclltctus & actuin 
voluntatis , cuin non fulum lit diicctiua , quod 
habet ab uuelle&u, fcd ctiam obligariua , quod 
habct a voluntatc : nam regula non habct nili 
dirigcre fc regulare. Eccc hic exprcfsc dcftruic 
tocain fuam doctiinam : Piimo , quia iam 
ncgat in illo dictamine Pci vt folo vim obli- 
gandi : vnde manifcftc fcquitui : Ergo fjccic 
contra illam regulam inccllechu (ic confldtra- 
um non cft pcccarum vllum : quia vbi non cft 
obligatio , non cft pcccatum. S cundo aductfa- 
tur criafn manifeftc flbi , quia li in Lcgiflatorc 
Sc Superiore qua tali fbrmalitcr includicur & 
volitio & illnd dictamem : ctgo obcdientia,qux 
icfpicit vtrumquc illud ius, nccclfario dehebic 
tefpiccre ius incellcchis-.ac proinde fuperflua crit 
Pccnitcntia illud ius refpiciens . Dcclaro : id Vcl 
P.Amiett*- fif>rit hic Auctor folam volunutem Dci, vtprx- 
pihaia tji cilam ab incellechi pofle induccre obligationem, 
vel non : (i dicat fecundum , habco intcncu m, 
fciliccc obedicnciam etiam tcfpicere regulam in« 
tclleftus diuini,quia obedicncia rcfpicic ius obli. 
gans; hoc autcm duo dicit. crgo. Qu6d fl dicat 
priraum, fcilicct folam volunutcm obligare pof- 
Tc , deftruit fcipfum dicentem ad prxceptum ef- 
fentialitcr rcquiri duos ar2us,intellcccus & flmul 
voluntatis. Conftac crgo cam Pcemccntix obic- 
rti explicationcm nullam eih* , & non Ixdi per 
pcccatum aliud ius Dei quam Lcgiflatoris ; iara 
non loquor de dominio, & amabilitatc ac cul- 
tri* pcr inobcdientiam autem viblari ius S upe- 
noris leu Lcgiflacocis , idcoquc cx hoc capire 
non eflc vllam Pccnitcnriam ncccflariaro , fcd 
obcdientiam futficere. 



Cbiiitmtia 
ttfritit it • 
t*m L'[tm t 
id tfl tt/m- 
/»*> cr »'•■'- 
gatitntm , 
adttaut Pot 
uitiutia i 



/mftrflua. 



SECTIO QVINTA 

Nofirm fententm frofonitur. 

\^T)i- Rodabil ior mihi fcmp 
fcntcntia,qux docct Ptrnitrnt 




crcftvilaea f° 
fle vcl 



'ccmtcntum ciic vc. 
iplam vittutcm iuftitix commutatiux, vcl faitera ^JUJjJJJT 
aliquam fpeciem illius:: quod yltimum propter- t im. 
ea addo, quia iam non dilputo, An idcmmcc ha- 
bittu lit clicitiuus fatisfaclionis ex obligatione 
iuftitix poft commifluin peccatum^c llmul ordi- 
nctur ad vitandam in futurum omnem iniufli- 
tiatn coutra Dcum : an vcr5 pro iis diuerfls .icki- 
bus debeant poni duo diftincli htbitus : hxc 
cnim quvftio longc* etl alia a prxlenri , in qua , .•» 
dc folo formali obicclo tratumus. Duoautrm 
illi a&us ecli aliundc aliquam Itabeant diucruta- 
tc:n , <>b quara polfcnc daos rubitus pctcrc , in 
obiccto umcnipfo fonnali omninoxonucniunc: 
vti conutniunc illiduo,quo nolo furarij, & quo 
volo fatisfacctc Petro pro furto. In hoc crgo 
fcnfu dico Puenitcntiam vcl cilc vnicum habi- 
tum iuftitix qui lc cxtcndit ad omnes a&us iu- 
ftitix circa Dcum , velelle partialein habitum 
iuftitix ..,! rcftitucndum id quod eft Dco ab- 
Iacuin. In hoc fccundo lenfu eam fcnccnciara 
docuic Duraudtis in 4. diftinct.14. quxft.i, Sua- 
rius ctli dilput 7. fccl.z. vide.uut cflc contra 
Durandtim , cc tamcn ipfa clarc docct Pccniten- 
tiem cfll- virtucc n iuftirix, non iu vc cadcm iu- 
ftitia (it rcfpeftu Dci Sc hoinintun, fcd diftincu: 
flcut diftin£cut di h.tbitus religionis , quoDeutn 
colimus , ab eo quo homincs : interim tamcn 
quoad obicc.lum formale vrcrquc habitus eft re- 
*iigio , & hic vtcrque cft iufticia : camdcm etiara 
tcucc Paccr Tanncrus difput. 6. quxft.1 vbi fuse 
conatur oilenderc, cain clfc c mentc Diui Tho- 
mx qnxll. Sy.art. |, & Oiicuni ibidcm. 

F.iccor raunerum non vidcri fatis confsqucn- 
tcr in luc do.crinadilciiirilfc : numcro cnim tj . Eximitatur 
& lcqucncibus doccc cam cflc vcram & pro- dtftriu* t. 
priam commutatitum iuftitiam , etiamfl homo T ***"'- 
non potTic ad xquaUttcem fatisfaccrc pro culpa, 
quia faltcm potcft pro pcrna : numero vcro j j. 
docct obtig.uioncm fciuandi ius Dci iilxfum in 
omnibus non fpccutc ad vcram iuftitiara, quia 
homo non lubct fufficiciucm altcrintem a Dco, 
fcd cft veluti feruus : vcl ccrtc dccft xqualitas, 
quia homo numquam fcruat illud ius , nain fal- 
tem pcccu venialitcr aliquando. Dixi hzc 11011 
videri val.it- confcqucntct didi , quia fi Prrni- 
tentia eft vcra & propria iultitia : ergo debct ho- 
ino pirniccns ruberc vcrara alccriratcm a Dco, s 
quomoJo crgo hoc poftca ncgatuc ? dcinde, 
qu6d homn non pofiit lcruarc ius Dci intcgrum, 
quia moi .diccr clt ncceffitacus ad peccandum, 
ncc in minimo obcft obligacioni ex iufticia ad 
non lxdcndum Deum : vti ii quis a nula fua in- 
dole cflct quafl moralitcr ncccffiutus ad fu- 
randum, non proprcrca illc non faccrct proprie 
& in rigore contraiuftitiara : & idem dico ex e< 
capire , auod homo non poflit reddcrc Dc 
xquale : ninc enira foliun mfertur, farisfa&io 
nera non fbre xqualem,ac proindc co fciuu uec 
cx rigorc itifticix : ac obligationcm ad eam fa- 
ciendam , fcu dcbicum eam facicndi, non fuiflc 
cx coco rigore iufticix nequaquam colligitur. 
Crcdidorim rannccum folo modo loqucndi vide- 
ri contt.trium (ibimain obligirioncm fatisf.icicn- 
di concedit ellc cx vcta iuftitia , folumquc ipf.un 

auualcra 



Difp. t. De obieflo formali PatnitentU. ; Sc&.y . 



a&ualem facisfa&ionem aicnon, cfTe rigorofam, 
quia non eft xqualts,vt immediatc diximus. Et de 
J*. cius mente facis. 

Opoaec nunc videre quomodo ptobari ea fen- 
tentia poflit ; tV quidem polTe d iri inter Deum 
6i nos vcram iuftitiam , oltendi fusc Tomo 1. 
Sc Tom. 6. vbi cxpltcni ,quomodo condicioncs 
omnes illiusin nobis Sc Deo faluari poifint. De 
hoc ergo puncto nihilamplius addendnm cen- 
leo, nunc folum oftcndcndum, an pofjtc id pce- 
.".i/.. Vntth nicentix conuenirc, tk vndV id probctur.Duran- 
*ii ft» tuflr» dus fupra hoc modo argttmentatur;Si Pa-nicen- 
4*»cimfcn, tia efTet virrns a iuilitia diucrfa , fequcrcrur eum 

Rruntur * p, - - _{ 

rt/jwti ^ pcccamt frcquencet , 6c egit Pcenitenciam, 
StdimjpZt: habuurum hanc virtuiem ,- e contrario ver6 
titn. cum qui nunquam peccauic ea caricurum : hoc 

autcm eft abfurdum; non cnim debemus plures 
vircures tribuete ei qui peccauit , quam ifli qui 
fcmper luftictam feiuaoic. Hoc Durandi argu- 
Mtiftimri mcntum dif, hcuic Patri Vafqucz & aliis , e6 
.v*famti., q lIOt j td<r« n inconueniens fequatur , cctarafi Poe- 
niccncia fic idcm cum iufticia.nam eriam tunc il- 
Ic qui frcquentet pcccauit, Jc frcqucnter cgit Pce- 
nitentiam , httcndic illam magis quam alter qui 



StJ inrficf 



nullam exercuic Pccnitentiam , iiue ea rnaior in- 



tiitr. tcnuo litlub notume purx Pcenitentiat,itue fub 

nomine iufticix : hoc enim videtur efle per ac- 
cidens ad maius illud augmentum. Nihilomfaus 
non puto hanc folucionem efle bonam; nam ii 
Pccniientia non diflinguacur a iuflicia ( vt aic 
Durandus ) pocefl etiam ille qui non peccauic 
falcem ahis bonis a&ibus iufticix , qux eo cem- 
pore, quoefl iuftus, exercct prx alio peccarorc, 
inrendcre euradem habicum iuftitix. 6c eo ip(b 
xquare intenrioncm alrerius. At fi dicamus Pcc- 
nitcntiam eiTe vircucem omnino diftin&am; r»ro. 
r .■•:•. non fulum exccdetur in intencionc illius 
qui numquam peccauit , ab illo qui ftequcnter 
pcccauit, &frcqueutci eriam tefiurcxK j vctum 
& oronino careb.tea vtrtute quam habebit pcc- 
cacor iuftificatus ,• adhuc ergo vtgcrc vidctur Du- 
tandi argumentum. 
_ /I- _ Melius ctgo 5c facilius refpondetur.Illud nul- 

tBmttltffitl- ' ,us e ^ c roomem ' Prim6 , quia hoc argumcnto 
tittr. non magis probatur Pcciitentiam deberc efle 

idem curu iufliii.i quaro cum cxteris virtucibus, 
cum chariute auc religione , Scc. cum qtiacum- 
que enim idencificetur ceflhc inconueniens : Se- 
cund6 abfblute, quia vel Dnrandos loquicur dc 
virtucibus fupernacuralibus, feu infufis , 8c runc 
cum omncs illx (equancur graciam, per quem- 
cumque a&um horoo fe ad illam difponac , cer- 
Cutn cft omncs eflc in quolibec iuflo , fiue fueric 
ancea peccacor,fiue non , ceffac etgo ibi coium 
inconueniens , fi ver6 folttm agat Durandtis de 
virtucibus acquifiris , libentitTImc concedtmus 
eum qui numquam peccanic carerc ea vircuce 
Pcenicencix : in quo nullum eft inconueniens, 
quia virtuces naturales non necc(Tari6 comican- 
tur gracix habitum.Si ver6 de maioti incentione 
vitcucum fupernaturalium loquamur.facileconcc- 
dcre poflumus Durando frequentcr contingere, 
illum qui fxpc peccauit habere intenfiores habi- 
tus fupernarurales quam iiluro qui numquam.-vti 
adulci iuftificati incenfiores habent habitusquam 
infanccs,qui nuquam peccauCrc.jc funt baptizaci: 
hoc autero cocum eft indepcndens a pun&o prx- 
fenti dc diflin&ionc aut identitate Pcrnicentix 
cum aliis habicibus:8c prxcise oricur ex eo qu6d 
peccator tufttficatus recupcrat totaro anttqnam 
gratiam, habituumque fupcrnaturalium tocam in* 



cenrionem,& infupercam anget per nouos aftns. 
Cum ergo pofEr ille qui fxpe peccauii, & icdiic. 
ad iufticiaro , plures exerccre aelus bonosquam 
aliquis iuftus : qui quidem numqvam peccauit, 
fuit tamcn valdc negligens in augenda gracia: 
nullum eft inconucnietis, qu6d hic ab illo fupe- 
recur in ea inccncione. Vn.lc frcquenter aliqui, 
qui fuere graues peccarores,euadunc dcindc ma- f * 
ximi Sandti;vci Paulus & alii. Ec hxc circa Du- 
randt argiimentum. aatfr*. 

Probanda crgn eft noftra fentencia confe- 
quentcrad eaqux locil ciCatis diximus , oftcn- 
dcnces per piccacum iuf..rti Deo irtiaciam con- 
tra itifticiam , ac proinde cx cadcm iuftitia nos 
teneri ad reftirutioncm feu compenfat onem: 
quo pofico nulli commo ; ius po iumus id tri- 
buerc quam Pcenitcniix,q'iia pro pe.catoians- (j\ < iu -. 
facere , ac poeniicre dc pc^cato , videtur planc s»tmu»r. 
elfc idem. 

Forcc obiicies : Tciam chariucis ac^us ratisrV 
cir : ck camen non idc6 ille eft Pcenicencia. Ref. 
pondeo, Charicatetn m .ubi qutdcm cxcrcico fa- 
ti f icete , ac id prxflare non cx mociuo fatisfa- 
cl n',is auc compenfationis,fed ex alio alcieci & 
independenci planc a prccacis, Pceniirnciam vc- 
r6 dirccte vclle compenfare id quod commifit; 
vri qui cx vircuce iufticix refticuic pccuniam 
quam abflulic, direclc vulc compenfitionem il- 
Iati damni.Hanc fencenctam noftram fi admicte- 
rent , iufticiaro inccr Dcum fc nos, omnino de- 
fendetent Vafquez Sc ali| , qui per Pceniteniiam , 
dtctinc incendi xqualitatem inccr Deum&nos, 
feu ( vt alij in idcm umcn recidcnccs loquun* 
tur p ccm intcr Deom & nos. 

Hinc ergo dicimus obie£tum formale Pccni- 
renrix e\Tc bonum , quod icluccc in fecuanda 
xqualicace cum Deo, leu in eo , qubvl non dcm 
Dco cationabilem tttulum ad hoc vc mihi ficiu- 
rc off:n<us:hoc enim cft foriTtaliffime optare pa- 
cem cnm Deo.vt loquttur Cacdirulis Lugo Sc 
Vafqucz , aliique paflim infinuanr. Ex huc af* 
fcifbt mouemur ad volendam feu tmpcu i rn 
illam fatisfaiftionem , quam iudtcamus hic Sc 
nunc nccelTariam ad dclendum peccattim,fcuad 
auferendum id quod fundat odium Dei , quod 
turbat eam pacem, qtibdquc conftitu c inxqua- 
liutem iocer l) u n Sc me. Hxc fencencia fic 
explicaca fac>lis& clara cft , (blumquc indigcc 
folutione quarumdaro obic&ionum. qra- concra 
illam poflunt oppon,:qn4 vii magit illufttabicur. 



SECTIO SEXTA. 

Satisfit siiqutifu obicRionthuu 6 

Ohil&u fri- 

rima fic, quta vidcmur Pcenitencix afE- m *>*» f *~ 
enate ipftira formale raotiuum chatitatis: m f m " M fi t 
nollc cn»m Deum cflc orrenium , elt amate bo- /^,-,,^,/,» 
num Dei qua ule : hoc autcro ad chariarero titmt Lng* 
fpeftar. Lugo ca dtfput. x. num. t6. putat Pa- fttrtm v*f- 
trem Vafqucz icnfnlc , non poiTe vilo modo V* 9 " 
odium peccati , vt cfl offcnfa Dei , elici nifi a 
charitatc, ideoque cum htc reiicic : quia potius 
fub ea tatione non potcft illud odium ad cha- 
ritatem pertinere.Ego umen miror a Cardinale 
nonfuiflc diltgentius confid eratam meniero Pa- 
tris Vafqnez : naro licct axticulo 1. quxftio- 
nis 8t.anum. ;8. (vndeillum ciiai)& "uro.17. 
eiufdcro dubij habcat aliqua vecba , qux viden- 
cuc funarc id quod ci tribuit : nihiloroin6s eo 

ipfo 



f 



X4 Rod. de A'RRiaga Trarfhtus De Poenitentta "jirtute. 



57- 



,8. 

fini. 



SiluliU' »hir 
Bi* fr»f*[tt* 



J9 

Vrritur thir 

Bit i faiitf 

H Sfi: 



ipfo articulo , maxime autcro ftquenti.a numcro 
»9. adeo clarcipf-»m Logo fcnrentiam tradit, vt 
neque ab ipfo clariiis tradatur. Citaco etgo iu 
contrarium loco agit de odto pcccati vt de of- 
ficnfa Dci , non fub quacumcjnc confidcratione, 
fed vt ex complacentia in Dcum oritur tl- 
lud odium , vndc eo loco numcro 41 hxc ait: 
Niktlominut tg» ntgnrtm Panittntinm fpt~ 
cinltm virrnttm hnbert & ailnmdolorit de ptc, 
cnto ; cum tiim nmet fitiifnclitnem Deo fncere 
pr e ininrim, odio hnbet ininrinm ( intcll git autcm 
iniuriam lato modo, hocett ortcnfam )pro qu* 
fuifftcit, nempt ptccntnm , ftd b*c non inm vt 
ejl contr* Dtnm ex comptncentin ipfiiu Dti , fic 
tnim efttt cbnrittu , & h*clennt dt boc tnnturn 
odio proldtum : fed e.x compUctntim propr*) boni 
odio bnbtt efft f*m Dti v ininrUm , CT nmut 
compenCttianem , vt explicnl-itur mrticnlo finntn- 
ti. Hxc Vafqorr. Vides illum eiplicantem fe, 
de cjin odio orfciifx Dci ioquatur, fcilicct de il- 
lo, <iuu.l cx cotnpljcemia in Dco oritur. Arti» 
cuto vcTu fcqticnti . locoa oobis citato num.i,;. 
re.ii UiUfimc cxpltcat his verbis : ReQondto 
tantn , Foluntnttm fntitfmcitndi Dto non hmbc- 
rt tJc confeauemi odxo ipfum peccmtnm , num- 
tti nt tft contrm Dtnm , tx complmcentU ipfimt 
Dei, rjr propter ipfum ; ifte cim rft mQm cbmri- 
tmtis : jtd ficnt Uftitm oMio hmbet inmfium fn- 
clum pioximo , non vt tnmlum HUns eft : fic ttim 
tfftt mmor proxuni : fed tjnin inmftum , anod tfl 
ai prtximutn , concipit vt tjl comrm rtclnm 
ratitntm. tc applicans hdc paucis intcricclis ad 
peccatum ait : Sie etUm e contrmrio oiio hnbe- 
mtu peccatwn , nnntemt eft iii-iftitim qusdam 
& msnmmlitms cum Dto , quU hoc mnlnm tft 
tontrm rntiontm i fed illnd odio bnbemnt non tx 
rnmore Dti & comt UcmtU ipfiut , fed ex nmort 
ttoftri ,mnnttmtt iniufliti.m nc int mtt'it*tcm enm 
Dto , vt mnlum nobu fccundnm rtfftm rntio- 
ttem npprehendimut.Mxc illc \ i\ax cft ipntuma 
do^tcina L> & nodta. Fufius autem id dedu- 
xi, tum quia aliquot<cs h'c Auclor tribttit aliis 
cx vno loco non ex intcgto pcrledlo fententias 
qtusilli non defcnduut , vt circa me cx Philo- 
fophia ottendi in duobus aut tribus IocU,cV ma- 
xime circa Henriquez in jnir.ctc , An vna fpe- 
cicstantum grat xttibuat quantumambx (Imul: 
de quo fufiut Tomo 7. (m> loco : (tim quia pcr 
hxc ipfa verba Pattis Vafqucz lefpondi obie- 
cti -ni pofitz , iia vt nihil amplius addcre ncaT- 
furo fit : quia ctiam ca doclrina cil nimis fxju) 
tradita a nobis, fcilicet id ipfum , quod eft ma- 
lura altcdus po(Te a nobis farpe conllderari vt 
cit etiam nobis malum , Sc fub hac rationc o«lio 
haberi i &ea rationc pecc.tum , quod ctt orTcn- 
fa & malnra Dei conilderatur vt malum nobis; 
8c fub hac ratione a nobis odio habctur : hcut 
e contrario contingit ia virtutc rcligionis , obe- 
dicmiz , iuftitic :nim licct per illas amemus 
cuUumJDet ,qur>d haud dubic c(l bonum iptuis 
Det.oc exccutionem prxccpri ipfuis , ac denique 
vclimus feruare inf ipfius, qux funt bona ipd jion 
tamen ca amamusfub tjtione boni illius , fed 
quia hoiuflum eft mihique cxpcdiens ea bona 
amare. 

Vrgebis adhuc contra hoc vltimum : Spes efl 
vitttis Thcologica , & tamcn habet folutn pro 
obiecco immediaro vilioncm bcatificam .- qux 
rurfus habct pro obiecito Deum : ergo etiam Pos- 
nitentia crit Theologtca , licet non amet nifl 
fatisfaclcionem , quc tcrminatur ad Deum , Sc 



odio habeatoffenfam Dei,qua efl aliquo modo Stlnhnr. 
malum Dei. Difficulras grauis non tam in ex- 
plicando , quo y.iXo Pccnitcntia non fit Thco- 
logica, quia hoc ftdle colUgiturcx fupia didis, 
qJam vt ottendatnr, quomodo Spes fit Thcolo. 
gica : de quo aliln : breuiier tamendico , 1 >. vi. 
none ck Dco ficri vnum obiecluro totale , quia 
Dcus;aSpe non refp;citur vt purus rcrminus 
vifionis, fedquatenus ipfe Dcui cftbonusmihi, 
& per vifion.-m a me polfidctur : vifio cnim cft 
quafi vnio fummi boni mecuro. Sicut illequi 
amatgratiam habitualcm libi,nonfolum tefpicit 
illam vt e(l terrninus vnionit , fcd vt ipta eft bo- 
na homini : quanturouii ea nbn commuiiiccrur 
nifi pcr difliuciam vnioncm. ldera eft in omni- 
bus ali>s formts quas nobis amamus. In fatisra- 
ccionc autcra non ita continint:ncque enim amo 
fatisfactionem Dci,quarcnus peripfamego fim 
po.Irilurus Deum , aut mecum illura vnuurut: 
feJ : 1 r. ist- eam amo propter fe»p am , quia ipfa 
mihi bona cfl : fiue Deus , qui eft Ulius tcrmi- 
nus , mihi fit bonus , fuic per impofli^ lc n<a- 
!.)■■ : iroo fiue in fc fit bon.is , fiue pcr impofli- 
bile effct malus : vti enain qui amat latisfa- 
ccioncTU iniroico , non conlidetat bonitatem 
inimici, fed fatisfaccionis. Itera Deus amans 
fcienciam fuam de peccato non amar peccaturo, 
fcd potius fibi in illo difplicet : amat auicm 
fcientiam qux pcccatum rcfpicir. 

Obiictes Sccundo : Anteccdentet ad ius,qtiod fUn ^ 
Deus habct .1 I fatisfacttoncm , intclligitur pec- 
catum hadittule maculans hominem , & illura 
tcddens d gnum odio Dri :in hocenim peccaro 
fundatur illud ius : fcd Pcrn tcntia pcr fc tntcn- 
dic tollerc pccc.it \w , qnod maculath> mincrn: 
ergo obiecium Po.-nitcntix non cft abUtio illios 
iuris.fiue facisraAto pro iure , fed .iblatio funda» 
menti Sc radicis il|ius iuris,id cd mali-ix. 

Refpondenc nonnulli, A Pornhcntia vtrum- 
qne intcnJi, & ahlationem fundamrntt , Sc abla- 
ttonem iuiis. MeUus videtur poile dici , tus ip- 
fum, etiamfi cxplicctur p. t modum alicuiui rcj 
confcqueu U , fcu pnllulantis ex peccato , non 
taracn ab illo ctfe l-:t 1 > , fcd 1. 1> 1. fe per 
modum paflionum cntis refpcccti ipfius encis. 
Ratio huius eft , quii ius D:i ad ex gcndam a 
nobis fatisfaAionem nihil aliud penitus efl 
quam commilfa a nobis in ipfuro iniuria , pro 
qua nondiimcfla nobii fatisf.ctum , & q»am 
ipfc Deus nondum nobis coiidonauit : hoc au- 
tera formalifljmc eft ipfum peccatum habi- 
tuale. 

Obiicies : lus illud vt tale denominat Deum, 
illi quafi ttibuens poteflatem cxigcndi farif- 
fadionem : peccatum autero vt talc denominat 
pctfonara mcculatam gc Deo offenfam : itcra 
peccatum difplicct Dco : lutautem ipfum non cl Uluitnr. £«• 
difplicet , fcd potitil placet. Rcfpondeo , vnam ^fTL^M 
& camdero furmara tcfpeccu diuerforum fub- mWju<jt ftr 
iectorum dare pofle diuerfai dcnominationes, ,i,fpfitm 
ck fortc oppofitas , vt aclio eadcm fotmalilfimc JtntminAt',:- 
dcnominat caufam agencem , effcccum autem 
produc^um , pafllo er?c&um receptum , fubie- 
ccura vcro recipient : cuiut rci multa funt 
exempla. Dico ergo .- peccaturo ipfiim % fi com- 
paretur cum perfona , qux illud commifir, de- 
nominabit illam inimicam {c offenfam Deo-.fi au- 
tem comparetur cnm perfona , conrra quam - 
commilfuro efl ,denominabit illam iniuriatam, 
&r porentera mcritofibi difpliccre in offenden- 
te,& ab co cxigece fatisfiCcionem : Sc Uccc dcno- 

minationes 



Stlmitnr. 



Vrlttut lUt. 



Difp. i. *De obieRoformili PcenitentU Se&. 7. 



m 



mrnarioncs hx iint diuerfx ex pane pcribnaium» 
fupra cjuas cadunt.forma tatnen , a qua prouc- 
niunt.eil eadem fbrrnalilfirnc. Cum crgo Pce- 
nitentia intcndens tollcre has denominationes 
non intcndat tollcre nifi fomiara, a qua proue- 
nium, fciliccr peccatum;idcm etit fbrmaljlTlmc 
vclle tollcrc denotninationcm iniuriari , & po- 
tentjs pctcrc fatisfaclioncm in Deo,ac vcllc ex 

frartc ipfius hominis tollcrc pcccatura:ficut vo- 
cns tollere dcnominaiionem produ& , forina- 
61 liffime vult toUcredcnominaiioiicm,pro.iuccn- 
Tmfi f$rm* tis.Ad Ulud dc difpliccntia & complaccntia Dci 
***** mlum "/P 0 "^ 00 ' P°^ c contittgere vt difplicca: Dco 
tfta*mf!r. ^"^ 1 " rbrma iccundum fc, non tarncn cffectus 
m*itr y rbrmalis ab ipfa proucnicns:liccr cnira illa in fc 
«*nttk. fit mala,uincn cffcctus fbrmalis non clt maltis; 

ficut c conrrarlb' potelt contingerc efrcclum 
fbrmalem cffc malum.fbrmam autem a qua par- 
tialnct proucnitjbonarn cllc.vt in probibiliori 
fcncciicia docentc libertaietn actus conlilKrc in 
dcnominartonc extrinfcca , ab ipfa libcrtatc vt 
a fbrnu falteni parti-ih prouenit dcnorninatio in 
atu pcccaininolb ; & tamcn ipfa hbcrus non 
X . , cft mau.icd bona.Similitcr volunus comcdcn- 
di carnes v g .mte prohibitioncm nou clttnala; 
poiitaau cra ptxcisc prohibitionc & cognitio» 
nc il iusiilacome io mala cit.qtuntumvis pro- 
hibirio Sf cognitio prohibitionii bon.c (inc.Ra- 
tio a priori, quia non clt ticcefluin vt fbrnu in 
Xa/Uifrif fc habeat cffcctum fbrmalem rcfuluntcm ex 
ipfa Sc fubiccto. Nam ojium reddit obicctuni 
fbniuhtcr odio habitum infcautem nou odio 
habcmr, ied pocius anutt.it , fimilicer \ ifio rcd- 
dit albcdineni vifam ; ipfa autcm viiio non vi- 
dcttir; ergo etiamii pcccatum in fe milum lit, 

(>otiicrit uincn rcddcre aliqocm crfcclum fbrma 
em bonunijicilicct Dcotn potcntcm irafci con- 
tra hoiuincm, illumquc punire , id quod Dco 
non difplicct,Iicet difpliceat ipfutn peccatura, 
ergo non elt neceifariura poncre aUquam for- 
main, a qua proucniat iliud ius diftinctam a 
J -i fidba p c Cv'tu,c\ confcqocutcr non ett neceifom duo , 
•»/ Vtm »4 obiccta poncre, qux pcr Pccnitcntiam aufcran- 
*^*'#*4*/. rur ; vuum fciUccr pcccatutn ipfum,ahud ver6 
"ff^ctm ,US CX P CCC8to rcfuluns,ficut non funt duo ob- 
tidiftfndlm ' c ^t<i d c ilcudtibi I ia . quando volo tolicrc viiio- 
' ncm jvnurnipfa tilio, aliod vcro crfedtus for- 
malis vifi;quia vt dixi,idem cil Sc vifio , & id 
cj.u>,l conltitnit ctl t ! .1 fbnnalemviii , & in 
pccc.u is rcs c(t clarior,quia nou apparcr, qood 
poffitclfc illud ius prxter pcccatum ipfum non 
conjoiutum ,cv pr<> qoonon eft Cnisfactura) 
ncqoe enim adraittimus cntia tnoralia media. 
Vndc rairorab his Rcccutiotibus ctiam eiuf- 
modi cntia negamibus diftingui ex partc obic- 
Cti illud ius ab ipfo pcccato. 
£. Obiicics Tenio Pcenitcntia non potelt au- 

Oliiait t*r- rclu phyilcain prztcritioncm pcccati , aliquid 
'«'*. autcin aliud quod aufctat non habct; crgo uul- 

lom habet obiectum quod deitruat.Rcfpondco, 
s *t*!$ar. Pcccatum habitualc( vt fxpc dixi) duo include- 
rc, & prztcrtioncm phyficam peccati; hanc au- 
tcm fatcor a Pccnitentia non poile tolli ; & de 
hac dixit Diuus Thomas ftultura fbre , fi Pccni- 
tentia tcndcrct, vt non fuiifct peccatnm; deinde 
ncgattoncm ieu carcnriam compeiuationis , 8c 
hanc ncj»o a Pccnitcntia non pofie tolli: potcfl 
enim ptracndo fatisfailioncm tollete ciuftuodi 
carcnti.un : & qoia homo non potclt xqualcra 
farisra^boncra cxhibctc , ac proindc fortnaliter 
non potcit tollcte pcccatum : vult laltcm illud 
Arr\*i* Tom. VlH> 



difpofitiue tollcre efficicndo id quod Deus At 
fadto pctiir, vt illud condonct .■ vel f.ltem cx 
partc fua vult faccrc quanrurn cotmnodc potelt. 



S E C T I O SEPTiM A. 
Rtflic* grauis contra imtncii.zt c dillm. a 

DIccs: Extradiu foltitionc fcqoitur Pccnl- bi 
tcntiam habcrc pro obicdto ... t un Dciqutf K.-:>;.-*:tr r « 
iplc condoiur peecatum: quli hic atftus Dciin- ft*ai'*ntim 
uoluitur in ca rcmiflionc pcccaci, quam a |'ceni- Wttfli D*i 
tcntiadiximus ptocurari.Refpondco.Obicctum " 9mit ** t 
Pcenitcntrx , quodquc ipla procurar , & quod u'»*^^ 
vult poncrc non ellc Ula omnia quse tormaiitct 
concurrunt ad abUtionem pcccati, fcd folum ea 
qux cx panc ipfius pcccatoris requitutur.vtDeds 
condonet pcccatdm : in hisaucefn non inclodi- 
rut ipfa Dci cundon.itio , fcd fatisfactio ab ipfb 
homine cxhibita: quani non appctit Pceuitcntia 
tamquam mcdium, vt feqoatur ucindc condona- 
tio : lic cnim actus Dei clfct obiecftim fi>rmale 
1'ctniccncix : iblunictgo appctit facisfaciionem 
ex panc horninis , qiua ipi^ in fc cit bona Sc 
honciu hominL > 

Contra lunc folutionemrcpUcatLugo eadif- ^,1^,^ 
put. i num. 61. Nam Pccn tcntia vult illa ob <.,„»,„i 
icquia, vt lunc apuad placandum Dcura; acqui L*£t>. j 
ad honc eftcctum ncccllario rcqoirunt ulum 
cogiiicioncra Dii, nara fi OcuseA ob'cquianon 
nofccret^ nou poifct placari : ergo faltcxn ipfe 
actus cognitionis diuinx erit obicctum (brmale 
Pccnitcntix. Idc6 ipie reipondet, Pccnitentiam 
quidem,vcllc placarc Dcum, feu quod Dcus re- r -'* litm *f* 
initcat, vcl dcponat indignationcm , qtum ob 
pcccatoni con. cpcrat. hoc tamcn npn clfi; mo- 
tiutun formalc cios virtutU : quia bonum pacis, 
quod iua viucc inccndit habcri, potcft etiani fiuc 
vllo adu Dci.vti habcbatur antc peccatum com- 
miflum: ccgo tunc illa condonario Dci intcn.li - 
tur a vircotc illa per modtim obiccti raaterialis, 
idqood nou fufncit ad l oiillitucndam vittotetn 
in racionc Thcologicx. 

Quod fi ci itcrum obiicias Bonum pacis for- 
maliter clt vcl citiosfhomo ipfc non pcccaucrir, 
vel ccrtc quocl Dcus ipfc cnndonaucrit : at- 
qui in prxfcnti non potcft illud bonum confiitc- 
re in co, quod non fociit pcccatum, quia id iara 
cit impoffibile. crgo in co , quod Dcus condo- 
nct: crgo Pccnitcntia hic Sc nunc hoc fecundurrl 
debct interidere :Rcfpondct , Condonationem 
Dci incluJi quidcm in illo obicdo formali , non 
tamcn prout rcquiritur ad utioncm vtrtuda 
Tncologicx, quia includitur medo impcrfetto. 
Id quod probatur Prim& , quia folum amatur 
fub difnuutionc : nam ( vt paulo ant^ dictum 
efl) illud bonum confiitit vcl in carcnria pcccati 
prxccdcntis , vel condonatibne diutna : qui 
autem difiundtiue habct pro obiccto aliquidin> 
crcatum , non dicitur illud intcndcre: fictit qtii 
vouit clecmofynam vcl caftiutem, non dicitut 
fimplicitct vouiifc catiicatcin: idcoque non cen- 
fctut illud votum tcfcruatum, vti cft referuatom 
votum caftiutis. Secund6 idc6 rcfpicitur im« 
pcrfcclc a Pccnitentia ilfc actus Dci ,quia nori 
amanir ob foam perfWtionem , fcd folum qoa-' 
tenus impedit itiltum ticulum "indignationis 
quod quidem fi poffct poni pcr condonationem 
qux clfet cxtrinfcca Dco ,non cura ct id Pa ni- 
tentia .crgoilla infiniu pctfcctio lpfius adus 

C Condona 



f 



%6 Rod. de ARRIaga Tra&atu s De Pcenitentia virtute. 



66 

Xiflu» Lm. 
1$ ttiititmt, 



toinitintit 



(iitnim. 



condonatiui non lefpicitur formalirer ,fcd ma- 
tcrialitet a Pcenitcntia,ergo non Uitficicncer.vi 
hxc fit virtus Theologica. 

Opinor nec rcplicaro tllam contta noftram 
foliitionem, nec lolutionem hanc nouam fub- 
fiflcte po(Te:& quidcm tcplica illa.qudd com- 
pcnCitio noftta n6 vidcatur fufhccic ad pacem 
cum Deo, nifi ab ipfo cognolcitui.non vigct; 
quia cfto non fuftidat , vt pioximc Deos cam 
itam deponat.nifi nofcatuta Dco;at nos fadlli- 
iZrutumoi» mc rcfpondemus , Inten um Pccnitcntix nihil 
iil, vt Dimi eirealiud.quamponcterundamentumfufficicns 
fciMt *b i» ex _ attc no ftr B> feu quantum eft, vt fic dicam, 
pnifMiif: es partc ipfius fundamcnti ad ccffationcm odij 
diuini. Vti enim iutcoptimodicitnus,etiam 
anteqaam aliqua tcs a Petro v.gametui.c* vetd 
etiam antcquam ab co nofcatui , H*c rtt tft 
*m*tilit a Petr» , fcu habct quidquid cft ne- 
ccifatium ex p.irtc fua ad araabfliiaiero, fiue in- 
fcrim pcttus cam amct , fiue non , fiue rtiam 
n ofcat, fiuc non. Itero e conttatio de homine 
qoi alterum iniuftc occidit.cfto a nullo id fcia- 
tor , iute optimo dici poteft ; Iftt tft exfeud- 
MfMste dignmt merte »lt tmle flugitium. Ita eo- 
dcm modo notcft cx fe homo ponetc funda- 
mentum fufnciens pio condonatione diuina,non 
intendcndo vllo modo neque ipfam condona- 
tionem immcdiate.neque cognitionem diuinam 
fed folum , qtiod cx pattc tua iam fit funda- 
monmm , vt Dcus, cum ptimu-u illud noueni, 
ceflci ab odto,non ctgo intcndintt ibi ip'a cog. 
nitio diutna. Et ( vt vcrum faicar ) non vidco 
cur maiorcm inuenerit hic Aucftor difticultatrm 
in cognitionc qn.im in ipfa condoiiatione;tiatu 
Pcenitentia non magis intcndit cognitionem 
quam condonationcm;im6 fi aliquid cx illisdi- 
ccnda fit intendcre.ccttc ipfam condonationem 
potius quam cognitionem. Nam fi Deus reti- 
neat adhuc iram.efto nofcat eam fatisfactionem, 
parum valdc fatisfict defidetio Pcrnitciitix*fi ve- 
r6 cconttario Dcus condonarct pcccatom.etiam 
non visa cx pattc mca fatisfactionc tcquifita» 
profect6 iam ipfius Pcrnitenrix dcfidcrio cflet 
fatisf-ftum.Qu6d fi ob id dicattii.Pccniteniiaxn 
non curatc ditectc quid faciat ipfe Deus , fed 
folom effe folicitam , vt homo ex parte fna 
ponat hic flf nunc ea qux fut ncceflaria.vt Dcus 
dcponerc poflit iram, line dubio id perfcctifli- 
m obtinct intendendo fatisfactionem.cfto non 
intend.it id a Dco fcit i. Sicut qui intcndit fc red 
dere amabilem quantu eft cx panc fua.non cu- 
rat fua opcra fciri.fcd ita fe gereic.vt fi fciantur, 
inoeniatur dignus amore; non eft ergo cur ea fo- 
lutio noftia rciidatut , vel fi tciidcnda fit, cur 
magis tatione fdentix diuinx , quara tatione 
ipfijs diuinx condonationii. 

lam vet6 oftendo eam alteram refponfionern 
huius Auctotis non fufHcere ; & qtridem nort 
mihi vidctui feruare coufcquentiam ; nam in 
prima partc dicit illum aftum voluntatis diuinx 
e(Te tanrum obiettum matrriale; in fecunda ve- 
t6 admitiit efTc obiettutn fbrmale .licet modo 
minus pctfc&o: id quod longealiud cftquam 
effe obic&otn matetiate; naro vt hotum cxcm- 
rstiini virtm* pl>> vtai,quando cgo voueo clcemofynam v.g. 
tii Tknligi vel caftitate* ccnc c x co quod difiunctioc vttum- 
r< , fwM»» q UC voucaro, non fequitur magis eflc obiectum 
flVThinafJ materialc, quam fi fine difiunctionevouiffcm, 
ali^uid dimi- vt cx terminis notum cft ; crgo dux illac fo- 
mi fub dipmm lutiones non cohxtcnt intctic. Sccund6, non 
*»»•#. capio,cut cx eo,qu6d Pceaicentiahabeat difinn- 



ct 

Stlmti» i Lm. 
rtftitmr. 



KtmtbH*t 



(kxae pro obiecco vel condonationem diuinam, 

vel paccm, prout ante peccatum fuctat.non fit 

dicenda vttcM Theoloeicaretcnim rcuera ha- 

bet pro obiccCo formali aliquid diuinum> licec 

firottl habcat aliquid ctcatum. Inftantia autem 

de voto non cft ad rem*.idc6 cnim illud votum 

non dtcitur refcruatum,quia vi illius, non tene- 

tur vouens ad caftttatem, potcft cmm fe deter. 

minare ad clccmofynam : 5c pci hoc libcratur 

ab obligatione caftitatis : obltgatio autcm ad 

elccmofynaro potcftreiaxaii facile, licet votum 

caftitatis non poflit. Atc5m t^tio obiccti fbr- 

malis ( dc qao tunc agimus ) non delutnatut 

nifi ex co, quod immcdiate & pet fe , & non 

ratione altciius obiccti diftindli intcrrocdij amc- 

tur : profe&6 quantumuis difiunftiue ametur , «^i 

fcmper erit obicftum formale. Pone v.g. dua* 

tcs d.ilces fpecie Jiuetfisatque mihi gratai,qtias 

tamenfimul habetc non pofTum:amo crgo,fcu 

opto illas difianctiue.hanc vel illam:profd6 

in co cafu neuttadefinet effe obicc~tum fbtmalc 

Jattiale illius aclus : qui (iue dctciminate fiue 
ifiunde amcntur , fcmpet arnantur ptoptcr 
fe > St non piopter alium fincm ab ipfis d.ftin- 
dtum, vt cx iplis terrrrinis patet:ctgo idero erit 
in prcfentt. 

Teiti6 videtnt mihi aliqua committi hic . ^ 

«quiuocatio. Admitto quidem hi* Aoftoribus Q n tHAtmr 

( quod taroen,vt ftatim videbinms, non cft ve- „, r tn „„t;* 

rom) vututem ipfam Pccnltcntix, prout dicit rtt*l~ 

habitom.pofle habere duos amore* : vnuro pa- tmtUm 

cis, in quo non amct condonationem Dd, fcd t rr */ r "* 1 '*" 

caientiaio pcccati leu pacrm cum Deo , ptotit tcm j tmsl ^. 

crat ante pcccanun coromitfum : altcmm vero mim diminmm 

quo amct pacem cum Dco poft comtnillum *'* nn-mm 

peccatum:vcl>vt magis ad meniem hotum Au- »<•/«»*«*• 

ctotum loquai.ab illo habitu oriri poffe vnoro *"* m4 *' 

_»*.,, • ,„ ,. tirmimmtt. 

a«um, quo auut illam pacem,prout ablttahit 

ab eis duobus flatibu\:negati tamen nullo mo- 

do poteft.etiam poffe effc a:iqncm atftum detcr- 

minatum ciut virtptis, qui ditigatut cognitioiie 

pcccati vt tam commifli.^c qui dicat : Vol» hu- 

htrt pmctm rim Dri rttitnt tiit rtcc-tti mmed 

htri cemmifi ; mmim nen felitm tji tinhi hor.nm 

hmbert pmcem cmm te nen committen io vtlttm 

pecctttmm ,ftd ttiam fkfvefite auid iliud cem- 

miferitn , fmtitfmcitnde pre illo' ', tVc. atqut hic 

actus c6m eflcntialiter cx fua latione faltcaa in. 

dioidoalt ii. bcat pixfupponeie percatom c«m- 

mifltim : tcpugnat in tctminis qu6d habeat pro 

obkcto fuo fotrnali caro pacem , qux eft ante 

comiffum peccatum : quia cam non potrftac- 

quirere nec dioinitos:crgo (bl6m habet pro ob- 

iedto pacem illaro,qux eft pet dioinam condo- 

nationem.*ergo faltcm iftc actus erit determina- 

tc Thcologicus iuxta ptiotem illam cxplica- 

tionem . 

Quart6(vt vetom fiteat ) ego vix vidco vl- 7° 
lam diffetentiam quoad fcientiam Dei inier pa- Ke, ' ri V , r mr 
cem poft pcccatumcomm flum,5c intet pacern A* m ;, ;^mm 
anteipfum peccatum .*nam ficut, vt Deus me- ^nStrem. 
com habcat paccm poftquam pcccaui , requiti- 
tut illum nofcere mc iam pofuiffccompeniatio- 
nem, quam ipfe petitrit: ita mihi vidctui ctiam 
cfTe necefTariam , vt ad pacem actc pcccatum 
ipfe lci.it me nondum peccaffe .- quia vti poft- 

2uam te ipfa obtuli fatisfactionem dcbet ipfe 
ite me eam obtuIiffc,vt ccflet ab odio.ita vt non 
incipiat me odio habete .- feu vt p-oxime non 
pq/ut me odio nunc habcre.dcbct lcirc mc non. 
du peccalTcicerte hxc piopofitio cftex teiroini» 

nota 



Difp.i. Dc ohieBo formali TarnitentU. Sc&.8. 17 



nota Fortc ncgabis cam fcnrcntiam cbcre ptx- 
ccdere : fufficit enim li non fciat mc pcccaifc. 
S. I contta , quia li concipiamus Dcuro prxcise 
non lciciucm,profcct6 illc diccre polfct ; Fertit 
Tttrut p4rt*Htt rjio id t»o non fcittm ; idtotnt 
jorti tft dirmtt odi* ; ctgo vt Deus ptudentcr ii- 
nc rormidtnc poffit mc non odio habtc, debcr 
fcitc mc nondum pcccailc j\ uobiquc ctgorcqui- 
ritur fcicntia. 

Quod (ecundo loco diccbatur , idc6 cam 
shwiJm f,'u. con donationcm, cfto amcrur pcr Pccniccnriam, 
ti» Lmgtrti- llL "> umcn amari modo rcquiliro ad virtutcm 
titmr. Thcologicam, co quod lolum ametur quatcnus 
impedit ritulum indignationis Dct : quod qui- 
dem fi poni pollet pcr ahquid cxtrinfccum Deo 
Sc crearum, parum cutatet Pa.niccncia.Hoc in- 
quamcriam non fatisfac t, qttia condonarioncm 
illani diuinam imptdirc t tulum iuffie indigna- 
rionis diuinx nihil eft ab ea diftiiKlum , fcd re 
ipfa fbnnalitcr cft ablatio cius ticuU i crgo pcr 
eam redupuCationcm non cxtr.ihitur condona- 
rioa rationc obiccti forroaUsuam cnim oltcndi, 
obiccttun matcrialc ioluin dici rcpcctiuc ad 
aliud dktin&um , quod pcr matcrialc cautctut. 
Qiibd vctb fi id lictct pcr aliquid cxuinfccum 
Dco,l'o. nitcntia iJ non cuiarct . proba quidcin 
hltsMtis in co cafu Pccnitcnriam non futura Thcologi- 
Sft. cam : at vcr6 Je LSto quando id vnici fii , ,\ 

vcr6 ncc diuinitds peutt alitet hcri qttam pct 
polirioncra fbnnolcm illius actus diuini , vidc- 
mt omniuoPanitcntiahaberc pro obiecro for- 
mah cum actum. Et fortc ad id magis vrgen 
dtim vti poflct quis cxunplo vitrutis »pci, qux 
finc dubio cft I hcologica , cb quod Dcum ha- 
bcat pro obicdo poffTdendo pcr vifioncm & 
ramcn qnoJammodo dici po ict , fi poffet Spes 
habcrc totam illam delcclationcm & oonitau-tn, 
quam habct pet voiloncmxfto Dctim non pof- 
fiderei/eu cfto Dcus non exifteretid eciam a Spe 
non curandum . ergo cx co qubi dato hoc vcl 
illo cafu impofCbili ahtcr fc nxc aut illa vitrus 
habcret , nihil omnino infertur circa ea qux de 
faclo illx habcnt. Quidquid tamen dc hac in- 
ftantia Spci lit , fufficiant qux dixitnus contra 
earo fottitionem, vnde undcm concludo ftan- 
dum effc datx a ru>bis. 
7»' Alircr fbrtairc rcfpondcri pofTct ci obic&oni 
Ali»<jt primx cx quoruradam doc*trina , Compcnfatio- 
dtm filutif ncm Juplicitcr poifc araari ,- Primb, vt pcr cam 
coopcramur Dco ad rcmiflioncm pcccati,& ex 
hoc capite fortaiTc cfTc obicct -in Thcologicumi 
quia vidctur lubcre pro obiccto fbrroali coopc- 
ratioium Dei, fcu coudonacioncra l)ci ; polTe- 
item alio modo amari, quatanus ca compcnfatio 
cft abtario iuris , quod Dctis habcc cx pcccato • 
noftro contranos j quo fcnfu ncgan hi \ucto- 
rcs efTc. Theologicam, quia ius iliud cfto fit in 
ot dine ad odiuin! Dci . non cft ramcn aliquid 
incrcaturo. Hxc tamen folutio nnll modo fa- 
cisfacic : Primb , quia diftinguit ea duo qux rc 
Rturitnr. ipfa funt idcm , & folo moJo loqucndi diftc- 
runt. Mc enim coopcrari Dco ad rcmiffionem 
pcccari nihil alittd cft fomialitfimc , quam me 
tollcrc pcr fatisfa>frioncm( quantum cft ex mca 
pane ) illud ius Dci : ego enim non concuno 
cum Dcoad ipfam condonationcm , fcdaufero 
fundamentum odij quancum cft cx mc: & Dcus 
ip'c folusaufcrt dcindc odium. feu condonat : 
ctgo ea dilhndtio nulla cft. Secundo , quia ea 
data adhuc non cxplicatur , quomodo illud ius 
differat a condonatione ipfa diuina: ctetum illud 
Arritigtt Tom. Vll /• 



formaliflimc coniiftit tn peccato ipfo prxteriro 
Sc in non-condonationc : ablatio autcm iuris , 
quamPrcniteniiaintcudit,non poteftelfc ablatio 
prxtcritionis peccati:repugnat enim iam tic i,nc 
pcccatum ptxceifcrit : ergo debcbit eifc ablatio 
ncgarioois condonationis, feufvt clarius loqtiar ) 
dcocbit effc ipfa condonatio diuina, quam !>cc- * 
nitcntia intcndit poncrc : cr»i» adluic ea Poeni- 
tcntia vidcuir rctincrc coccptum vinutisThco« 
logicx. Dcniquc non vidco , cur e coimario illi 
dicant coropenfarionero , prout pcr eam coopc- 
ramur condonationi diuinx , clll- obieifum 
7 hcologicum magis quam cadcm compcniatio, 
vt collic illud ius , iit qutd Thcologicum : nam 
cooperatio , fi cft aliquid a mc fa£ttbilc , non 
poteft cffc diuinum. Et fortallc ahquk iudicarcc 
c conuario magis clate oftendi , ablationcra 
iuris cffc aUquid diuinura quam cam coopcra< 
tioncm. 

SECTIO OCTAVA 

Nouarcj>lua ty reliqn* obieftionei 
fiimttt. 

P p l i c a r i ramcnadhiic pocefbNam 
rcuera Pccnitcntia mtcndit difcctc non fo 7) 
lum ablationcm cx partc fua fundamcnti ad 
odium Dci quantum ficri poteft , fed ipLun 
ablationem pcccati. Parum cnim homini pro- 
delllr c xbibcrc aliqua obfcquia & farisfaitio- 
ncm iu.id.cquatain , ii tamcn adhuc mancret 
peccatum . Si malc afhcerct homincm nonmi- 
nus qtiam antea : crgo intcndit tpfam ablatio- 
ncm pclcati : hxc autctn non fit nifi form .litct 
pcr condonationcm ipfam Dci : crgo hanc in- 
tcndit Pccnitcntia. Nonnulh vidcnrur refpon- 
dcre , Poenitenriara quidem odio hubere carcn- g r ^ # 
uam condon-itionis diuinx,non tamen idco vcllc rumJdm. 
ipfam condonationem : carentiara autctn con. 
aonationis non clfc a&um diuinum, fcd potius 
catcnti^m iftns. Vt vcttim fatear , ego non fa- 
cilecapio hmc folurionem: ctcmm non eftmo- 
ralicer pofnb : le aliquem dolcre , v. g. qu6d ilnt 
tcncbrx , mli eo ipib tmet falcem impiicicc lu- 
cem:quis enitn dolct fe no hnbcre illud bonum, 
quod nullo modo haberc cupit:aut cur doler de r„ cn»r. 
carentia,nifi quiaUbentcr habcrct bonumquod 
per cam catctiam tollitur: si agcreraus irn cr duo 
conttatia pofirtua, f.u ilc conctpcrcm poill- ho- 
minem nollc habere vllum ex iilis,ncc frigus v.g 
nec calotcm : at intct carenriam fbrmx & fot- 
» mam nnllo modo video poffc cfle dolorem de 
vna , ftne fmpliciro faltem amore altcrius. Imo 
fbrtalfe non ncmo diccret,Intct ca duo oppoiita 
pct modtim formx & carcnrix idem elfc ctiant 
fbrmaliffimc nollc vmun, & vclle .iltctum. 

Hac crgo folutionc reiefta , duobus modis 
polfnmus rclpondcrc obiccrioni: Primo quidcra 74 
iuxta mcam fcntcnriam,quod fcilicet Dcus non stifit^rtfli- 
poffit non odio habcre pcccatum ; hinc cn m " m ' 
dicimus , Dcum ponerc carentiam odij , elfe 
condonare pcccatumiPcenitcnria igitut non (b- 
lum intcnd.it cx pane fua ponere qux neccttaria 
funt , nc odio habcatur , frd criam ne rc ip- 
fa odio habcatur a Dco , vt obicctio con- 
tendit*-, hinc vcrb fol6m fequi, carentiain odij 
efle ol>icctum vltimum illiusjhxc autcm carrria 
non cft actus diuinusdbd potiiis carenna 14 ... . 

C x Sc 



i8 Rod. D e Arriaga Tra&atus De VtrnitentU virtute. 



Scliceteo ipfoquo ea virtus vult carentiam odij 
^ IV * f Rt ^cbeat attingcre ipfum odium.iuxta immediate 
Tht*i»;it», ^l^* > nihtl tamen inde requicur,qu6d fic Tlieo- 
mtmfmffi it,f, logica virtuj , quia nou habet tunc pro obicclo 
t*;*TA:,,.u amiM illud odium diuinum , fcd potius pio 
v.'^' obic&o quod refpuit ; Theologica autem vittus 
rtfutm . non jj c j tur eX e0 q U ^,j refpuat aliquid diui- 

jtOmt i,mU num > pot us c6 qu6d illud amct , & qu6d 
tupmtiht- bene athciatur citca illud ; quod autem pujfit 
ntflitiitb: honcftcrefpui, aut audio habcri a nobis aliquts 
actus diuinus , non habet difficultacem vllam, 
Smiufitrttti. CUm 'P^ cm « Dcus poflit ctiara rcflexc ruofrnet 
tm Sttumdi. ac *"* n °lle habcre , feu rcfpucrc. Refpondetur 
Secund6;efto dicamus per Pcenitentiam attingi 
ipfummct aifhim condonatiuum Dci , non ta- 
y, mcn tdeo illam diccndam fbre virtutem Theo- 
logicam, quia non araacur proptcr fe ea condo- 
natio.f d quatenusper illam autcrtur peccarum 
zb honiine.Nam licet phyfice loquendo ea iptt 
condonatio fcipfa deftruar peccatum habictialc, 
quia c contrai 10 illius condonationis carcnria 
erat pars illmt habitualis,vt moratiter feu habt- 
tualiter duranti»,ideoq; nihil erficicncer dcftruar, 
Cem^tmmih loquendo m toto rigorore : nihilominus tamen 
".""** ■ "*" ,n ordine ad apprehcniionem moralem cenle- 

Mf mtprimtm- .... , rr - . ,. 

tlitmr mmm- c * condonacio quafi cfhcicntct tollcrc pec- 
fi >>.■',■ r it. cuaia , perinde ( vt fic dicam) ac fi ad prxrcri- 
fttmtmi ftttm- tum darctur potentia & efficeret iaro Dcus ne 
$mm, cgo peccauerim ac proinde non amat quis per 
Pornitentiain volunratem condonatiuam Dei vt 
per fe bonam homini, & vt obietftum formalc, 
fed quaii medmm ad dcftractmnem moralc pec- 
cati prxcedcnris, non quidem quoad iam prxie- 
ritos cri fus, fcd tamcn quoad fututos : vc fci- 
Jicet peccatum non fueritame comraiiTurn in 
otdine ad hoc, vt me ab hoc puncCto Dcus odio 
habcat : & in hoc fcnfii poreft intetligi quod 
aocetfiipri Lugo , votitionem diuinam , etil 
videacurefse obicctum formale quod Poeniten- 
tia intendic, non camen cfsc peifeflomodo ob- 
iefrum formalc; in q>io autcm fit ca iinpcrfc&io, 
debet iuxu imraediatc dicta explicari. 

imfhftttfU- Terti6 deniqne dico .Ncgari pofse Pccnicen- 
tmTmii. t ' am quidquam intenJere de volirione aut con- 
donacionc diuina.fed folum vclle facere, quan- 
tum Ct pane hominis rcquir tur, vt Deus ei 
condonct peccarum , Q^o i vci6 vrgcbacur in 
replica, parum id forc vtile homini , fi Deusre 
ipia p.ccacum rccincac :hoc inquam non raul- 
tucn nos premit.Nam licec ad euadendas pcrnas 
cVodiumipfum Dei parum hauddubicid foffi- 
cerec : nihilominus honeftiflimasefset ctiarn 
tunc a&tis ille, vti honeftum cft dcbitori, qui 
non poteft cx toto fatisfacere , facisfaccre ex 
oatte : vtile etiam id efset, vt Deus nouam non 
haberet caufam odij in hunc hominem, quafi 
j6 'n obftinatum in fuo peccato. Quod vt magis 
cxplicecur aducrco Deum non teneri condona- 
re pcccacum, nifi cx parte noftra ci dctur zqua- 
Us facisfactio: qu6d ergo illud nunc condonet 
ob artntionem in Sacramcnto , vel ob concri- 
tioncm cxcra Sactamentum, fauoi cft fing-ilaris 
Dci. Sectindo obfeuio ex Tomo J. nullam pu- 
ram crcatutam etiam gratia habicuali inriniu 
ornacam pofsc adrquacc pro alicnomorcili fi- 
tisfacere mult6 minus pt-ccatorem ipfum pro 
ttntftmmtrf. Ct. His pofitis dico, SiDcus nolniifet condona- 
niumtUmui rc homini pcccatum de facro , e6 qu6d homo 
ttt DimJi. non P olc ft darc farisfadtioncra fufficientem:- 
tmtm meOtt n0n tamen proprerea homincm non fote obli- 
ttnitntrt. gatutn co cafu agcie pmiicentura dc fuispecca- 



tis , fi auxilia ad eam rem rfficiendam haheret: 

namhcctcxircnon pofsct expeccato.elsd camo 

valde in ho. laudabilis , quod foa Pccniuntia 

oftenderct fe malc fectfsc , ac dolrrc dc illo , tc 

ex parte fua lefipifcere , &conari in l ci grati- 

am feu amicinam rcdirc, ac quantum cft exfe, 

licet ad zqualitaccm non poisic. orferrc D o 

quidquid habet: totam crgo hanc lioneftjtero, 

quatco cafuamari potsct, amat nunc pet virru- 

icm Pcenitentic,5e nihil amplius: qu6d enim 

nunc fitfpes vcniar obuncndsc , idcoque homo §m»ditfmiit 

faciiius inde inducatut ad pccnitcnttam agcn- jmdhmt 

dam , proucnit a vircutc Spci , qux pcr (c Jo * n <* mut 

qacndo pcr acfidcns lc habct ad l'ccnitentiam. 

Nunc ail rcliquas obicc>ionesConira noftram -» 
fcDtcntiaro: litcigo quaruoidine. Compenfa- oHt&t 
cio pto pcccato cft ipla Pccniccntia } crgo hxc mturim. 
nou habct pto ubiccto compcntafionem ,'quia 
non eft reflcxa fupia Jc. Refpur.deo, Compcnfa- Stlmiimr. 
tionetn , dt qua hic loqumiui, cilea£kun> rha- 
riutis vel acxus alios honcftus , quikus iatis- 
facimos Deo : vittus eniro J'ccniicniiar eft re • f, *"' / '""* 
flcxa fupia alias vinutcs quarcnus ItiiS po eft 1""" 
conuemre racto compenfationis p:o peccato. 

Replicabit: ergo paii rat onc potcrimus cxco- 
gitaic nouas Sc nouas viitutes icricxas, vnam 
fupra alceram: quod cft abfurdum. Refpondeo 
negando fcquclam,qu<a 1'cctiitcniia habet mo- 
ciuum aliquod fpeciahfatufacicndi Dco.vt dixi 
quod imir ntc in actibus aliantm vircucum , 6c 
racione illius poccft eltc ceflexa fupraillo'; adrus 
voluntas autera teflexa fupta caftitatem v g non 
poteft in ipfu .,ctu Sc amore caftiutis vlcra boni- 
taccin obiccUi caftuacis aliacn fpccialcm inueni- 
re, nifi ad furoraum qu6d fic giaca Ueo, cV vt 
ficfatemut a charirarc poilc icftexe impcrart: 
tel qo6d licculcus Dci 3t t» fic a religtonc im- 
peracur: vcl qu6d fic obcdiencjx adus, & vc fic 
ab obcdiencia. Aliara auiem rationcra diftin- 
clam vt confticuanr, diuertam virrutem rcflcxam 
non fubcc; cnuli6autem sninus hinc fequitur 
vllus proccflus in inflnimtn. 

(^uinto & vltimo obiicies: Ergo nifi quis ejc 7I 
volunucc illa reflcxa imperct actum chatiutis >.l,J,t 
v. g. non aget Poenitcntiaro, ideoquc fi imroe- «■•'•**■ 
ducc ex apprehcnfione ofTenu: , quia malura 
Dei eft.eltciat aclumcontiitionis, S< fimul cha- 
riutis ,quantumuis iuftificetur, non ucncn agct 
pceniteutiam; quia defuit illud rcflexum impc- 
riura, in quo dicirnus eam confiftcre. Refpon- 
dco in nli cafu non pcr Pceniientiam , de qua ' 
nunc agirous, fed pet charicatcm iuftificandum 
hornincm, vulganter uroen dicctctur habuifle 
pceniccntiam, quatcnus habuit aduro a-quiua- 
Icncem Po.niteutix, St aliquid aroplius fi.ut fl 
quis ex aflcdtu chaiicacii diuinx faccrcc reftitu- 
tionem, & nihil tunc cogitarct de afltclu iufti- 
ti* j ccrcc hic fuitTet quidcm iuftus (loquor dc » 
iuftinafpecialivirtuce;mateiialicet tantum ,non 
formahter ; vcl fecifict iuftum non cx iuflicia, 
fcd cx chariuri , iuxta communem fencenciam,- 
(de qua ahbi: ) id quod in omnibus virtutibus 
poteft ceperiri. Idc6 dico ,• Siquis non habcat 
promutiuo facisfaAioncm & compcnfationem 
Deo faclaiTi, non poteiit haberc piopiic adum 
Pccnitentix ; ccntetur autcro hibcrc vcr6re 
ipfit habct tale motiuum, quoiicicumque vulc 
reflexc contincti ,vt remittatut ipfi peccaturr; 
etiamfiexprcfsefub conceptu fitisfjflon,) non 
apprehcndat obiccturo , quia ibi includnur in 
illa rcmifllijne. 

D 1 S P V 



Di fp. 3 . Varit quift pro maiori declar. irirtitt . Parnit. Se <5h r. 19 

: l\ $1 r$i $i $k $i & f$i $i $i $i $i ' $t $\ > $ri -yi $> rfez $i -f Tt $1 $i t$i f$i $i $rz :ft 

DISPVTATIO TERTIA. 

Varis, qn&Jtioncs pro maiori declaratione njirtutis PcenitentU. 



i'5 X p i i c A T o obicdto formali fjcilius 
!i$ cxpedicmus catcra qux ad virtutcm Pa- 



nitcntix ipcclant. 



jtn tlitm 
h*Htu ./» <a- 

mm it ftut. 
tttit , jj> €*- 
Ufmmt fut*. 
rx ; ; . , j;.. . 



SECTIO PRIMA. 

Tres prtorc<(in.t(!io>:cs . 

R i m a clt.An codem htbitit dolcamus dc 



Virumaut tjl 
fttimlitt. 



PnimHlil t/l 
titmkmiitl*. 



{ pccc.ujs pritcritis » quo caucmus futura. 
Hanc tctigimus difput. prxcedcoti , cam tamcn 
non dccidiuuts. R.u ,o autcmdubitandi ctl, quia 
( vt ibidem infimuuimu* ) ciumfi honcitas, 
qux repcritur in tollcndo' pcccato commilfo , 
fcuin ponenJ-i pro co fatisfactionc , quam Dcus 
nunc ad illius rcmiflioncm cxigit , lit cadem in 
Ipccic cum h<>neftatc,qux rcperitur in non com- 
initrcndo codcmpcccato , vti bonitis phylica , 
qux in carciui» morbi iam acquitiri intcndi po- 
tcft a nobis , clt cadcm cum ca qux intenduur 
in uun contrahcndo co morbo ; quia vtrobique 
nihil cft mor.dir.cr aliud quam carcnria morbi ; 
qiumuis hxc inquam ita lint , nihilominus dari 
poiTunt duo diucrii habitus virtutum , quorum 
\ nus folum polfit cliccrc actus fatisfa '.iuos pio 
pcccato iam commilfo , altcr vcro lolum a£tus , 
qtiibus in fjturum caueat pcccatum : quia habi- 
in . fipc pcndcnt a citcumtlanriis tcncntibus fe 
ex partc obiccli , qux tamcn pcr virtutcm ipfam 
non amantur , vt ctiam fupra diximus. Hinc er- 
go dubium oriri poteft , Vtrum dc radto pro 
vtroqtie hoc actu dctur vnus idcmquc habitus , 
an duodiftiucti. Rcfpondco Suppofita ea pof- 
fibijiutc duorum flc vuius habirus circa eos 
actus, non polfc ratione facilc decidi qualis lit 
iilc,qui dc facto dattu : quia rationcm naruralcm 
aut auttoriratem fufficientcm in ncutram parrcm 
Aabemus Quia t.imcn coramunitcr dicitur in 
Chrilto non cfTc habitum 1'anitcnrix , tcddi- 
tiirquc ratio , quia non commifit peccatum vl- 
Itim : fuis ptobabiluer aliquis iufcrrct , Com- 
muniter ctiam fcntiri, lubituin Panitcntix, qui 
dc facio datur, folum clfi: dctcrminatiun ad ta- 
tisfacicndum pro commiffis : alioquiu Chriftus, 
qui voluiuatcm habuit omne pcccitum fugien- 
di confcquctucr habuilfct h .blrum illum , licct 
non quoad omnes actus , Gltcm quoad multos : 
vti lnbuit habitum iuftitix cominutatiux rc- 
fpcctu aliorum:quia licct |>cr illum non potucrit 
excrccre achim vllum rcftitucucli iniquc ablata 
(qtiia non potuit vlli iniquc aiiquid aufcrrc,cum 
non potucrit pcccarc ( potuit tamcn habcrc vo- 
lum.ttcm non aufctcndi rem alicnun contra 
voliiuutcm dnmini. ludico tamcn ntlulominus 
ptobabihus vidcri , c(Te vnura cumdcmquc ha- 
oitum , tum quia non funt multiplicanda entia 
finc uccc(fitatc: qualis hic non vidctur vlla cdc: 
tum «jnia ncgari ncquit , confbrmuis clle modo 
loqucudi Patrtim & vulgari , vt nominc Paiu- 
tcnriiB illa intclligacur , qttx inculdit dolorcm 
lS; difpliccntiain dc peccato , & fimul incliuat 
Arr'ui£*Tt»n. VI 11. 



homincs ad non peccandum de cctero. Imo 
• multi patrcs hunc dicutu ctlc prxcipuum a£tum 
Panitcntia-, ita dolcrc dc prxtctitis, vt homo in 
/iiuirum pcifccle cmcndctur. * 

Conrirnutut exemplo aliarum virnuum :ncc 
euim cft vna caftitas ad non crcdcndum, aiia ad 
refurgendum a turpitudinc : idcm in aliis oinni- 
bus: crgo non dcbcmus diucrlo modo dc p«s- 
nitcnria philolopluri duos poncndo habitus , 
vnum quo ftcmus , alium quo furgamus. Vtrum 
autem Chriftus cam vtrtutcm habuerit » alibi 
magts cx profclfo difanlum cft : nunc tamcn chriflmt h** 
brcuitcr dico, illam lubui!!c,licct non fuerit dc- tmit bmtttum 
nominata l'anitciuia;quia hoc nomcn tribuitur f *" , " m$, *> 
d viruiti non fccundum fe, fcd qaucnus efficit S^JSLb! 
acinm doloris $c contritionis de pcccato pro- t m panittn- 
prio commi1u> : $c hoc modo exolicac Patcr t>*. 
Suarcz Diuum Thomam &: alios Chrifto Do- 
mino nc<^aiucs habitum Panitenrix , vt fcilicct 
folum volucrint nonfuillcin Chrifto vllumdolo- ■ , 
rcm dc pcccitis commiffis , cum ntilltim omni- 
no habucrit pcccatum : ac proinde quoad illum 
actum , qui communitcr Jicitut Panitcutix , 
non fucrit habmm non idco tanicnnegctui quo- 
ad alios acius odii^lctcltaiionis fcu fuga: pcccati 
in futurnm. 

Sccunda difticultas fit , Vtrum pcr eamdcm - f 
lubitum Pccnitcnrix dolcamus de iuiurijs vt tn 
proxmuim, a nobis commilhs. Rclpondeo , ln- tiitm h*hi. 
ituias in proximum commillas ppifc conlide- t»i*U*m ,u 
rari , quatcnus co ipfb , quod pcr illas pioxi. f*Hit 
rattrfl offcndo . orfcndo ctiant Dcum. In hoc f"" ,m *' 
icnfu nulta cft dimcultas , quia iam tandcm rc- 
dirur ad Dct offcnfam vt nd ratioiK-m forma- 
lcm illius doloris, Alitct crgo potcft confidcrari 
ea offcnfa ptoximi prxcisc qua ulis , ibi h~- 
ftcndo , ita vt tica duo flpcrari potTcnt rcaliter, 
mancrct intutia in proximttm Ibu •, inhoefctifit 
quxritur , An adhuc cllct locus pomitendi dc 
illa. Ha - c quxftio mrfus potcft tllc duplc\:vn.t, 
An dt tur in nobil altquis habitus pio tali do- 
1«ii<. • lcvinul.i , ( An illc iit vmis idcinqtic cum 
co quem dicimus Panitcntitun , an vcto Itt ab 
co diftinthis Hoc pofito' facilc Piimo rcfpon- 
dcmus , Omnino clfc in nobis aliqucm habt- 
tum ad dolcndnin dc cis iniurijl ittb caconfi- 
dcratiouc ; quia etum lub Ltli conlidctatioiM 
fiint aliquid iiihoiwltiim tnoralitcr ita , vt clto \ 
pci impoffibilc non cflct Dcns , nifiilominus 
clllt malum moialitct pioximum ofFcndcrc , 
cilct cnim contra illud principiuin : £hi*d tibi 
non vitjieri, jtlteri nt fecerit \ potclt crgo ho- 
tno hnncite dolerc dc huiufmodi iniurijs eri.un 
fub ca rarionc prxctsa . quod liut contra pro- 
ximum : qu6d fi honeftc potcft dolctc , potctt 
ctiam in hoc rcrum ord ne habcrc aiiqucm ha« • 
bitum ad htiiufmodi actus clicicudos. Ncquc in 
hoc vllam vidco difficulutcm qux nobispollit 
moleftiam crc-are. 

Sccund<!> dico, Probabiiius ctic,cos actus adi- 
uctlis habitibns proucnirc.Nam licct non fit vlLt 
rcpugiuti.i jn co , quud dctur vuusidcmquc ad 
*C j Tuur» 



Silmimr, 



m 



5» Rod. de Arriaga Tra&atus Dt T&nitentia virtute. 



*m.'r. 



vtrumque illud obie&um fc extendens fub ca 

catione genccaii offenfx in tettlam pcrloiuin , 

prout abftrahit ab hununa &diuina; nihilo- 

roinus ea diffcren ia diumx Si hutnanx ofTeu- 

fx eft valde magna , Sc fiifttcicns ad confticuen 

dos daos htbitns diftin&os , non minusquim 

coinmunitct Theologi diftinguunt habitum,quo 

eolimus Sanftos Sc homines , ab habita quo 

Dcum adoramus ; cdquod maxima lu diftan- 

tia intcr cultum Dei 5c cultura cicaturarum : 

qux ratio fine dubio rubct hic locum , imo . 
wt inttr (t 1 . . - . . 

*J*wfsDti& rnu ' to roniu» hic *rg e t inam magis incompa- 
trtmm* pU rabiliter difTcit orfcufa Dci qua talis ab otfcnd 
'■mmi,m hominis etiam qua talis, quam cultusDci 6c cul- 
"Jtm *mt tuscrcacurx: orTcnfi enim Dei cft in ordine 
plane ahiori , Sc non compcnfibili per vllum 
bunum opus purx creaturx , vt fuppono ex di- 
&is Tomo ... dc Incarnatione ; otfenfa autcm 
proxiiui cit.in infcriori ordine, Qux difTcren- 
tia non rcpcr.tur iutet cultum Dci Sc culium 
proximi , qtiia hxc duo non ita diffcrunt in i a- 
tione bont ii.<t illa in ratione rnali ; qu a in 
ordine ad ofTcitfam maiot dcfumitur dirrccencia 
cx digutiate innmta Dei , quam dcfumatur ex 
eadem dignicatc in ordine ad adorationcm : cfl 
ergo maior ratio diltingnendi habitus illos , 
quam hic in ocdine ad adorationem ; viictiam 
in ipfis aftibus amoris , qniimmcdiatc tang nt 
D--um Sc proximum , minor eft moraliicr difTc- 
renda|intcr amorcm Dc; Sc amorcm proximi 
ob diiliiicTas vtri ifque bonitaces , quam fii in- 
ccr offenfam , fcu tmuram Dci, Sc iniurtam crea- 



turx , quia altiori modo iniuria accipic giaui. 

tatem a Dco offenfo , quara amor ab codem 

accipiat magnitudincm. 
C Tettia dtfficultis eft , An rcmiiTo peccito 

£•«/>» rmta mottali poflit homo pccpjcuo agete prxnitcn- 
/ittmJȣ'k ,n dub 0 de rero 'fl>one rci cft cetu;ideb 
(tsj Fttiiiita c,1,rn monuit Spiritos SancTus , Dt prmpitU- 
//*. to ptcctua neli efie ftcurHi - t id cft , Eciamli 

tteU.f. p ;ccs efle remilTiim , non carnen ide6 omiccas dc 
Stlmtmr s*m illo agcre pccnitcntuin i cum ergo in hac viia 

tnt immt tt- l i 6 j Jlw 

_ ... nuinjujm habemus cerntudincm de cj remit- 
emt Fncmtfiit , » . , ., . 

mm*mi mgtHm " one > lemprr poceit dc ommbus nos pccntic- 

**m;tn(mm4i. ,c i eft crgo difficultas , cafa quo pcr icudatio- 

nem fciacut peccatum cilc condonatum. Re- 

fpondco , Si fciatut clTe condonatum pixcise 

quoad culpam , adhuc hahituiam locum Pcrni- 

tentiam vt poflic incendcrecompcnfaitoncm pro 

pcrn.i , loq;tot de tcmpoiali ; nam de xtxrna in- 

fcrius dicam , Vtrum diuinitus poflit mcncre 

debitum illtus ceniiflb peccato quoad ailpara ; 

fi verb fcitcm pcr tcuclationem omnino efle 

condonatum pcccatum quoad omnia iuia ex 

illo proucnientia , dico foie vr runc poiTcm qui. 

dem dolcrc, qubd f.ccnm talcpeccatum ( pro- 

pcer inhoncftatcm qux in ipfo fnit ,qux fcmpet 

eft odibilis. Quantumuis cnim fim iam tx inte. 

Ijro reftitucas in gcaciam Cxfaris v.g. quem of. 
endi grauicer , (cmper poflum dolcrc , qiibd 
eum orTcndeiim ; Sc pofTurri, habere voluntatcin, 
qubd li pcr impoflibilc cfficcte poffcm ne ea 
ofTenfa cxtitiflet , vellcm id prxftare; hic autem 
aAus pcocul dubio ad Porniccntiam pcrti- 
net , intendere tamen compenfationem pto- 
prie non poifcrf» tunc, qoia nihil elTet iam quod 
. compenfaretur . id quod cx tcrminis eft noium. 
7 Dices : Poteft intcndete qnafi fupcianiin- 

0H*ait: dancem compenfationcm , id cft maiotem ad. 

hucquam dcbeat ; ficut qui bcncficium ac 
ccpit poteft cflc gratus nou fohjm ceddendo 



xquxlebencficio ,fcd etiaro fupcrabundans , vc 

magis hoc roodo fuam oftcndat gtatitodmcm; 

etgoctiam pofTct Pccniientia , vt magis cften- 

dccct fuum de pcccato dolorern , ofterce Deo 

rnaiotcip maioccm compcnfaiioncm cciam 

remilfo peifecle tam pcccaio quoad omnia. Re> s*ltnt»y. 

fpondco , Hic porte cflc magnam qucftioncm 

de nominc. fatcorquidcm occafionc fumptaex 

peccato prxcedenti , &( vt in obiec2ione dici- 

tur ) ad oftendendum arfcclum maiorem com- 

penfacionis pro peccato poflc ab hominc of- 

fcrri plures & plures . cius , ctiam poft omni- 

modam pcccati remiflionem , hoc tamcn cgo 

non voco propric compcnfationem nec latis- 

fadxioncm , quia pcr hoc piopiic non fic fatls, 

neque coropenfacuc , id cft, non xquatur fatis- 

f .dio pro iniuria , quta nulla iam omnino eft ; 

& hincconftat difTcrcntia tiucr fatisfactionem 

8c gratitudinem , quia fjtisfaclio eft xqualitas Slttl UBf 

quxdam qux confiltic in indiuiftbili : vnde ttnpfi' <" 

cjuod ilii fupctadditur non eft propric compen. mdHnfi^ 

iaiio , lcd alner deb.t compcluti. Gcatitudo 

auccm non cunfiftic in indiuilibili , fcd folum 

denoiac voluncacem donandi aliquid Pecto v. g. 

co qabd ab codcm bcncficium acccpcrit. Simi- 

lucr li ex ifta deceilacione pcccati tunc impeta- 

rencuc a voluutate aliqux aftl&iones rorpons, i,m £^ J^ f 

vel ahqui alij acliis boni poilcnt quidcro dici " 

proucnire ex afT &11 graticudiitisctga Dcuro pro i*m nfnim 

remiflionc pcccati ; fc fic cnam in infinicum Tmitmti*. 

polfent ex ifto .irToilu piouenice noui Sc noui 

achts , polTem ctiam proueai te R afTedtu prx- 

caoendi iu fururum noua prccaia : qui affccTus 

etiam pcccincc ad Pcxniccntiam , vt fupra dixi, 

non tameu ciulinodi afllicliones polTenc dici 

tuncproptie compenfaiio , aut fatisfac^io 6c 

mulib minuspunitio.quia hxc ex communi om- 

nium acceptationc fnpponit ahquam dignicatcm 

ex patte fiibiccli , id cft reatum aliqocm vcl cul- 

px^ vel prxnx.qui adcu (ic.nou vcrb qui iam fit 

cx intcgcodclecas. 

Sed quid fi aliquis vel put.ins fe peccaflc; 
cum non peccauecic , vcl liccc vcre peccauerir, 
iam illi (ic rcinifla omnlno culpa 5cporna , 3c > 
ignotaus cliciac a£Vum quo vrlic Deo compcn- 
ure Sc facufacere , Sc cx hac voluntatc impetet 
actam contriiionis aut chantaiis, eiiine pio- 
pric ilia voluutas adus Pcrnitcntix • Rcfpondeo, 
iilum aclum ocicucum a viccuie Prcnitcntix, 
quia nuila alia vittus poieft amare compcnu- 
cionem vt talcm, fiue vel ccpcciatura patte rci, 
fiue non. Sicnt qui putat ex ignorancia aliquem 
efle pauperem , Sc ex air,;h leuandi illius 
miferiam dat ei clecmofynam , procul dubio 
operatur cx habitu cnifericordix adum illum, 
quia amat obieilum formale mifcricordix ct- 
iamfi fallatur in eo , qubd putet hic Sc nutvc ta- 
leobiedum in ca materia repctiii, Vttum autem 
dicendtis lit hic Sc nunc aftus tlle mifcricor- 
dix quafi eftedtiue ; vd , Vttbm aQus ille , te 
quo paulb anic , qufa in effeclu non cft Ptrni- 
icntia , fit tamen diccndus Prxnitcniia quxftio 
ftiocft denomine,& paiui momenti inqua non 
cft dtutius hxcedum. 



SECTIO SECVNDA. 
Expt*iit*r fnttris HfeultiU. -. 
1 ^ A clf vttum h,ibicus Pceniteniix fsc ita in 
SgSj fubftantia fupernaiutalis , vt non poflit '^'^,*,,^. 
cfte vilus habitus Porniteniix naturalis.Suppo t ; t fffit tjf* 
no ex fxpc duiis da/i pufle ad honeftatem utummUt- 

Pccnirea 



Difp. f . Va/ia quxft.pro maiori dccUr.virrut. Vocnit. Sccr. 



IO 

IxsminAtar 
deihinm nt ■ 

•> 

'tuttttir. 



II 



Fccnitcntix amandam habitum in fubftantia fu- 
pctnaturalcm.vti duur ad alios actus bonos , v. 
g. elce'mofynx,iuftitix,f>:c. Ditficultascrgo tota 
eft quoad pattcm lccundam , An fcilicct polfit 
dari habitus limilis in fubftamia natutalis. Ca- 
ntis.Scorus.Valcnria, & Vafquci, qttos rcfert & 
icqiiicur Tanncrus difpur.6 dc Pccnitcntia, qux- 
ftio i. dubio i. ncgant lllum clfc poflibilcm. 
Ratio cft , quia nullus habitus naturalis acqtiilt 
tus potcft dctcftari peccamm adxquatc fpccta- 
tum, vt cft orlt nfa Dei, boni fupcriuturalis , ac 
proindc nec pcrfcdc fccuudum omncs fuas ra- 
tioncs malicix quas habct :ac plcrumquc lolitin 
incfficacitcr, prout crt offcnfa Dci, boni narura- 
Us: non crgo talis habitus habctc potcil actitm 
fimpUciter bonum ac perre&um circa fuum ob- 
ctum , prout ad rationcm virrutis rcquiritur 
iuxta Afiftotclcm. Addit taincu Tannetus, ncga- 
ri non poffi: : clfc poffibilcm aliqucm habitnm 
etiam in Ethnico honcftum , pct qucm iltefcio 
ltuninc naturali ductus detcftctur pcccatum ,'vt 
cft oftcnfa Dci, principij, finis ac Legiflatoris na- 
tiu-alis : pro qua limitationc citat Valcntiam,Vc- 
gam Sc Suarium. 

Ego in h.ic doctrina , prouc a Tannero tradi- 
tur , confcqucutiam valdc dcfidcro : dc veriu- 
reverb abfolutaillius liatim dicam, Etenim ii in 
hominc Ethnico dari pbteft habitus honcftus, 
qui dctcftctur peccatum , vt cft contra Dcum 
auctorcm naniralcm : ergo poflibilis ^cft abfo» 
tutc aliquis h-bitus naturalis Poenitcntix (impli- 
citcr bonus , contta* id quod paulo ante hic 
riuctor ncr>aucrat , & ex Ariftotelc probaucivt,- 
co quod talis habitus incfticacitcr rantum dctc- 
ftaretur pcccarum , ac proinde non clTct abfolu- 
tc bonus:iam vcrb abfolutc bonum admittit, cr- 
go Sc cundo . ii in Ethnico illum'admittit , cur 
non in Chriftiano. 3 quia potcft cftc aliquis ba- 
ptizatns in infantia , idenquc Chriftianus vcrtis, 
qui poftca nihil fciat cx imtincibili ignorantia 
dc ordine gtatix; agnofcat tamcn opnofirioncm 
peccati cum Dco vt Audtore nanirali, illudquc 
I iib hac rationc dcteftctnr ; certc hic achis crit 
ittxra regtilas rationis honcftus , & fi frcqucn- 
riiis rcpctatur, producct tubitum. Tcrcib : nam 
codcm modo poteft haberc locum in quocum- 
que etiam dochlfimo Cathoticoxuideiucrqueag- 
nofccnte pcccatum cflc non folitmcontta IJnt.u, 
vt cft attctor itatutx , fcd ctiam coutra Deum 
auctorcm ftipcrnaiuralem : ccrtc licet hic ob 
cam notitiam poffit , ii vclit, dctcftari pcccatum 
tum ob hanc iccundam oppofttionem , nullo ta- 
mcn modo ad id tenctut , fcd pro fuo libitu po- 
tcft foliim ob hanc fecundam , potcft folum ob 
primam, potcft ob vtramque.ln quo puncto om- 
ncs Auctores dcbent conucnire : nam omncs fa- 
rentur pcccatum elfc dcieltabitc ob diucrfiffimas 
ratinncs , & quia cft courra obcdienriam , & 
quia contra iuftitiam ,& quia cft contta Dcum 
lummc bomun : fatQptur criam omnes nuilo 
modo icneri nos ad dcteftandum illud ob om> 
ncs cas rationes,, lcd polfc qucmlibct afTumcre 
motiuum , quod libi magis hic & nunc placue- 
rir j quia quodlibet in ordinc ad hoc , vt odio 
habcatur, cft bonum moralitcr. Pcr quod non 
dico quamlibct ex cis dctcftationibus cifc fufti- 
cicntcm ad remiffioncm pcccati ctiam cxtu Sa- 
cramcntum , imb neque intra illud : hxc enim 
cft aUa quxftio ; quia non*omnis aJcus (tmpiici- 
ler bonus ctiam fupcrtututaUs cft difpofitio 
fufHciens ad rcmiflioncm pcccati moruiis, aut 



ii 



extta aut intra Sacr-mcnumt ; lolum ergo dtco 
quamlibct exillis dctcftationibus clfc bouain % 
honcftam moraliter : habcat ergo homo pro fuo 
libicu detcftationcm foliim cx moriuo illooppo- 
litionis pcccati contraDcum vtauctbrem mtu- 
ralcm,iam potcrit pcr illum actum fxpc rcpcti- 
ttim producere habitum •. rogo , An iile fit na« 
tutalis, an verb fupcrnaturalis fi cft naturalis, er- 
go ettm dcbcmus conccdcrc non folitnt Ethnico, 
fed ctiam in Chriftianb:li vcrb dicas illum clfc 
iiipcnuturalcm , iam deftrucs totum piincipium 
ex fupcnututalitatc obiccli fupcnutitralitatcm 
a£hts dcfutncns. Dcinde ciun non habcat ille 
actus aliud motiuum , quam lubcrct in Gentili, 
cur non poterit cflc natmalis ficut in illo , cfto 
dicamus dari limul alium fupetnaturalem circa 
illud idcm obiectum ? lam cnim per hoc ficc 
quxftio communis td alias virtutcs, Vttum fcili- 
cct poffit dari virtus naturalis rnilericordix,icm- 
perantix, 8cc. ftmul cum virtutc infufa. Vidctut 
autcm hc AuAor fpccialem inucniirc difficuiu- 
tcm in Panitentia prx aUismateriii. 

Quidquid tamcn de iplius mcntc fit circa 
quxftionis fubftanciam, D icoPrimo, Mc, Ulmitmrqm*. 
qui fusc aUbi bftcndi,fupcniaturalitatctn aut na- i*'" f" f"* 
curaUutcm achmm nequaquam dcfumi cx obie- , ^*n , " n *"~ 
ctorum fupcrnaturaUutc, fcd ex modo attingen- 
di illud, uon viderc, cur etiam ad dcteftandum 
pcccatuin , quatcnus eft concu Dcum vt auiio- 
rcm fuprnuturalem , non poflit dari habitusac- # • 
quilitus : a foniori auiem dari poterit ad dcte» 
fundutn illud pioptct oppolitioncm cum Dco 
audofc natutali. 

Sbcvndo oico:Si cum Tanncro 5c 
aliis doceamus citca obicchim .naturalc quatale 
non poflc vcrlari aftum & h.-.bitcm in (ubftan- 
tia lupcrnatunlcm , tunc lonec facilius adroicd 
potfc , irao dcbcre talem habitum nacuraletn: 
quiaf vt oftchdi paulo antc) ca oppolirio jvcc.tt i 
ctim Dco auctore naturx ilhtd rcddit abfoltitc 
malum , & diguum honeftilfimo odioctiam in- 
tra folum gcnus namrx : aimquc homo n u 
ccncarttr dereftari pcccatutn ob omnia motiua, 
ob qux* potcft , fcd cUgerc qucat hoc vcl illud, 
non vidco qui poflit ncgari poflibilem in nobis 
huiufmodi aclum.cx quo habirus dcinde gcncre- 
tuT : cft crgo iile abfolut^ poflibilis ituuquatn- 
cttmque lentcntiam de fujicrnaturaliutc actus. 
Quod vcro diccbarur a Tanncro jllttm non cfle B. ff»md*tnr 
futficicntcm ad dctcftandum pcccatum adxqua- **t«\ 
n-, habt rc potcft xquiiiocationem : vclcnimln- ' ium ' 
tclligit, quod hiiiiiuuodi h.ib ; tus non polfit dc- 
tt il.iripcccatum ob motiua omnia , ob qux il- 
Ittd eft dctcftabile : id autcm vcriflimumxft : in- 
dc camcn nullo modo infcrtur. Talem habi- 
tum nbn clfc poffibiIcm:imb ncc dcducitur , il-> 
luin noncifc honcftum autfupcm.uiu:alem,alio- 
quin ctiim motiuum iniuftitix attt incligionis 
non polfct teiminarc adtum honcftum : quia 
ctiam vi illius motiui non potcft odio habcri 
peccanim ad.rqitatc fumptum , id cft lccundum i j 
omncs fuas uuliti.Ls : quia habitus Pcenitentix 
non detcftatur peccatum,quatcnus cft coima cha , 
ritatcm in Dcum, imb ncc qiutcnus cft conua 
religioivm, obcdicnciam, Scc. Quod fi propccc- 
ea t» N»n pitefl darft* i pec-mtmm ar\*.mtt*tm 
/imptum.Ua incclligatut , vt ob illud moriuum 
non poffit dercrtari quis omniapcccau, falfum 
fupponit : quia nullum omnino pcccatum cft, 
quod non Itt contra Dcum auctotcm naturx. 
Nam Si ulud ipfum quod clt contra Deiun an- 

C ^ &otcm 



mr 



RoD. oe Arriaga TraClatus De PoenitentL* virtute. 

ikorem fupernauiralem , eft etiam contca eom concipi vel pofitiuc , cjuatenui dicit bonum ip- 
v( aoctotevn naturz ; quia tatio natorilis . fum patis : quo fenfii tetminat amorem foi :vcl 

ticgatiuc iii ordinc ad odium , qtmtcnui dicit 



Dco quomodocumque iubcnti obcdiendum cilc 
Utnr.^oeiuf Fotuflc ii» hoc fcnfu rctorqucre arguroenium 
ar*umtntun polumus ac diccre c coiurario,Non oiunc pccca- 
m*ntium. niiDiqaod cftcontra Dcum au&orem naturalcm, 
clle ctiam contta Dcum au&otem fupcinatura 



pacis carcntlam , quz odio habctur ab cadcm 
Pccnitcntia. Qji occafionc aliqua a nodis dif- 
cutienda funt circa moduni quo voluntas Sc 
inccllcdus amat & odio habet , airentitur Sc 



14 



lem , ac proinde oppofitionem pcccati cumDco diflentitut .- funtquc valdc nccellaria pro diuer- 
vt aultorc fupcrnaturaii non fufliccre , vt om- fis matcrijs. 
nia omnino pcccata odio twbcunus : idco- 
que hoc motiuum non cllc adzquatum. Vcrum 
ncquc hocego abfolute dicendum iodico , quia 
co ipfo qtiod pcccatum opponatur Deo qoomo- 
docitmquc , opponitur 1U1 (ecundum vtramque 
rationcm tquandoqoidem Deus non poteft cfle 
auctor fuprrnaturalis , nifi etiam fit naturalis; 
idcoquc quod vnom expellit , expcllit & ahe- 
rum. Vdum concedamus huic auctou , illud 
mociuum non extcndi ad omnia peccau ; num- 
quid ide6infcrtuc , illud nonelle abfolutc ho* 
neftum ? Certe caftius non deteftatut omnia 
-peccata ,• & umcn honcfttflima cft : &idcm de 
omnibos particularibus virrutibus dicendum eft, 
quia non cft de ctTent ia aclus virtutls cxtendcrc 
ic vcl ad omncs plane matetias \ vel ad omnia 
obit&a formalii. Dcnique fi pcr T » *d< 
nihil nliud inulligatur , quam qu.'.d ca virtus 
non poffit cfiicacitct detcftari peccarum ,eriam 
fopponir falfum ; quandoquidcm actus nntura- 
lespofliint cllc cfiicaccs dctcftationcs peccati. 
Vnde reiiciruc qood Mem Auclor addit , talcs 
icilicet .ivl 1 ■ pletomqoe tncfiicacitcr detcftati 
pcccatum. Vbi riieo iudicto aliqua comntithtur 
zquiuocatio; aliud enim cft , aclura naturalcra 
non detcftari efrkaciter fuura obieclum; hoc 
cniro omnino ncgamus, iroo addimus in hoc 
fenfn , poflc cos a&us tam crficacitcr odio ha 



SVDSECTIQ PRIMA 

Non otnnis d»Ur eft formulittr atnor, ty *d tjuam 
v.rtuttm fptfitt puiurn' odiuiti cartnnt honi 
bontfli. 

REceruiorcs nonnulli >fufe difputant de pri- 
ttto pundto 1 Vtrum omnisa&us fugz 01 
f.umaliter amor : quia vcib cgo quzftionem 
hanc fufc ahbi difcufli , nonc dico btcuiicr, 
Odiuro cx fuo formalt conccptu clfe actum 
fpccie diucifum ab amorc : nonuullos vcro Au- 
clores miniis bcne puuic . omnc odiuro elsc 
fotraaiitcr amorcm : quia odifsc v. g. dolorera 
eft amare carentiam cius doloris : oltcndi cnun 
hanc ranoncm non efscfoltdiutcm quam fi cgo 
c contrario veilem probare omncm aroorcra else 
forroaliier odium , dicctemquc , amarc catcn- 
tiam cfse formalitcr odifsc fotmam ,vcl ama- 
rc formam cfsc formaliflimc odifsc cateniiam, 
ac proindc nuthim formahtcr c(sc atnotcm, 
fcd omncin aftum voluntaris cflc odium. Vci 
ccgo hi £u&orcs admittunt a&um nmons, qui 
natuia fua ulis cft Sc cuius vhctior^m cxnli- 
cacioncro viz poflumus rcddcre , quam rccur- 
rendo ad iplam ezprricntiam , q-am iiabemus 
pafljm dc huiufmodi acTbus , ita dico codcm 



C#». lujlt. 



l6 



bccc pcccau , q um illa odio habranc adus fu- plane modo , Sittc vlla tctgiuctfationc dcbcre 

pernatutalcs, &ver6ntquc cacfiicacitas tll nc- cos admntcte aftus , qui uatura fua fint odi- 

cellaria , vt a&us fit bonus ; vt patet in fimplici um fic ftga ntali f quja in nobis non minus, 

complaccntia : aliud autem cft , quod horao tm6 fctti ficquentius expcritnur casdifpliccn- 

vinbus naturz non poflit eflc tam conftans, tias fugasquc mcencionalcs , qui n ip os atlus 

fcn tam diu pcrieucrare in ea dcreftationc na- prolecurionis. Vnde criam dizi bccuiRio , polU 



turali peccari , quam fi adiuuaictur per gu- 
tiam. Hoc fecuudum libentcr admirtimtis , harc 
tamen dirTercntia non cft ad rem prcfentcm, 
qoia ille dcfcAas non eft in ipfo iSta , fed 
.lnceccdentcr mmala voluntati^inclinaiioneyqox 
dcbct cnrroborari pei auxilia altiora : qtiofcn- 



nos farpc inciperc ab cdio ; qoia dtuu vidco rtm 
aliquam valdc fadam , vc| ulfacio odorcm in- 
gratum , pollum (ine dnb.o non cogttando de 
odore bono , q io ille mahu> ptiuct , iu co mihi 
difphccre: vti ctiam fi primo inftann intz crca- }n 
tionis cum petfecais fcndbus patcrcr dolorcm p ^^^i. 



fuetiam in ipfo fupernaturali aclu virtutis non aliquem gtaucm.polTiem haud dubic ftaum habe 



ti* 



manebit volunus conftans diu , nifi a Oeo n> 
boretur per infpirationcs & vocationcs fiifcr- 
naruraies: crgo non potcft negui poflibihsta- 
lis lubjjcus fimplicitcr & abfoltttc honcftus. Id 
quod nuxime inde confitmaiur , qu6d ciim 
iubitus fupernaturales infufi non fjciliteiu , 
€f'J!rmatur qu.uutimuis intendaiuur , &i homo pcr frequcn. 
m*llro/iMtto- teJ a ^ us p Ccn j teiU j T ( lt a d illos facilior, ac pro. 

inde acquirat aliqucm habitum : debcbit cura 
diccre natoralem^nifi velit conccdcrc fopernaiura 
lcs acquifiros:a quo hic Ancloi valdc abhorrct. 



'5 



SECTIO TERTIA. 

An hali/us Ptrnittntit pofsit tirtA fuum 
ebicclum formtlc incipcrc iam ab amcrc 
qututi ab cdio. 

B 1 t c t v m Poenuenttz , qnod przce- 
tSlJ, vlviui difputatione cxplicauimus , pOSefi 



rc cius difpliccntiam 5: fugam , ctiamli antej nec 
cxpcrtus fmircin vllam voluputera ncc carcn- 
tiain illius doloris. Ratio autcm a priori cft quia 
ficut aliqua fcipfis apparent bona etiam ci qui Ra „,- 
nihil omnino cogitar dc carcmia illorum vt mala 
ita c contrario multa fc oftcndunt mala etiam 
ei qui nihil cogitat de carentia illotum vc bona 
ac pcoindc talia poflunt tunc imroediate tcrmina- 
rc aficdum fugz , difpliccntiz & odij. 

Anrequam umcn obi^ftioncm coiura difta, *7, - 
qoz cx intcllcciu defumi potcft , foluamus, ^**%'f u \ m 
opoctct fecundaro quzftioncm in titulo pofitam ^ itlmt ,mff*- 
diicurcvc , Vttum illud odium , quod ad ncga- ,.;„,?» 
lioncm boni fotmaliicr tcrmiuatur, pcttmcat ad ttrtmii 
candcin fiitotem, ad quam pcttintt amor op- ■ 
pofiti boni : id quod maxime potcrt in dubitiro ^**'^ 
vcrti rationc odi) ad ncgaliorein Dci tcimin.n 1, 
Vcidrn illud fit aclns Thcologicus. Ratio autcm 
dubiundi ea cft ; n<m cx vna parte aftus illc 
nullo modo habct pro obiccto alit|tiid dtuinum,- 
qua ergo tatione pofipft dici cflc Thcologicu»} 



Difp. j. Variz qux.ft.pro maiori 

ex alia ver.N parte cum .-equinalcntet idem fit(vt 
proximc diximns ) odio habcrc renebrts ac 
amare lucem, & odio habere morbum ac ama - 
re famtatcm;confequcnter idem erit vittualiter 
& cqniualenter odio habere negationem Dei 
acamare cxtftentiam ipftusDci;ergo (icutiamor 
Dei eft Thcologicus, itaetiam illud odium cric 
Theologicuro. 

OiitOit: Forte dices ; Efto illud odium fit fbrmaliter 

mera fuga rcfpecru negationis,neccflari6 tamen 
dcbcrc elTc refpcccu fubiecti amorem formalem; 
ac pcoinde iam cx eo capite formalker ad vittu- 
tem illam pertinece , quc habet pro ohicdto 
formali ftibxiStum illud >orfc amatum.Explico 
id : njm fi odio habeo mutbum Pctri qua Pe- 
tci , ncceflum cft id ofiri ex amoce eiufdcm Pe- 
tri ; alioquin cot magis eius quam Francifci 
18. ( qucm odio habco v. g. ) morbum dctcftatcrf' 
Idcm fuo mododico dc ncgattone Dci:licnim 
Dcum ipfum non amo , cuc qucfo eius nega- 
Ktiitnfi- l»- ^ 01 **™ magis quam negationcru Francifci odio 
\ habeo>Htiic obiecxioni tcfpondet Lugo difput. 
7-de Pcenitcntia num. \ 1 . duobtts modis pofTe 
nos eam negationem amacc.- el ita , vtbonum, 
cuius ea eft negatto , (it adcquatum motiuum 
amandi amicum , vel iu , vtamicusob altud 
mothntm ametut , v. g. Petcum amo non ob 
r.n tarc.r» , fcd ob naturam rationalem. Inlir- 
macur Pettus, dct Itor eius morbum:ecce cunc 
motbus non eit negatio eius bonitatis,ob quam 
Petcum amo. Etcnim motbus nonnegat natu. 
ram tationalcm , feJ prccisc fanitatcm ; fanitas 
autcm eo cafu non cft motiuum mei arnons, 
qucm diximus fblum fundari in bonitate natu- 
ix rationalis fecundum fe confidetatz. In hoc 
cafu dictt hic Audror non poffe elTc purttm 
odium etiam fotmaliter , quia ille a&us debct 
hjbctc aliquod inotiuum ; hoc autem non eft 
roalitia ipfiusraotbi, fed bonitas natutz ratio- 
naltsjqttz (i non ametut.non potcfthic & nunc 
determinate ad odium iliud. Sccundd modo 
poteft fc habere ca ncgatio , vt fciltcet chrc&e 
cVimmediatc opponaturci bono, quod eft im- 
incdiate pcr fc amabtle;vr fi cgo amo Dcum 
fuper omma, quia Deus ipfe eft m fe vliimum 
' motiuum eius amoris.eo ipfo negatio Dei im- 

ti»nu Dti me omc opponttur ei bono , tn hoc ergo cafu 
fp*&»t mi dicir poffeexeodem hah-tu, quo amatur Dcus 
*m*tit*ttm propter fc, odio haberi illam nrgationcm Dci 
TUeUjictm. immediatc, nullo amato alio obictlo; addttque, 
odium illud pettinere ad eamdcm virtutcm 
- Thcologicam, ad quaro pertinct araor Dei,quia 
* contrariorum eadem cft mio. 

i 9 Hcc doccrinaeft vald- ptobabiltsjfc abfolu. 

Htfrtmfit Lrn- te puto illam effe vctam:adhuc tamen in ea dc- 
ffifttkm- fidcratur ratio a priori eius diucrfi modi odto 
***• habendi negationes;non enim adhuc oftenfum 

eft, cut, quando cognofco n -gationem Dci efle 
malam.poffira illam odio haberc iine vllo piz- 
uio amote.-quando vct6 cognofco negationem 
fanitatis cflc malam , r.on potfim etiam habere 
illam odio nullo przuio amore , videtur enim 
plcne eojem modo de vtraqtic difcurrcndum. 
Katit , tur ludi catcm ergo eam elTe optimam dtfparitatem, 
pndmm p,f. qu6d in vnocafu negario non proponatut vt 
fimt furioiit in fc mala,fcd cefpe&iue ad alium.Etcnim (icut 
Ufrri,*»* ■ Cmitn „ on e ft DOna j n f Cin ift refpcotiuc ad fub- 
ieclum.idcoque illa amaci non poteft,ni(i ame- 
tur fubicc~t.um,ita e contrano eius carcntia non 
poteftodio hab.ti.nifi ametnrillud idem fub- 
aum,fcmpec enim in his cafibus vi.bcmus fi- 



declar.virtut.Vcenit. Sc&.tf ^ 

ftere in obiecto aliquo.quod vltim6 ratione fu \ 
Cerminet aclum. At in alceto cafu illa negatio 
Dct eft in fe vltimo 6c fbrmalitcr mala ; vti e 
concrario Deus in fc eft vltim6 & fotmalitec 
boiun, Jc vt calis potcft amati; cTgoe contrario 
negatio illius poteft immcdiatc odio haberi nul- 
la alio obiccto amato. Vndc colliges , fi Deus 
amatuc non quatenus in fe bonus. lco>quatcnus 
potcft mihi bcnc facerc, non pofie co cafu vo- 
lunratera ptodire in odium carentic ipfius Dci t 
nifi ex amore beneficiotum qnc potcft mihi 
conferre Vtienim eocafu n&potcftamaiiDeus, 
nifi cgo ipfe amn , ita non potcft odio habcci 
ncgatto Dti.nifi egoametiquia non habet ma- 
iotcm vim tunc ad cccminandura odium ncga- 
tio, fcu catcniia Dei ( quam habct ipfc Dcus a«i 
tecmuiandum amotemjergo ficut hunc nonter- 
rninat nifi me amato.ita negatio illius non tcr- 
roinabit odium nifi mc amat o, Eodcm modo fi 
Petrus v.g.araatur ob bonitatem,quaro in fe ha. 
bct.negatto illiuspotcnt imraedi ,tc odiu h. L . i 
nullo alio obicAo amato;at fi lolum propona» 
tut amandv 5 taraquam mihi vtiltl v.g. non po- 
tetit eius necatio odio habeiinifi cx amocc cnei. 

Dices adnuc.-Illud odium carentic Dci non ; 0 
pectinet necquidera virtualitcr ad charitateini °*«**'*» 
quia vri polTuru cgo odio habcte oftenfacn Dci, 
quia in fe mala cft tnotalitcr, nonamande vllo 
roodo Deum , ( idem cft de iniut ia in Pettura) 
poilura entm illara odio habece non araaco Pe- 
troj ita ctiara licet Dcum nnllo modonec qui. 
dcm virtualitet amcm,poteto odio habcce cius 
carentiam.Ratio huius cft, quia illa ipfa cacen- 
tia Det ptoponiturin fc mala motalircr , non 
miniis'quam offenfa ipfius Dci proponatur in 
femalaiergo (icut poflum odiohabetc ofTcnfam 
licet Deum non aroem, ita potcto illius carcn- 
tiar.i non amaio Deo. Atgumenturo hoc roihi s .uiiur. 
o!im placuit, re tamcn mclius confiderata non 
vrget : eft cnim maxima incct hzc duo obie&a 
diuerfitasmam carentia Dei habct fe vt pttuatio 
icfpcdu Dti; ac ptoindc non potcft concipi vi 
mala,nifi qoatcnus Deus, quo pttu.M , concipi- 
tut vt bonus; vnde non poteft aroati , nifi im- 
plicireametut Deus , ttl conftat in ead-.tn in- 
ftancia allata in conttarium dc iniuria & orTen- 
fa : quia enim iniutia opponitur piiuatiuc cum 
bono iuftilic > Bc cfTcnla cum bono pacis, fcu 
cum bono morali, quod in carenria eius offen- 
fc confiftic,non poteft odio habcti iniultitia 3c 
o(fenfj,nifi (imularoctur.implicitc faltcm.illud 
bonum» qriod rcperitut in carentia oftcnfz , 5e 
in ca inftnia, cuius eft ptiuaiio iniuftitia. Non 
comparatnr hoc modo iniuna Dei cum Deo 
(Sc idcm cft de ofTcnfa)quia iniuna non ptiuat 
Deo , fed illum habet tanquam tetminum cx- 
ttinfecum;priuat antera itnmediatc formali- • 
tei bono illo, quod repeiitut infctuando cui» 
libet iure fuo.Vnde poteft amarl optime ea ca« 
rentia iniucic non amata Dec.non tamen quin 
ametut bonum illud ceddendi cuilibec fuutn, 
VnJe potius cotcobocatut noftta fcntemia hoc 
exemplo quim labcfaccctuc. 

Ea autem fuppofita tllud in dubiuro vetti pof- **** 
fet.Vti um talc odium Theologicum ftt fufTu t ns jy*^"* 
ad iuftificandum cxtta Sactaroentum. Rcfpon- >v 
deo,Qncftionem hanc non eflc huius loci.quia 
nec ipie fotrnalis amor Dci iuftificat , nili (it 
fupci omnia:quld autcm fit crte fuper omnta, 
dixi altbi in eo confiftete,qo6d homo fu pata- 

tus oronia alia aroittete^nicquam Dcurn graoi- 

M 



34 R° D - DE ARRiACA Tra&atus De Paenitentiavirtute. 



ter offendere : hxc afotem comparatio vix po- 
teft fieri finc aliquo exprcffo amore. 

SVBSECTIO SECVNDA. 

Ex voluntttte rette fituietur inteUellum potft ha- 
tere purutn diffenfum. 

ii TAm aJ obiedtioncm contra eaqnx dixtmus 
1 de puro oJio volunucis; fic crgo quis infot- 
gct.Ntmis multam illis probari , fcilicctetiam 
in iutellcdcu poile dari purum diffcnfunr,id au- 
tem non vidcii abfolutc vcrum. Refpondeo, 

pottfl tffi rm. O riino dcbcre eum putum diffenfum admitti: 

rut iiffmfm. habcmus enim duos modos cognofccndi , fcu 
iadicandi,vnum negando fcu recedcndo ab ob- 
lcdto, altctnm affirmando fcu accedendo. Qu6d 
euim nonnulU dicunt , iadicium , qao ncgo 
Iucem v.g.cffe aftitmaiiuum crcmix lucis,rc- 
itciendum coJcm roodo quo paul6 antc in 
actibus voluntatis t eadem enim ratione dicere 
ego c contrario poffum , Omne iudictam aftir- 
m .tiuum lucis cffc negariuum carcutiz.Neque 
hoc ergo ncque illud afferendum cft , fed ad- 
mnirndi funtduo illi modi inJicandt.quos cx- 
pcrientia agnoicimus vt' formaliter diactfos , 
etiamfi vittualtter vnus alteri zquiualeac 

QUiHh. Uices, Id omntno in incellcctu repugnare 

nam eo ipfo qu6d diffenriat obiedtofalfo , dc- 
bct habere rootitium aliquodmon pottft autem 
aiiuj haber? quim iplam ftlliutrm : id 6 enim 
dtffennt obtrcto falfo ,quia nouit f llitatem : 
atqui falfitatem non nouit»intcllcdtus ram nc- 
gando, fcd potius aftlrmando, quia nofcit vcre 
cffe falfitatcm : ergo tunc debet neceffati6 affir- 
marc Falfitatero,8c ob eam negatc obiedtum ip- 
fum ralliim : ergo omnis a&os intcllcdtus , 
quantumuis vidcatutcffc diffcnfus, dcbet habe* 
re obiedtum aliquod , quod affitmec rormali- 
ter : ergo eriam voluntas dum odit , debet ha- 
betc aliquod motiuum formale quod amct. 
ai Hoc argumcntum tractat fuse Cardinalis 

i«: dttet Lugo hocTomo de Pccnuentia difput. t. fcdk. 

n»»f*S"$' l.tV omnino putat anteccdcns effe admirtcn- 

tummdtfftn* j ora 0 braiioncm albtam ,ac ptoinde non co- 
dem modo de inielledtu quo dc voluntate in 

n*titei* noc P unc *° difcorrendum. Difparitatem autem 
aflignat num. 1 9. quia voluntas non proponit 
fibi r gulam fuorum adtuum,(cd fupponir. pro- 
pofitam iam ab intelledcu, qui Sc ceprzfcncat 
malitiam,& illam vttalem approbat,hoc t il.iu. 
dicat effe vcram malitiam : vnde non cft uccef- 
fe vt eam approbct voluntas. At tntcllccTctis non 
fupponit motiuum fibi ab alio piopofitnm gc 
approbarum,fed ipfemct fibi illuddcbet piopo- 
nere tc appiobare : ergo cum / iuxta di&a) 
motiuum negandi obiedcum falfum fit ipfa fal- 
fitas, neceffum e(l vt cam attingat : non autem 
attingit dicendo cam non effe, cura poius quia 
eft falfitas , ide6 ncgrt obu cV.im falfum : crgo 
dcbet illam attingctc affi<maciuc : ergn omnis 
negatio habct aliquam formalcm anitmario- 
nem.licet non omne odium habeat aliqucm fbr- 
lcm amorcm. 

Zrmudmmtur M hi lamrn etfi hic difcutfus npparcat inge- 
.!' '•<•!* Lu- niofus , non tamen vidctUf «.mnino felidus: 
ftrUtiifit p UCO enim illum cfti ex aliqua xquiuocatione 
ttitMni. c j rca iHam voccm fulfittu : quam fi abftulcti- 
mus, non etit diftktle oltcndete codem modo 
effc difcurrendum de intclledcu quo de volun- 
Uitdiximus, ptout ctiam dilcurrunt aliqui Re. 



centiores quos ibi citat idem Atidtor fupprcffb 
nomine. Ad eam crgo zquiuocarionem toUcn-F«'A'* 
dam aduetto , a patte rei in ipfo obicdto non '«*' '.' 
dari propric, & m tigore falfitatcm aut venta- 
tem,ncut daturiu obiectisiplls vera & propria 
mahtia & bonitas. Malitia cnim eft oppofitio 
cum natuta rationali, dolor v. g. phyiicus, aut 
tnalitia motalis.cVc.hzc a partc tci funt in ipfis 
obiedtis j neqne defumontui cx co , qudd ego 
talia obiecta fugiam, fcd fiue ea amem , fiue ea 
odio htbeam, iunt in fc fbrmaliter mala , auc 
formaliter bona :ac proinde poieft ca mahtia 
qua (alis pcr a&um volunutis dircdum attingi. 
Non fic cfc falfitatd & vrritate difcurrendum eft, 
nam a pane rci nulla omnino rft falfitas > hxc 
enim eftdcnominatio conucniens ipfi (oli actui 
intcllecrus, & tn illo lolo reperta prouenienfq; 
formaliter ex coqubdaccus ille non conforme- 
tar fuo obicclo : obiedtum autem in fe non eft 
falfum : v.g. Petrnt cnrrit , ego dlco Petrttt 
non currit : curfus Petti a patte tci habet fuam 
exiftentiam , quz neque falfa cft , neque vera 
nifi veritate ttanfccndentali, de qua ni.nc non 
agimus : a&us roeus vet6 eft falfus , quia negat 
curlum illum qui reueraeft.Eodcm modo quan- 
do eo non currente dico, Pttrut currit^ parre 
rei fiue ex parrc obie&i nilul eft falfum , nulh 
eft falfitas : fed hzc tou eft in a&u, qui affir- 
raat curfum qui non exiftit : curfus enim ille 
noneft falfus.fed poQibilis.nontamcn exiftens. 
Hoc fuppofito ad a^gumentum dico , Minus ^^Xn/i 
bcne in 00 fnpponi , qu6d fotmale motiuum 
diffenfus fit filfitas obiccti ,id enim nos nrga- 
musr.am cnim odendi hanc ftllitaicm cffe Je- 
nominationem tcncntem fc ex patte adrus , fii- 
pta quam non oportei vt adtus ipfc fe refrdtat 
(roaxime in fententia huins Audtoris . qui has 
reflexiones paffim ncgat : ) ncque enim dum 
dico , Petrut non feiet , dcbrr quis tudicare 
rnc habcre fimilcm adtum , qtiia Falfum eft di- 
cerc Petrum currtre , idei uego. *{• illum cur- 
rere-.hoc autem dcbcrct diccrc, fi pro motiuo 
haberet ille adcus falfitatem .- vndc nrgo tunc 
vllo modo dici, Dutur vtriftifitttt : iblum er- 
go dicit illc adtus , A\h cur>it Petius. Qm6d ^ 
u motiuum cur id dicam roges, non rclpondc- 
bo , Qtutt vtred.it ui ue^utio curfus : hoc enim 
cft idem pcr idem : im6 in ngore .eriamfi prr 
modum aftirmationis dixiffcm , Dutur 4 pmrie 
reiuegMtio cu-fus , adhuccffct locusei intcrro- 
garioni ; (Juod efl mttiuum huiut uflirmtuionhl 
tunc autem claiiflime con(\at,quud non poilcm 
refpondere : Puiudutur negmio curfut t dr hoc 
enim ip(b quxrirmu:neceffarium ergo effec red- 
dere aliam lationem formalcm, fcu aliud mo- 
tiuum iliius cognitionis. Refpondeo ergo vti in 
ipfit affitmatione quando dico , Petrus currit, 
fi quis mc interroget,cur id dicam, nou puffarn 
fzpe refpondcre aUud quam , qtibd td video: 
de ca autem vifione non potcft iam fieti fccun- 
da intcrrogatio pradens. Ita c contrario fi iam 
diccrem , Non efl in hoc cubhulo Petrm : iane 
per diffenfum lolum id diccrero.-fi ver6 de vlte- 
riori rarione rogater,profcdt6 tgo non tccur- 
rerero ad vllam aftitmationem : nec videoquz 
illa cffe poffn : folum ergo Jicercm , QuU ipfls 
oculu (vt fic loquar ) video eum nou effe Aic.Nt- 
quc potcft tunc vltctior refponfio adduci , aut 
vlccrior prudcns intcrrogatio ficri. 

Rcplicabis:lloc ipfitm eftdiccre , me affir- 
mare ucgationero, fcu diccre , me ipfam ntga- 

cioncm • 



Difp. j. Varuqutfl. pro maiori declar.virtut.paemt. Sc&.f. 3 j 

tionrm agnofcere negationem autcm non ne- 
go.fed potius afTirmu. Refbondeo.-r» auim id- 
ip/mm o:nlii video , non debcrc ita cxplicari , 



fJui*ipjii o niij vidtAm ntgeaitnttm, hzc enim 
•culis uon videtur : fcd potiu.s debercdid, 
nen vidte Petrum : Ji tnim tjfit bic, tgo illnm 
ttidtrtm. Clartus vcto fortatlc id oftcnderetur 
in hoc alio aftu: Luxnen funt ttnttrd : fi cnirn 
intettoger, quod (it motiuum eius actns, re- 
fpondeo ftatim , id clfe ex tcimwiis notum ; vti 
ii intettoget , cur pofitiur dicam , Du» ty 
fnnt aumattt ; refpondeo Gmtl ter , id effr ex 
tetminis notum : & nequc in hoc c Iti neque in 
illo recurtam aut ad aliam atTirmationem aut ad 
aliam ncgationrm, 
»f Ad diipariutern ,ver6, quam negando confe- 

Xefp*i,Jitw> quentiam aflignauit hic AuAor , rrfpondeo, 
wsittm Lttf. £,j am (j int e lle£ius non acctpiat ab alta poten- 
lnttlltS»i *** ^ ,utn tnotinum furmalc, ficut voluntas illud 
,'„,„, .i,,.-/. accipit rcprzfcnurum pct intr lle&um ,• inde ta- 
»d iuJicMt; i" men nihil omnino infrrri ad rcm przlentem, 
m<iifitmb*f- quia inicllcStus ad ludicandum accipit fuum 
ptthenfitm- obicdum ab apprehcnfionibus przuns , non 
Mteyi fnuys. au,cm P" ptxuiaiudicu : quando autera appre- 
henfio cft clata &: euidens, tunc inrelltclus vi il- 
Jms dctcrminatur ad iuJicium; ac proinde hcne 
ctiam polTumus dicere, qo6d nt llclu-, a ; affen- 
tiendum ctiam accipiat ab alia potrntia obic- 
clum, non quidem ab alia a fc d.llindta formati- 
tet ,fed zqtiiualentct, quatentisillud accipir pet 
aclum t ab ipfo iudicio diftinctum ac przuium: 
vti cnira intellectua volunrati otlendit dolotem 
dirfonum ,&co ipfo voluntas nihil de carentia 
cogirando reccdit ab eo dolore per odium & 
difplicentiam j ita ipfc intcllercuspcr apprehen- 
fioncm prruiam proponir fibi idcntitatem illo- 
t um extremotum quafi malam,- ac ptopterea ni- 
hil cogitando decarcntia illius, ftatim pct iudi- 
cium negitiuum f*ugtt|ab illa nihil pcnittis affir- 
mando, fcd dicendo ; Eet idtntitnt n»n tft : ptr 
ri autem n»n tfl fignificamus nos ipfam difpii- 
ccntiam, non autem aliquid afT.rmatluum ex par- 
te ipfius obiedi, vt beneidem L*go eafe&ione 
oftendic Sc declaraui ego alibi fzpc. 

Qu6d fi rurfiis deipu apprehenfionc quzra- 
tiHOmm hlLt tur »4 ao ^ habeat mottuum; refpo idcndum eft, 
metimumm ft nullumaliud a fe diftindum: ncqucenim inhis 
4iftt»8nm. febus procrdcndum in tnfinitum , fcdquando 
appiehcnfio cft clara tc immrdiata,tunc in ipfa 
eft fiftendum: vti etgo poteft cfTe apprehenfio 
clata , qu6d Pctrus (ft albns , quando eum im- 
mediate video ■, ita e contiatio poreft efTe ctara, 
.quando intueor eum non rffc album; ergo ruuc 
poterit iudiciom illud efie putc negatiuum 
finc vlla affitmatione: & reucta quando dico, 
Pttrus no» currit , nullam omnino ibi affitma- 
tionem expcrimur • cur ergo ad eam fine ncctf- 
fitate graui ,quali$ hicnon appatct , iccurtctc 
volumus? 



SVBSECTIO TERTI/L 

Noum tbieUio ctntr» diQet foluitnr. 
iEcund6 tamen obiicies : omne iudictum 



16 
oHtSh. 



SI 
affirmariuum neccfTario dcbct habeie pro 

obicfto identitatem ptcdicati cum fuSiccto. 

Nam nofcete vno ac^u animal & tattonale, fi 

fimol non cognofcatut identitas illotom intei 

fe , non eft afBrmare , illa elTe idem. Vnde e 

contrario pet vnum actum veium & vetiflimum 



poffunt agnofci lapis & homo, qui camen non 
ptoptcrei vnum de altcro ptsdicat; ergo peraf. 
ftrmatiuum iudtcium, quo vnum dealteto afTe- 
ritur: ,dcbeo refpicere idrntitatem fiuc fiftam 
(iiir veram corum cxtremorum inrer fe j crgo 
c conrrario iudicium negiriuum haberc debrt 
pto ob ccto negaiionis identitatis : atqui cam 
negationem non ncgat eocafu,fcd potiusaffir- s>/«»W frU 
mat , ergo omnc iudicium ncgatiuum J bct elfc mi. 
(imul affirmatiuum. Rcfpondeo j hoc argu- 
mentum fi aliquid ptobatrt, hoc maxime, ncm- 
pe iudicium afGrmans dari cam ncgat.oncm in- 
ter illa dtio ptzdicata, nihil penitus aliud pofTe 
habere ratione cums (itditlenfus ; dcbctet rtgo $ M # 
cife pure nntc arHimatiuumi quod tamcnfurfi. 
dentet cft teieAum ; nequc hac trplica videtui 
ttm multum intendt : ncquc Cardinalis Lugo 
id a(Terit.R.efpondco Secund6, Q^dquid tt| de 
antccedcnti , confequcntiam t. ..c 1 mc ne- 
gati.quia iudicium ncgatiuum foliVn tccc.it ab 
caidemiutc Si hoceft propric diflenrire ; vti 
voluntas pet odium tcccdtt a dolotc : non eft 
ergo neccfrum affiimare tunc vllam ncgarionem 
Quid (ir aucem reccdue per dillcnfum , ficuti 
quid fit reccdcrepcr odium. faciliusin nobisip- 
fis experimur, quam per conccptus clatiorcs dc 
clarare vltcrius valeamus,- ncquc cmm eas res, *' 
quas experienrii nouimus, poffu.i us clarius of- , x pmr 
cendete quam ipfas expctiamur. Rcfpondeo „ ttuiii vi- 
Tetiio* , FoitafTe antcccdcns cffc ommno f.il ./^..-«r ,etm- 
fum : Sc vec6 probacionem illius , quam valde **** ' a **» 
vrgec hic Catdlnalis.omnino iudico e|Ic infuf- J*' < ^^J" -P . 
rictcntem. Etenim ccttiflimnm efse dcbetapud *^ mt j Hm 
omncs , mulra quz videncur ex parie obiedti i,^noftt»»% 
rerminare .ilura noftrnm, purc putc ramen de- 
nutate modum ipfum cognofccndi , nihihjue 
pcnitus ex patte obicfti cis rcfj>ondcie • vt cum 
dico, Petrui trtt h.tnnts currn>it,ii vel fine du- 
bio non eft in ipfo obieclo;& idem cft quando 
dico Pttrut & Ueotntt curruy. nam t»c> non 
eft in obiecl o: ,«v tamen cx his parricnl s ou an- 
u in otdine ad veritatem cV: falfitattm ptopofi. 
tionum oricur differcntia N.->m fi I. lo |'ctrocur 
renre dicam , Pttrus vtl lennnts currit, propo- . 
firio cft vera ; fi dicam Ptfus & hnnnts cur- 
rmnt, propofirio cft falfa : hocatucm fuppofito 
h.ibet totam vim argumentum ctus AuAoris fu- 
pra fa&um : dicebat enim, Si non affirmo idcn- 
titatem intn Petrum & lapidem , cur illc actus, 
quo dico, Pcitm efl Upit , eft falfus , quando- 
qtiidem vttico actu poicft Pettus & lapis (ine 
filfitate cognnfci '• lam enim ad rcm nofttam 
ego dicam, Etiam vno acht pofsum cgo afhrma- 
re curfum de Petro Sc de loannc dicendo, Pe- 
trusvtl hmtntt currunt; cunc autcm vcrum di- 
cam: cut crgo, quando iudico, Pctrus& h*nntt 
CMiTMffr.decipior , (iexparrc cbic&i non aftit- 
mo 74 c ,aii fi ji vtl, quod pofitum etat in al- 
teia ptopofitione, nihil fuit eX parte obiecti, 8c 
tota ea aifTcrentia tcnet fe cx parte modi aifii- 
mandi .'Qjod vet& 7) & cx patte obicfti nthil 
penitus (it,eft manifcftiflimum, quia duo illi 
curfus non habent intet fe vnionem , & per 
vtrunque iudicium tarn copulaciuum quam dif. jtfirm»th 
iunctiuum ambo afscruntut ambotum dutitio, yii »*fti» * 
in vno difiunctiuc, in alteto copulaiiue; quz dt- " k ' l ^'. , . x M . 
uetficascoca fc cx pattc cognirtonis tenei Sc nr- t 0 %imm r 
ficit , vt dixi ad hoc vt vna ptopofttio (it vera, ^,/, , tJ mtf- 
altera falfa : cur ergo nos non poccrimus eadem . .nJ; . 
racione dicere, illara propoficionem, Petrui tfl 
Upis ,eftonon amngatcx pattc oblecti vllam 

copulain 



A 



V 



3 1 



Rod.de A R m a g a Tra£htus De Poenitentia virttite. 



copulam intcr Pccrum fl_1apidcm magis quam 
ilU alccra propolirio,/>«r<r/ \*fu , nimlonnnus 
hanc noncHc f-lain.fccus iUam ,quia illa cx 
fuo modoungcndi obic£tum habct quod con- 
nccuc illa duo? Sccunda v«6 ptopofino cx tuo 
modo non connc&it , ficut hxc , Pttttu vtl 
Pmulmt , non tonnc-tit , Ula vcto, Pttrms , & 
i' rf * 1 «;,coimcait : licct tJ vtl Sc ri& mhil pe- 
nitus fint cx partc obicOi.Yt oftcnfuro cft.Quod 
fi vhcri6squxratur , Quis crgo eft ille roodus 
coniungendi? facilc refpondeo , Nos non pollc 
alitcr ifium cxplicatc quaro ipsa cxpericntii, 
qua in nobis agnofcnnus cos diucrios modos 
ajfirmandi ; vti ctiam dcbemus rcfpondcre , n 
intcrrogcmur, Quis cft illc diucrfus modus af 
firnundi pcr vtl aut pct &i Poflumus fortaflc 
id Cicis commodc dcclarare per jnftantiam cx 
phyficis : vti cniin vnio phyfica nuUam vmo- 
ncm a feipfaproducendo, fed formaUiTime pct 
fcipfam connc&it aniroam & corpus ; in hoc 
enim naruraillius confiftit,qux non poteft am- 
pliiis declarariiita dicirous in intcllcdtu cflc aU- 
qua iudicia . qux ex fua natura nullam aUam 
vnionem intentionaliter rcfpicicndo/cd perfe- 
ipfa formalitcr conne&unt intcntionalitcr ho- 
minem cum animali.alia vcr6 clTc qux natuta 
fiia diftinguunc; cxpciiencuauccm hancdiucr- 
fiutcm a&uum cognofci.non poflc autcm am- 
Rc.dtur »m. plius cam a nobis dccurari. Secund6 oftcndo, 
flm t tiitih*. illud argumcntum, dc quo agimus,bonum non 
S*m *ft id*m, C |j c j>jam c fto admittamus dcbcre 'illam idcnti • 
tatcra pradicaricum fubiccto cx pattc obicdi 

iZumZn a »«"gi F r » udicium illud » adh " c non <0,uit,,r 
fi^mdUmm dirhculus; nain ilU eadem potcft cognofci pcr 
Jmttgt idtm apprchcnlioncm , qux tamcn ptopric non cft 
imitrf- verajpotcft ctiam cognofci in alio,vt cum dico, 
Pttmi tt dmri idtntiimttm inter bemintm 
' & lmpidtm,nam finc dubio co cafu attingo idcn- 
ticatcm cx patte obictti, & tamcn non idco dc- 
cipior, non idc6 cam iudicoj crgo iudicare cft 
ahquid aniplius quam cam idcntiutcro tangcre. 
Qu6d li idc6 dicatur(vtifinc dubio debet dici) 
id in hoc coniiftcic,qu6d aclus illc cx fuo mo. 
do cendendi approbat iliam identitatcm.codcm 
planc modo cgo rcfpondtbo.Etiamfi iudicium 
arfirmatiuum nuUam penitus idcntitatem atcin- 
gat ex panc obiedti, nihilominus ex fua cffcntia 
Id habcre>qu6d coniungat duo,ficuc dititui iu- 
dicium habcrcquod approbec i & vccrquc dc- 
bernus vcnirc ad cxpcriemias , qux in nobis 
hos diucrfos aflus oftcndunc.crgo argumcntura 
Ulud non cft bonumj, ac 'proinde cx hoc capice 



non cft teiicicnda fcntcncia quommdam, quos 
fupprclfo nominc ibi cicat hic Auftor,' qui di- 
cunt identitatcm prxdicati curo fubie&o non 
elfc aliquid cx partc obicctt/cd folum dcnota- 
re diuerfum inodum cognolccndi 

Probabilitcr tamcu dici pottft dc fa&o in no- 
ftris iudiciis , qux fc babciu pcr nioduro com ^ J» mfflrk 
pofitionisintcrprxdicacum & fubic&um, vcre it j uiit m u. 
reprxfentari aliquaro idcncicatcm, qux refpon- fM « td»»tii*» 
dct iUi voci i^qpiafacilius ca admiifa expiica- 
ri poifunt multa,qux paflim circa noftra mdicia " 
dici (blcnc. Ncque eft aliqua rario,i>ux oppo- 
fituro probct , dixi in noilris iudiciis i qina in 
Angehs & Dco, quicognofcunrfine vlla coro- 
policionc incomplcxc rcm immcdiate in fc in- 
cucndo, ncccirarium nullo modo cft ad yllam 
idcutitatem conrugerc, quia icucra nulla inter- 
utnicifcd ficut prxdicauim 8c fubiedtum in fe 
cft vnuro quid linc vnionc mcdia , iu vt talc a 
Dco cum omni fimpliciutc cognofcitur.r t fa-^ 
ris de digrcflionc hac occafionc dodrina a 
Cardinalc lupu traditx. 

Ad rcm vcr6 noftram de Panitcntia dicimus Ptitmtmmip- 
peccatura ipfum per fc cfle hoinini malum & *t 
diflbnuin , criarofi iUud non nriucc eratu vcl ^^^Jj 
donoaliquo aUo pofiriuo,quod prius habuiflec 
homo, ficuc crroc poljciuc pcr fcipfum cft ma- 
lus homini , & calor vt otto indcpcndentcr a 
frigor-,quo priuaccaufat homini dolorcm,eft- 
quc illi difconucnicns pcr fcipfum. dico crgo, 
nullo prxuio araorc alicuius boni.quo priucc uifmritm» 
peccatum.fed prxcisc cx confidcracione nuli- k,it„,& .* 
rix ipfius.polfc prim6 voluncatcm illud odio ha >>»< >dit itui- 
bere,ficut odio habct iuroroum caloremi qma f*- 
illum appcelicndic nulum eciam non cogiundo 
dc alia qualiutc boiu , qua piiuct; limilitcr 
c conctano Pccniienciam polfc incipcrc ab amo 
rc , fi prius apprchcndac pcccacum ca rarione 
malum , quaccnus priuar homincm vcl gracia, 
vd amicitia Dci.vcl aliquo alio bono^x cuius 
amoic voluntas dccctminatut tunc ad odio ha- 
bcndum pcccacum vc illi bono concratiumjcr- 
go diccndum cft & odium Sc amoicm polTe ef- 
(c primum in voluncacc obicclum, quo dcccr- 
minccui ad aclum Pa-nitencix iuxta ptopofitio- N*»pttflt». 

.... • «. _ 11 I mtn ttcrsim 




cu cium quandoquide cft accidcs.appcchcndictir 
fempcr malu vel mihi.vclproximu.vcl Deo ram 
quam tcnnino.vt crgo illud odio habcam,dcbco 
vd Dcum vcl proximum vcl mc pri6s amaflc. 



DISPVTATIO aVARTA. 



ohiefto materiali ^Poenitentu. 



vhei potcftclfc obicdtum matcrilc 
PaniunriXi aliud, quod ipfa dctelucur 
camquam roalum , aliud, quod amac canquam 
mcdium ad fuum finero intcncum. Vtrumque 
oponet cxplicarc ; & prius dc obic&o fugx. 
ftttmt* fn- Supponcndum aucem crt pcccaca morcalia 
fri» ftmmU at^ualjji pcopria ipfius deccftantis polfe clfc 
^!l'.^!^'. m obicdcum deceftacionis Paniccncix. !n hoc 
conueniunt orones : & racio cft clara : quia 
fi qux poflunt cflc obieclum dcltarionis, ccr- 



exaittntit. 



cc hxc qux & maximi mala func, Sc proprie 
libct|,ipfi homini deccftanti, eumqucroaxime 
concernunt. Dc aliis crgo tam'alicnis qtiam 
propriis originalibus Sc vtnialibus dubiuin 
aliquod clfc poceft : quod hac dilpucarionc 
difcucicinus. 



SECTIO 



Difp.4. De ohiefto materialt PxnitentU. , Sc& i. 



37 



Qmtnd* mJk 
« '. ,u,i mm* 
tg* un. mti 
•mmrU jiif 

Smm. 



i 

•fttrfi iirm 
htjiitms Jt 
fttfi* & 
mlitntftt 4 * 
titittt ty jutu 
fmttrti 



>.■■■■ ■■■■■■! 
mlitnmm rt- 
frmiimtt. 



tmitm tfl k*. 
Bmfim im tdi* 
pettmti t*r*ftf 
& mlitmi . 



SECTIOPRIMA. 

An Alicna ptctatA fmt obktlum Pcc 
mttntid. 

H;NTi(^VA» hanc difficultatcm cxpc- 
iiam.aducrto mc difputationc 7. dc Ani- 
nu fc<ft.i. dixiffc, Non minus quando amo mi- 
hi bonum aliquod, mciptum clfc obic&um il- 
lius amoris , quam qtiando idcm bonum amo 
proximo j itcm nonminus tunc amari bouita- 
tcm mcam, quam dum amo Pctrum,amo illum 
ob bonicatcii proprium-vndc probaui non rai- 
nus D.-um cllc obicirnm formalc.quando illum 
proximo fpcro, quain quanJomihi. Quam do- 
CJirifiam cfh^acifllme mco iudicio ibi 8C alibi 
oftcndi,& a l'atrc v a r qu z fuit prius la-pc cra- 
dita;cx qtt.i cti.Hit dctcltationem aJicni pccca- 
ti codcm modo cft difcurrcndum.Hanc mcam 
dodtrinam Cardinalis Lugo hic difpur i.lcctz. 
fiist- rciicit cona utqrte probare nos ipfos araari 
a nobis fine cognitionc vUius bonitatis,idcnquc 
nos non cflc forhule obiectum eius amoris,ted 
id pr.ccis^ conucnire bono illi,quod nobiscu- 
pimus Vcrura concra has ipfius obicc"Honc$ fu- 
sc.Sccund6 cgi Tomo j. de 1-ide,vbi illius ar- 
gumenta clarc diiTolui,& aliqua rccorfi in illum 
oftcndiquc, ctiamft iple ncgct habttus orancs 
diftin&os i fpccicbus , Sc fpccies illx tam (Inc 
ncccirari.r ad cognofcendum me dutn me amo, 
quam ad corniotccndum proximum quem amo, 
non poiTc \ llo modo cx nccellicate aut non ne- 
ct-lfiutc habicimm pro cis amoribus quidquam 
collirri dc hac quxuione , Vtritm jffm igo ebie- 
II um mei ttmerv necne : Vvum item in mr de, 
ke*t nofii bonltm tdiautt % Scc. Vide «bi cam d<>- 
ctriium.qux cft communis alioquin , &, (blo 
hoc auftote Sc Patrc Coninch exccpto, in n»l- 
lo alio conrrarium vidi.Hoc cigo fuppolito fa- 
cflc a quxftione in titulo propofita me expe- 
diam : duo cnim mihi ccrra funt,rcrrium vcr6 
dubium.rrimd mihi certtmi efhpofTe efle vni- 
cum indiuiiibilem habirum; qui h «bc.it pro ob- 
iecco orfcniam tam a proprio fubic<£to quam 
ab altcro commilfam & dc vtra »ie dolcat & 
vclirfquancum eftexparte fua)pro vcraquc of- 
rcrre compenfationcro. Ratio huius eft, quia in 
co , qu6d llc vnns, Jiabirvs potcns clicere iftos 
duos actus diucrfos , nulla pocclccflc vel leuit 
rcpuf»nantia.Dixj confulto dolorem dc pccc.ro 
alicno , non antc nominaui rctraclationcm-.quia 
hxc cflentialicct eft dc adtionc propril : ncque 
enim cgo polfum rcrractjarc faclum altcrius, 
nili ille in mc tramfccar aliquomodo fiiam vo- 
luntatcm,& vr ficcgo illumqualircprxfentcm; 
doJor aucem potcft clfe eitam dc alicno fvtcto; 
item compcnlatio potcft elfc propric dc dcbi- 
to alicno; poflum enim ego vcllc iblucre Jcbi- 
rum loco Petri,n illc fir ab obljtjacionc iuftitix 
Hher:& ver6 dc faclo Chriftus obtulit pro pec- 
c.uis noltris fatisfacVioncm Dco : purus aurem 
homo nnn poteft in hoc rcrum ordinc iatisfa- 
cere ncc inxqiulircr co modo, qno potcft pro 
fc< pofll-r tamcn fi Dcus voluiflct id acccpta- 
re:quapropcer dixi patHo ante, ad Pccnitcntiam 
fpc&are , vclle pro iniuria alterius facisfaccrc 
quantnra eft fibi poiTibilc. ' 

Vbi noto cam honcftatcm.quar rcpetiarur in 
odio alicnipcccati, clfc riufdc fpccici cum ho- 
nctlatc rcpcrrainodiopropri):vti cnimalicnum 
ArrUg* Ttw.rill. 



lc proprium peccacuro nequaquam dirTcrtuiC 

fpccic, ica honcftas,qu.c c ft in fuga pioprij «Sc 

in fuga alicni.procur.indo nc proxinuis pccc t, 

cadcm cft fjccie. Etlicet aljqui rtudurcs,intcr 

quoseft Vafqu. non vidcantur vclle nolccrc 

eam conucnicnriam fpecificam.cgo ianefvt ve- 

rum fatcar)non pollum viderc vnde e contra^ 1 

rio poflit dcfumt diucrlit ts plufquam indiuidua- 

lis : omnia enim,qux in mc Sc proxuuo quoad 

hoc cor.Currunr, funt ciufdem Ipecici , cV iblo 

numcro di' inguuntunvri in limui uixi agens 

de diuerfis virrutibtrs , maxime aurem dc bpci 

nara optarc milti ••m6iitm Dci fcu Dcum ip- 

ium,ciu:dcm omiuno Ipccici cft ac optare • 

Dcum Ioann. cl Antonio:ic cx hoc capice pro 

baui non magis cllc 1 hcologicum a&um opta. 

re falurem xtcrnam mihi,quain fit optarc cad£ 

loanni. Far-i.r nonnullos actus diuctfos pofle . • 

in his virmabus circa propriam pcrloAara ne- 

ri, qi 1 rii. ri non pollunt circa alienam:vri iinme , * 

di uc dixi de rcrca&acionc ptopri) peccan^ic (b- 

luiui.iinc illud virandi de proptib illud non 

commictcndi : f & codcm modo potcft in ipc , 

ceterifquc virturibus dici : quia cgo nun pof- 

fura proponcre non comminere peccatum loi- . 

nis v g.hoc cnim nou cft in raea pdtcKatc. Ac 

pcr hoc non tollitur , qu6 minus amot honc- 

ftatis in vtroque \>biecto repertx iic eiuidcm 

fpcciei; qtiod iolum hic dicimus. Imo liccc eos 

acrus numcro facere non poftlm , pofluro firai* 

ies t nam rctracrarc racum pcccatum cft dus 

ciu&cm fpccici cum retraclionc qtum to.mnes 

haber dc luo pccc.uo:& idem dico de propoil- 

co non pccciiidi:&:c.Scciind6, mihi ccrrum cft Ftttfl tfft M- 

poffc cllc c conrrario duo$ habicus dilbndos, 

quorum vnns dctciminatus fu ad dctcftandum TL^I^^Tju 
C , . . .. . , , f*icmtu.cr >i; 

pcccatum lub arcumlfantu alicm , alccr dcccr- \,, T r m y%rm 
minjcus .id detcflandum pcccarum non quon.o- m*U .- /■< tm- 
documque , fed vr veftimm hac circun.ftantia mtm. 
proprij : quia in diflinctione horum habituuin m VT 
nuila fimt conrradictoria. ft* £JT 

111 1* • 1 . . rii nin mtjjer* 

llrad tamcn conlcqucnter ad lmmcdiatc dicra ,, m ftint, 
obfcrtiandum cft.cos hab:tus,fi darti iur,non 
fiituros fpecic diuerfos rationc honcftatis in 
vtroquc obiccto amaca.:ca cnim cft cadetp fpc- 
cie(vt iraracdiacc ancc dixi : )nifi comparcmus 
homincmcum Angdo:ibi enim ncgari non po- 
tcft cfTc locuro dittcrfirati (pecificx : qui 1 ajm 
Angelici Sc humani non lunt ciufdcm flieciei. 
Dixi cosduoshabims non fbre diuerfz ipcciei 
rarionc honeftatis araatx. Nam (vt nocaui im- 
mediace atuc ) aUquos aclus fpecic Hiuetjbs 
poflum cliccrc circa me, qnos rtoh poffum cir- 
ea proximum : v ri cft recradacio. propofiram 
non pcccandi dc cxtcro, Sc fimUcs : &rarionc 
horum ac^uum dirTcrcnt fpecte d: oiUJ habitus 
q orum vnusme,aket proxtnum rcfpiciat'. 

Dubium cft.Vtriim habitus, qui dc facio ad 
h.rc duo obie&a datur , fit vnicus realiter , an S 
duplcx. Dubsum id eiTe dico , quia vidcrur to» 
tum pcnderc ex foh voluncacc Dct, de qua non 
cft vudc nobis cerco conftct, & pLfTimifs tcm 
hanc dcciderc.Vidco quidem .1 mulris 7 hcojo» 
gis eos diftirgui , fcd tamen ctiam a mitltis DtftlkiM 
nondiltingui,tde6quc nec auctoritacc polfuraus *fl •***<•** 
aliquid ay;crc, inclinor tamcn in doccntes vni-,?*' t s *' tt '* 
cum cflc.Moueor Primi, quia nullacft ncccffi- l *T * m 
ras eos muluphcandi : crgo connaruiauus dici- S flll t j" m 
mus vnicum cffe. Sccund6 Ki dKcndo cx do- tfi h.i.-.m 
dtrtna nonnulto um cxhis qui eosdiltinginmt, Sf^- 
& cx fcntcntia omniura *. qnia vnieus tanrum 

O daius 



$8 Rod.de 

datut habicus Spci »d optandam mihi & prosi- 
nio beatitudinc.m : crgo pari ratione vnicus 
erit habitus ad dctcftandum peccatum irtcum. 
& proximi.cadem enim omnino eft in vtroquc 
cafu rario,vt. paulo ante dixi. Antccedens autcm 
mihi videtur certum,quia fi diucrfo habini pro- 
ximo Sc mihi beadwahicin amarcm , darcntur 
quatuor virtutes Thcologicx : quod eftcontra 
omnes Thcologos. *>equcla autcnr cft cuidcns 
quia illc habitus amans proximo beatitudinem, 
non rhiniis eiret Theologicus, quam quo mihi 
itlanvamo:vtenim notauipaul& awc,uon con- 
ftituitur in rationc Theologici, quia mc rclpi- 
ciar, fcd quia Dcum vt fummum booum:quo.l 
autem me tcfpiciat.vclPetrum.conftituct eum 
in rationc concupifcetuix mcx aut Charitatis 
erga 1'ctrum : id quod fufiiis dcduxi Tomo 
Tratfratu dc Spe 
6 Poflct aliquis fortc refpondcrc, Theologos, 

Rtfytnfa mJ docemcs tanium cflc trcs habitus Thcolojiicos, 
i!lmminfl»m dctribus mimcro aur fpecie , fcd dc 

w*"w. 5 '' tribus m gc" c "» fciUcct % ltra Fidcrn^pcm & 
( haritatcra, nun clTc, slinm habitutn 1 hcolo- 
gicum : Vtrum autcm ipfa Charitas fub fc in- 
cludat multos habitus diftincTos ( idcm cft de 
Fidc Sc Spc ) non doceri a Theologts -. licut 
quando Conctlium dktt folum cflc Uptem Sa- 
cramcnta folum loquitur dc fcptem gcncricc, 
fiuc poftca fub vno cx illis feptcm alia duo aut 
rtia contineautuR fiue notv uctit includuntur 
fub Sacramcnto Ordmis Sc Euchariftix. Hxc 
iblutio-in fc cft probabilis,& qua pollct rcfpon- 
dcri Conciliis,licet abfolutc dcftniiflcnt foliim 
clTc ttcs habttus Thcologicos : non tamcn co- 
harret cum mcntc fcre omniura A"ducrl.iriorum, 
qui exprcfse vnicum numcro habitm Spcijin 
quolibct hominc Cathojico conftituunumanct 
crgo adhuc mea adducrio.in fua vi. 

Scio aliqnos opprclTos hoc argumcnto nc- 
garc cflc adtum 1 heologicum optarc proximo 
Dcum Sc viftonem bcatam : vcium id aliundc 
fuppono f ufhciemcr reicctum. 

Obiicics: Si habitus Panitenrix lccxtcndit 
ad alicna peccata odio habcnda , crgo Dco de- 
bebimus tribucrc virtutem Panitcmix : quia 
illc ctiam odit noflta pcccan.Eademobie&io a 
fortiori potcft fieri in C hrifto Domtno:cui ra- 
mcn communitet negatur virtus fcu habitus 
Pcenitcntix'.Rcfpondco,Obicch'oncrn hac quo- 
ad Dcum uullius cflc inomcnti:qitia omncs de- 
bcmus admittcie* cum habcrcodium in pcccara 
hominum & Angclorum:qnomodo crgo qux- 
fo cx co quod cgo dixcrimAb vno habitu infu- 
fb noflro oriri odhim pcccati propri) Sc alieni, 
infeitur, ln Dco odium alicni peccati futurum 
Pccnitcntia*,virtutcm, magis oitara fi poncrcm 
duos diftinctos habiws in nobis pro lllis acri- 
bus? fn Chrifto habet apparcnriam maiorcm 
ea obicdio.quia potlc infcrri. Dari in eo eitm- 
dcm fpccie habitum , qui dattir in nobis,ciim- 
qnc hic dicatur Parnitentia , polfct etiam dici 
j»r r >,h nf camdati in Chiilto.Rcfpondcotamcnabfoliitc: 
etst f «••"/*-. Eft 0 adm ttamus illum in Chriftomon propter- 

«Ir* "wnmllii C ^ ^ rn P^ c ' tcr diccndum dari in eo Panitcntia: 
j »m,nAtn j ia ^j lus non j c nomin3tur Pccnitcnria 

nill abac\ibusqui fuut tcrradfntio proprij pcc- 
cati, & compcniario pto illo : cumque hi non 
funt in Chrillo,non dcbct di> ih.mcrc habitum 
im&firtifla, Po?nitenti.rJlcfpondcfi Sccundo potcft : Cum 
nion imr* i n Chrillo non potucrir cfle adus illc rcrracTa- 
t iwtub, confequentet nou ittfufum criam ci ba- 



A R r. i a g a Tra&atus De VcenttentU virtute. 



7 

OiiiRii. 



SwluiiHT. 



rorrij 
illins 



8 



bitum,qui rerraclationem & dertftationcm pro 
pri) peccari elicerc potefl , fcd alium pro lulo 
proximi pcccato odio habcndo,& pro araanda 
compcniarionc pro illo:pro fuga amcm pror 
peccati in futnrum & pro dctcflarione 
concurriirc habitum Charitatisin Dcum , vcl 
alium habintm dcrcrminatum ad talcs adus fi- 
nc rctradtationc coinmi|Ti,quia hxc in Chrifio 
non fuicdc quo in matcria de Incarnationc ali- 
quid diximus , 6c fuperiiis agentcs dc motiuo 
formaU Peenitcntix. 

Hxc dida fuut dc Pccnitcntia • infufa:fi au- 
tcm fcrmo fit de acquifira , ccrtum puto dtios Hmhhn» Poe- 
cfTe habitus diftindos, quo Sc mihi & ptoximo »"*/#'« —um- 
pcccatum fiigio.Ratio eftclara,quia habitus ac- '#* ^'""^» 
qniliti producuntur ex a&ibus : aicoquc foliun £ '"g/^'*" 
facititant ad aclus fimllcs illis, a quibus produ- 
ctj funt.AcTus autcm/]uo mihi amo bonuin fth- 
quod, fiuc diffcrar fpccic ph\fica> fiuc non ab 
athi, quo alrcri amo idcm bonum , ccrrum eft 
roorahter valdc diffctrdquia iftadincrfitas pro- 
prij Si. alicni cft maxima in mdinc ad amorcm: 
vndc non loliim in obicdo Pu-nitcmi.v, fcd in 
omni alio bono cxpcricntia ccrtum cft pollc 
qucm facillimura effe ad amandum fibi bonurn, 
difKcilliinum tamen ad amandum illud alteri 
perfonx. 

Video pofTc rcfponderi, habitum, quo mihi ji,^ 
&: proximo amo lansfaclionem , inad.Tquate 
conucnirc mter fc ea ex parte qua afficior bono 
farisfacTionis, Sc odio habco pcccatum ratione 
fux maliti.T:diffcrrc veto qua panc includitur 
poflca ainot pcr onx :* vndc cx rcpctitione 
actuinn,quibus nrihi faiisfaclioncm amo, ctiara 
inadxqattc me facilirui ad amandara illam 
camdcm proximo : Sc qua partc in tncintcndi- 
turodium pcccarimci,ctiam iiuCdi odium aiic- 
ni:ac ptoindc fi poflcaproducarur in mc prx- 



cisc aiius h .bitus 



»a Pcrrum ctiam fi- 



nc repcritione actuunsquibus ilU odio habcam 
peccatum^c aracra fatisfacTioncm,cb ipfo fbre 



mc facilcm ad I 



s.Et vcto cxpcricntia id 



docct, quic quo palln crefcit volnntas , qua 
Petrum amo , codcm palfu illi opro bonaqux 
roihi Sc codcm mala illiur fugio qUo mihi : Sc 
cx hoc capitc dici potcfl circa proximumj non 
elfc nccelfariutn nifi vntim lubitum*qtto illum 
amem proptcr ipfiim:tunc enim mcus habitas 
caftiratis v.g.inclinabit me fimul cum co U b, 
tu amo(is ad optandam ilU canitatcm:meusitc 
habitus P - nitcntix adoptandam ilU rccnitcn- 
tiam : Sc fic dc aUis. Vndc vttcriiis ctiam quis 9 
poflctcolligcre,me gratis paulo ante difputaife, 
Vrriira iint duo,an vcro vnus habitus, quo de 
aJieno pcccato AoXto , c\: quo opto vt illc agat 
pro lcipfo pccnitentiara : ctcnim neceflario de- 
bcnt intcrucnirc duo ilU habitus:vnus,quo amo 
proximum proptct fe, altcr, quo amo mihi bo- 
num compcnfarionis:vltra hos aurcm duos »i,i- 
ris quxri aliura , fiuc diftiii&us iUc lit rcahtcr, 
fiuc .Tquiiuknter:cumquc hi duo admittantur 
fcmpcr,vidct(ir undon tota quxftio cllc inuti- 
Us^c gr.itis noslaborafle,fupponcndo in ordi- 
nc ad potentiam abfolutam polfc hos vel Ulos 
habitus dari. RcfpondcoiSiuc duo iili habitus, s,l*it*r. 
vnus quo proximum amo pcoprcr fc, & altcr 
qtio amo honcft.itcm cafliratis v g fimul fum- 
pti fufficiant ad amandam caftitarcm proximo, 
fiuc noinneg.uidum tamcn non clfe,polie daii 
tttninhos vnum aliura iadiuifibilcm , qui folus 
actum illum cihci.u.Hoc prxcisc nos docuimus. 

Dixitnua 



Difp. 4. De obiefiomatcruili PaenitentU Se£. l. 



19 



K/ frtximu Diximus itcm poflc efle vnum habitum,qui & 
*>"■"<.*■> ■, p tox j mo m j^j procuretbonum ra'iitatis:id 
tirMit»! quodnon impugtutur vllo modo pcr obiectio- 
fw anm "cm fac tam.Dcnique d? facro prxtcr habitum, 
fximHw*,ff qu6 benc pioximo afTicior, & quo mihi amo 
*/«r .ju, mi. caftitatcm, non ponimus alium tcrtium pro ca- 
ftirVrrm '*' ^ cm C3 ' nutc ama "da proximojergo nihil dici. 

mu» contra cam obic&ionem. Abfolutc atitem 
omnino iudicoudum illum,quo proximo op- 
co bonum caftitatis v.g.(& idcmdc rcliquis vir- 
tutibus)oriri dc facio ab habitibus Ulis duobus, 
dc quibus in obic&ion*. 



SECTIO SECVNDA. 

Dt pficr.io OrigtH*lt,h*bttuttlistt de re*t* 
fcett*. 



10 



ftrffl* tr,"°ii ifO» R 1 v 5 vcro ci,c i Origitulc fupponcn- 
mrmttmri. dum, non pol r e dari propriam dc illo rc- 

tra ctioncm, . t bcnc omncs 1 omiuunitct docCUC) 
quia tctta&io in tigovc c'\ dc acttonc piopria, 
& dc attuali voluntate : id quod 11011 rcpcrirur 
in pcccaro Originali non Cnmmillb voluntate 
propria lcd Capiris:quo fcnfu intclligendus cft 
DnMH Thomas ( vt bcnc illum cxplicac Patcr 
Siurcz fupra n.9 )dum aitnon pollc cilc pccni- 
tcntiam dc Originali.id cft non polfc clfc attu 
propria* rctraifUtionis,pcr quod tamcn non nc- 
gat clfc polTc alios acltus Pcrnitcntix. Dixi re - 
tmflMtiortim propr L*tr. : quiz co modo.quo illud 
peccatum fuit voluntanum in Capite , potcft 
cii.un voluntasillud rerra&are > & dare urisfa- 
ctioncm, vt in Dco cdit ius illud contra homi- 
olitHU nem.qui OriginaJc contraxit. 

Diccs : Onando qtiis pci Procuiatorem init 
conti ictiim.iTiqur-m.potcftpoltca propric illum 
rctraCtare:crgo Si nospoterimus rctradtarcpcc- 
Stluimr 1 Jtum commiflum ab Adamo tamquam a ca. 

piicaui tamquam a 1'rooiratote noftro Kcfpon- 
dco ncgando conicquctuiam, quucirca a£tum 
Procuraioris habui ego voluntatcm a£tualcm 
ptoptum.qua ultcm dcdi illimcas vices,& co- 
fcuh in iplius a&ionem : circa Adami vcto pcc- 
catum nutlam ptopviam habui voluntatem adtua 
lnn,vnde nullusnunet locus rerractationi pro- 
prix:quoad rctra&acioncm ergo ptopriam non 
comprcliendimus in hac Originalcjcd prxcisc" 
,, quoadalios jcojj doInris,& quoad voluutatcm 
fatisfacicndi. Hoc polito circa prxfcntcm dif- 
TtMHluiit c «l»-«ern , Vcrum tubiius rccnircntix vcrlctur 
dimtrfi non ibium ciica adtulc, fcd etiam citca Oiigi- 
tmi. nalc & habitualc.iudico diuinitus poflc dari trcs 

quatuoive lubitus, vnum prxcisc dolcntem de 
adua!i,altcrum dc habimali lolo tertium de fo- 
lo Originali, quartum vcrb; qui caomnia tria 
rcipiciac. Non enint vlla pote(t affigiuti contra- 
dictio in vlloex illis tubiribus : li vcro quxra- 
mus,quis cx iis quatuor de raclo exiftat.relpude- 
Mtmkstitmi boiuxta ca qux in fimihbus quxftionibus Cxdc 
m{ f 't'mffmJu' ' non multiplicanda cntia finc necelll- 
litemfi. t«c,idcoquc ptobabilius vidcri vnicum tantikm 
cilc pro dolore eliciendo circa ea tria peccata: 
oUttU»: quia tatcia nihil nos cogit ad cos habitus muU. 
£mtilmpn- tiplicandos.Et ita fentit Suatcz difput 1. fed.i 
ttmtktAitmt £ R C ccntiores ccmmunitcr. 
AiT.Jai ^flttm F° rtc diccs,Malc me fuppofuiirc, dari polTc 
tmm MflmmU babitum, qui folum dereitctur habitualc , non 
e}r k*bitu*U. aftualc.A" c contrario,folum a£tuale,ck non ha- 
bitualc.Etcnim cum in habituaH non fitvlla alia 
A,ri*i* Tem. VI 1 1. 



malitia quam ipfiufmet a&ualis durantis adhuc 
moralitcr,feu non condonati.non vidctur quis 
polfc dctcluri habitua(e>nifi dcteftctur atfhialc. 
Quod argumcntum etiatn potcfl « contrario fie» 
ri,vt ncqucatodio habcri ac^ualc nifi eriam odio 
habeatur habitualc.nS fi quis dctcftatur (e adtl 
pcccairc,co iplo ncccfl'ari6 dolct qu6d commi- 
lerit id,vndc actu & dc prxfcnti eft in peccato: 
hoc auicm c(t fonnalilumc dctcflari habituale. 

Conlirmo-.Pcr vinutcm.dc qua nunc loqui- ii 
mur,non potcfl homodctcftati pccc tum eo ip- Ctmfrmatmt. 
16 inflanti quo illud committit:quia li habetct 
ciulmodi dctcflationcm,tunc co ipfoa&u non 
pcccatet:dcbct crgo omnisca dctcitatio cllc de • 
pcccato iam prxtcrito pro illo inflanti qu.t 
clt detcflacioxigo dolct dc peccato quod fccic 
quia fc oppofuic rationi n.iwjli &c Dco illud 
t admittciido,id quod ipli homini malumrflmo- 
rjlitcr Atqui tota ca maUtia repcriturin co pec- 
cttovt hodic durjntc:5c(vt dixi paul6 antcjca 
duratio h .binuis cfl ipfa illius peccari prxte- 
riti exiflcntia nonduin condonata; crgo dolc- 
rc nonpott flquis dcictujli , quin dolcat d« 
lubitualijj illud agnofcit; nuximc cum habi- 
nulc folum addat liipu acltualc vcliplam non 
condoiutioncm Dci , qux in fe non elt mala 
moralitcr.idcoqiK fion cftmatcria ciiis dotoris; 
vcl quod cqo adhuc pio illo •ctu.ili nondum 
fatisftcctimtqux tamcn commiffio uon clt pro- 
prie pcccarum crgo habituale, vt eft proprium 
obiccitum odiitamquam malum moralc , fcdum 
dicit ipfum «ctu.dc pcccanim pixtcnium. crgo 
non poteftdotcic quis de vno,nifi criam doleat 
dc attcro. Rcfpondco, Si loquamur de eo ob- m -'r H r* 
ieCbo , quod voiuntas propric & dirccle dere- 
ft.mii camquam malum morale, !c quod dolcc 
fc commilifl=,omnino rcpugnarc deteltari vnum 
linc altnojqtua piopiic vnicum cantum pccca- 
tum eft ibi : & hoc d c obicftionc facti. Ad.lo 
tamcn, qui.i pcccatum habinulc vt talc vltia ra- 
cioncm prxcccicx orTcnlx,& mali, quod inipla '* 
cominifllonc actuali repcrtum cft, rcquirit nc- 
ccllarib carentiam rcnaAarionisnoflrx &con« 
donariunis diuinx , idco poflc hominem inuc- 
nirc aliquid amplius ibi,dequo dotcac , non vt 
dc malo moralitcr : nr.m catciuia condonario* 
nis non cft formalirer mala mc;r .liccnipfa ctii 
non politio cctractationis,fcu ipfum non cgilfe 
paiutentiam,p)teft cfll- finc noua malitia,quia 
non tcncmur ftatim lub pcccato ad eam poeni- 
tentiam agcndam : nihilonunus camen dolere 
potcft homo.quod non cgcrit pa-niccnriam, $c 
qnod pcr illam non fc libcraucric ab eo pccca- 
to adtuali , a£tu ipfum codem modo maculantc 
ac fi .ut 1 illud committctctxx quo dolore po- 
tcftcriam vltcriusoriri dcfiderium facicndi pce- 
nitcntiam , ac piocurandi aliis inodis diuinam 
condonirioncm:ctgo r.ctus diucifi lunt.odio ha- 
bcrc pcccamm vt heii coromiifum,&: odio ha- 
bcrc illud ipfum vt moralitcr pcrfcucransxi-gp 
rationc huius diucrfitaris bcnc potcrunt efle ha- 
bitus duo : quonim vnus ad vntim ex ilhs .i*t i- 
bus,alt-c ad alterum narura fua fic dctcnninatus. 
Fateor tllum habitum, qui deteftatus fuerit ha- 
bitualc modo cxpticato, habitutum etiam vim 
vt dctcftctur a£tu ile , non tamen c conttatio. 
R ario cft : nam qui detcftatur habitualem pcr- 
mancntiam pcccati,& ccmatur itlam dcftrucrct 
ncccflari6 dcbet odio habcrcfuiflc commiuum 
illud pcccatum:quod eft prxcipua pars cius pcr* 
mauenrix habituaiis:e connario tamen non fe- 

D 1 quiiur» 



4© Ror>. de Arriaga T 'ra&atus De PcenitentUvirtute. 



•••WIUMIb I^IUIU «Mll-H, IIUII l 11 UUUIUIIIf |l«S»lt — 

oobis rcttacUti ; fi Mtea confidcrctur fccun- 
,m. dutn alteram partcm , fcil.cct fccundum caten- 



qiitr.r,vt qoi dolct fe peccafTe, cominn6 habeat 
vim cl cicuJi adtt>s,.]uit>. faiisfaciat pto co pco 
cato;fcJ poteft cffe hnbitas limitatus ptzctsc ad 
iimpliccm dolotem dc commiffis>qui vlcctiotem 
pto illo fatisfactioncm non poffit ciicerc/ed ad 
id fit neccifarius alius diftinctus habitus. 
T . Citca habitualis rctrat-ationcro obfetua cx 

ooffumnJm paul6 ante di&ts ,ttia tn illo polfe confidctari, 
tina footmtM Prim6 ipfum peccatum altualc piztciitum. Sc- 
k-->"itmJt. cunJo catentiam condonationis. Tctti6 caten- 
tiam futficientis fatisfaftionis. Si confidetetur vt 
includic ipfuro a&ttalc, non cft dubiuro, poffe a 

Ctrtntim t$n 

denntimit 
Uint nrr, | 

ttii aa Mrmtttflg condonationis ,ccttum etiam eft c contta- 

trmtUn. rio non polfc a nobis rctradari,- quia carentu 
condonationis eft adtus Dci, q 10 vult confct- 
uatefuum ius:vcl faltem cll earencia aclus diui- 
ni.ego autem non poftura tctt.ict..r adus Dci, 
aut corum,carcntiam;rura quiailli non petcincru 
ad mc tamq am actus proptij : tum quia non 
funt moraliter mali. Et hoc per fe noturo eft: 
nec conttatiuin docnit Paccr Suarcz , quidquid 
aliqui ei mniusb.ne imponant.-iUe enim foium 
docuir.Pceuitcniiam noti tuntum deteftari qu6d 
pcccatum fuctit.fcJ ctiiro quod dutct ,idcoqtie 
cx fc tcnJctf ad deftru-tionctu illius id quod 
vctiflimum cft , & ipfi Recentiotcs conceJunt. 
Rctra&ationem autcm , antconttitioncm habi. 
tu.lis vt habitualis.lcu quaccii.is inclujit acVum 
diuinum, nunquain poluit Suatcz : im6 qumJo 
loquitut dc contr tionc & Jc tetracUtioiic, fo- 
lumeam coropai.it cum ptiorifacto, id eft,cum 

ftfnmvit*. pcccato prxccJeuti : viJcatut fupta numcro 1 1. 

dtttrt f ' m -f >0, ! unius cr g° dolcte de non conjona- 

tionc di un.i.qiiia licci illa voluncas non condo- 
nandi lic n (e mfinitc bona Jc pctfccra , nobii 
tamcn v.-JJe dillona cft , quatcnus per eamma- 
ncmtis 4 I uuc maculati co peCGMO , flc inimici 
Dei,digui pcrna.Scc. pofTum ergo optime dolc- 
rc,q <6d Dcusadhuc mihi non condonet pecca- 
tum : poiTum optatc , vt celfct ab ea voluntace 
non condouanJi.qtio ccnfu potcft dici nos odio 
habete aut dctcftaii illam voluntatem; Sc eodem 
fenfu Suarez docuit , habituale vt habituale 
poffea nobis odio habeti : quz detcftatio fcu 
odium non eft abominationis refpectu illius 
voluntatis diuinz ; nec cnim illam odio habe- 
mus, qtna in fe mala , aut vt Oeo malum infe- 
ramus ,- fcd przcisc volumus vt non fit , quia 
maluro nobis cft illam durare. Abfolucc autem 
non eft dicendum nos illatn odio habetc , quia 
odtum accipLui communiter inmalam partern. 
Vttum autem cx hoc capice Ptrnitentia habeat 
Deum pro obiecto , Sc fit virtus Thcologica 
difcuffum eft fufius fnpra. 
, * Diximus fzpe , peccatum, przter ius ad odi- 

QuUttrt* itm, in quo quafi primari6 confiftit eius cfTen» 

r*mtumfctnm- t, a> f CC undum qtiam rationc m maxime illud dc- 
ceftamur, ctiam fundare dignitates ad prx-nam.- 
Ide6 nnnc videnJum , Vtrum etiam fecunduro 
hanc rarioncm fit materia retractationis feu do- 
loris ad habitnm Pcrnirencix pertinens. Re- 

T>*ftt* tfi fpondeo, Dnplicem cfTe pccnam pro peccato. 

fanfrtftt. ' . r_ -L • . * r 

€utt ' vnam, quam cgo iplemthi impono, vt Deofa- 
ttsfaciaro pro illo, lea vt Deum placem .- hxc 
pcena vt fic uon eft obiedum fugx, fed potius 
profecutionis virtotis Pcenitentiz , quz vt me- 
dium amplectitur illam , vci alios actut bonos 
qotbus homo poteft Deo farisfacere : non ergo 
agimos dc hac patia, qua pioprie non eft rea- 



tus ille, qui (blet dici manere ex peccaco : hic 

cnim cft in ordine ad poenam infiigendam ab 

ipfo Oeo ctiam poft condon.num pcccatum: 8c 

hoc ius vidcri ahcui polfec elle obiccrum Pccni- 

tcntix , quia lizc intendit tollerc cx intcoro ... 

n i i n ii * Stmfm Lirt, 

pcccatum : ctgo cctam vult deluuete illum rea- ^^^f^i, 

tum fcu iilud ios.Cardinalis Lugo difpat .j-lecl titmtfttf 

x. finc nrgat ,citatque pto f i'atrein Suaiium %mtrimm. 

difput. i. j.tc». i. num 14. Suaiius tatr.cn ca- 

dem di!puc.fcct. t.titulo Dc reatu pccnz, ex- 

ptefs c *contratium docet : aitqtie ptrnitentiam 

omnino vclle facisfacctc pro reacu pcxtnz , & 

hunc cffe fe. Dtidtim actum illius: quia ctiamfa- 

tisfadio pro pccna pettinct ad integram coro- 

pcnfationctn ini uix m Deuro commifix : eo 

vcro loco , qucm ptofe citat Lugo non icaAat 

Suatcz quxftionum, in qua nos nunc fumus, 

fcdagitdc irrna . quam homo amat. quatenits 

pcnam vaic factsfacere Dro p:o cuipa & hanc 

dicic non odio habeii a Paniicntia, ncc ptoea 

Pcrmcenciam facisfacctc, fcd pociiis pcr cam for- 

mahtcr facisfaceie pro culj a : eo autem loco a 

nobis citato cx fcct. j. vtitur planc Suarcs con- 

ttatio argumcnto ei quo viicui CatJinalis : hic 

enim att icatum pccnx non cutbate pacem cum 

Deo , ncquc facere aiicrfum homincm a Dco, 

aucc conttatiojocgo illum teatum non deccfta- 

tut Pccnitcntta Suatez vet6 ait,Dum dutat ille 

icattisaJhuc non elleDeo compcnfatiim.idco- 

quc Pccmtcntiam vcllc illumtolleic facisfacicn- 

do pto ilto;adJucitquc pro (c Diuum 1 homam 

quxft. £j. attic.t. ad 5. vbi clarc id docet: 

'/)eler y mquit, Ptcnittntii tft reprob/t io prioris 

ftfli tum itittriiiont txpellendi fitjnelmm , fciii- 

cct oftvnfioncm J!c tcatum.Vndc conclud.t Sua- 

rez hoc dubiuin iit verbis : Sie ijtitnr cenilmt, 

licet primmrium rnctiuum Pttnitentim fit dtftitt- 

Bio cmlpm /ecitnJmri» veri etiam md illmm ptrti- 

ne> e de flrnere omnem remtum pa>* , & itrum- 

e/ue aJmiumti cuntintti fitb hoc metino pletie 

compcn/kndi ditiinmm iniuiiam. Hzc Suarez:vn- 

dc appatec eum plane in oppofica efle fencen- 

tia abeapto quacicattira Ltigo. 

Vctum quidquid de ciusmence fit in hac lt , a 

quxftione meoiudicio vix potcft elfe quxftio vl * 

?. . _ . r ... n . r fit rtmtui 

ltus momenti. Eccnim rcatus ille cum in lc 
non fic quid mnlum morale,defccdans ptopric 
animam.non poceft neque a Pornicentia,neque 
ab vlla alia virtutc haberi oJioabominationis: 
quia hoc folum verlatur circa peccatum fea 
malum morale qua tale. SccunJ6 ,certum eft 
illum reatum ipfi homini mahim efte phvfici: 
fictiti enim ipfa poena infligmda eft mala phy- 
ficcfita obligatio fcu dcbicum eam fuftinrndi cft 
malum phyfice eidem homini. Tctu6 » certum 
eft illum reatum confticuete aliqaam inxquali- 
tacem quafi moralcm inccr hominemcc Dcum: 
vti quando dcbet quis alteri mille etiamfi in eo 
dcbito nullumomnino inceruentat peccarum.eft 
tamenintcr debitorera 0c ctcJitorcm aliqua in- 
zqualicas,quz exigit compcnfationem & fatis- 
f.ii\ iontm.ac proinde iute tnetito poftedebico- 
tem dcteftari illum rratum. & vcllc illum a fe 
remonere : Sc quia fibi malus eft , fc quia ipfi 
creditori eft etiam quodammodo malum , qu6d 
ei debeatur ahquid.Sc non folaatur.feu non £at 
ei compenfatio zqualis. Hzc omnia puto non 
poflc ab vllode rc negari-.illud tamen efse po- 
teft dubium aliquo modo, Vcrumea dctcftatio, 
ex eo quod habeatpro morhio fbrmali fatisfa- 
cere Deo,5c omnimodam illi compenfationcm 

dare 



nm 



f 



Difp. 3. Dcobiefto matcriali Pcenitcntia. Scch 3. 4.1 



darc , diccnda fipcrtinerc ad Pccnitcntiam ; an 

vcro quia non poccft per cam propric iittcndi 

pax cum Deo,quandoquidcm per iifud dcbttum 

ca pax non rurbacur propric,non dcbcat rcduci 

ad virtutcm hanc Poenitcnrix quam ponimus. 

In quo pun&o mifccri aliquid de voce porcft, 

vttuin Ue rcatus dici poflit mrbarc pacem cum 

Dco , non quidcm paccm amicitix , fed illam 

qux vidctur dcfidcrari iuxtapaulo antedida in- 

tcr debitorcm & crcdirorem;ac projndc cx hoc 

tttmrmt pont m odo loqucndi pofltt reduci illa dctcftario ad 

tft Uit aa » *. Panitcniiam.Mini placctcum Suario camom- 

tttitlt Pan' uino reducere , tum quia rcucra Paiiitcnria co- 

ttntU. natur homincm ad antiquum tlatum rcftituerc, 

icu omnia dantna compcnfarc qux cx peccato 

orra fijnt j tum quia id in toto rigorc porcft dici 

compcnfatio propcccaro ; tum qtiia ita fcntit 

Djuus 7 homas fiipra citatus : cit.it ctiam ibi 

Anguftinum dc vcr*a & faifsa Panitcntiarap.8. 

co qu6d dicat Poeuitcntiam puuirc in lc quod 

dolct commifiire- Vcrum hac vcrba non mihi 

vHcnrur tthcada ad icm nolham , quia Augu* 

ftintis loquicurm: pana , quam homo^aflutnit 

, in comrenfationcm ctilpx,mhit dc tcatu pccnx 

dicicjrclidb crgo ca ancloriratc vt minus thSca- 

ri, liifficiant qtix dnimos.Pcr quod ramcn non 

ncgo polfc ttiam exalccriusvirtutis affcctupro- 

• cuiaii jblatioiiem eius rcatus , v. g. cx affccru 

bearinidinis quam rcrardat illc reatus.vcl ctiam 

cx atnore \)t'\ fupcr omniamuia pcr dilarioncm . 

bcatitudinis impcdiutmir multi acrus in Dci glo- 

riatn ordinati quos Bcati cliciunt* 

17 Rcplicabis: Si Pccnirentia, vt ponai omncm 

ttplitm. xqualir.-tcm cum Dco , optat illi folucrc eatn 

pccnam • crgo hxc non eft obicclum fiigx Pcc- 

nitcntix , fcd potiils profccutionis , rum paulo 

"Sclurmr an 'c ili.M iiuutsnos hic agcrc dc obiccto fug.c. 

Rfipondco,ElIc polfi: aliquamxqttiuocarioncm 

in co vcibo ftt**: fi enim vfiirpctur pro co , 

qtitid homo vclit cam panam dcclinarc xqui- 

ualcntcr Sc funnaliter , id cft , nullo modo pro 

. . ea pcena iarisfhccrc , finc dubio id non intcndir 
Tmmtturt» ,, • . f r i 

»>m vmlt •>. 1 anitcntu ncque nos eo fcmu loquimur;ii vc- 

fmm pammm to 7 * /**?•* viiirpctur pro deiiderio Panitemix 

4«tinmrt,[i4 cupicutis hominem eflc libctum ab eo onere, 

"a* admittimus hbentercam fugam clfe Panitcn- 

ts*f'* *'' * i3e > fi uc •<* fi« ftatiin arccptando prenam & ie 

iibcrando a rimore continuo illius ; ficut hi qtti 

fi uint debcre fc aliqui dolorcm fuftinere , )i- 

bcntcr habcnt fi fc ftatim cxpediant, ne fint in 

tiraore coorinuoiUius, qui timor folct elfe peior 

aiiquaudo qttam ipfc dolor; iiuc faricndo inrc- 

rtm aliquid quod ei aquiiulcat.hominiquc non 

fit adco difricile,fcinpcr tamen inrcndciidolibe- 

rari ab co oncre , in qua liberationc poteft ha- 

bcre pro obieclo formal fcu pto motiuo hone. 

ftatcm , qtix repcitur in hoc , qu6d hotno cx 

intcgro ioiuat Deo pro peccato, & nihil planc 

hal-.cat, dc quo poiTit Dcus dic.ctc : /./<• ttdhuf 

tten compenptuit e* ittmnet qtttt intulit , ant 

auod mihi debet * fcu , Nondum rtdijt. ifte *d 

ttntiauatn mecurrt atjualitatem. Qiiod moti- 

num. nifi noua confingatur virtus , qux folum 

hunr aCtum habcar , vt illam conrtnxit Scuttis 

apud Suarcz loco citato,ctjo non vidco ( vt vc- 

rura fatearjad quam ex aliis virrutibtis aUoquin 

nobis notisdcbcat reduci.Nouam autem virtu- 

ttm lcu nouum habitum pro hoc aciu poncrc 

mihi vidttuc minus probabilc. Hanc noftram 

fcnttntiam etiam tenct Vaiquez quxft 85. an. 

i.n.8o. 

Arrisg* Tem. VIII. 



*''/■ Hm 
h*irt. 



ECTIO TERTIA. 

JZnidde pcecAtis vttti*libus. 

V o a d pcccata vcnialta in primis di- 18 
cendttm eft.Dc potctuia abiblura non rc- P*fMtt *f 
pugnare vnttm habitum,qui tantum inclinet ad 1** 
fiigicnda monaha , non % cr6 ad vcniaUa. Ratio 
cft clara,quia tntcr venialia &. mortalia cft ma- 
ximum difcrimen , maius fbrtc quim intcr ob> 
k ct.i duarum aUarurh vittumm , qux cominu- 
nitcr fupponuntur diftinclx. Nam pcr mortalc 
dcftruttur amicitia Oci , amittitur ius ad viiio- 
ncm beatam , c contrario incurritur dcbitum 
pcenx xtemx ; nihtl autcm horum fit per ve- 
niale . crgo poteft elle habttos vnus dctcilans 
mortaha proptcr cas rationes ,* qui tamcn nttllo 
modo dcteftccurventalia , in quibus(vt dixi^ca 
moriuaomnino cctlant. 

Vttiim autcm c contrario jxjflit cftc aliqtifs 
habitus, qui dcrcftccut vcnialia prxcis^ , & non • , "»**»^"^* 
mortalia , tnaius dubiutn cll Valdc probabile ^^''^l- r*tL 
cciilfo illitm nonellc pofltbilcm : quahs cntm vt mUUm d*. 
habitus vittuofus elfct , qui nolicc furari vnum ttftttmr. 
obolum, non tamen curarcr fiirari ccntum flo- 
rcnos, vbi tora cftrurpitudo quxtn furto vnius 
crucifcri,& aliamcomparabiliter maior!& idc m 
codcm modo diri potcft in rxtcris virtutibus. 
Ratio a priori , cx qua difparitas fumitur, quia 
pcccara vcnialia non includunt malitiam & ra- 
tioncm formalcm dctcftabilitatis qux repcritur 
in mortalibus ,* vndc non eft ncceflum vt qui 
fugit morulia, fugiat ctiam vcniaUa At econ. 
trario toca inhoneftas venialiutn rcpcrimr in 
mortalibtis , & quidem »11 liunmo gradu; efgo 
qui minora fiiqit ptoptcr illorum inhoneftatcm, 
dcbct fiti*crc nuioia. Hoc ampUus cxplica- 
tttr a contrario in atlibus vitruolis v.g.elccino-> lnfantimi» 
fynx:qui cnim lubct facditarcm dandi magnam v ' rtl "'* m • 
clccinorynam proptcr bonum clccmo^vna jfine 
dubio cft facilis 6c ad dandam paruam,non ra- 
mcn c contrario. Ratio cfl iam tradita , quia 
parua includirurin magna; vnde qui amat ma»', 
gnam,ibiamat5c paruam;non aurcm e ronrra- 
rio roagna in pama^idco poccft parua amari li- 
ne magna. 

Diccs:Potcft quis dcteftari vciualtaqttatentis 
caufant pcenam Purgatorij,atqui hoc motiutim 19." 
non potcft rcperiri in mortali^crgo potcft quis OHtftit pti* 
dctefta i venialc, licctpct cum habitumnon de- —** 
tp ftetur mortalc. Rcfpondeo , Iplum hoc mo- 
tiuum repcriri in mortaU. Etenim quidquid de 
pocnafenfus eft in prcnis Purgatorij , eft criam uimitm. 
a fbrtiori in ptrnis infemuvndc non potcft quis 
dcteftari illas potnas, nifi fimul deteftctur has: 
qui cnim 11011 vult cruciari vt vnum anuho mi- 
nus vult vt centum. Quoad pccnam itcm dam- 
ni adhuc gtauius vrgct ca ratio;quia in infemo 
non folum cft ptitutio vifionis Dci ad tcmpus, 
led in pcrpctuum;crgo qui non vult peccare ve 
nialirer , nc ad brcue tcinpus priuecur vifione 
Dei, a fortioti nollct peccarc morralitet , nc in 
pcrpctuum priiietnr eadem viftone. Si deniqt)e 
eonfidercmus offcnfam D$i, iam oftendi inaio- 
rem cfle ra tionem fugiendi mortale quam ve- 
nialc,crgo. 

Sccundo tamen diccs rctotquendo eam in- 10 
ftantiam allatam cx virtute elccmofynx:Etenim okitOit ft» 
potcft comingcrc aliqucm affict in roagnani clcc. ****** 
inofynamob fmgularcm aliqtum cxctlktuiim 

D j qu* 



4i Rod.de Arriaga Tra&atus De TccnitentU virtutc. 

qux inea repcritur,qux non eft in elecmofyna 

parua ; vt de virtute magnanimiucis folcc dici: 

appciir enim magna quacalia : vc fic enimin- 
S*Imum. cludunt ftngularc cxccllentiam. Refpondeo , 

Qtiidquid dc hoc ; in> 1 > (it ,in quo adhuc eft 

magna difriculus.quia vix cft conceptibile ali- 

quem ex honcfto mottuo cllc facilem ad dandas 

magnas clccmofynas ocoilone data,qui tameu 

darl eci&m occaflone pro paruu la clecroofyna 

non flt facilis ad illam : quidquid inquam de 

hoc puncto flt ,dc quo.egi Tomo t. dum de 

virtutibus.in pcccato umen c contrario id non 

porcll locum habere , quia deccftaci dolo- 

rem vc qtiamor ob raolc(haro,afflic~bi>ncm,6cc. 

quam adfcrt , afortiori includit dcrcftaiioncm 

«lnplicis eitis dolotis fcu intcnGonis maioris. 

Si dolores ii elfcnt fpeciediucrfl,efto vnus eifec 

grauior nlccro, haberepotfec locum obicftio ; 

quia inierres diuetfas poteft aliquando odio 

haberi vna, ciamfi minus mala, liccc alteta non 

ndio habcatut:vfi cafticas non odicmalum irre- 

ligionisfbdic vcr6 luxurix.efto hoc exfc flt roi- 

nus illo.Af quando malvyn maius includit eriam 

formalttcr minus,non vidccur polTe fugi minus 

nifl eo ipfo fngtatur maiuticrgo eadc- virrusqux 

detcftacur venuti ,,a fortiori dctcftauir morcalia 
Dices adhuc Tcrtib.-Quidquid flt de motiui 
n identitate , cette ipfum odium morulis cft di- 
oiitili» ttr. ucrfum fpecie ab oJio venialis ; ergo poiTiint 

e/Te duo nibitus fpccic diuerli, qttorum vims flt 

dcterminatut ad vnum a&um fpccic diuctlmn, 

altet vei 6 ai altcrum; quia in ea hmitationc ha- 

bicuum non vidcncur pofle allignari duoconcra. 

didtoria , quidquid (ic ( vc dixi ) de idcnhace 

mociuorum. Rcfponderct fotce quis,Eos actus 

non eiVc diuetfos fpecic eo ipfo qudd habeanc 

idem motiuum forraalc.Vetum hxc ratio a me 



potiiis contra illius naturamjergo de Pccnicen- 
cia idcm fcntite hi dcbctent , cumquc pto vc- 
nialibus ( vt hi fupponunt)dari queat xqualis 
(atisfactio, curquxlo eam non amabit Pcxni- 
tia • qaidquid flt , an pto motuli nbn poffit 
xqualcm orT.rrc. Secundo refponJeo, Efto di- 
cercmus habitum Pcenircntixainarc tati*.fac~tio- UtumJi. 
ncm inxqualem quacalcm pro morcal*,cur non 
polTemus dicetc , cumdem habitum flmul e - 
tendi ad pcccau venialia,& pro hisamatc com- 
penfacionem xqualem : quandoquidem cam 
poccft dare ? Nam aroare squalero pto vno Sc 
inxqualcm pio alccro uullam omnino dicit 
oppoflrioncin. Dcuique Teicid d|co, Efto con- _ ( .j 
cedamus aliquos actus v. g. amoris Dei fuper 
omnia elTe xqualctn fitisfaltionem pto vcmali, 
ac proinde hos nou poflc a Pceniccntia intcndi 
nihilominus dcbcmus fatcii, e(!c ppfle alios n- « 
futficicnrcscciam pro vcitiali, qualiscft attritio 
auc alij actus infcriorum virtutum : hos crgo 
amabu Pcenitentta iuxta principium quod allu- 
nvc illa obiccbo. Vidcs crgo illam < x multi» 
capitibus d. ficere & fanc uim§ fadlo ( vt ia-pc 
alibi dixirous ) opera fup.rnatutalia hominis 
iufti occupcntur in meritoarguuunti glotix.*ac 
projndc dc facto non delcai.cat venialia p. r con 
dignam fatisfaftionem : haud dubic falccm ex 
hfccapice poricc Poenitcntia intrndete faiisfa- • 
ctionem mxqualcm qua ttrlcm pro veniali: non 
eft crgo cur dmcifum habitnm pro illis Sc pro 
vcnialibus pouanuis. 



< 

1 



lilHilur, 



11 

oKiMt 
qu*rt». 



Sfluitmr Pri 



/ 



fxp<e eft reiedta, dum oftendi , fl obiecca mate- 
r-alia flnc diucrfa fpecie,eciam ad~tus fore dluer- 
fos. Mclius igicur tefpondetur ( quidquid flc 
de diucrflcate (peLifica acluum illorum ) Non 
poftc n ■ i vt homo (ic pronusad fugicndum do 
lotem lcucm , quando cft folus, obmoleftjatn 
illius doioris , & non flc facilis ad fugiendum 
illam eamdem molcftiam*,quando eft ftmul cum 
aliis partibus ipflus doloris , pcr quara efticicur 
longc grauior &t longc incolerabiloiiflue actas, 
q 10 hunc graaiorem dolorcm fugit , diuerfus 
h t in fpecie ab altcro , fluc non:hcc enim di- 
nerflcas non confldcrarurtuncin ordine adcano 
fugam ; neque ipfa voluncas malum illud dc- 
citnant reflcc^it (e fupra diuerflcaccm actuum, 
per quos fugit ,fed fupra cius mali grauitaccm 
quam vtcare cupit. 

Obijci adhuc Quatcb cum nonnulUs poteft: 
Poenitcncia tx fuo conccptu non poccft inten- 
dcre nifl factsf~ac~tionem inxqualem pro pecca- 
tit ,* at qoia pro venialibus dari poceft xqualis, 
ergo ea non intcndetut a Paenitentia.Rcfpon. 
dco, Poeniteniiam, quanrum eft ex (e t fl poflet 
dare fatisfatStioncm xqualcm , libentius tllam 
daturam quam inxqualem; vnde inxqualitatem 
fatisfac~tionis non amat , quafl in ea qua rali,& 
vt mtnor eft quam peccatum, inueniat aliquam 
rationcm boni , cumpotius id fit dtfcclusali- 
quis,- vnde miror ab aliqiiibus hanc obicctio- 
nem magni fleri «maxime cikm ipflmet dicanc 
Poenicentii efle fpccicro quamdam iuftitix; in- 
de enim argumcntor:Iu!ticia ex fe podus optac 
omnem xqualicacem cum debito ; qu6d vcc6 
aliquando non pofljt cx inccgto facisfaccrc cft 



SECIIO Q^VARTA. 
JZuid de imptrfcRionilws tncraltbus. 

"Srjft*" Irca hnpctfcflioncs potrft e(Tc 
w*§s'i> difficulus.Pro qua nducrte du 



maior n M 

tiurltx rft 

.~ qua ndiwrte duplicis gc ^,^7,, 

neris po(fc concipi impcrfcctioncs : quafdam r. ( ,-.w l «* 
purc pucc ncgatiuas:vc fl qu i amaret (Jeum vt 
fcptem, non umenvc odtociim poiTct.- ibicnim 
clVct iuipcrfcclio, id eft cacentia inteiiflonisnu- 
ioris, qnx porerat cunc ellc. ldem ciTet fl horoo 
duabus quatu6r>c horis Dcum amaicr inicusc 
poftca vciocclTarct pcr ictuin oculi;lixc cellaiio 
elfet imptticltio putc putc neg.iiiiu:iiouenira 
cflet omitTio aUcuius ac~tus pciKcAi , ad quem 
ille aut prxccpro aut alia regula vllo modo obli- 
gante tcnctctur .* tt talet impcrfcctiones puti 
r.egaciuas aliqni Thcologi pununc non fo'um 
in Beatiflima Virgmc; iodt tiatn in ipfb Chnfto 
quia communicer dicunc illtim iu excrcuifle 
actut bonos , vt tamen non fecerit fummuni f . 
omnino quod potuit ,fcd'adhuc potuiflc inten- f, '"'* m ' 
florem 0c intenflorcm cfficct Sccundi gcneris 
impefcctionet funtin quibus communitcr non 
folum omitcitut aliquod bonum maius , fcd id 
fit contra aliquam obligationcm hic cc nunc il- 
lud faciendi, licei obligatio ea non fuctic fub 
peccato: id quod ego explico per regulat rcli- 
giofas , quaruro multx non obliganc fub vllo 
peccato: tamen iu obligant, vteas non fcruace 
arguac aliquam indecenciam 6c rcprchcnfibili- 
cacem : vnde imponnncur Pocnicentiz ptopcet 
illaruro tranrgrcflioncm. Huiufroodi autem ira- 
pctfcctiones nullo modo agnouimusin Chrifto 
in o nec in OeacifTiraa Vitginc ; his pofitis du- 
biumcfTede his duabus potcft, vtrum linc ob- 
ie&um Pcrniicntiir. 

In quo puntflo vix potcft cfle diffctenua vlU 



dc 



Difp.^- Dc obteBomAter 'taliVxniteriti.t. Sc& 4. 



4J 



M 

faenittutiu 



ctt 4'fttt'e irr. 
ftrftOi .,. n 



tttniitntU 

Uti fumptm 
rtjfririt im- 
ftrftttitnti 
mcrutti. 



dc rr.Er.enim fi Pccnitcntiam conii Jercmusqu.i 
tenus oftcnfam Dci refpicit,cecciffimum eftnon 
qtA!.n», r»f. p 0 rr; e t\itt(]t~ dc impetfccTtonibiis his, 

fttit tftnfum 1 , fi <■ ■ 

r>#i,««a rt&i- <! uocorn qoc rnodo conftdercncur; quia,vt dixi, 

non funt propric vllo modo offcnfa Drixonfc- 
quemcr etiam non poteftvclle datc vllam pro 
eis compenfam, jccquia cutn non fit ficTa Oco 
vlla iniuria auc oftenfa,non poteft locura habc- 
re compenfacio. Di\i , Nan pojfe dirtile de eis 
imperfetluniints dolere, quia inditecTc de fecun- 
disfaltem poierir, vt paui6poft exphco. 

Si autem confidcremus Pcrniicntiam quate- 
nus vocabulo communi fienifjc.it dolorem ali- 
quem,(cupccnitudinem, liuc de rnalo phyfico, 
fiue dc malo morali.fiue de pofinuo malo,fiue 
de ncgatiuo , poftumus haud dubic concipere 
Pcenicentiam de his impctftcTionibus, 8c qua- 
tciius (cfpictunt Deuro , Jc quatenus refpiciunt 
ipfum hoinincm. Ettnim iiitc mcrito dolere 
poteft homo, qii6d-cum poiucric roaioresdiui- 
tias acquirere, id tamen ncglrxerit ; qiiod cijm 
potuent maiorcs houores obtinere,non tamcn 
de ciseuraiic.ic.Qjax rario locum habcc in im- ' 
pccfccTionibus his.potcrat cnim homo acquifi- 
uilfetcxleftcs diuiiias& gloiiam longc maio- 
icm fi ej$ imperfcAioncs non admiffilfci:ccr- 
tum cnim cft, qu6- fi eos actus non omifiirct, 
longc maitu prxmium fuilTet promeritus;crgo 
cx hoc capite locus cil ahcui dolori. Habet 
etiam hxc ratio locum , il hx impcrfecTioncs 
confidt-rcotur vt aliquo modo Dcum attingunr. 
Ecenim ex amote Dei polTumcgo dolerc, non 
folum qu6d illum offcndcrim , ted.ctiam quod 
plura Scpluta non fccerim in ipfius gloriam fic 
honorcm. 

Dices , Paul6 antc diximos aliquos Theolo- 
gos doccre , potuilTe eas tmperfe&tones primi 
grncris clTc in Chrifto;id eft.eum non habuiftc 
mnnes omnino actus quos potuit, Sc in inren< 
fione fummaqua pocuitiCrgo fi hx imperfecTio- 
ncs funt capaces doloris,potclT etiam nunc do- 
lcrc Chriftus,qti6d eos acTus non fecerir, non 
quidem qnall per illos amiferit beatitudinis in- 
tcnfionem aliquam,qui.tf vc fupponimus)ei non 
fnic daca propcer opera; pocuic ccgo faltcm do- 
lere, quarenus Deonon exhibttir q ndquid ob- 
feqnij, gloris Sc laudis pocnic / videtur autera 
abiurdum concedcre Chrilio dolerem & quatn- 
dam pcenicudincm de fuls acTionibus , aut de 
illarum oiniffione. Rcfpondeo concedendo cx 
U locum cfle haicdolori in Chrifto,fi conce- 
' njr eum non fccilTe omnia omnino fumma 
qtix potuit;dc quo Tomo fi.nego tamcn id ef- 
Ic abfurdum : fi enim femddicacnr non repug- 
natTc eum aliquid omitiere , neceilario eo ipio 
fequicur nec rcpugnalTe enm dicere, Melins fr- 
cijjem.fi eos alhtt non omifijJem;ac proinde cum 
potuilTe dc ea omiffionr dolete.Huiufmodi au> 
tem dolor, fcu difplicentia:qitia non eft de vllo 
malo mora!i,aut de vlla rc indecenti, fed quafi 
dc maJo phyfico , non repugnat humanicati 
Chrifti in ca fcncencia.non poccft ergoetTevl- 
la racio dubitandi,quin huiulmodi impcrfectio- 
nespoffint eflc materiaalicuiusdolorisfeu prx- 
nitudinis. 

Illud tamen haberedifHcultatem aliquam po- 
teft, Vttum fub ca qonfidcracione prrtineant a.l 
vnmt Itnbltui ipfnm hjbitum Pcenitcntix.an ad alium diftin- 
riftititniftt- ftum.Huic dubio refpondeo primo,Nullo mo- 
tntMpmul t*r do repugnarc vnum cumdcmque habitum ha- 
imftyftOitnti jj Crc ^ elicicncii cos duw dolotcs , quam- 



M 

Gbitan. 



St.uitur. 



17 



16 

fijpbilii tfi 



tnmuis Ki inter fe omninodilfcranr fpccicjquia 
ea cxtenfio ad talcs doos aftos non arguit con- 
tradiftoria vlla iu vno indiuifibili pnncip.o ; 
ncceiTct difficile inuenire in eis rationem ali- 
qtiam commun.m, in qua conueniant , tk iub 
qua puffiut cetpici ab co habicu : polTec enira 
dolcre dc peccacis fic de etsimpcrfccxioitibuj 
fub racione mali mocalis, prout hoc abftrahit 
a malo motali inhoncfto,& malp mouli priua- 
tiuo, quod priu3t bono ahquo morali, licct non 
f.b obligationcj in quaratione impeife£liones 
& peccaia conueniunt ; poceft ergo abfoluti 

vnus habitusad vtcumque extcndi Secund6 ta- „ - _ 
,. _ . tr 1 l: PrmrtUt funt 

men dico, Ectam c conctatio non efle dubiumj i,tm 4\fiiu-&%. 
qnin poffint circ ddo habitus,vnus limitatus ad 
fola peccata deteftanda fub racione offenfx.al- 
ccr ad folas impcr fccTioncs fub ratione cius nia- 
li hucnfquc cxplicati ,- quia hi aAasfunc valdc 
inter fc diucrfi. 

Obiicies camen Nos fupra diximus , hahi- 
tum deteftanttm pcccamm vcni.ilc nccclTarii 
etiamditeftati mcrtak, licct non c coniracloi 
c6 qu6d rotum motiuum.quod cft in vcniali.ie- 
prritui cum maion lungc excelTu cciam inmor- 
t . 1 : i v c i qtii eft fVilis ad dandam cUeroofynam 
grandcm , a foniori cft ad dandam partiam, \\. 
cec non e contcario) ergo illc qui eftfacil s ad 
deteftandas impetfrAiones quacenus priuant 
bcacitudinemaiori , » fottiori crit faclis .id de- 
tcftanda pcccata,quia (c maiori ca beacitudine 
priuant &c etiam minori , im6 Omni omnino^ 
Rcfpondeo, Satis apparencrr dici poiTc,omncm St i n } luf 
habicom eo modo <ioIorem de impcrfcclioni- 
bus nece(1ari6 c iam debere doletc de pcceacis 
nihilominus polfctctiamdici non ciTe id necef- 
iatium omnino. Vti enim virtus caftitatis verbi 
gv-tia non dctcftattir totpitudincm fub rarione 
geocrali, qti6d ftt orTenfa D>-i, fcd in tali & tali 
rrrateria ,• vnde non cxtendicur ad .ilu peccaca, 
cciamfi grauiora fint ; ita dicerc polTumus ,il- 
lum habitum, qui drtcftarctut impccfctJioncsj 
quatenusimpediunt maius bonumi non dctcfta 
tttnim illas fab tationr grnerali , ied quatcnus 
funt in tali matrria , hoc eft fine Dci oftcnia) 
vnde illc non poflet dcteftari peccata.Ncquc cft 
eadem ratio intcr veniale Sc morcale intcr fc cx 
vna partc ac inter hxc dno.EtenimJPccnitentia 
vt fe extendtt ad omnia venialia , h ibet lungr> 
maioremconiiententtam cum mottalibus, qnia 
rcueri omnia funt offcnfa Dei digna pcrna,&rc. 
quam habeantpurx imperff cTiones cum m«t- 
ulibusQ_6d ficamen hxc difpacitas non fufH< 
ciat .potcft concedi obiccT.oni intcntum , fcili- 
cctcronem habicum deuftantem eas impcrfe*' 
cTiuncs habrtc vim ad dolendum dc pcccatis* 
non e contrarto . 

Vtrim aatcm de facTo hx imperfecTionei f«- t g 4 
giantur prr eumdem habitum Pccnitentix. in- ti*Htut PM» 
cettum eft;puto tamen ad eas fe non rxtendere, nhtutumtu 
Forte habitus amotis Dei fuper omnia, vel ille mtnMtft 
qtio nobisoptamas bratitudincm, id rft habitus J,T ^."' 
Spri.eas deteftabitut fub didTa confiderationc. ^,,-,'"*' 
Ratio meo iudicio ex dicxis fupta cft claramam 
fi impcrfeftioncs hx confidctcntur , quatenns 
Deum quodammodo prinant maiori honore, Sc 
gloria, qux fuilTct ipfi per acTus omciTos exhi« 
bita; profecxo fub hac confideratione maxim. 
fpcftat eas detcftari ad illuin habirum.qui Del 
gloriam quxric : qualis eft hahitus charicacis : 
quod fi confidrtencur hx impcifefikiones qua. 
tenasipfum hominem priaantaugroentoglorial 

D j, q-o4 



44 Rod. de Arriaga Tra&atus De Pcenitentiavirtute. 



quod( vt dixijcft fccundnm mocitituu detcftan- 
dt lus ( impetfc&ioncs , pcrtinebic id ad cum 
habicum , quo mihi gloriam procuromequc dh 
neceiTarium tcrrium alium conftitucre pto us 
detrftandis. 

„ Vlcim6 dcnique dico , tatione diftiu&ionis 

impnftfiitmit eius duprcts impctfcctiouis , dc quibus fupta} 
t*(niu*tMi* *as,qux funt fccundi genetis, pofjc odio habe- 
f<$*nt i§t ri indireccc a Prznitentia prout «crfatm circa 
**qf»ft(c»ti- peccata,non quia fmt peccata, fcd quia pofTunt 
efTe aliquandocaufa pcccati,Deum mouendo ad 
fubttahcnda nobis auxilia cflkacia , non quia 
per modum pccnx ea neget: cum enim illx 
imperfrcciones non finr propria offenfa Der. 
non potcft Dcus propric in pcenam illarum ne- 
gate auxiliajfcd quia ciim datio auxiltorum effi- 
cacium fit omnino gratiofk ex parte ipfius Dei, 
& ca ncgct fxpe nulla cx parte hominis data 
caosa v< patec m ncgatione auxilij efficacis ad 
primum opus occurrcns ; ea enim negatio non 
poceft fundari in priori aliqua causa ab homine 



S f C T I O Q^V I N T A. 

Jguid dc .ichbus ftlitm m.ittrm/iicr mnlis. 

Cfrca accus matcrialiter malos qtixrimns , 
r 



Vtrum eriam illi odio habcantur a Pccni- .j »;//'.•;/ mAmt 
tcntia. Eos voco adtus tanium materialitrr n a- mmftimlu** 
los, qui vel cx dcfcccu cogniiionis , vi ft nullo **'**' 
modo mc rcflcctcnscomcuo caincs dic Vencris: 
vcl cx defc&n libercatis, vt in dotmienttbus fic 
ftul.is contingit, non funt pcccata , bcct alio- Niw ttjfmtu 
quinex fe fint contra lcgem. CopcLVsio eft: ,n, /rtfr.itt. 
Non poftunt hi adtus odio h.btii proprie a i-Smm Pm-ni- 
Pccnitenna, 8c quidcm ncc indircctc, co*rrodo 
quo c impcrfcdtiombtis diximus paul6 anic. 
Addo hanclimitarioncm,£*m»</« ttmt deimper- 
feQi»nHntt,oo dicenda circa finrm fedtioms.Ka- 
(io eft,qma nec funt pcccata,nrc offin a Dci vl- 
lomodo,ci'imquc planc ranant librrtatc.in qno 
data»cum ante eccafionem primi operis prxce- puncto funtmintisreprehenfibilcf adhuc qujtn 
dere non poflii vllum demtritum,aut impctfe- * impcrfi ctiones,non poilunt efle caufa vt Dcus 

proptcr illos ncget aaxilia congttta : rrgo nec 
poffunr ctiam indirectc ad peccatum dcduci. 
Diccs | 



ccio libcra : vti e contrario antc donationem 
primi auxili) rftna. s non potcft prxcedere ex 
parte homimsipfius vllum meiiium. Cum in- 
quatn Deus in hac donaiione eoium t 'a libcr 
fit , pruftd6 potcft fxpc occafionem affumcre 
ad illa neganda , ro qu6J homo admiferit eas 
impcrfcclioncs pofitiuas,qux aliquo modo ho- 
minein dtfocdant, ticci non fufficienter ad hoc, 
vt pofitiuam pocnammcreatur^vel difpliccntiam 
aliquam Dci:quacmus crgo iropcrfcdtioncs hx 
polliint induccread peccatum modo explicaio, 
potcft finc dubio Pcrniteniia eas drteftari.-nam 
quxlibct vittus ficut pcr modum medijvtilis 
potcft amarc omnia qux defctuiunt ad obri- 
ncndum fuum finem : itaetiam c contrario po- 
teft odio habere ea qux poffunr illum fincm 
impedire , ttst qux poffunt caufate malum il- 
lud quod ipfa deteftatur, Idquod ctiamtradi- 
dit Cardinalis Lugo difput.|. fcct. i. 
ftffitDtm Maior cft difficultas, Vtxutn etiam Dcusali- 
tiimptrftgit quando ex impctfectionibus prioris gencrisfu- 
n JJ matoccafionemadnegandaaiixili.iefticaeia.Rc- 
/'«//«; ^ponieo ^ Ciirn fine vlla caufa cx parte noftra, 
•mkilt tft t— vt dixf,pofJit eancgare , f.ctl u. vidctipoffe ca 
mtnUtUfm- negatedata illa qualiquali caufa. Nihjlominus 
at ntnfitri. valde dui>fjifl cft , vttum it i faciai:c6m cnim 
fupponamus , dum hx irtiperfectioncs contin* 
gunt, homincm valde multum ex fe faccre,v.g. 
amare Dcum vt centum,efto in illo ipfo amore 
nonaddidctit duos vcl tresalios gradus, quos 
potuilfet adhuc habete,non eft ctcdibile Dcum 
magis tunc motum iri ad negauda ca auxilia,c6 
quod homo non addidetic illos vltimos duos 
vcl tres gtadus,quam c conttatio moueatur ad 
danda auxilia,e6 qu6d tam benc fe homo ille 
gcftcrit. F c fatis eft dc his impetfectionibus qua- 
tentisad Pocniientiam,ptovt cft virtus fpectant. 
Dico, qtnttenut tfl virtmt : nam quoad confef- 
fioncm rcseft clanffima.eas non pofte efte fuf- 
ficientem matcriam illius,ctim in eo Sacrameu- 
to non detur abfolutio nifi a peccatis:hx au- 
tem non fint pecuia. 



prim6 : Poicft quis ex virtute amicitix oHtOi» 
v.g.dolctc dc damno ptoximo illato,rtiam in-* 
aducrtcnter : ium ex temperancia potift doltfe 
de cxccllu in c bo ,s p .m ctiam inaducrtentrt 
commifTo^ergo limiliter poicrit Pooiienta do- 
lerc dc ofTcnfisDci ettaro matcrialiicr h fine li- 
bcrtate comiffis.Kefpddco negando confequcn- s,tu,tmr - 
tiam.Dilpatitas ell manif Jla, qni.t iti rralo illa- 
to amico ctiam finc vlla mra culpa, imo etiam- 
fi a mc non fit illatum , fcd a bcftia,inuenitur 
proptic cV fbtmalitcr malum amici, quod ami- 
ciriadcteftatut i qtna illud malum non dcfumi- 
tutex caufa, aut libettatc^ qua ptoccdit.fcd cx 
feipfo.Sin ilit. r in ebrctatr ctiatn inconfideraic 
admiffa inucnicur indeccncia moralis obiccl ua 
contra tcmpcrantiam.iationc ctiius illam potcft . 
tcmperantia detcftari:at c6m Panitentia icfpi- 
ciat hxcobiccta non fecundum id quod habn t 
ex naiura fua,& fccundum maliiiam quam cx 'c 
obieAiuc habcnt antrquam ptohibrantur , fk 
raiione cuius ptohibcntur , fcd fcratur ad illa 
prout habent dcnominationem fotmalis offen- 
fx Dei:hxc autcm nullo modo inueniatur fine 
libettatc:non poicft Pcctiitrntia vetfati circa cas ^ , 
aclioncs i.rccsfaii..s. C>ando atiicm dicitur eas- Implitmi 
materialitrc cfle offcnlam Dci, cft rcpugnaniia mmtfimltm 
in rerminis : quia offcnfaDci in fuo conceptu *S**{*mX>ti, 
dicit eflcntialitcr librrt.->tcm:vndc hac dcficicn- N *" r- T" 
tc ncc materiahter nec formalitrr poceft c flc of- mm i Mm 
fcnfa Dei ; vnde etiam nec propric polfunt dici 
materialitcr peccatum.Poirunt tamcn dici matc- ' 
rialiter mala, quaccnus vrtc ancecedcnter ad li- 
bettacem habent tnalitiam tationi natutali phy- 
fice contrariam, qnx eft fundamentu vt prohi- 
bcantur : vndc ab aliis virtutibus pofTunc talcs 
adtus odio habeti,non ver6a Ptrnitentia,qux 
folum^vt dixi.refpicit illos adtus fecundum deno> 
minationrm offcnfx a libettacc prouenieniem, 
quxque ab cis abeft quando fiunt finc l.bcrtatr. 

Nonnulli addunt.tn hoc punclo ctiam afli • ffuiJJtnttii 
milari Pornitcntiam aliis vittuiibus.quia ctiam X ,n,i * *mtml- 
illa potcftdolere dc negligentia in ptocutanda r * r '' ! £ fr 
pace cura Dco, cfto ca negligeniia & inaduer- '^» "dW 
tencia fuerit inculpabilis .■ tunc cnim maluro, 
quod Prrnitcntia inuenit in indignarione Dci, 
idem pci(cucrar,quamuis bomo inuir.cibiliccr 

obliuifcacur • 



rt- 
mct 



Difp.4. De ohie&omaterialiTcenitentti. Sc&.6. 47 



im. 



Sllmitmr. 



obliuifc-tar vel ignoret fe eflc in pcccato, fc dc 
hoc poteft doletc . Qjx quidcm do&rina vcra 
eft , multum ramen habet dr modo loqut udi, 
Vtium fcilicet ea peilcueranna debcat dici pcc- 
catum materiale ; quidquid autcin fit de voce, 
iam res ipfa intelligitur. 

Obiicies ad probandum pofle Pcenitenti.un 
dolcre de peccato mueiialiter fumpto: Etenim 
licet non difpliccat Deo prriurium in cbrietate 
ra&um , eo modo quo dilphccr , li eflet cum 
libertatc : difplicct tamcn ci abquo modo: vri 
cnim pauio ante diximus, rctinct etiam tunc il- 
lam indcccntiani phyficam. > b quam cft contra 
naiutam rationalcm,& ob quam neccilario pio- 
hibctur;crgo Gltem ex eocapite habetur odio 
a Pornitentu. Rcfpondeo,l'cenitentiam non dc- 
tcftari pecctta quatenus caufant Deo aliquam 
difpliccntiam quafi pliyficam , de qua loqnitnr 
obie&io, fcd quatenus tutbaiii pacem hominis 
ctttn Dco,eum ittitando ad cditiminirriic:iix in 
homincm , vt faciunt mottalia • vel faltem ad 
juciiiunc.il aiiquam, vt !it pcr vcnul ., horum 
autem nihil pcr eos a&us finc libertate factoj 
cautatut, ac proindc nonpoiiunt ctTc ob cdmn 
"Jg* Pccnitcntix dite-tc. Fatcor tamen co mo- 
do.quo paulo antc de impctfe. tioiubus d<xi,in- 
dirccle poireeflcobieclturoiquia huiufmodi adus 
vchen-entillime facititant (_pe ad adus ptcca- 
minolbs. Nam qui fine Isbertatc a.liiclcciet ni- 
mio haultui, etiam poftca iu libetraic cxiftens 
-d eumdem hatiftum propcndcret ; & idem cft 
m uiis vitiis, maxiwc qux funtcx paflionibm 
vVhumoribus corporis:hx cnim ctiam per adus 
indcliberatos fumunt vircs ad tentandum for- 
tiiis homincm eriam dum cft pctfc&e liber : in 
quo pundo habent aliquid amplius hi aftus 
ptx impcrfcdionibus , hcet cx alio capitc , vt 
(upta diximus : impcrfectioncs facilius poflint 
clfc obicctum indircdum Pccnitcnrix. 



SECTIO SEXTA. 

Dc obiecto materiali profccutiottis Pet- 
nitenti*. 



f/IW* B i e c t v m matetiale profecutionis po- 
) \ 'V-i/ • teft elTeduplex , »c4 proximum,qaod im- 
Ohu as fteft. mcdiatc & diredc amator ; vcl remotum.quod 
'""•*" eft obicdum rci amatx , feu obiedt immediatc 



AHmi mttt. 
tiaUter mmi 
Ffit tfffol. 

«W Paminm. 



fUx. 



Cwlmfit. 



Dao.4. 
OkieBi: 



amati; v.g.ex affedti Pcenitentix impcro adum 
Chariratis Dci, tunc adus ipfe eftobiedum im- 
mcdiatum, Dcus autrm cft remotum °, id < II, eft 
obiedum a&us charitatis qucm immediate tunc 
volui.Non agimus ergo nunc deobie&o remo- 
ro , tum quia hoc proptic non amatur i Pcrni- 
tentia- tum qura quale illud fit ex ipfis obiedis 
proximc & immediatc amatis cognofcitur: 

Diccndum ergo ,Obicdnm.m»teiialc imme- 
diarutn Poenitcntix etTe omoes .idus illos,quos 
vt vtilrs ad fatisfacicndum Deo imperat , vnde 
non folum adum voluntatis , fed eiiam adus 
aliarum potentiarum potTuntimperariimmcdia 
tc a Ptrnitcntia.v g. extcrna eJatgitio clccmo- 
fynx , cxterna oratio , flcc. quia etiam in iftis 
adionibus repcritut vtilitas ad fatisfacicndum 
Dco, iuxtaillud Daniclis ad Nabuchodonofor: 
Prccmtm tmt tleemmfynit redime. 

Dices: Iftx adioncs non funtin fc formaiiter 



mctitorix, nifi ptout imperantur ab aliqoo adu 
libero ergo non funt in fe formaltte (atisfa- 
clorix , ergonon porerunt immcdiatc imperari 
(ed mcJi.itc: id :ft , potettt iropcrari voluntas 
clarj»iendiclrc"wo('v"a, vuluntas iciuti ndi, cVc. 
ex quibus voltinutibus otiuntur dciude illoe 
atCtiones externx. K.cfpondeo,lftas adioncs ob- 
iectiur mfe haberebonitatcm ahquam , ratione 5«/m/*f*i 
cuius D o placcnt , cV; ratione c ius adus libcr 
tcndrns ad illas conftiiuuur bonus foimaliteri, 
vnde quando non habcut talem bouirarcm , 
qiiantumuis per atftus |ibcrosamcntur,non con- 
ituueni bonosillos atftus ; vt paict in obie<ttis 
indirfercniibus; rarione trgo ults bonitatis funr 
aliquo modo fiusCirlotix . potfumque imroe- 
diate am.tri propier hunc (inem. Qux diftlcuU 
|as non eft propua Pccmtcntix, ixd comtnunis 
omnibus virtutibus aliis : nam ipfa milcncor- 
dia v. g. ( dc qu.i cettum cft polfc immediare 
impctaie elecmofynam ( amat talcm actioncm 
proptcr bonitatcm qoam h->bet , k t uncn tion 
amat illam vt l.>bi.iccutcm alicui . ctui lib:ro, 
quia alias cllct icflcx.i f ipra fciplami eigo amat 
illam proj tci bonit.,tnn obiecciuam quam ha- 
bct ttrgo Panitcntia etiam ptoptet cam bo- 
nitatcm , licci ad dtuctlutn fincm potetit il.am 
amatc immcdiatc. 

Kcplicabis : Magnaeft dirTcremia inter Pcc- 34 
nirentiam rcfpe&u fui obicdi , & alias virtutes Refticm. 
tcfprctu fui ; nam alix dircdtc »5c formalitcr pro 
obicdo nihil ahud habcnt quam bonitatcm ip- 
fam obirift uam phyficam, qux cft tuxta natu- 
raro rationalerr . amando autem illam hbere 
confiituunt forinalitcr adrom virtotis. At Pcc- 
nircnria ( (icut fupridtximus ) in ordine ad ob- 
ic&uin fu.;. t cftquafi icflcxa.qtii3 nun odioha- 
bet obicda vt matcrialitcr mala.fed vt orTcfam 
Dci; ira eiiamhic vidctut non amaitua obicda 
vt materialiter ,fcd vr formalitcr buna. Ci ius 
ratio tft , quia etiarofi Dco aliquo modo pla- 
ceant illa obiedta ; ra taincncompLccnt! >un 
cft propric in genere mo tti , quia nuncftliber- 
tas in illis obictftis pcr Itb itatcm at ccm vliimo 
complctut moralitas; ca atitcm compl.^centia in 
gcnere phvfico nullo modo videtut fi tthccrc ad 
placandum Deum , qm folum placaiur adibus 
viriutum vt talibus. sVsfpondco i Etfi aliqua fit cj/^,^ 
dirTcrcntij m hoc pontlo intcr rorniieutiam tSc 
alias virtutes , nihilominus illam ctiam polfc 
dtrc&t' intendere t al tm acliones bouas exicriotes, 
quando funt cum intetiotibus conionclx; quia 
reu. ra tunc Deo placeru in genere moris.etiamfi 
ratio, ob quam placent, fit volitio ipfa interioc 
imperans:vti c contrario Pcenitcnria non folurn 
fugit volitiones interiorcs pcccandi, fed ipfact* 
iam cxtetiota peccau; quia illa vt informata in- 
tctiori volirione D*o difpliccnt vctc & proprii 
ac in gcnere rooris ,- non ctgo nrgandum pcr 
Pccniteniiam poflc eaopera fimul cum interiori 
volitione aroari. 

Difficilius cft tamen , cafu quo planc rtevent jf 
fine libett.ite,pofscnine tuncclse obuctum pro A&mt ixttt* 
fecuiionis Pcenitcniixiludico proprie non pof- »i,fift*mi 
fe.qoia rrucia confidcrata fub hac rationc non 
placant Dcum vdo modo , ideoque ad pacem > t ,buBmm 
cnm Dco , quam Poenitcntia aroat , vidcntur tmmtnaU. 
inutilia. 

Fortafse ad probandum , quo_ ncqueadhis qx^jjj, 
vittutum pofllnt cseobieAum Pccnitemix,di- euH j t . 
cerct aliquis : Si hi a£tusamantuf per Poenitcn- 
tiam | vt funi vliles ad fatisuciendum Deo 8c 

fUicndA 



i 



46 Rod. de A^R-iaga Tra&atus De Vcenitentia virtute. 



dclends peccata, ncceflarium erit confeqnentet 
per Pcenitentiam amari ipfam peccati ablatio- 
nem Sc condonationcm;ergo hxc crit obicctum 
Pcenitentiz : id quod m-gatum cft fupetius. 
Sequela probatur , quia oon poftum amarc ali- 
quid vt vtilc adillud,nifi fimul arsem aliud'ad 
quod eft vtile.ergo fi amo adtus virtutum vt vti 
les ad condonationero,arao etiam condonatio- 
ncm & quidem vt obicctum forroalc vltimum. 
- , . - • Refpondco Prim& .luxta fupri didapofle et- 
^ iam aliquo modo a Pccnitentia amari condona 

tioncm l)ei non umquamid in quo vltimo Poe 
nirentia fiftar.Sc quod per fe amet,fed unquam 
caufam quali cfEcientem motaliier abolitionis 
Stcnnd). peccaci.Rdpondeo Secundo.Poflc amari adtus 
virtutum quatenus ponunt id quod ex parteho 
minis requicitut ad deftructioncm peccao.fiuc 
vt homo ponat id quod cft neceflarium , vtin 
j6 Deo detur condonatio dc peccato, nec idc6 fc- 
qui, amari ipfam codonationem.Ratio eft.quia 
ponere id quod requiritur vt exiftatcondonatio, 
eft in ie bonum bomtatc diftinfta a bonitatc ip- 
fius condonatiois, licet fit in ordme ad coudo- 
nationem-,ergo poteft aroari fine eo quod aroe- 
tur condonatio;quo paclo etiam aliquid in actu 
primo elicitiuum rei malz poteft amati finc co 



quod matum illud ametur, Deus enim fibi com- 
placct in libcrutc bominis.vt libcrras eft ad be- 
nc & malc operandum ; non ramen complacct 
fibi inmaU opcrationein ordine ad quam con- 
ftitnitur neccflarid llla libcrras:quo etiam fcnfu 
poflumus explicarc Chciflum Dominum Apo- 
ftolis przcipienrem cmete gI.idios l prohft>entem 
tamen ftatim pctto vfum ciufdcm gladij;quia, 
vt ait Ambrofius, , voluit Cbtiftus vt conftarct 
ommbus difciputos fuos potuifle fe vindicare, 
non umen voluiflc. Eccc amauit Chtiftus po- 
tcntiam ad vindi&am & non vindtrxam^n hoc 
ergu fcnfu poflunt amari actus vtrtutum vt ha- 
betcs potintiamadcodonatione.licctnonametur 
cddonario.imo ex hac partc Iicct odio harxatur, 

Ad illud dc mciiiii rcfpondro , Aliquando fl'****** 
medium nonhabcrc in fealiam bonit.ucm quam It 

..«»,. . *i* 



mtitntm 



dcnominariuc a rine; tunc autcm non pcflc ama- y, 
ri nifi ex amore fints , aliquando vcro ipfam i.ni , c* 
vtiiitatcm ad hncm haberc fimul in fc rationem '■■<" fff"» 
boni honefli , aut dcledlabilis; tunc autcm op- 
timc potcft illa vtilius amari fine aroorc finis. * m,rt J tau ' 
Act > crgo virtutum non folum habcnt vtilita 
tcm adcondonationem. fed in illavtiliutc iro- 
bibitut honcftas rooraiis in fc , rarione cuius 
pollunt ctiam in fc amati non amato finc. 



DISPVTATIO QJ/INTA. 

Declaramur in particulari aftus qui ad virtutem Pcemtentu 

Jpcttant. 



t* 



|xpi icato obie&o formali ac ma- 
tcriali tam profecutionis quim fugx 
ttjBklb tft Pcenitcntiz virtutis, non etit difticile explicarc 
diUrdtm*t» qu j a£ ^ us a ^ jj| a p t0( j uc i poQliit , fcu qui cli- 

rr.tr »:t ' . . . , - ' _ r . , . - 1 . 

citme ad eam fpececnt.Supcrius dlpuuuon.i. 
fectione i.occafione vocis ?amt:ntut dixi.Eti- 
amfi hzretici vidcantur re ipsa ncgarc omncm 
dolorem de antea&a vita , & foium admittcte 
propofitum emendationis in futurum , non ta- 
men efle crcdibile eos vllo modo negafle pofll- 
bilem eflc dolorem dc male faltis, cum experi- 
entia ipfa nobis paflitn oftendat falem in malis 
phyficis.quznobisaut amicis noftris , aur hts 
quibus benc volumus.contigete, frequentiftlme 
noj dolerejcur ergo non etiam de malis morali- 
busdolebimus ; & ver6 potiori iure duplici ex 
Capite:Priro5, quia funtmala longe gtauiora, Sc 
irtiiiori proinde dolore di^na.Secund6, quia in 
malis phy ficis dolot nihil iuuat ac eorum repa- 
rationcm.mon enim per illum emendanrur:at in 
moulibus Deum gemitibus noftris ,compun- 
Aione noftra , lacrymis noftris ( quz nmnia 
dolot c arguunt de peccatis ) placamus:qua de re 
innumerz funt in Scriprun hiftoriz,ac proinde 
prudentiftlme dolemus,cuiri eo dolote tollamus 
illud malum quod patiebamur. Dixi ctiam nec 
pofle cadere in hominc iudici} integri dicere,ta. 
Etr/l htmt. lcmdoloremnonciiehoneftum :quiafihooe- 
* ' ftum eft dolerc dc fiarris , aut parentis,aut filij 

morte nonne honeftius loge erit doiere dc roalo 
morali.quod iuxu immediate dictaJ6ge eft do- 
iore dignius.-denique cu nemo in futuru vitare 
proponat nifi ea quz mala iudicat , & quz fibi 



difplicent , ac denique de quorum exiftenria 
doletfnam quz non difplicent vt udta,vix vm- 
qtiam homo proponit non faccrc ) 5c conce- 
dant hzrcttciipfi requin propofitum mcl otis 
vitz, non video,quoinodo poifit in eos cadcre 
untuserror.vt dic^nt dolotcm ptxrcdent s non 
efsc iuftum:vtrum atitcm illc fit metitotius ncc- 
nc, an veto ob folam ridem homiui coudunen- 
tur pcccata , aliuscft hxrcticus crror ,dequo 
nunc non difputamus. 



SECTIO PRIMA. 

SttiMtur certa conclnfio. 

s s i r i m v s Ptrnitentiam pofse circa 
r *x£, ^ 11 " 1 obieclum habcre omnes adfas ( hic 
folum loqutmut de clicitis : fuperius enim rgi- 
mus de imperatis ) quos alij habitus pofsunt 
circafua obiccca :in primis enim poreft habere 
fimplicem complacentiam in bono quod inten- 
dit , feu in pace com Deo.-delnde amorem feu 
intentioncm efficacem cir illud quantum cft 
r x prre fua, voiendo ponere a parte rei illud 
bonum;cx qua intcntione rurfus oritnr cleflio 
mcdiorum , fpes item de obtinendo co finc : ti- 
mor eriam intrare poreft , ne non illum conle- 
quatur ob aliquero defc&um ex parre fua, vcl 
ob aliud fuperueniens impedimentum : ac tan- 
dcm gaudium de eo obtento.fi homini reuela- 
returfe iam obtinuifse eara remiflionem.Dico 
fi rtntUttttnr , qua cum non poftlmus efse 
ccrtide condonato peccato, non pofsumuset- 

iam 



Patmtrntim 
ftrft htirrt 
tht* frnnm 
tltitBnm intt 
illti uBnt , 
lHti nlif htii 
tnt hmbtnt 

tirt* fntt th- 
itB*. 



DiCp.$.DecLirAntt4r in p*t. aBus qui ad vk. Tcenitfpeft. Sc&. %l 47 

iam pctfedtum gaudium dc pofseffionc eius loci.cV, vt paulo antc dixi, eft communis qux- 

boni habete.ld umcn eft omnino per accidens ftio ad alias virturcs quar haberc poirunt vtrum» 

■d rationcm cius virtutis', qui ex fc data occa- quc adxum. Sccundd aduetto , porte etiam'hic 

fionceiicituueft haud dubil talis aaua: & hxc vcrtiin dubjum, Vtrum dcrcftatio otiarur a do- 

quidcm circa ipfuin bonum quod amat. c con- lore, an c conrrario dofor a deteftatione. (^uac 

trario cnim circa matum qnod fugit.ocquod difticiiltas etiam eft communis alfjs maicnjs 



eft oppofnum obic&o formali amato , poteft 
iwbete difplicentiam fimplicetn, dctcftattonem 
efficaccm , fcu intemionem illud dcfttucndi , 
propofirum tllud •vitandide cetero^c gaudiura 
de ipfius defttudtionc.Hotum autcm arrcAuum 
efTeiuias Jc inter fe diuerfitatem cxplicaie non 
pcniner ad hunc locum,eft enim quxftlocom- 
tnunisad onnes virtnres : de ea cgi Tomo j. 
videantur ibi didh. Nuncad illa quz funt hu- 
ius loci propria. 

Obiici folct , Triftitiam Jc gaudium efTe 
obitUi». adtus concrarios ; ergb non pofliint repcriri in 
Utmitmr. Poenircntia. Rcfpondctur tamcnfacile Primo , 
difficulurem efTc aliis virtncibui communero : 
Sccundo fummum probari hoc argumento > 
non polTc fimul gaudium & triftitiam a Pccni- 
tcntia clici.non veto diuifiue.Tctti6 refpondeo, 
Nrcquidem fimul pugnare, fi fiut de diuerfis 
obiedVs , v. g. ttiftitia de pcccato commmiftb, 
gaudium de illius rcmiffione , nullo modo re- 
pugnanttid quod ( vc dixi ) ncm eft fpcciale in 
Pqenitcntia , fcd omnibus aliis virtutibus coro- 
mune t po(Tunt enim dolerc de aliquibus obie- 
&is fibi contrariis, cV gaudere de alijs polTeffic 



Nihilomimis vno vcrbo dico , Dolorem diccrc * r ' 1 * 
aliquid pltis quam dicat dctcftario ^addit cnin * x ^tttflmtit* 
quandam aftlictionem animi , quam dercftatio 
non requirir ex fuo concepru ; vndc fit dolorem 
eo ipfo iaro fupponere ctctcftationem . idc6 
cnim doieo de malo admiftb , quia illud odio 
habeo feu detcftor f prior ergo eitdctcftatiodc. 
quiturque dcinde dolor in Fubie&o capact j & 
idc6dixi dcteftationcrn cilc prxcipuum adhim 
Pccnitentis. 



S E C T 1 O 11 

J^ao paffo dcteflatio petcati prtteriti 

fit efficax. 



RA t 1 o dubiundi defumitur ex eo qui.d r ,,, 
I 



prxteritio pccatt non poffit aofcrti , nec tmmdU 
quidcm diuinitus ; eigo non poteft Pcenitentia 
ethcacitcr pcccatumdctcttari > quia hocdcnout 
qu6d velitoronino abiolutc cfticctc ncfucrit •, 
exalia vct6 pattead Pornitcntiam ncquaquam 
fufficit fimplcx dcteftatio : baac enim difpticen. 
proptiis. Fateot quidctn dolorcm impediri val- ti tm nmplicetn in peccatis ptacteritts paffiro ha- 
d pcr gaudium , &: e contrario , licet fim de bcre folcnt etiam illi , qui non cogitant ex illis 
diuctfis , im6 & difparatis obiedtiic6 cnim qu6 rcfurgerc. Rcfpondco, Eam dctcftationem fim- Cwwfa ^ 
quis cft lartior., mtnus contriftatur de aduerfis, pli c i,cr Jcabfotutc non clTe cfficaccm( vti ma- % 
St h contrario , qu6 cft triftiot , minus gaudet . mfefte conuincit ratio dubitanii pro priori pat- * 
de ptorperis , quxcumque illa finr. Hacc tamcn re fa&a ; cflc tamcn fecundum quid cfficacem 
tepugnantia non eft tanu.vt naturatiter in gr». pcrquod rclpondeiut rationi pro fecunda pat- 

rc pofitae ) quatenu; ita afficitUr circa ncgatio- 
nem ptxirritionis peccati , vt przclfe illatn 
ide6 non ponar , quia non poteft : quo ditTett 
abaffeccibus alijs fimplidbus , quibus homo 
africitut ita ad aliqaod obirlhim , vt tamen non 



dibus faltem remiffis non poffint cohstrerc, 8c 
ditiinitus etiam (n intenfis valJc } quo pa&o 
Chriftus Dominus c6m ex vna partea vifionc 
. * ^ beau furamum haberct giudium, txalrcra mi- 
fZftim Fm- racu '°'c fummam rtiftitiam in paffione admifit. 

minntu. Rogabis Prim6 , Q«j.s fit roagis proptius vclit faccre qoantum cft cxfe ad illud obtincn 
adlus Poenitcmi* ex cnumctatis.dolotne an dc- duro : vnd c itcriim oritur dirTtremi» alia , quod 
teftacioMliqui dictint etTe deteftationem, quta 



ex illa procedit dolot,ali)cconttatio dolotem, 
quia hiceft qui aftligicaniroamiidquod Pceni- 
tcnria 8c conrxirio videntur fit;nificare ; alij 
vtrumque, Sed quatftio cft de nomine maiori 
cx parte,& quam fupta cctigi quoad fignificatio- 
nem cius vocis : quoad rcm vcro ipfam nunc 
brcuitcr dico, Ad l'crnitentiam vtrumque aclu 
requiri.ln primis cnim fola dcceftado non dici- 
tur Pccnitcncia ; illa cnim pcrfrdtiffimc cft in 
Beatis, qui tamcn non dicuntur h.ibere Pceni- 
tcntiam ,c6 qu6d careant dolore. Dcinde ncc 
folusdolor fufficit: hic crum vidcturaclus om- 
nino necefTariuspullulam cx dctcftationc.ergo 
folus itle non habct rationem virtutis : ergo 
vterquc adtus ad Pccnitcntiam tcquiritur. H«c 
Htttfimti* §fl de nomine: fi vec6 quoad rcm ldquamur, certu 
mrttiftmt eft przcipuum adtum huius virtutisclTcdeccft.i. 

tionero, quia hzc eft tadix aliorum, & praefer- 
rim doloris. Et in hoc fenfu intclligendus cft 
Patcr Suarez difpuc. j. fcct. t. inquiens pr*. 
Cipuum Pcenitentiz aclum elTc detcftationcm. 
Vbi duo aduerto : Priroam cft , dolorcm pofle 
eilc non folum in panc infctioti, fcd etiam in 
jpfa anima. Vnde & dxmones , qui funt purc 
fpiritnalcs.poflunt habcrc verum dolorem : qui 
outcm ille difterai a dctcftatione, non cft huius 



curo hac deteftatione non cohxtct vohintas de 
nouopeccandi : c6m enim iu hominis potcftate 
fit fugcte peccatum ctaftinum ,eo ipfodurante 
illo aclu illudfugict: fi autcm ca dercftario eiTct 
pura fimplex difplicencia in peccato , poflei te- 
ftecohxrcre cuin amorc cfhcjci ciufdem , vt 
paut6 antc dixi effe in multis pcccatoiibus fim. j 
plicem difpliceniiam circafua pcccau. 

Patcr Vafqucz Tomo i .in i . i, difpur. 41. * rmfqutt 
cap. j. &4. cenfetnoncffc poffibilemaffcftum -mf»t imfil- 

" iimm 




»1m* Pani. 
ttmU, 



Dqu 

ci , quantum cft cx fc , modo a nobis prpxnnc 
cxplicato , vt fcilicet ita odio habeat quis illnd 
obieclum, quod iam non potCft dcftruitvt fi pof- 
fibile cflcr , illud omnino dcfttucret vi huins 
folias afTcclus*.hoc folo fcnfu dcicftatio dc pcc- 
cato prxteriroa nobis dijla cft efficaz. 

Scctind6 doccc non poflc cfle dc fado afTc- 
dtum qttifir conditionatus , 5c cxplicctnr pet 
verbum vellem, quia hoc inquit non eft dc fa- 
dto vcllc, fcd qu6d potita occafionc vcllcm.Hxc :■''-<"" 
tamendodtrina (de qua nos alihi» fusc) finijau 
in voce itla vellem grammaucahtet acctpta,c6- 
tratia cft planc communi fetc omnium fcnfui. 
V to quo fatcmut libctet in tigorc Giararaatico 

!i 1 



lttm tldltit* 
timtmm tffif** 
ctm. 



48 Rod. de Amuaga Tra&atus DcTcenitentUvirtute. 



tttnatm 1 u a 
*d tbittlutm 



t» vtlltm non fignificare voluntatem de prx- 
jHimtft tft » ^ fijturam fub conditicme : ficut aroa- 
Mm iiumsit rcm non fignificat me aftu aimtc, led quod fub 
wtumi» rxi- cali conditioneamarem :quandoumencotnmu- 
fitntiafmi. n j tet di c i tor J ar i arTtdus conditionaros ciica 

* impoffibile\ non clt fctmo de affccTibus in txi- 
ftentia, leu in fcipfis conditionatis id cfl , qui 
non cxiftant , fed exifterent : loquimur ergo de 
atTecTibus , qui cum in fc de prxfcnu vctc flc 
propric cxiftaiit non roinus qu»m cffaciccs , feu 
quam abfoluti,ide6que cxpliccntur propric per 
vctbum volo : ex parte tamcn obicfti apronum 
conditionem dependenrer, a qua obie&um vo- 
lunt. Sicut quando dico, Ptomittomc cias au- 
dtturum Sacrum fi frigus non fucrit: cctte ifte 
a.-hisde ptxlcnu cft abtoluic , licet apponat 
condicionem ex parte obiedti. Hoc crgo modo 
dicimus pofTe elfe afFcclus conditionatos circa 
obicrxurn impoflibile.qui abfolute non funt . f - 
ficaces , lcd ellcnt ca pofica conditione : funt 
tameo abfolute complaccntix, aut difpliccntix 
tales, qux fi de prxfenti non inferunt iiium . b 
ie&um.id cis non proueniacex caium debilira- 
te, fed «impoffibUitatc conditionis : ficut cft 
arTcc~tus,quo damnatus ad mortetn vt 11 t illam 
euadcre : qui affcltns haud dubic exillit de 
prxfcnti.fc itaeft cfficax.vt ipfo immuuto , (i 
ponerctut poflib.litas cx partc obtccti , eflicaci- 
ter dcterminatet rcum illum ad cam fugarn fim- 

7 pliciter & abfohitc tentandam. De hoc ac>tt 
in fe quidem abfoluto, cx paite vero obie&i 
conditionato , quem fxpc cgo cxplicui tum in 
Philofophia , tum in Tomis Thcologicis.fuse 
3e bencagit hic Cardinalis Lugo difp4.fc&.i. 

• oftendens miniis bene illum anonnullis vcl vt 
chtmxricura , vcl vt oiiofum , im6 etiam vt 
malum moral.rcr rciici : & quidem illum non 
efse impoffibilem , meo iudicio manifcfte pro- 
batum eft a me in a&ibusaliis , qui obieclum 
volunt quidcm de ptxfenti,non umcrt abolutc, 
fcd cum conditinne : vt , Dotu tihi pnUittm , fi 
hoc & MnA , Scc.fccrru : qui acTus fine dubio 
apponit conditionem ex parte obie&i , & eft 
omnino diftincTus ab eo quo dicetero , Don» ti- 

Infiantia k Iri mhfilnti & dt prtftnti pmUium. Ex quo illud 
fnfibm t%. obitcr notocontra Pattem Vafquez,minusbenc 



^^^^'1'euro ad impugnandas eas volitiones conditio- 

rtfutatur. 



naus addncere inftantiam ex f.nfibus , qui non 
habent actus Vidtrtm fed 1'id.to , cVcergo ne- 
que voluroas habere poteft cos acTus , Vtlltm, 
&c.fed Volt, infero inquam , hanc inftantiam 
minus bene addaci ? nam fi quidquam proba- 
ret, finc ctiam impugnaret eas volitiones,D«4#, 
fi vtrttrufi ftctrit. Nam vifus non habet vifio- 
nem obie&i fub conditionc , Vuito , fi vtntrit» 
ant, Auiio , (i hoc vtliUmd tutnerit , Scc.argu- 
raenruergo ab his ad intellcctum illum ,5c vo- 
lunuretn eriam eft contra ipfum Vafquez. Facilc 
autem ei refpondctur, fcnfus non nifi a prxfenti 
obtceto moueti,neque elfe capaces earumretle- 
xionum t Sihtc jut illnd tutntrit , cvc. quarum 
funr capaces intellcAns fic voluntas;multo ergo 
minas in ordine ad condiriones impoflibiles va- 
lebn atgmncnttiro i U nfibus ad vdlunut m. 

Secundo ex ea mea tatione infero , Si femcl 
concedatur poflibilis aexus amans fuum obie- 
v Aum non abfolutc fed dependenter ab aliqua 
f»aMii»»*tm conditione pofjc & debere id admitri , etiamfi 
tfltsxMimm C onditio illa fir impoflibilis , quia in ordine aj 
punc*tum,quod ea condirionon fit de prxfenti, 
t»t'ii' ' qm^jg c i\ ac^us,cadem ratio cft dc conditione 



S 

T.xflicatu' 
amtliin »8* 



poflibili.-fi camen illa hodie non exiftat ( qux 
potefl cfie de cond.uone impoflibili. Qj&d 
vcro aliqui dicunt, flultum eflc conari ad hoc, 
vt peccatum non fuent, cum id fit impoflibilc-, 
huc inquaro non multum vrger : Ptimo , quia 
iam dixirous , pcr eum adum volunutem non 
conati abfotutc ad hoc.vt peccatum non fuccic, 
fed ita difplicete fibi in eo peccatt ,fcti ita illud 
nunc odio habete,vt fi polict cfiiccie ne fuifiet 
id re ipia prxftaict. Et lane curo omnes omni- 
no AuAores debcant admuicrc^pofTc cfTe odiura 
cv detcftationem dc re prxterua ( hocenim ha- 
bet omnisdolorde maio illato)non capio,quo- 
moiio inuenetint fpccialcm aliquam rcpugnan- 
tiam in hac cfhcaciute ciu,- dolons feu detefta- 
tionis quam nos ponimus : nullum- cnim in ea 
mniusmyftcrium eft, quam qi od fit ade6 vche- 
mens dolot ille ,a *cr> appiet atiua ca dctcfiatio, 
vt fi homo polTer cfS.cre ,ne prccatuu> fu.ffet, 
id prcftaret \ in hac atitero magna apptctiatione 
qux quxfo inucnitur repngn <u ia ; qux inde- 
tentia/qux ftuhirta lin pcccatum fun.mo 
odio Inbcii mcrcatur , & nunquam nos tanto 
illuJ ptolcqoemur ,vt maiuseV roaiusnon roe- 
reatui: Ncque cogitandum clt ptr catn detefta- 
tionem hominem fimul vdlc qucd pcccatum 
Aierit , oc co pofito eftlcrrc ne fucrit l id.enim 
efTec qnafi dire&e velle coniungere duc contra- 
dictona Sc fonaiTetam malusquam bonusclfet 
iftc adiis; maltis, qaaccnus vcllct vt fuerit pec- 
carum ,- bontis , quia vdlct vt fimul non fueric 
acxusiccgo is non cft de quo nos loquimur,cUa- 
fi alioquin phylice etTet poffibilis : aliura elicit 
Pcrnitentia.qLiooptat ipUm prxter:tioneraphy 
ficam peccati non fuiiTe, non fxullc autcm p c- 
catumabfolutc cftin fe obiecTuro poflibile, 5c 
fuilTet honeftttm admiila ca conditione. 

Diccs : Nunc quando id horoo vult, non eft 
iaro pofllbile : etgo, Rcfpondco conceflo antc- 
cedcnti, ni gandotamen infcrri inde vei impofli 
biltatcm vePmalitiam illius ..clus : non impoffi- 
bil.utem, quia res fimplicitcr poffibilis , efto 
impoffibilis per arcidens , bene potoft aroati .- 
non malitiam, quia les amata , vt dixi , bona 
eft j non alttecquam dum opto habeie infinitas 
Tires ad feruiendum Dco eumque amandum : 
nec pcr hoc volo deftrudiionrm Dci, vt Secun- 
dd ali j obiiciunt volendo conditionem impoffi- 
bilem , qua pofita Deus dcfincret c(Te .- etrnim 
illam ipfam conditionc-m impoffibilcm appcto 
fub hacconditione , fi fine vllo Vci deCrimcnto 
effe poiTet. Et hxc obitcr citca efficaciam cius 
deteltationis. , 



S E C T IO III. 
JguomodoesdeSt/lttitproccdtt s P<c- 
nitcnti*. 

V m r 1 m t s , An Pcenitentia foliim 
imperet an etiam eliciat ei dc elutionem 
Kctpondeo, Si loquamur in fentenria docente 
PccT.teniiam folum refpiccre bonum relncens 
in compenfatione vt uli probabile eflc a Pccni- 
tcnria non polTe clici deteftationem ntfi vnias 
tantum fpeciei peccati, icilicet impcenitentix feu 
voluntatis non fatisfaciendi.quia ulls voluntas 
ditedtc opponitur fatisfacxioni a Pcenitcntia 
amatxialiorum veti pcccatorum non pofie eli- 
ccre detcltarionem. quiailla peccau nullo mddo 
opponctciuur compcnGuioni , qux cft vnir nm 

obie 



OUm%% 
Ssluitur. 




9 

Sl tmniltlU 
rtfrittrtt {*- 
Itm itmff- 
fatitntm,f*- 
rsbihltt mtu 
fefltt tUttrt 
Jtttfatitntm 
vOim ftttatb 
mijiftlim itu. 
fmtmttntia. 



Di fp. 5. Declaramur in pirt .acltts cjui ad virt. Pcenit.Jpeft.Scfi:'. \ '. 4^ 



.W<mmt. 

l-rtmi. 



Stcmndt 



obiecTum Panitentix ; imo ncccflario pr.vfup 
poncrcntur ad cam compcnfationem. 

Diccs contra hanc rationem : Etiam polfum 
agcrc poMiitcntiam dc iplo pcccato impcrnicen. 
rix,3c pofliim vcllc- pro illo farisraccrci& tcmc 
ad hanc (arisfa&ionem ncccflario prxiequiri- 
tur pcccatum ipflnn impanitcniix ; crgo prx- 
rcqtiiri pcccata ad Prjenitcnriani non impcdit, 
quo minus poflint ab eadcm Pa-nitcntia im- 
mediatc odio habcruRcfpondco Primo , A mc 
non probarum alia pcccata non pollc odio ha- 
bcri a Pccnitcntia, ca prxcisc rationc quod ad 
Illam dcbcnr prxfupponi. Nam tuperius fus - 
oftcndi polTi: aliqtiam virtutcm dcccftari illud 
obicctum.liiic cuitls tamcn extftentia ipfa virtus 
non poflct dttos a&us elicere;vfus fum etgo im- 
mcd atc antc ea rationc, qu5d cxtcra pcccau 
non opponuntur formalitct bono compcnfatio- 
nis , quod prxcisc fupponiinu*a Pornitctitia 
anurij huic autctn bono opponicur pcr fc( vt 
conlatj voluntas non compcnfandi fea pccca- 
tum impanitcnrix, idcoquc potcit hoc ab illa 
odio 4ulxri.Secund64cflx>ndco,!>cccatum non 
fuisracicndi non prxfupponi ad omnes acTus 
i'a*mtcntix,fcd foluin ad aliqnos.fcilicct ad U- 
los.qpibus pro tali pcccato v»lo (arisfaccrc:vn- 
dcliccr ab his achbu» amantibus pro ipfotom- 
pcnljtioncm non poflctodio habcri caimpcc- 
iiuentM.potcrit ab aliis,ad quosnon prxiuppo- 
niturtalia acucm pcccata neceflar;6 prxceduut 
ontn m actum Panitcntix in hac (entciia; quia 
iriil lit pcccarurn,pto quo quis fatisfaciat, non 
potcft vllos aftus Pornitcnrix cxerccre .* vude 
nulltis c|\ achis in Pauttcnria qui ptxccdat hxc 
peccau,& qui pofllt illa odio habctc.Dixi,£/«- 
ciiinc ttb ea vtrtHie ntn p*ffe *riri odiitm petcA- 
tnntm , qaia impcrariuc oprimc poteft ; videns 
cnim Pccnitemia dolorcm fcu o Hum dc pccca- 
r<> .tb .tttcra vittnic «1 liuim clfc vtilc Utis- 
facicndum Dco , potcft cx aflccTu cius fatisfa. 
ctionis impcrarc alij vit tuti, vt tale oditi cliciat. 
Im6 cx hoc capit,c etiam clicitiuc pofle oriria 
Panirentia voluntatcm non pcccandi de cxtc- 
ro ccnfcnr nonnulli Rcccnriores : quia iplum 
nqn pcccarc dc cctero c(l mcdium vtilc ad fa- 
tisfacicndum Dco;crgo iramcdiatc potcft a vir- 
tute Pcenircmix prodire at5his,qtto dicat, Vol» 
*mplihs rton peccare, vt D** fittisf*ci*m. 

Dices;Carcntia ptxcifa pcccati non cft fatis- 
ftcboria, quia ncquc cft mericoria,ncquc bona.- 
Amtoreuno a jj at j cmm c ^ llon p ccca re,a1iud bcuc operari: 
t*i*ft*}tuhfu hcctcnim non peccandon6 difpliccamus Dco, 
non tamcn idco pofitiuc placemus;crgo ncquc 
pcr cam carentiam pcccati ifluin plac.ibimus; 
qtiia ad placandam cum requiritttt politiua bo- 
niras Coiifuifiatiu a limili : Ncmo cnim dicct 
circ proporrionatam fatisf.ictionem pto iniuiia 
contr.t R.cgcm conimill.i, cttm amplius non af- 
fn cic noua iniurii ; crgo ratio f.risfadlionis , & 



10 
HefUtm. 
Am etmiit 

BerU. 



I I 

An iMrtntiA 



mediatc arnati iciunium-,orarioucm Gi alia opc- 
ra cxrcrna .-qtix ramcn nou ftmt fatisractoi ia, 
nifi prout dcnominanriir a voluntnris aclu libc* 
ro:crgo ctiam tmmcdiatc amari potcrir carcn» 
tia pcccari a Pcrnitcntia, licct non covlHtuatur 
(brmalircr in rationc farisfactorix nili ab aclu 
hbcro impctante:li inqtumita obiicias.rcfpon- 
dcbitur negando confcqucmiam.quia iciuntunt 
& ali.cach'oncs(dc quibtts lupra)funt in fe poli- 
riuc bon c & vtilcs ad fatisfa^tioncm rarioue 
proprix bonitaris ; at catentia ptccati non cft 
pAlitiuc bona.fcd cft carentia malitix^c qua- 
li i>jnts indtrfcrcnstquod quia per fc non eft vti- 
lc ad laiisfacicndum, uon cft amabilc immc- 
diatecx boc flne'. 

Qu6d (1 itcrum dicas : Ipfa c trcntia pcccati 
vt talis cft obiccriitc botu:idc5 cnim vellc non . 
peccarc proptcr boiuia cm m hoc rcjiettaitt cft 9tmM 
aclirs bonus : qtiia ipfa carcnua pcccatt h tbct Bi»i. 
bonitatcm non fcciis ac iciunium & alix a&io- 
ncs externx. Ne^abitur anteccdcnsmam tuxta 
dicla non pcccarc vt tlc fbrmalitcr, prxcisc- cft 
carcnria a>£Uis roali, qua; longe diftcrt ab a&u 
polttiuc bono : vnde non peccarc prr pur;*un 
omiflioncm ctiamliberam no pbcet Deo poli- 
riuc,ideoqtic nihil mctctur homo pcr eanvAd s.. ; a htm> 
argumcittuin crgo vidctur diccndum.Non pof- r. fiietPrimi 
fe amari carcntiam pcccati vt talis cft formalt. 
ter proptcr bonitatc.n in ipfa repcrtatn , quia 
illam habct boniutcm : poflc tamen amati ex 
amorc virtutis, cui peccatum opponittir, vcl e% 
amotc Dei,cui malum cft pcccatum.EtUcet non 
otTcnilcre Deum vt flc non (tt jH>(itiuc bonum: 
vcllc tamcn illum non oftcnderc cx amore ip- 
flus Dci bouum eft podriuc Sc placcns ipli 
Dco : vndr conhnnamr quod diximus.fcilicct * 
ipfum non orTcndcrc,non poRe immediarc ama- 
ri cx arVcchi Paruitcntix , quia non apprchcn» 
ditur vt pofltiuc pbcans Deum : pouft atitem 
amari ipfcaclus no cndi pcccarc ptoptcrDcum* 
attt proptct alium botuim hucm:quo fenfu licqt 
a/hu indirTcrcns,fen obiccttim indiffcrcns hj». 
mcdiatc non rofltt atnari , pnttft tam.n amari 
aclus, quo illud obiccVum indirTercns propter 
bonum aliqucm rincm cligitur qtiia tunc clc- 
6ho illius obiciri indiffcrcntis cft bona a*mtc, 
licct obiccTura habcus fc pci modum medij iil 
fe fli indiflcrcns. 

I n iciunio vidcttir adhtic aliqtia c(Tc dihScuU 
us^cuiia criam condftit in ncgationc omcllio- 
nis:(rctit pcccati rarcnria conflftit in ncgarkk 
nc mali moralis.Nihilominils tamcn iciunium 
qua partc eft mcritorium.videiur conluierari t\6 
Vt pura ncgatio comcftionis , fcd vt cft act '..> 
morrificariua & caufariua doloris in homjno: 
qua partc & illum p iuardclccTationc cibi , ad ■>. 
quam homo inclinatur , & indc ctiam oritur 
dolor aliqtiis phvflcus.Nihilnmin6s aJhuc tc- 
ncnda eft fupra |>ofltaconcluflo, Sc diccndum, Rtfrtmdetmf 



qux cft in non pcccan<jo,non eft in ipsa carcn- ctiara ipfara pcccati carcntiam vt Dco placcn- ^,'*^^,,) 



I tia pcccati,fcd in voluiuarc poiitiua, qua talis 
Circnria amarur,>5< non vtcumque,fcd cx bono 
flnc,- quia in ipfo adhi flbi complacct Deus:& 
dum tlli orTcro hunc acTum,orTcro aliquid quo 
• plocctur-.crjo immediatc cx aftecTu compcnGi- 
ttonis non poteft amari illa carentta pcccati,fcd 
■ lus terminatus ad catentiamtcrgo non potcft 
Difi trhmi im. clici a Pornitcnria voluntas non pcccandi, fed 
ut mei—in. (JjJun, itnperari. 

'r.'n'iLi \V Si fo " c OD »cias,Nos fupcrius admiftflcpor: 
"ui'.*™ ' Poenitcnria cx affccTu compenfattonis ira- 
WkTm^rridfM Ttm. Vlll. 



tcm poflc amart j-er Panitcntiam. 

Pro qtio aducrtc duplicitcr polTceamcaren- p n pi, x tt 
tiam accipi:Prim6,vr dicit pur.tm ncgarioncm tmt.utim **** 
non peccandi:qu6modo dum dormio.dum dif- e»ri.m*x*t** 
tradus fum,non pccco-.vt flc autcm fatcor cam "*• 
non eflc aliijuiJ bonum moralitcr , |cd pur^m 
negationcm nuli motalis : & vt flc non cifc 
idcm , N*n dnhlicerc Dto ttc i \i ptmco e. H-uic 
ergo nct^atioiicm flc acccptam jxrccati dico no 
eiTcmarcrianiapt.tin ad fattsfacicndum Deo:3f fP* 
hoc ptvibatut bucufquc diths contra opinio- 



ucrn 



triuMtim». 



Cmrtmtim Ptt 
tmti frimati. 
••tjlhimtfi* 



1 



Otuti 



Sclmitmr. 

Primi. 

Sttma.li. 



Vtitimr 
tbiitlit. 



Silmnnr. 



50 Ro d. d e Armaga Tf a&atus De Taenitentia virtute. 

nem Reccntiorum. Secundu crgo modo notcft in rjracautiouc peccari mortalis:(eas cnim duas 
accipica carcmU ijuali pofitiuc.v. g. quando hontftatcs fib: t '.!«_- aquiualcntcs fiipra ot cu- 
quis aducrtitfc porfl libtic pcccate , c\ tamcn i!imus:)ii'. h.u ci^o uoiha Itiuintia diccndum 
voluritarie (c continct , & prinar dcleclationc cft pollc clicitiuc odium pcci ati ab illa prodirc, 
in illa a&ionc rcpcrta , ad quam incliuabastir, 11011 folum cx animo comptnfandi Dco,', iuxta 
hxc priuatio pcccatj cam his circumliantiis immediatc di&a, (cd ctiam cx animo nc orfcn- 
non lolum cft ncgario mali moralis, lcd aliquid darur Dcus,(cu nc Ixdatur pax cum Dco quia 
/iraplicitt i honcftum & potcns tcrminare ho- in nofUa fpmcntia obiccfum rtrnitentix cft bo- 

num reluccns ii\carentia pcccati:fiuc hxc pro- 
ticniat cx dcftructionc anriqui iam coramifli, 
iiuc cx impcditionc noui. 



nefttiin a.ur.u \itiutnj im<"' nos fupcriuspaflim 
dix imus, bonum tcluccns in carentia pcccati vt 
tali cflc obiclhim Ptxniccntix:& pro hocfacic 
locus Eccli . 3 I Bemtui vir mmi ptfi mmrmm no mkiit, 
&C, tjmi potuit trmnJfrtmH , & non tfi trmnf^ttf- 
pttffricere mal*,& ntmfecit .Vbi omniacxplican- 
tur pcr carcntiam peccati , pnuariuam tamen: 
Pofi mttrum imn mbut. ac fi dketet : Cum antc 
ic vidcrct atirum fija pulchritudine & ob homi- 
ntira fummam dc illo xftiraatiunem Hicicns ad 
iui amofcm , adhuc gloriosc ab illo abftinuic, 
Qtio fcnfuetiam in humanis.fi incitatusaliquis 
magnopropofito prxmiovtRcgem vc! occidac, 
vcl infamct,tibcrc tamcn illc id omitrat,ccrtum 
eft non fblum non facf urum Regi oftenfam,eo 
modo , quo illc qui dc co Rcgc nihil pcnitus 
audiuit, non ficit cidcm Regi vllam iniuriam: 
fcd pofitiue UU vaidc piacicurum,& quidem fu- 
te mcrito : ergo (imihicr ii quis ad pcccandum 
vchcmentcr trnutus libcrc non peccet proptcr 
boniutcm rcpcrtam in hocquod cft non oftcn. 
dcrc Dctim,(me dubio Dco pfacebir pcr tatcm 
omiflioncm peccati : cigo h.rc omiflio potcrit 
inirrtcdiarc amAtj animo Utisfaciendi Dco. Ec 
in hoe fcnfu ... <. - m. u n doctrinx RccCiuioium 
fupra pefbx. 

Diccsadhur : Talis omiflio 11011 cftmerito- 
ria; cTgo nec fatisractoria : quia cadcm vidctur 
cllc dc vrrocjuc raxjo. Rcfpondco l'rim6 , a 
imiltis ^dici mcritoriam : dc quo alibi. Rcfpon- 
dcoSccund6:Etiam(inon ficfonrulitcr mcriro- 
ria,ncc fatisfacioria, quia ad hoc fovtc rcquiri- 
rur aftus pofitiin» , tamen tn fe cilc Deo pla- 
ccntcm moralttcr.cx affccf u antem compeniao. 
tionis pollimi immediatc amarc omnia llta qux 
iutclligo Dco placcrc , ccgo & iftam oraiflio- 
ncm:per ipfum autcm aoram , quo illam cgo 
aino,cain conftituo proximc Sc formahter iatis- 
factoriam:crgo aptitudo ad fatisfaciendinn fuf. 
ficit vt amctur propter hunc (inem, ficut fupra 
dixi tk aCtionibus cxtcrnis bonis. 

Vrgcbis rurfus Adtus indiffcrcns vt talis ha- 
bct ncgationcm mali moralis (lu pcccari:5i u- 
men vr tahsncc placct Dco,ncc cftiatisfacto- 
tiu$:ergo fimilircr nec pritutio pcccati.Rcfpon- 
dcrct aiiquis, .nc^miindirfcrciuero etiam inclu- 
dcrc negationem bohi, iJcocjue nb placcrc Deo. 
Scd contra. cjuia indifffttcns aiftus iblum habct 
priuationcm boni po(itiui ,non vcrc^ boni re- 
Pcru in hoc, quod cft non pcccarc:crgo cx 
noc capitc bonus crit. Mclius ergo rdpondc- 
tur^Sfum indirftTcntcm,cfto non fit pcccatum, 
non tamcn habcrc iibi anncxam omiflioncm 
fimnlicitcr pcccati vndcquali ncgatiuc noucft 
maIus,non vcto prinariucail quod fiipra diximus 
rcquiri, vt carcntia pcccati fit bona:qu6d fiali- 
quisacfus indiffcrcns eligcrtrur a voluntatc vt 
impediriuus pcccati, iam tunc non indirfcrcns, 
fcd honus elfct. 
frfrtip* Hxcdidb fint cafii quo viiTiis Ptrnitcnrix 
folumrcfinccrct bonun. 



S E C T I O IV. 

Ftrum Parmtenfi/t hnbcat al/<tnem ttfinm 
exteriorem. 

A c difputationc folum c*p!icuimus acois 
f VaS intcriores Pcinitcnrix, id cft , qui imnic- 
diatc ab ipfa cliciuntur : iam oportct dcclararc, 
an & quos habeat eriam cxtcriores : qood brc- 



M 



ns 



Dmehui mt- 
Jii Jt.it nr 



di, 



iipcuutioms: ni in 
noitra fcntcnriaydoccntc cam cxtcndi etiam ad 
bonum rcpcrtum tatn in compcniationc quam 



uiflimc cxpcdicmus,quia rcs cft facih 
modis potcft dici aliquis actus csrcrior relpe- mli^mii mSm 
6ta virtutis:vno modo , qui ab ilia non fuuu, txttrier n$t, 
fiuc fint in eadcm volunuic inccrioti,liuc eriam a " vinmtit 
in intclle&u:cV hocdenfu omncs aclus aliarum 
virtutu*m,quos impcnri polTc a Pcenitcntia di- 
xirans tanquam vtiles ad farisfactcndum Deo, 
polfunt dici cxtcriores rcfpcc^u illiur.quofcnlii 
nos iam nun agiaras , quia de illis faris tiipra. 
Secundoimojo potcft dici aUquis actusexterior 
propric & in rigore.quatcmis cft atftus exrcrio- 
ri$ poccnpix : qui propric dicuntur txrtriores: 
vtii elargitto elccjnohnx eft adfns cxtcrior mi. 
fcricordix. Sc cclfario a fiipcriuio cibo eft cx- • 
terior actus ccmjtcrantiat:& reftitutio palli) cft 
acfus exterior luftirix &c hoc lcnfu quxrimus, 
Vrriim Porniccnria h ibcac aiiqucm aclitm.Qux 
difticulc s duplcx cffc potchVPrima, Vrmm hi- 
bcat aliqucra a£fum extetiorcm ptoprium, qui 
non fpccfetad aiiam vimitem. Altcr fcnfus, 
Vtrumfaltcm habcat communcm cum cctcrii, pminmiim 

Circa primum punchim dico , Paiiirentiam mutimmbmti 
nullum habercmam per lc loquendo cft virtus •B»*"*"' 
qtix confummamr intcrius rrxcise cnim cft ,, " r *"'" / "' f 

f • , ... _ 1 n. n . r/i.m««.r 

dolor dc prxTcnto pcccato,& piopohrum non jgf, mktm*f 
pcccandi iu ftuuruin. 1 tmt. 

Diccs.-Hoc propofitum neccliari6 fmbct prb 15 
adfu cxtctiori careiiriam pcccati.Re(pniidco,'ita*oaVrM». 
cllc, indc tamcn nihil concra no»:quia illa ca- S' lmie *'- 
rcncia non cft propria Pu nitcnria^fcd primari6 
fpcclat ad cas virnites contra qtias inuncdiatc 
(\VH iilx acfioncs.ad tempcranttam , iuftitiam, 
qux furtum,cbrictatem,cVc. proluhcnc : cV in 
rantum Panitcntix cas fupcrc projwnit , in 
quantuin opponuntur cis vitrutibus. Hinc au- Sr 
tcm rcfpondctur ad lecundum ("cnlum quxftio- 
nis Dicimus crgo, Si Ptrnitcntia confidcrctur ^mmiitmtim 
quatenu* ctiam prxcauet pcccata , habere pro ^*'^*^" 
adfibus extcmis omnium pcccatorum fu^am /m/J» rxtm 
tam cxtcriorum.quam intcriorunucx quo capi- tUrtm ftttm- 
tc compicclitur obiectaomnium aliarum vittu- ti. 
tum obligaurium fub peccato:fi v«6 confidctc- 
tur quatenus c& comjTcnfatio pto pcccato.tonc 
dtcimus,ln tigore non habcrc vltum acfumej£» 
tcriorcm propric ad fc IpccUntcm qua(i per mo- 
dum finis , quia iarisf^ccio prxcisc confiftiLin 
acfcihus voluntatis, m.nicrc atitcm in aftu cna- 
ritatis quemiinpct.u , vt pOW maximc juoj^oi- tttm hmm 
tionatum.ad cam rcmiflioncm:tPbct ctiam om. •f* T mtMtrit- 

T»,vtaclus r * 
fivationisji 



ma 



Difp. 6 ad mftrfobt.cxtra Sacr fitf.a.atf qjn.fit Ch.tr Scft. i. 51 



16 «v 

O/tfdiinr mf. 
ftiHitnti ttr* 
f*rm tjf* 
ttnni. 



orationis,religionis, mif.ricordix, maxime vc 
ro ca qux funt dolorifcra; qtiia funt magis pto- 
portionara ad fatisfacicndtim etiam pro pccna 
vti iciunia,difctplinx, ciliciorum gcftationcs,& 
fimilia ■ & licct hxredci cas acTionrs dicant k 
Pa.nircntia non dcbcrc impctrari,quia fola Fi- 
des caufac pcccari rcmiflioncm.non idcoquid- 
qium curandi funt; quia Scriptura paflim com- 
mcndat cas morrificarioncs in pornircnribus.hr- 
ror autcm dc fola Fid> iiiftiiicante clt commu- 
nis ad alias matcrias,idc6quc atibi rcicclus. 
Quod vcr6 obiici vlrerius pollct,Contra ratio- 
ncm clTc aftligcrc cot pus proprium ctiam rciici 
tur facilc cx immcdiatc dicris Nim Scriptura & 
iciunia&aliasarTliCtioneslaudaticrgo fcntitillas 
c(fc bortas ac nuilo modo conrrarias ratio- 
uhqnomodo autcm fint honcftx vidirous Tom. 
j. agentcsde tcmperantia: brcuifllmc dico Pii- 



m6 . iV. vtilcs,quarcnus corpus magts difponuht 
ad virrutcs,& ad (cruada prxccpta, maxtmc ca- 
ftitatcm : Sccund6 habcnt vim ad movicndum 
Dcum vt conccdat qux abco pctunrur:Terri6 
( vt tmmcdiatc dixi)funt farisfacTorix maximc 
pro pcrna dcbita cx pcccatts : potfunt crgo im- 
mediatc ori i a Pccnitcntia cttam finc intcr- 
uenni aliarura virtutttm. In quo cxterx ctiam 
virtntcs fcrc conucniunt cum Pceniienriaraam 
& caftitas potcft cos omncs actusexttriorcsor- 
dinare ad obtinendam honcftatcm c.it'itatis:& 
religio potcft illtjj impctrarc pcrmodum cultus 
Dci, & obcdienria, charitas , &c. quia polTiint 
cfle vtilcs ad fincs diucrfanitn virtutum. Hoc 
autem fcnfu pcltinent hi .u tu ■■ magi* ad obic- 
cTum materiale pro'ccutionis Pccnitcnrix qnam 
ad rationcm actuum cIicitorum:dc quo puntto 
nunc difputamus. 



ifl r% $1 r% ' $i $x $1 $1 ;fi :% ;% s& $\ r$i $1 $\ ■ r$i ryi > •%. r%. $i $i t%, $i nft $i 

DISPVTATIO SEXTA. 

An ad iufitficationem obtmendam txtra Sacramentum fejfficiat ati* 

quis aclui , qut non fit Charttatts. 



| O n difputo dc acTibus intra Sacramcn- 
j tum fuhScieniibus : de his enim infcrius 
agctur.dum dc Sacrnmcnto Pocnitcnrixmcque 
itcm in bac diiputarionc tiaito , Vtrum actus 
charirarii lit fufhcicns , & .qualis illc dcbcat 
ejfc : nam de hoc puncto fcquentibus difpuu- 
rionibtis ageturdolum crgo nitnc quxro,Vtr_m 
altqtiis inftrior charitate,fiue illclit pcr modam 
•loloiis dc ipfo peccarn, liuc pcr tnodum pro- 
lccutionis honcltatis moralis lufficiat foltis ad 
gratiam iuftificantem & raortaiis rcmiflioncm 
obtincndain. 



SECTIO I. 
£>H4tA*m /upportnntttr. 



Ah :. ril, :t 
Irit mngm 
tmtieni • 



SS^ Rimvm cft,totam hanc ncccflltatcm ho- 
rum potius acVuum quam illorum non 
etje dcfutncndam ex ipfii haturis rcrum, fcd'ex 
dctetminationc diuina. Poruit cnim Dcus pro 
fiio libitu hos aut illos acTus anobis pcrcr.- tam 
extta Sacramcnturo' quam criam intra illud , vt 
condonaret pcccatum.Vn lc touhxc difttcultas 
auctoritatc dccidenda cft : licct poilint aliqux 
congrucntix poftca adhibcriad olkiidcndtijCut 
Dcusthos potius quam illos rcipfa defignaoerit. 

Sccund6 fuppono quod dixi fiipra, pcccatu 
poflc odio habcri ob diucrfas rariones:vel quia 
eft malum Deo, %el qoia contra obedicntiam, 
vcl quia contra cu|tum illi dcbitura , vel quia 
fMtMtnm vi prum glorii . &c. Circa qux nirfus obfcrua 
*Jt ^ duplicitcr poflc pct aliquero aclum' odio habcri 
peccatum,quia cft coutta amicitiam Dei , aut 
contra ius ipfius:Ptim6 ita, vt actus illc habcat 
pto moriuo Dcum ipfum , cui conttatiun) cft 
illud pcccatum,& cx complaccnria in*Deo odio 
•habcatut peccatum:vt llc autem a&us illc per- 
. tincbit ad vimitem Charitatis,ftuc diccndus fit 

ttnirii'"'"». ,. , ,. • 

Sm/m Pniru asnoc vutuus Cnanuus.liuc odtum ab eaclici- 
Jinrr-. tum:qux cll dillc ifio dc nominc. Vbi obucr 
Arriagt* Tem. V 11 /. 



V>tumf*itft 
dmfitmtt 
*di* hnlini 



jfm *mtr tt. 



jttir* 



ntt »4 



moueri potcft qttnrftio aliqua, an (cilicct dcte- 

ftatio illa includnt rbrmalitcr amoretn Dci , an 

foium implicitc & vinualitcr.Parcr Suarcz hic 

difput. 4. fcct. l. negat vniucrfulirct loqucndo 

eum amotcm tcquiri, cfto pcr le loquendo iu 

cciraritis fit.Dum vcro ncgat amotcm^ton agit 

prxcise dc amo-c diftinc^o rcaliter a detcftario< \ 

ne, fcd de amore qttatcntts abftrahit a diftincTo 

& idtmificato tcalitct cum dctcftationc. Qu6d 

ainor pcr fc rcquitatur , probat cx variis locis 

Scriptuta::in quibus dicitur finc amorc non ob- 

rineri Dci amicitiam Priorcm vcr6 partcm pro- 

bar, quia pct illam fati<tfit omnibttS teftimontis 

probantibus neceflltatcm amoris:& cft id valdi 

confitrmc fiiauitari diuinx Ptouidcntix & hu- 

manx conditioni:quia rcucra non potcft homo 

line magnaditrtcultatc ad plura firouladucrttTCi 

& circa ilia opcrari^naxime in re tam graui & 

ardua. 

Ego, vt vcrtim fatcar.non capio, qnomodo J 
cohrreanr dttx hx partcs docrrinx intcr fc.Ra- R^tltmtt^. 
rio dubitandi eft,qnia fi dcteftario,qux non ftt * ' 
fbrmalis amor , hn6 nequc vllum habeat fibi 
adinncTum amorcm/urftcit ad hominem iuftifi- 
candunvquomodo crgo dicit , pcr fe Ioqucndo 
requiti amorem^uandoquidem facillime , fre* 
quenriflimci& pcr fc loqucndo habcri pofllt ca 
dcteftatio fola}& vcr6(vt ipfc Suarcz ait) con- 
trariumeft vaidc difficilc,& contta fragilitatcm 
humanx narurx.fi ea dctcftatio pcr fc habcret 
anncxam amorcm, & folihn in altquo cafu ex> 
traotdinario rcpcriri poflit finc illo, locum ha- 
bcret ea docmna.At fi amornon rcquiritur,& 
dcrcftatio facilius habctut fola quam cum arrto- 
re:profecT6 non potcft dici pet fe requiri arno- 
rcm,fcd poriu« oppofitum, idcft non rcqiiiri:-<i 

troinde nec dux tUx partes intet fc cohxre- 
unt:ncc Suarcz farisfacir oppofiris argumen- 
tis vtriufque fententix, fcd dum vult vtramquC 
conciiiare,vtriufque incurrit obiecrioncs. 

Quidquid ver6 dc hoc fit,Sccund6 circa hoc SttniUli 
punctum iudico.non furficicntet-ab hoc Aucto- 

£ ' ' i ' t« 



5i Rod.de A R. R- i a g a>'. 

rc cxpKcari quxftionem.Nam iUud ipfom mo- 
litium, qubd ftilicct peccatum fii oftcnla Dei, 
potcft dupliciter odio habcri •, vcl quia oftcnfa 
iummi boni cft contra naturam rationalcm,fcu 
nula ui fe moralircr,&: cuinqui neumoftcndit 
afticic malc moraliter ; potcft itcm confiderart 
prout cll malum ipfius Dci. Si primo modo 
odio habca ur, iam nonpcrrincbit ad cliarira- 
4 tcm,ac proindc non iuftihcabit cxtra Sacramc- 
tum.Si vcrb fccundo modo confidcrctur, vide- 
tur neceflarib dcbcrc pcr cum adium amari 
Dcum fbrmalitcr,quia dctcftari malum alicuius 
qua cft maltun cius, cft amarc eum forrcalitcr 
non ininus , quam nprare illi bonum qua bo- 
num illius cft:quia licut dum opto illi bonum, 
idcb illum amo,quiaci volo bonum ; ita dum 
roalum ciufdcm odio habco,amo illum : vcllc 
cninvab co aurefre malum non minus bonum 
cius cft,q'iam ci vt-Uc pofitiuum bonum ; lmb 
fitoutntcr plus id«fti qiua frequcntcr optabi- 
lior efl rtrenrja mali alicuius grauis,quam bo- 
i fr> aJjqitod p.ilitiuum Sc id fpecialitcr in pcc- 
■ l ■ c<. tii.gir, q«i.i plns Deo difplicct vnum 
rribrtale » quam placcant ccontrario multa bo- 
na dotfi politiua hominis iufti.imo quam om- 
Oiom iu :orum , fi lint purai creatutx , fimul 
!V,ir.|.:oaim. Addc, cton Dcus fit fbrmalc o!>ic- 
Gtata cins adVns , nccelTirium clfc vt attinga- 
rur ptr iilum ; ac proinde neccfliim eft illum 
tunc amari : cx qito capite f.vpc alibi dixi, pcr 
omncm aclutn, quo alicui amo bonum , aut 
odio habco c contrario cius malum, amari ctii 
ipfum fubicehtr.i. Qyx cft dcxfhina valdc ccm- 
munis in Stholis,y>cr quam logc faciliiis cxpli- 
catur,pro patlo r.ilcs acrns fpetreiu ad Chari- 
tatcm. Natn li rcucra Deus ip!c non amatur, 
ciim obicchtm illu.1 amatum poflit amari, aut 
odio habcri ob alia moriua, n.-modiccre potc- 
rit, quando pcnincat ad hanc viitutcm.quan- 
DtttfiuU do ad illam. Vndc randcm concludo r cam dc- 
ftttstivt tcftationtm Jcbcre cflc form;litcr nmorem & 
U o.Iinm : o.lium ncccati, amorcm \ crb Dci. Nc- 
Atltttfft f»r mK "tc abqmd ditirur contra wuuem Dci rro- 
mtfim amtt vidcntiain,aut contra coniirioncm narurx hu- 
©»»'. manx.quin potiiis valdc illi confbrmcyquando- 

quidcm cx natnra fua non alircr potcft homo 
• odio haberc malttm alicuius vr tale , quam fi- 
mul r.m.mdoillam pcrfonam, fcu fimul atdn- 
$ gendo obir&um forma'c illius odij codcm in- 
diuifibili athi. Ncquc proptcrea opponor his 
qur fup.a dixi,po(Te fcilicct aliquando odium 
negatidnis alicuius repcriri.quod noivfit amor 
vlhus ohicc r ti.vt fi carcntiam Dei in4c odio ha- 
bcam , quatenus ilb mihi proponirur vt in fc 
mala:ficuti c contrario Deus proponitur mihi 
vt in (e Iwnus : harc inquam dod\rina non cft 
his contraria , quia in prxfcnti non agimus dc 
Alttr mtim. ia ^' odio.fcd dc eo quo fiigimns alia mala Dei. 
tjmMtfl Secundo modo potcft odio baberi pcccatum 
ptttatnm quatcnus eft Dci orTcnfa: non quia ipfc Dcus 
^rtlfa™'* amcror pcr illum aclum, aut quia placcatmihi 
hni*. " * C1US bonitas:(cd quia offcnfa illa in fe eft mala 
moralitci;ficut fupra diximus poflc amari re- 
ftiturioncm pallii Fcno aut fatisfa&ionem Dco, 
qtutcnus illa ipu rcftiturio aut farisfa<!tib eft in 
(c moralitct bona bonitate diftincta ab ea 
quam habet Deus vcl Pctrus:ctiamfi illla eadem 
oonitns fit rcfpcctiua ad Perrum 6c ad Dcum, 
hoc cft,fitbona etiam illisjfictu creacura eft bo- 

SdfwAMnr 113 ^° & ^ onitatc «''^ 1 "^ 1 a ^to, licct illum 
* ' tM Tefpiciat.Dicucrgo^Sihoclccundo modo odiu 



Tracflatus Dc Pctmtemia^virtute. 

habearur peccatum, non pcnincbit illud odium 
ad charitatem : quia pro obieclo,tx>rmali non 
habebit Dcum ipfum.fcd vel bonmn tcpcrnnn 
in carcntia oftcnfx, vcl in cultuaut obcdicn- 
tia Dci iuxta motiuum illius odij. 
Quadodrinafuppofita.duxturfus hic moticri #jr iUh 
qucftioncs poflunr:Prima dc nominc:Secunda 4™*** m»dk 
dc re:illa crir,quod cx odijs pcccaii dici qucat fi'— ******** 
contritio y . iL c ta.an fblum illud, quod habct 
pro moriuo Dcum , an ctiam aliquid aliud cx 
cnumcrarisj quod illud lir .Contritio mcta. £*id fx**fi m ' 
phoricc a vcrbo contcro fignificat actiontm, '** «onwi- 
qua rcm aliquam folidam in imnuriflimas partcs ,10 ' - 
aut ctiam in pulucrcs rcdigimus.Contritio enim 
cor prius pcr pcccatum quafi induratum, dein- 
dc pcr 1'ornitcutiam dillbluit, iuxta illud loelis 
a. Scindite cttdtt vr/lm, & n«n vefltmtnt* ve- 
ftrm : clt cnim phrafis ordiuaria magnum ali- 
qftcm animi dolorcm pcrdiuifioncm cordisex- 
plicarc,- potcftque hic loqucndi rnodus fundati 
tn his qux in matcria dc pafTionibus tradi !• >- I 
lent communitcr , clTc fcilicct proptium cffc- 
dhim triftitix anncxx dolori,c6r ipfum compri- 
mcrc 5: quafi contundcre; vti i cont ario dici- 
tur dtlar ri pcr 1 rtitiam. Nlcriro crgo dolor de 
pcccatis.cui triftitia anncxacft , dicitur contri- 
rio 6c cor co d :lorc tac~hun dicitur contritum, 
iuxta illud 1'lalmi j*. C*r centritttm CT hfrni- 
lUtHtn Dtnt no drffUitt. Ad cam crgo quxftio- 
ncm dc nomine dicimus , fi ium h .nc folam 
acccptioncm vocis loquendum cflet , omnem 
omniuo graaem dolorcm de pcccatis.quodcum- 
qtic fit iuxtu motiutun , pofTc dici conttitioncm 
pcrrtctam : Sc \crb fortallc quia dolorcx hor- 
rorc panarum.quas vehcmenrius fclemus ap- 
p:chcnjerc quam tnotiua alb, vehemcntiorcm 
etiam triftitiam 9c aftlictioncm folet excitare, 
pbriori iurc dici dcberet conrritio in (cnfii prc- 
icnri , quam illc quicx amorc Dciorirur. Ni- 
hilominiis. tamen dolor cx eo timorc folAm di- 
citur ab omuibus artritio : qux vox ferc figni- 
ficar idcm quod contririo , it ad rigorcm Lati- 
num attcudamus ; Thcologicc autcm eftquid 
miniis pcrrcth»m. Dc coergo dnlore non cft 
quxlbo hxc , quam dixi dc vocc , qttia ilium \ 
ncmo vocat conrritioncm perfcdtam-.cfttamen, 
Vtruin falrcm illc dolor.qui ex aliis motiuis ali- 
quantu!6m tjcnerofioribus, vt cx rcligione, ex 
obedicntia, ct oftcnfa Dei, quatenus cft con- 
tra rationcm naturalem. dclumimr.poflit voca- 
ri conrritio ; an vcrb prxcise ille qui cft cx 
moriuo charitatk. 

Secunda quxftio, Sc maxtme dc re , eft , An * y 
ad iuftificandumcxtra ConffflSonis Sacramen- 
tum (blum fufttciat hic dolor cx Charirate,an 
alius ex motiuo alio; & quod illud fit.Dc prio- 
ri quxftione .vtpotcdc lola voce , non effct 
muitum curandum, nifi poffct indc aliquid cir- 
ca fccundam dc re infcrri. Ciun cnim omnis 
conrririo foleac dici fufticicns ad iu!\ificandum 
ctrtra Sacramenmm , confcquentcr, fi dolor cx 
alio motino dicantr conrritio.polfct forte tndc 
deduci i ergo ilte dolor fuinciet ad iuftifican- 
dum ; qux qitzftio cflet val.lc dc re , vt dixi; 
ob hanc crgo connexioncm primx cnm fccun- 
da qnxftionc potcft illa iudicari alicuiusmome- 
ti dc cxtcro nullius eflcrrvtramrfuc fimul difcu- 
tiemus;vcl ( vt magisad rcm loquar)ex fccun- 
da dc rc concludcmus quid lcnticndum in rri- 
ma.Aljunt dc ilU AucVores ex propoliro,&: fnse 
Patc r Vafquci hic quxft,8f J» i.L«»g'> diiput.j. 

ftcL i . 



* 



DifpA An aditiftifobt.extra Sacrfuf.a.att.cf.n.fit CWScA.i. 51 



feft.t.Suarez difput.^.fc&.i.oc alij paifim. Hoc 
pofito, lit, 



S E C T I O II 

An ftt frohabilis fententitt dectns motiuum 
inferius thnritate fnjfccre 
ad inflifitationem. 



8 



1« V a*b*~ 

rumty Sm- 

titrum, P4- 
truai: 



L*f fmttt 



figfjj Atbr Suarez ea CeSt. i. agcns de motitto 
tvprjuftirix docet fc aliqrtando (cnfifle illud 
clTc fufficicns ad veram contritionc qux iufti- 
ficc t cxtraSacramennitmquamopinionem Cir- 
dinalis Lugo tiibuit Soto 6c aliis,quos ibi non 
nominat. Quod dc mntiuo iuftitix dictum cft, 
potcic intclhgi- de moriuo obedunri.r , rcligio 
nis & pccnirenrix.Hanc fenccntiam P. Valqucz 
dicit cfle crroncam ; Lugo vcro rnsc conarur 
*jj* frmmtj/. oftendcrc , cam e(l*e probabilem : nmlti enim 
cx recenrioribns & nntiquioribus 1 bcologis 
cam tenent , dique licis conformis anriquo- 
rum Patruro modo loqucndi , iblum eniro illi 
putant cnntritioitcm cllcdolorcmob otTenfam 
Rtftitmr fri- ^ e ' : 0 ^ cn ' a autcm Dci vt orTcnla non pertinct 
mi. ad Iblam Charitatcm, (cd etiam ad Panircntia. 

Egoputo hanc confirmationem ex eo raodo lo- 
4 qucnJi antiquiottinvcllc valdc inrirmam ad hoc 

intcnrununam fcnfus communis eius propofi- 
tionis . Dete/ior */fi n/Utm Dei qn* taltm ,e ft,qu6d 
obfc&um formale deceftationis lit Dens fummc 
dilcrtus:rccipcrc quidcm abfolutc poteft(iuxca 
dic"ta fcctione prxccdenri Jicnium alium, qubd 
fcilicct orTcnfa Dci n talis vfutpcntr, quarenus 
cA natur.r rationali contraria;hic tamen fenfus 
cft m.igis abtlrufus , & minus cOmmunis.v nde 
qu.in<lo non expiicatur, (cmpcr propoiitio cft 
intclligcnda in priori,co crgo quod antlquiorcs 
ThcClogi & aliqui 1'atrcs ita locuti fucrintjri- 
hil omninp fequitur ad rcm noftram. » 
p Sccund6,vt oftendat probabilitacem eius se- 
SuunJi. ti-nri.r, adducit v.iria Scripturx loca.in qoibus 
nihil dicitur dc amore Chiriratis,fcd folum exi- 
gitur Pa-nitenria, per quam homo a fi abiiciac 
oinncs iniquitates& pcccat.v, vti Ezechiclis iS. 
rcte pcrtotum : id qtiod docerc ctiam vidctur 
Chryioftomus Homilia 6. in Gcncfim & altj 
Patrcs.Ego ramenfvt vcrum fatcar)non «capio, 
quomodo hxc loca inducantitr ad dandampro- * 
babiliratem ei (ehtenrix.cum cnim hic \i L "bor 
iure merito doccat» non eiTe probabilc Pceni- 
tenriarn cx moriuo pccnamm infcmi,aur c con- 
trario ex amorc beatirudinis iuftificarc cxrra 
Sacramcntum;& his locis ciutis non magisex- 
clndatpr m ca Ptrnitcntia ( dc qua loquitur 
Ezcchiel) mothium hoc pccnarum quam alte- 
tum obcdientix, iuftitix, &c.iiiuipcr gencraUf- 
funum moriuum iit in lioc ordinc rcrum hoc 
cx pccnis & prxmio dciumptummon vidco in- 
qitnm, quomodo cx eis iocis pofltt ilia (en- 
tentia nrmari poriiis quam altera dc motiuo 
p.Tnarum & beatitudinis,quam iplc mcrit6 iu- 
dictt improbabilcm, vt dixi^ 
l»t* ttHMtur Qbiicit iibi cx nomiullis Audoribus, nobilius 
truitAiimtti c mo »uum Spci quam Rcugioms; crgo ma- 

fientiamm 

gis illud fufficict quam hoc.Rcfpondct, perfc- 
/rjfir fuftttt ctius homincm ad Dcum conuctti pcr aclum 
»•"'*«• *•» Rcltgionis quam pcr aclus Spci:quidquid intc- 
** tim lit de matcriali pctfcAione maipri Spci: 
ctcnim Spcscft anior concupifccntix.qui non 
Airtugm- Tim. VI l L 



Sttundi, 



tam bcnc homincm conucrtic quam odium 
pcccati exvirtutc Religiotiis, Ex hacdo& ina Rrntittrfri* 

pollct fonc ctiam rcfpondcti .ul obiciftii<ncm »*>. 
ex dolorc ob rimorcm pccnaruin;qui etJim cft 
actus concupifccnrix.Hacc tamen rolutio dupli< 
ci cx capitc clare rciicitur : Prim6^uia tota ea 
iuxqiulitas eft pcr accidcns ad loca Sctipturx 
alLita:in quibus non aliud reqniritur , qnam vt 
homo a le abiiciat omncs iniquitatcs : boc au- 
tem(quidqutd fit dcca m iori conucrlionc)pcf- 
fcdc tit pcr motiuum Spei , & pcr timorent 
pccnanimtcreo adhuc ca loca vcl nimium vel 
nthil probabunt. 

Sccundb ca (blurio non fatisfacit-.quia in ea ,0 « 
minus bcne dicicur odiuro pcccari cx virtutc 
rcligionis.obcdicnrix & iuAitix non cflc amoic 
concupi(cenrix:non enim mitiiis id habct quain 
fpes & rimor ptrnarum.Etcnim dum amo obe- 
dicnriam, iuftitiarn, rcligioncm, &c.cam boni- 
tatcro amo mihi , quia boncfta cft mihi : cgo 
cnim runc furo obicclura.cui illa honcftas pto- 
curarur -. quia fcilicct mihi cl: honcftum, mihi 
eit bonum reddcre Deo tcuctcntiam Sc cultum, 
rcddcrc Pctto qux illius fnnt.&c.vti amo mihi 
vilioncm bcatam , qiiia nnhi cft honeftiflima; 
crgo omncs illi achis funt concttpifccntix rcf- 
peclu pcrfonx amatx. ld quod ctiam fatctur 
hic Auctor,fiucdicat tunc non amari in me vl- 
lam bonit.itcmJcd (blam mcam cntitatcm;fiuc 
dicat criam amari bonitatermde quo nos alibi: 
hoc enim ad nrxfciitem quxftionem de amore 
concupifccnux eft pcr accidens otnnino , quia 
etiam reperitur in iplb amorc Spci:& in odio 
pa narum cx rimorc infcrni : crgo nulla eft dif- 
paritas quo:id punctum concupifcentix Aliun- 
de auiem iuxta dicra nobilius cft motiuum Spei, 
quia .vifio bcata multb m^gis cft mihi homfta 
quam Rcligionis aclus:& qua pat tc intrat Deus 
in obicctum illius inrinitc cft nobilior : ctgo (i 
non futhcit ad iuftihcationcro cxtra Sicraracn- 
unn Spcs, raulto minus fufficict moriuum Kc- 
ligionis. 

Dicc5:Pcr Rcligioncm ita homo amat culcum 
Dci.vc ii nccellaria cficc hominis ipfius annihi- m ta4t 
latio ad cum cttlcum, iflam vcllet hoc autctn 
non habct adits Spci • ergo melius per illum 
.utvm horao cxit cx icuertitur ad Dcuro, 
qitam pcr acTtum Spci.Quam doctrinam cxtcn- 
r.u ctiara hic Auclor ad motiuum obcdicntix 
& paiutcntix.Sed contra , qiria graris Sc fine 
vllo fiindamcnto ilb vis tribuitur Rcligioni 
prx virtutc Spci Etcnim Rcligio nonamat cul- 
tom nifi prxcisc vt lioneftum, & quiJcm non **£gii*tm 
pcrmodum fubftantix,(cd pcr modum acciden- f" mm 
t s.icu vt honcftum homini rationaU,id cft fibi 'J^j^f^ 
colcnri Dcuin-xrgo repugnat^ubd illum amct jistuU.ftd 
raigis quaro lc,aut qu6d vclit annihilationem *ttU*nt*. 
fuiin ordinc ad Ulum:ficutqai anut fanitatcm 
fibi, tcpugn.u ,vt in ordinc ad illam amct annt- 
hilarioncm fui : quia rcpugnat in^erminis llbi 
amate fanicatcra & fimul annihibtioncm fui. 
Conritmo , Virtus obcdicntix non habet pro 
obiecto nifi obedicntiara tt a fe cxhibcndam: 
ficut caftitas non araatcaftit.ttem vt ab aUo fir- 
uandara, fed » (c:quomodo crgo potcft conci- 
pi quod dicat , V*l» tgt at. Htbilntnt exerctre 
milttm Jceltjtintit & Deum celert. & fermmre 
tmSiitmttm' Ncquc cft vl]a virtus qux cam an> 
nihilationcm fui fubicc^i prafcrat obicc^to ama- 
to , nifi fola Chariras , qux quia non fcrtur in 
Dcum vt bonum homini amanri^cd >cbonum 

E '% in 



ii 



Stluitur. 



54 R ° p de Armaga Tra&atus De Tcenitentia virtute. 



^//» rrflitm 



in fc, ncqae amat folum ob r equia a fc facta,fcd 
quidquid eft per fe bonum Dco , potcft co ipfo 
amote vellc cicius annibilaii •>•• a.n illum of- 
fcndcre. 

Forcafle adhuc replicabis ; Licct in otdine ad 
adrutn pofitiuuraRcljgiohis vcrifljma fitdoAri- 
na a nobis tradita; atumcn cx immediate dictia 
polllt refpondcri, flcligioncm puflc amare an- 
nihilacionem ctcius quam faccre aliquid contra 
culmm De ', Sc codcm fcnfu ctiam caftius ama- 
bit cicios roori , aut annthiUri ,quara admittere 
Rrjjtitnr. aliquid tutpe. Scd contraPtimo, quiaeofenfo 
idcm dicam ego de timore poenarum , qudd 
fcilicct citius homo vellet annihilari quam pcc- 
cando fe reddcre dignum paiu infcrni , iuxra 
illud Chtifti Macchxi : 6. Btnum trtu «i ,Ji 
\uU» virik* HMtut H9H htnu iltt. Sccnndo > quia ne- 

fttur eii*ti que in caftiuce , neque in alia virtutc, cxce- 
$*irmfrtfttr p:a « haritarc.datur talis vis prcfcrcndiannihi. 
«» mibiUitmmi utioncm f.ibiecti ei boua araaco,-nam iuxu pau- 
/ui jMiitrtt j Q antc jj j 4 % vit tuces pto obicclo formali 
■ fM ; citt nabenc ptoptiura luoieccura;hoc auicm eo 
ipfo mags anutur quam fortna quc illi procu- 
ratur , ac ptoinic iicri ncquic , vc fubtecti anni- 
hilatio prxfvramr ei bono : St fanc ob hanc 
folam racioncm dicic hic Auccor pct fpem non 
przfcrri Dcum homini , quia i >c .s pcr cam 
amatut ipii homini camquaro fubiccto ; ;<.,(ub- 
ie&ura auccra cui aliquod bonum .i n . ; n , ma- 
gis amatur qtum ipfum bon.imjdcbct ctgofcr- 
uati confcquencia in doftriua , «5i dici idctq m 
I aliis vinutibus quz ciam ipll fubTctilo anunt 

bonum honcftuin obcdicntiz , tciigipnis, &cc. 
Conftct crgo nullo piotfus modoclfe probabi* 
/ius fufliccrc motiuura formalc religionis ad 
iuiliflcacioncm cxtra Sacrameiuum , quafuffi 
1} ciac tnotitiu.n '.'.> i , a.it timoiis pccnarqro.A 
MttiVfiU liunde fortaifc quis cum nuiorc fpccie probabi- 
fmamvm n>- fltatis poflit id caplicatejnam fpcs & timor pcc- 



jmftili,rmii 



narum non vidcntur ex (c cxcludcrc omne o.n- 



mgrrtur , tmr 

tttiti» pttim, n,no peccatura. St entm Dcus non decreuiilct 
muim jfrs homincn punire prrna inferni , nec eumdem 
fS*irjftfmf. eleuaflct ad glotiam(quoJ vltimum nacuralifli- 

•£'/*'?' ' n c flcri potuilfct ) non poflent hx vircutcsrc- 
fiifitmtumtt». ,» * i- • i i 

raouetehominem a pcccatotac religio,obcdien- 

tia, pccnicentia, iulbcia.neceflaf ib Sc elfenciali- 

cct io omni omnino cafu retrahunt ab omni ora- 

nino pcccaco,quiainorani cafu peccatum oppo- 

nitureis virtutibusfSc eo ipfo qttod eis nou op- 

poncr<rrur,dcfincret cflc peccatum , raagis ergo 

vninetfalicer reducunr adDeum , &auetcunc a 

peccato obedientia,teligio, Sc iuftitia,quam fpcs 

8c timot pceiurum. Ratto a ptiori huiusdoc^ri- 

nz ca eft, qu6d motiuum fpci 5c cimoris dciu- 

mitur cx ciFcdu peccati , qucra cauf.it moraliter 

vt pcenas, aut quejn c contrario impedit vci glo- 

ri.tm. Hi aaccm eflcctui ponunt impcdiri ma- 

ncntepcccato : ergo illz virrutes non tcrrahunt 

in omni c.ifu a pcccato : at motiua obcdjcncix, 

religionis , Sc iuftitiz dcfumuntur cX intrin. 

fccisprcdicatis peccaci, quz non pofsunt ab eo 

abeftc- ac ptoinde in omni cafu habent ea mori- 

ua vim ad retrahcndum a peccaco. Hzc diffe- 

rentia eft q ndcm bbna: non camcn vidcrur fuf. 

ficere in przfenti:Ecenim hocfilccm htb.t l,..s 

cV tfmor , qu6d quando cxiftunt , impirdiunc 

omne omnino peccatura : qudd vcr6 dura non 

exiftunt nihil efficianc, non prouenit ex earum 

imbecillitace,fcd aliunde.-ad hoc aucera vc illx 

litu motiuum generale contra omnia peccau 

fufficic, qu6d quando exiftunc, repugnent omnl 



14 



peccato : vti m hac ferie rcrum repttguar omni 
pcccato ille timor & ea fpcs. Qttod cnim qitau- 
do non exiftunt mhil impeduut , mirum uoo 
cftjtuuncV: chaciras ipfahoc habcr,qu6d fi fcili- 
cet non exiftic.non p . flit imncdire peccatum. 

Fortc adhuc dices:Si qois muincibilitcr putet 
peccaturn mottalc non m^reri prznam ztcrnam 
eriam in hoc flaru rcrummon fugiet ex cOmo- 
tiuo peccaca. Rcfpondco , hanc rcplicam nul- 
lam eifcj quia fi cam pcenam ignorat, non po- 
tetic clicere detcftationem pcccatorum cx co 
raotiuo: loquimur autem , calu quo homo veie 
eo motiuo vci poflit. ln co aucem fcnfu eodem 
roodo (i quis inuincibilitcr iguoracet omne pcc- 
cacum cilc contra iuftitiam Dci , vcl quia cum 
ahquibus pucaret non. pofle incctucnirc talc in- 
iuftitiam intcc nos Deum, vcl ccitc quia licct 
pofitiue de contraiio non cogitatct, rion tamcn 
ci occurreret ea rano imultitiz , profcclo non 
poflcc ca pcccatadeccftati. Idcm dicode icligto- 
ue: potcft cnimquis non aducitere pcccacum 
elfe contra rctigionero Dci , ctiamiilciat illud 
elTc cqntta bbediemiamj & tamcii tam mutiuu 
teligiunis quam obcdiciuiz iudicatut ab bocAu- 
dofefumcicnur gcneralc, crgo & motiuum ti- 
moriscrit generale, quidquid lic decaacdJcn- 
tali ignotantix 

. Coiuia cam fcncenciam obiicit prccerca (ibi 
quod Patics omncsvidcaiuur cXprefsc poftuUte gtrs!ii t% 
chariutcmad hoc vt pcccator iu(lt,:cctur i at- tmrLmmpmjt, 
qtii ea motiua tclig oius Sc ubcdicntiz non drrr,m»m n- 
pcttincntad chaiitatcni: crgo non cft pcobabile V* ri 'bmtium 
Patnttiitum t*i mociuis conccpum ciTc fufh- *l m ** 
cicncem. Kcipondct huic obicdioni nu, 9 ^ 
Hxc omnia poilc vtcumque explicari dc dile- 
diionc non oranino ^tigoiofe Sc &a£ki lun.pta, 
fed jMuvt ani>ic didtur idein ac vcllc boimm 
alicui : id quod pei ccligioitem ptzllamus re- 
fpectu Dci , cui volumuscuitum & honorem : 
iicut multi dicunt ex charnatc in proxfmurn 
non teneri nos ad vllum accuro orcum ex fpc- 
ciali motiuodilc£cionis in piodroun , fcd fnftt- 
cere ii illi omtva bona piocuremns quc tcnc- 
mur. Confirmai hoc idrm : Nam Patrcs gentf- 
raliter loquui.iut dc onini omnino luftificatio- 
ne Sc tamen confut polfc finc amore Dci fuper 
omniaintra Sacrarocntum 1'anitcntix Geri iu- 
ftiiicationem : crg<>. 

Vehemcnrcr mirot hanc folutionem adh bc- stdrt^tirwii 
• ri ab hoc Auccurc:cum enitn (& quidcm inhoc 
iurc mctito) fupponat motiuum (pci non fuffi-. 
ccrc cxtta Sacratnentum( & idcm cft dc timorc:) 
quomodo qucfo eam inftaniiam adfcit dc dil- 
poii.ione inna Sacramcntum? quc u cifct bona, 
eodera roodo piobarct fufliccre cxcra Sacrametf 
tum atctiiionem cum intra illud non minu< do- 
lor cx timote pccnatum quam ex viitute teli- 
gionis obedicntic Sc iuft.tix fi-trici-i:crgo per 
hanc folutionem non afliguat diflcrcntiaro , 
quam inicndit inter ea motiua fpei Sc timoris 
ex vnaparte Sc religionis ac obcdicntic cx alia. 
Q^udli Patresjdum iuftificationcm dicunt li- 
ne chantate non poflc conliitctc,cqualiter ex« 
plicat dccharicate impropria, qux in acnicionc 
cciam ob cimotem pcenarurr potcft rcpcriri , Sc 
hinc infctt.fufficcrc iuxu phraflm Patrum cha- 
titatcm impropriam, qux tcpcritur in obedien- 
cix a&u : profecto dcbuiflct inferre , ctiam fuffi ■ 
cereeam chatiuicm qux in accu timotis Sc fpei 
tepciitui: id quod finc vlla pcnitus probabili- 
tacc dkctnui. Conlcct crgo foiutioncm illam 

bouam 



16 



Difp.j. j4nadiHflif.oh.cxtraSacr.fuf.cic?.cj t nfit Cbar. Sc&.j. 

borum non cflc.ac proinde Patrcs folum debe- ** i ■ - 



jt>« "ijeitnr 
fr.mo 



«7 

C»NlUc. 



Cntlufn. 



fe cxplicari de propria dtlc&ione;quia loquun 
tur dc iuflificacionc cxtca Sacrarocnta.iV ca ra- 
tionequa in Lcgc ctiam rctcri concingebat. ld 
quod magis vrgebitut probando oppolicam 8c 
coinrouncm f-ncenciam. vnde Secundo retici- 
tur ea folutio hujus Actori , nam Patrcs adeo 
cxprefsc veram dilc&ionem rcquifluernnt , vt 
nou (ic probabile eos dc minds propria expiicaii 
commode poflc. 

Ad reddcndum autem eam fcntcntiam pro- 
babtlem adfcrt congruentiam indc fumpram, 
qu6d vaidc iit difficile homini mooeri ex niotiuo 
dilcctioms Dci.ac proinde fi nccciTaria elictca 
dilccTkn ',cj!ct fiqua modum difficilis iuftificario 
cxrraSacrarncmummon vidcrurautem credibile 
Deura eam non cetiquii{e aliquo roodo fuauiote 
Sxpc dixi, in congrucnciis non poflc nos folide 
firmarc ; quia vcl minus ccrcum principium af. 
fumunc, vel tale, qttod putofttn diucrfas partes 
trani. tgo diccrem c contrario, Cum Oeus ho- 
raini in Lrgc gratic lantum bencficium contule. 
ric, vr imta Saciamcntura poflit facile obtinete 
grjtiam, congraentius fuille extra SacramcriCum 
rclinqui C aro conuerfionem difhcilcm, vt homo 
frequenrius cV libcnctui illud Sacramentum 
adirct, $c ne etiam uimis diu illud ditfctrer, fpe- 
rans (e,fi fucnt vitx peticuium, aliis viis facilc 
iuftificandurn. 

Sectindd.ea congtuentia ide6 mihi minus 
p!acct;qaiaii rcsbenc Sc dil gcnter ponderctur, 
auliopToifutmodo eft facilms odifle peccarum 
cx mocitio obcdicntix , rcligionis Sc iufticix , 
qtiim cx mociuociiaritacis ; tm6 probabiliflimc 
quisdicct contrariam : quia faciliuspotijm ar* 
prehenderc bonttatem Dei ita , vt eam amem , 
feu vt me ailiciat ad fe.quam obedientiC , iufti- 



5 E C T I O 111. 

Solns dolor ob motiuum chnrttatn iujtijtctit 
extrn Sacramcntum . 



V i o djri o igiturdecenfuta fir.contrj- 
J» ria (cnuntia , quam doccnc omnes aljj ' 




13 

MUH 



tix Sc rclivionis bomtatcm. Deus 



lc 



Theologi , cft omnino tcncnda : cam tradit D. •■♦ ■ 'tZ" 
Thomu hac q.8f .ar.j . \ 6.vbi fupponit adum . 
Pcenitcntix fccundum vltimum futrm comple- 
inentum dcbete procedere ab amore Dei , iicec 
in eo ipfb lrt.r .vidiatutsnflnuate.detcftari pcc» 
catam propcet malitam propriam ipfluj peccati 
efle adtutn charitatis ; eft camcu intelltgendus 
(ne vcrba flnt flbi ipfis contraria ) vt deteftati 
pcccatum proptcr ipfum idem flt ac deteftati il- 
lud , qiutcnus cft contra bonutn infinitum Dci 
quem homo am.it ; aiioquin detcftari peccatum 
propcer malttiam przcisc qoara habet , ibi fi- * 
fteudo, non eft a&us chatttaiis , vt fzpc dixi- 
mus. Eamdcm docitinam ttadidit cfatiflirac 
infraquxft.86. art. ). in coipoic , vbi ptobans, 
vnum pcccatam non remitti flnc alio , hxc ha- 
bet : Si enim diffliceret ei illud peccntum in 
(juunmm efl tontr* Dtum fuper orntriu dile- 
tlum ( ijkod requititur *d rMiontm vert Pce- 
nitentU ) ftqutretur , ouiJ de tmnikut Peccutit 
paeniteret, &c. Id ipfum docct aliis in locis, Sc 
cum eo omnes fcrc Thomiftx. In 4.ver6 in cam 
diftinftioncm ty. idem docem Coromentato- 
res , vt Paludanas , Bonauentura , Richacdas * 
Caietanus , Durandus , Alcnfls , Petrus Sotus, 
Vcga&alij , quos refect Suatcz fupra ; cx Kc- 
cenrioribus ver6 Lugo hac difput. y Hurtadus 
dilput. 2. dihScultate i. Vafqucz Tanncruj, & 
omncs cqmmunitcr : ncque opcrx prctiuro eft vui* tnh- 
in cis citandis immotari. Huius probaiio non mr.tt [utt* 
eft ade6 facilis, vidco cnim communitct faadeii s "'t ,m, * % 
cx eo loco i. loannis 3. Qui nendiligtt , mtntt 
in mtrte. Mihi tamen v.,ldc duta videtut ha-c 
ptobatto ctcnitn tllc locusmilla.n facic diflin- 
dionem intcr remiilioncm cxtra Sacramentum 
cV intra Sacramentum, ied vniucrfalitet omnino 
vidciur loqui. Cettum cft autcm, (altem intta 
Sactmentum , hominem flne charicatc iufttfi- 
cari;Ctgo ex co loco nihil pcnitus colligtipoteft, rtT 
rnaximc cum illa fentcntia prolata fic a Ioanne 
infua Epiftolapoft Sacramentum Confeflionis 
inftttatum : vnde puto eum non dc dilcctione, 
vt cft difpofitio ad remtflionem peccatotum , 



'9 

Std intjfiui} 



loctttim , (cd voiuifTe dicere , illum qui odit 



emm pct 

tupponicur ab ominbus apprchcdi vt bonus , 
pulcher,omnipotens, xternus, fapiens, &c qui 
cotiteprus faciie poilu.it cxcitare amotcm fui. 
At bonit.iSobcdientix Acrcligionis cft ita puic 
putc moralis , Sc inipfls folis actibus voluntatis 
ir.,.". dtiHculter , prxfertira a rudtoribus , ap- 
prchendaior,Sc vctoaJhuciamapprebenfa non 
ita facilc moueat aJ amorem fui. Fatcor, qaia 
in amore obdientix , iuftitix , religionis , 6cc. 
ipla petfona amans eft ohicclum fotmalc,cui' 
illa bonitas optatutf vt in (iipetioribus dixi ,* ) in 
amorc auccm Dei nullo modo homo (ie amat ; 
fatcot inquam cx hac parte faciii6s hominem 
excitari; quia tamen illud bonum morale reper- 
tum in cultu Det eft valde a noflris fcnlibus 

alienum , & minusaprchertfibile a nobis qnam fratrem eo ipfo.cflc in peecato , tl autcm (Jui 
bonitas Dei, adhuc habcr locum mca obicctio, non tliHgit inccIlexilTe de amorc implicito , qui 
quod f.ictliQs forte fic odilfe peccatum , qnia* reperitur ineo homine,qui alteri non facitquas 
D- um fuminc bonom offcndi,quam quia contta fibi non vuit:eo enirn ipfo dici ftto modo po- 
rcligionis honeftatem mihi bonam moraittet fc- teft diligere aiterum ficut Sc fe. Sccundo potefl 
ci,aut cer<e cquc diffidlciac proindc non reddi- fuadcri ex Lucx 7. vbt Chriftus ait dc Magda- 
tur per hoc facilior conuerfio. Denique', fi hxc lena ; Remiituntur ei fecaiu mult* , quonUm 
tatio de f.icilitace haberct locitm , ccttc maxime dilexit multum. C«i *utem mintu dimitiitur , /"* 
, dcberct probare dolorem de peccatis ob pcenat minui dUieit. Ad quem locum multi Patres cx- * 4,/ * r " 
inferni, vcl ob fpcm prxmiorum fufBcctc ; quia ptefse requirunt chatitatero pto vcra Prrnttentia 
hifoli duoadus videntur ctTe.qai ftnc tanta dif- Auguftimfs aatcm vatiis in locis, vti I b dc Ve- 
fictiltatepolTuntfieri. Cfiftet etgonihil cflc quod ra Sc falfa Pcenitcntia cap. 9. Sc 17.Sc Sstmo- 

ne 7. de Tcmpore , Sc lb. x. Co.nta Crcfco- 
niuroju ti. Sc alibi exptefse docct.ftne charita- 
tc numquam cfle veram Paiiitcntiam. Hac ta- 
men loca habent camdem difiicultatcm, qn.un 
immediatcante infinuaui ; n.im cum vniuctl lu 
fint,maximc quz ex Augttfltno adfctuntut vti. 

t 4 tut 



rcddat probabtlcm fentcntiam doccntem, moti- 
uum rcligtonis, aut vllum aliud ptztet chatita- 
tera^fle (ufriciens ad iuftificationcm extra Sacta- 
menium;pcr quod tamcn non audcremcam fen- 
tcntiam dicetc ertoncam,quc a multis viiis do- 
1 s,vt vidimus, uaditur. 



5 



6 Rod. de Arriaga Tradtatus De Tcenltentia wrtut 

rurenim illeeo vetbo numiju.im, videnturplane turn illum habere intentionem abfoluendi.-quo 



nimiura probare , fcilicet , ncquc intra Sacra 
meiuum Pcenirentix poffc obtineri venlam fine 
chatitate : id quod apertc falfum cft. Vrgctur 
autem hxc difbcultas cx eo , qu6d in Lege gra- 
rix poft inftitutum Sactamentum Ptrnitcniix 
ordinarii vii , & quc dircctc eft fub ptxccpto 
in ordine ad rcmiflionero pcccatotum, eft ipfum 
Sacramentum nam de contritione nullum eft 
prxccptum nifi peraccidcns,cjuandonon potcft 



eiafolcbat frequcntcr diccrc , Nihil cllc tnxter utm / f * 
contntioncm quod animx petfcctam quirtemcV ttt „ttm 



fenfu etinm Bcatus noftcr Pater.Franci fcui Bor- 

Sttm efmtrttip 
(rcu- 

JRf*f fn 

fccuritatem panat. Nam Iiccr ctiam de ipfo do- •»*. 
lore contntionis pofljt dubitari , vtrum fit fu- 
pernaruralis, &c. hxcr. mcn dubttatio eft mini- 
roa qux effc potcft.cV qux in hac via tolli non 
potcft : prxterea tota quanta ea cft , includituc 
ctiam in Sacratnento Poenitentix,nam& ibi du- 



10 



quis habete copiaro Confcllarij:curoqnc Sacta- bitatc poffum^tn babeam fnfhcicntcm atnitio- 

mentum non rcquirat contritionc,feu amorem nem. Et prxrerca fum illa alia duo capita ,de 

Dei ,fcd pro eo fufttciat amitio; profedto clarc qjibus potcft dubitari, fctlicet dc Otdinc facer- 

concluditur , ordinarium modum cV pcr fe rc- dotali, & dc intentionc abiblucndi : nihtl crgo 

rnitrcndi peccau in Lege gratiz t non exigere Augutijnus ncc pro nobis nec.. comra nos ibi 

eam contfitionem.-q«toroodo ctgo illx lo^utio- docuir. 

nes Pattum , qux vniuerfalitet cam requirunr, Srcundus locus ex libro 1. qontra Crcfco- 

poterunt vcrificari/Si modus obtinendi vcniam nium cap.ti. Tomo 7. ttiam non vrg t ,• quia 

perconfcflioncm cflct invnoautalietocafuex- pocius ibi admitcit mundari hnmines facrifido 

traordinario ; 8t pcr accidens poffet fortcdici , cordis con.ritt, mimdari cl.cmofynis, mundari 

patres locutos de eo quod per fe requiritur,& Sc charitate,*dum vcr6 ft..t:m addit , {Jm 4 fi dt- 

cafum confcffionis cllc exceptionem extraordi- Jit, omriafrutra fiuut, iamjton ?git ad tcm no- 



nariam a rcgula,-qitam exccpttonem tlli non con- 
fidetarunt:at iii c contrario confcflio ftt pcr 
fc requifita, vt dixi , non poteft proft&6 intcl- 
ltgi pet modum exccptionisi regula gcncrali,- 
ac proindc ca ioca adhucrctinent gtaucm ditfi- 
cultitcm. 

fHlmti» tS- Ego quidrm quoad locum Chtifti Domini 
m ;U,xf*- diccrem , tlliim locutum tunc itixta difpolitio- 
trtStrifturs. n em co temporc rcquilitam pto itiftirkarione.- 
neque rnim runc adhuc crat Sacramentum con- 
/clTionis inft*.tutum.m»lt6 miniis promuJt-atum 
fufficicntcr -, ac proindc re&iflitTtcChriftus di- 
xit; Cui minui dimittur , minut diligit, hoc cft , 
Ei qui nihit diligit,nihil dimiiritur, pct quod 
tamcn non dixit quideffet dcindc futurtim ne- 
ceffarium i>oft Sacramcnti Ptrnitentix inftitu- 
lioncm. Vndc iudico locum illum ctiam pro- 
bare, hoc tcmpotc neceffatiam cffe chatitatcm, 
fi loquamur cxtra Sactamenti m;qtti.i hor abla- 
to manet idem modus requifittis pro iuftifica. 
tione qui tunc ctat • ergo ille locns fic cxpli- 
catus optimc inducitut pro noftra fcntcmia. 
Sccund6 circa Auguftinum & Patres aliqnos 
Trtbatmr tx p orta rjjj jpf OJ n on diftinx ffe quxftiones 
has , aut certc fuiffe in ea opimone , qo6d ct- 
iam tequitatut conttitio intta Sacramentum: vt 
de faftoaiiqui ScholafticiTheologi etiam poft 
definitionem Tridentini dicunt effencceffatiam 
faltem per fc , nifi bona frdes cxcufet; quid er- 
go mirum fi aliqui Patres anteeam declaratio. 
nem id infinuanerint?vnde ex hoc capite loca illa 
Pattum non poffnnt, indud prp noftra fententia 
Circa quos tamen dici poteft vlterius.cos lc- 
it cutos de iuftificatione prout vniuerfalitcr fit abs 
trahcndo a Irge gracix & lcgc antiqua ; item 
prout fit inLege gratix gcneialiter tam a Cate- 
chtimcnis quam 3 baptizatis , & in cafibus , in 
quibus non cft copia Confcirarij. 



btttyfttl ntm 

tffitttiltr. 



ftram: folum enim agit de chatnate in ptoxl- 
mum tc de vnione ndclttim intcr fe : tbi enitn 
coiitra Donatiftas fe ab Ecclcfia fcparantcsdif- 
putar, idc6 immediate addit hxc vetba.quibus 
condudit tlhid caput ; Pndemtrito creduntur, 
tjui extrtt Ecclefiam Baptifmum receperum , 
non hnbeie Spi itnm Stuiflum , uifi cum ipfi 
Ecclefu in vin ulo y.t u per cotinexitnem cm- 
littttii mdhttrefcunt . Vides hunc locum minus 
bcnc addud ad p tictuni de contrttione & 
amorc Dci ftipcr omnia. 

Tcrtiits locus cft ex libro de vera & faha Ptr- 
nircntia cap. 9. & 17. vbi ait : Pttnittniimm 
ccrtmm non fmcit nifi amor Dei & odium pecctui. 
fitc tamen locus coincidit cum illo ex Sermo- 
ne 7. dc Tcmpore , dcquo nos pati!6 ante, qui 
prxterei non cft ad qtixft-onem pr-rfrntcm cx 
varijs capiubtis ; Prim6, quiain eo ditius Au- 
uftinusag t etiam dr Pcenitcntia intra c6n- 
flionis Sacramentiiroinam ponit etiam exem- 
plum in eo qui confTtetut propter vanitatcm , 
6c vt ab homimbus iudicetur deuottts : cettum 
autem eft intta Sacramcntum Prrnitentix non 
effe necetfarium amorrm Pei.Secund6 > diaus 
Augnftinus ibi vult maximeoftendere , non de. 
'bere hominem defcrcte peccata , c6 prxcisc 
qu6d timea* dcprchcndi in iltis ,& eoanimo , 
vt li periculum non fit , quod fit deprchcn- 
dendus,non curcr peccarc:Teitt6 oftcndit dc- 
bere Pccuitentiam pianc effe vnitietfalem , non 
exdpientcm vllum omnino peccaturo .- Quart6 
ait nott dcbcte hominem ftatim poft Pcenitcn- 
tiam rediread peccata : Quinr6 , eam non cffe 
• diffcrendam ad finem vitx.agitq ic vniucifaliter, 
de omni Chriftiano in fine vitx agente Pcenitcn 
tiam r vbi ncceffatib debuit fupponete multos, 
& maioti quidem ex partc Chriftianos , eam 
agere intta Sacramentum.-non pottii» crgo tunc 



Qnart6 denique, vt diligentius examinemus vt neceffaiium requirere eura amorero Dei fu 

ea loca, qux communitei adfcruntur ,dico ali- per omnia. 

qita ex illis non effe ad rem prcfentem,vt dum Quattus locus fumitur ex lib xi.de Ciui- 

Auguft nns Scrm0ne7.de Teroporesflit : Pcrni- tate Dei cap.x7.vbi ait : Nifi dcfifimnt ipeeca- 

trtttimm certam non fmcit ttifiodium ptccatitfr tit fitu habendo cbaritattm , qua non agit ptr- 

amor Dff.Locas enim hic fjctlem habci cxpli- peram , nihil eu prodeffe pottjt. Vcrura hic lo- 

cationem ,- nam in*eo loquttur Attguftiniis de cus nullo modo qft ad rcm prxfentcm, quia ibi 



ccrtitodine;merit6 autem dtciinr cam a tolis il 
lis adibus cauffart. Nam de confcflione dubi- 
tari potcft, tum quia nan cft cettum illuro qui 
abfoluiteffe SacflttiotctTi, tum quia non cfl cer- 



de charitatc in proximos agit , vnh cnim pro- 
bare eleemofynis folis non rcdemi pcccata, fcd 
debere hommem dcfcrerc ornnia ptccata, & in 
racltus vitam cmcndare,inaximc autcm amando 

proximuro 



»5 



■ 



.DiCp.t.Jri ad iuftif.obt.extra Sacrfif.a.a#.cj.n./it CharSc^.4. 

proximum ncot felpfum. Secundo > in eo loco ' ' - 



rniucrfaliter agit pro omni cafu fiue intra Sacra- 
mcntum.fiuc cxtra illud , nc proindc non poteft 
cflTc pro prxfenti fententia: ex quibuscondndo, 
nullo modo conuinci eam, ncc quidcm ptoba- 
biliter eis teftimoniis. 
Ofrtmifr Vniccergo illacft probancfa ex Tridcnrino 
vmiti§*TrU Scflfone i^. cap. 4. vbi contritiont , qux eft 
4t»im* c*n- c h tr j tJte formata, uibuit.qnod hominem Dco 
tmr / rcconcuictantc Sacramcnu fufccptionem adua- 
lem :«pro quo erfcctu , dum exprcisc pctit cum 
amorem, videtur foli ilti tribttcrc cam vim iufli- 
ficandi extta Sacramenium. Ncc pQtcft te- 
fpondcri, Conciliumibi nomine chariucis in- 
tcllexiile ipfam gratiam habitualem , feu ibfum 
habitum charitaus : etcnim ibt agit de difpofi- 
tione cx parte hominis ad ipfam gtatiam, I uad 
iuftificacioncm : habitus auccm ipfe gracix Sc 
charitatis non difponit ad f , ant a ] it.ftificaiio- 
: nrm.cum fitipfa fotmalis iuftifi catio & fandti- 
• 6catio:uit f.-.ltcm (i diftingnatur a gratia,infun- 
datur com h . : eigo neceitati6 dcbuit 

agere non de habitu,fcd de actu charitatis. Con- 
finnatiir l'riu-6 manifcftc : nam iuftificationem 
tribtut ei conrritioni , quatenusincluJit votum 
confrflionis : ai habitus ipfc granx vel charita- 
tis non poceft vllo rnodo diciincludcre votum 
confcffionis : ea enirn inclufio dcbtt ncceffati6 
intclligi de aftn.qui poteft cifeformale aut vir- 
tuale propofitum alicuius rci. SecunJ6 , ftatim 
Conciliuin conJiftngutt cam chariratcm fcu 
contritioncm pcrfect rai a contritione imperfe- 
£fci, f c u ab attritione, qt-x coocipitur cx timo- 
tepccnarum, &c. Sc dequa dicit,qu6d fufttciac 
fulum irura Sacramcmurti ; crgo cgit de actu 
charitacis habcnte nobilius otpctferliiis rooti- 
tium, quim habeat attritio ; non crgu de h.ibi- 
111,17 d dc aclu locutum eft , cV prxtcrca oftendit 
omncm alium adtum habcntcm motuium infe- 
rius , quale eft turpitudo ipla peccatt , in qua 
nece(Tati6 includitur motiuum irteligionic , in- 
obedicntix. Scc. ( omnia enim hxc (unttorpi- 
tudo prccati) illum inquam actuni habentcm u- 
lc motiuum non fufriccte ad iuftt6candun>: duo 
ctgbcoloco clarc dc6nit Conciliurh , Je per 
actu.n cx inotiuo charitatis obtineri 'iiftifica- 
tionem extra Sacumentum , Sc per alios in- 
f iioti, motiui noti nifi intfa idem Sacramen- 
tum. 

Dcniquc Conciiium ibi non agere dcchari- 
tate habituaii , fed de actuali , indc manifeftc) 
conftat nam fi nomine «chatiutis , qua dicit 
per6ci contiitionem , feu fbrmari , intelligerct 
ipfam gratiam fcu charintem habiroalem , qux 
iam fuiiponit gtatiam:nihil ptofcdto aliud tunc 
definiuifict , quam quod contiitio , quando • ft 
conmncta cum gratia , eft conitincaa cum gra- 
tia : hxc autcm de6nitio vti plane eft idcntica, 
ita ridicula Sc indigna Concilio'; poiTctque 
eodcm omnino modo applicari ad contritio- 
ncm imperfcctaro, im6 ad qucrncum.jMe actum 
natura|cm,quia hic.qiundo eft contunctus cum 
gratia habituali , fcu cum charitate babicuali, 
etiam iuftiHcat ; Sc fane quando atcritio imper- 
fcfta iungitur cum Sacramcnto , iungi-nt cura 
gratia habituali, Sc conleqiu-nter luftincat non 
tamcn Concilium ideo etiarh intra Sactamcn- 
turo vocat illaro contntionem pcifcftaro : non 
«go pctfcdlioucm illtus dcfumKab habitu,fed 
a ruotiuo acftus. 



S E C T I O IV. - 

Occurritwr cnidam obicclioni » & a» altun- 
dcfrobtri fofstt nnjlrn femtentis, 

jfj^Klces: hic locus videtur nimis raultum 
probare j nam ftipponit ibi Conciliura, 
ipfam conttitionem pcrfectam poire al quando v ,,T«c*»rf- 
eife chariute formatam , aiiquando vcio non: • /y Triiint, 
id cntm manifcftc denount ca vcrba , etfi con- 
tritiontm hant nlnjUMtio chtmt.it; pcrfetlatn 
eflh contingmc. dcmus etgo carn noneflV chari- 
tate foimatam, rogo.Eritnc tunc djfpoilno fuffi- 
cicns ad gratiam an non.'Si non cft , crgo ab- 
folute verum ent, qu6d coniritio, etiamfi /It 
pfirfecta , Sc diurr'a ab atttitionc , non tan.cn 
fufBciatad iuftificandum extra Sacrametitutn. 
Hoc autcm planc vidctur crtc conrra ommum 
fcnfum nam omnes finc Jiftinclionc dicunt 
veram contritioncm clfe fnfticicntcra ad gr»- 
tiam.Qn6J li ide6 tefpondcatur.caro ctiam tunc 
iu(H6caie co ipfovidctur diccndum, Concilinm 
gratis rcquifiiire, eam cifc foimatam chatitate 
ad hoc vt iufti6cet. Vigctur hxc difKcultasj 
nara Conciiiom planc vidctur diftinxiftc con- 
trttioncm abattiitionc impetfccta in motiuo ip- 
fins attiittonis ( vt cx vctbts feqtient J>. con- 
ftar.f Rogo, trgo, quod fit motiuum illius con- 
ttitionis pvrfectx, quando noncft chaiitate feu 
amore Dci fbrmata.' 6 enim fii Dcus ipfc ,iam 
vidcrur omnino fufriccrc aJ iulbficandurr, prx- 
tetquam qtiod non pot<ft intelligi facile,quo- 
modo Deus ipfe firmot iuum inttinfccum adtus, 
8c tamen pcr illum non attingatur ; ft autrm at- 
tingitur, dchet atfingi per amorcm, feu pcr cha- 
firatcm ; crgo non potciit tcpctiti cacontiitio 
nifi lit charitate fotmata ; cums oppofifuin ibt 
doccre vidctur Concilium. Qn_6d fi propterea 
dicaturmotiutim illius contii.ionts clfe aiiquid 
aliud a Dco dilUnctnm ,• ptofcdt6 norr- video 
quodillud fit, nifi veltimor pccnaruni, vcl fpes 
glocix; vel quia peccatum eft in fe malum, qua- 
tenus eft contra iulittiam, aut religionem , aut 
contra Deum ; hoc autcm totum eft ipfa turpi- 
tudo pcccati: iam enim diximus fupri , ctiamfi 
peccatum odio habeatur , quatcnus cft offcrfG 
contra Deum, poffc umen totum boc ficti prx- 
cifc confidcraudo maliriam feu turpitudinem 
peccaii, qux confiftic m illa oppoficionc curn 
Deo: hxc autcm omnia motiua funtqux Con- 
cilium ibi atlignac pto attticione impcrfc&a; 
quomodoergo polTumus faluare eam do&tinam 
Concili}? 

Ide6 fortaffe qtiis dicerct, duobus modis pof- 
fe eam conttitinnem tcperiti; Prim6 , tt vnicus 
Ircactus.qui dctcftetur peccacum, & amcc Deum 
Sectind6 , vt finc duo aclus -, vnus qui fi ium 
amet Deum, alter qui dcteftecur peccatum eciam 
amando DeunV vc motiuum eius odi). Hoc po- 
fito refponderi poiTct , Concilium pio iuftifica- 
cionc rcquiliuifle non folum cum adtum , quo 
peccatum deteftarer ob Dcum amaturn , fcd vc 
fint duo actus; vnus folius arootis , alter amoris 
St odij peccatt Hxc tamcn tefponfio paticut eam 
dihScultatem , quam paul6 ante tctigi , quiaille 
vnicusactus eiiec perfcc^ifiima contritio; & ca- 
mcn non fufficcrec ad iuftificautlucn extra Sa- 
cramcntum, iuxta Conciliuro ,-efto eifct verifjt- 
nu chatitas > hoc autcin cft conua coromunem 

ftf* / 



1« 




5 8 Ro d. d e Arr i a g a Tra&atus Dc Tamitcntia virtufc. 



»7 



18 

-»l*ltur. 



fcrc omnium (ententiam. Deindc, fi femcl ille 
a&us cfl chariutis ,-non (cio quare Concilium 

requir.it atteruin a3tum,rtiam chariuiis,quo in- 

fbrmctur. 

Idc6 Secund6 aliquis rcfpondcret , Conci- 
liu.Ti nomine contritionis , quam dicit aliquan- 
do contingere c(Te charitate formaum.intellc- 
xiire non contritionem perfc6um,fed quemcun- 
que dolorera de peccatis , quem eo ipfo qudd 
accedat adus charitatis,iam vocat contntionem 
perfc&ara. v.g. dolet quis de peccato ob timo- 
tem pccriarum.hicaQus, fi confiderctur (ccun- 
dum fc provt abftrahit abco quod coniungator 
cum alto a&u ainoris Dci fuper omnia vel ab co 
quod lit folus etit conttitto abftrahem ab im- 
peifcdtt.&c perfccU.fi confidcrctur vt folus.crit 
impeifectt,-fi fimul cum araore.dicetur contrt- 
tio , fufbcict ad iuftificandura * nullum aotem 
a&um biberi pofle, qui,fi abftrahat abamore, 
fit conrritio pctfeou Refponfio h.ec ex vna 
parte vidctnr faris conformis ipfi Trid.ntino, 
qnu eo cap. 4. in vcrbis imraediate antc illa, 
dc quib.it agimus , uullutn prorfiis monuura 
in particulan pofuit ptoeacomritione,fcd illam 
omnino acccpit gencticc, poftca vct6 illam vi- 
detut diftinxitfe in easduas fpecics, vnam qux 
fit chatitarc fbrmata , quam vocanit contritio- 
ncm pcrfcdttm, altcram, quara atttitioncm di- 
xtr.quibus infinoauit nullum alinm dolorcm vo 
cari pofle contritionem, nifi illum qui cft con- 
iun&us cum charitatc,- cx alia ver6 partc , quia 
(vt paulo antc infinuaui ) Concilium ex ipfis 
niotiuis dtftmguit attritionem a contritionc pcr- 
fccU.vt illa v.-rba oftendunt.-£.t verb contritio 
imperfeU*, qut attritio dirimr cjuotii.im , vel ex 
tnrpitudinu ptccati confidtr*tiont,vcl ex gthtn- 
n* & pccn*r*m metu commnniter concipitHr,tcc. 
manifcftc infinuare videtur , conttitionem per- 
fccttm , etiamillam qoam chatitatc foimatara 
efic contingit , habere aliud inaius & nobilius 
motiuum alioquiti folum dcbuifset dicere; Eam 
vcr6 atttitioncro , qux cft fine charitate , £cc. 
ergo iuxra Conciltum dhicifius intcr duos eos 
a&usnon defumitut ptxcisc cx eo , qu6dvnus 
firconitm&uscum charitate, altcr non ,fcd ex 
tntrinfccis motiuis : ac prciude rcJit tota drli- 
cultas fupra pofita , quale lcilicet fit motiuum 
illud comritionis petfe&x; & quomodoadhuc 
pra-ter hoc motiuum exigat alium a&um di- 
ftinctum chatitatis. Hxc difficulus etfi a pau- 
cis moucatur,fatis grauis videtur. 

Rcfpondendum illi eft.Tridentinum dtim vti- 
tur illo verbo ctntingm , nor> velle fignificare 
eam contingentiam phyficam quam habct fub- 
iectum, vt idcm numcto mancns iaro fit album 
v.g.iam nigturo , iara calidura , iam frigidum; 
idcoquc ncquaquam ex hoc loco inferri, Eara- 
dcm nuraero contiitionem pofse efsc iam chari- 
tate formatam,iam non formatamjcx quo capi- 
re tota ferc difhcultas eius loci defumcbatur. 
Agit ergo ibi Ttidentinum de contritione in 
gcncre:5c ficut pofsumus dicere,aniraali contin- 
gcre efse utionalctquia animal vt fic potcft efse 
non ratjonale:per quod tamcn non denotamus 
huic numero animalitati efse accidenulem ra- 
tionalitatem : iu Concilium dixit contritioni vt 
fic contingere, qu6d fit charitate formata : hoc 
eft , contritionem vt fic aliquando contrahi per 
doforera ex motiuo chatiutis,ita tamcn vt non 
fint ibi duo aclus , fed vnus:eamdem ver6 con- 
ttitioncm lccnndum rationcm gencricam ali- 



quando contrahi ad aliuro dolnrem qui Gt cx 

alio rootiuo inferiori.Vnde concludo, nccCon- 
cilium dixiiTe pofle eile aliquam Conrritioncm 
perfccttm non formatam charitntctnec indc fc- 
qiii.contntionem non diffcttc ab attritione ef- 
fentialitct tn ipfis motiuismec denique efle ne- 
celfatiura vtcoiittitio iuftifions indud.it duos 
adtus. Vnde infcttur(quod dircclc hiv intende- 
bamus JNon polTe cfle contntioncm propriam, 
qux non fit ex motiuo chatiutis . ac ptoinde 
non fufficcre vllum alium dolorem cx mfetiuis 
iniuftitix.inobediemix aut irreligiotiis pro (uf- 
ficienti peccati dcteftationc ad iuftitiam cxtra 
Sacramenruro Pceoitentix. 

Circa alteratp partcm tituli fcc>ionis,Vtrum 19 
aliundc poflit probari noftra fcntentia, Catdi- $u*mf4a»U' 
nalis Luoo fupra n.it. eam add.icit contmien- **** 

b , 1 b if nrflrmm Jtm~ 

nam , quod per peccatum mortale cxpcllttut t , m ,i mm 

charitas vnde infctt , Dcbtitfse requiti ad cius k mt , utf. 

chariutts rcftiturioncm aliquam ac.tum contri- 

tionts,fcu chariutis : ficut cniin Fides.qux per 

hxrcfim cxpcllitur, non rcftiiuitor mfi pcr ttli- 

qocm aclum Fidci ,<5c fpcs non reftituitur ntfi 

cxcrccatur aliquis adtus fpci *: ita dcbcmus de St j rtiititmt 

charitate difcuttere. Hxc congrucntia tiiplici Pnm), 

ex capiie minus mihi placet; Prim6,quia fi bo- 

na dfc:, dcbcrct ctiam probarc intra Sacramen- 

tumrcquircndam conttitionem pctfcclan,; quia s t tmn.l*. 

ctiam|tunc recupcratttr charitas , quxexpulfa 

fucrat per pcccatum moitalc. Secundo , quia 

miuus bon.-im adducit inftantiam : etcnim cfto 

quisamififlet Ipri habitum per adluro deipcra- 

tionis,ad conuerfioncm tamcn non tcqtiiritur in 

rigorc vllus aclus fpei , fi cnim per artrtriouem 

cx timore prrnarum tntcrni , efto non elicerec 

ac\am fpci pofitiue , fed pcr Fidem credcrcr (e 

pofle iuftificari, confitcretur tamcn , vcre rcci- 

perct habitum fpei : . rgo etiamfi per peccatum 

adhuc dircdte oppofituro charitati cxpuliflet 

quis chatiutem , non urocn idc6 ncceflom cft 

ad rccipiendam camdcro charitatem habitualcm 

elicere aclum charitatit.ldem ieft in aliis omnj- 

bus .ta bus «liattim virtutum , nam qtii pcr 

adum . 1 1 1 < ttc oppofitum caftitati expulit habi- 

tum caftitatis , non ide6 ad recipiendum illum 

habitum dcbet habcre aclum caftitatis. Pofut 

pau!6 antc nduertcnter inftantiam <n aclu artri- 

tionis ex timore pxnarum intra Sacramentnm, 

quia fimilitudo huius Ai.&otis de cis habitibus 

Ftdci <5c fpei videtut efle vniucrfalis pro omni 

receptionc eorum,habituum fiue ea tntra Sacra» 

inentum,fiuc cxtra illud contingat:alioquin ea 

noftra inftantia non habcret nouam rationem 

impnguationis diftincum ab ea quam piimo 

loco pofui: fi ver6abfolutc id volomus impu- 

gnare.poiliimus vti ea dodtinaquaro dixi alibi 

efle valdc ptobabilem «fciliccr pofte hominem 

fine vllo aciu fpei pct folum amorem Dc fupcr 

omnia iuftificari .« quo cafu eriam finc vllo a<ftu T" 1 '*- 

fpei reftitueretur habitus ipfe fpei:ctgo inftan- 

tia ab his allau non cft bona.Tcrti6:nam quan- 

documqttc homo iuftificatur fiuc m Sacramen- 

to, fiue extra illud, etiam rccipit aliarum vinu- 

tum habitus.-& tainen nnn cxiguntur a<ftus alia- 

rum virtiitum.-ctgo. 

Hanc obicdtioncm tctigit hic Autor , eique 
refpondet negando confequcntiaro : quia per \° 
adum diledionis difponitur homo ad habitum R 'f 1 "* 
charitatis , qui proptet fuan> pcifeftionem con- 
tinct vitiualitci cV rn imnter aliaium vittuitim 
pctfcC^ioncm quas.fccum affctt : quando vcr6 

cxcrcct 



Di(p.6. An ad iufitf obtextr* Sacrfufa.aet.a.nfit CW.Seft 

C\crrrr .n_.mi mII^j ■■ .... . 11 



Stlmitnr. 
Prim). 



tttnn.ti. 



'__ ,! 



excrcctaaum rcligionisaat obedicntix , nihil 
exctcet, in quo contineatur adhis charitatis vir- 
tualitef.Hrc tamen tcfponfio nullo modo fatis- 
facir. Prip.6, quia iam deftruit inftaniiam.qoam 
attulerat de afto fpei , qucm dixit e(Tc necelTr- 
f ium ad rcftitutioncm habitos fpei : etenim ct- 
iam habitos charitat.s cominct cmincntcr habi- 
tum fp c i non minus qium habitum caftttatis ; 
ergo ficutobeam contincntiam non cft neceffum 
m ioftjficationc inicrucnire af>_ru caftitatis , ad. 
"cipiendum habitum caftiiaiis.ua non eiitne- 
cciTarium intcruenire ac"tum fpci ad rccipicn- 
dum habirum fpei;cum tamen cx hacncceifitate 
probarum fit debereinrcrucnirc adlum charita- 
«is, ficit interiiei.it adhisfpci. ContraSccundo, 
quia fi habitus chatttatis diftinguatur a gratia 
( vt fcntircommunis fcntenria , qux faJtcni pro 
hac quxt.ione admittenda cft-,ncquc cnim vcri- 
«as hrc , qu6J rcqiiiratnra^us contritioniscx- 
tr# Saaauicnium .pcndct ab co puncio con- 
trowffa d c d:ftin& one habiws chat.tatis a 
qutiaj ; profctl . hihitus charitatis ctli nobiliot 
fit quam alij h .bitus , non ramen cos continet 
emincntcr propric .qtiia ncque illos ncque co- 
rum a&us potcft producctc. Qu 0 d enim ille 
qui diligit Dcttm fupct omnia , tcncatur data 
neccflitaie & occifione, in q ia obligcnt prx- 
crpta aliotum .lftunm, cos exetccte , non pro- 
bat continentiam corum in amorc. Nam eo 
fcnfu ctia.n ipfe jmnr chatitatis continctur in 
aclu obcdientiTjqui cnim vult bonum obcdien- 
tir qul tale.unctui, fi vtgcat prxceptum aman- 
di Dctim fupejr omnia , iilum amarc : «c idcm 
did porcft dc qu l.bct vittutc habcntc motiuum 
vnincrfale, r*rionc cnius excludat omne pccca- 
tum ; vd eft affe&us bcatirudinis , timor pccna- 
n»m infcrni, virros Inftitix, ipfaeriam Pceniren- 
fa vt ainans bonum pacis cum Dco ; hx cnim 
omncs obligint homincm dum exiftnntad ha- 
beudos qtin.cumquc cx acTibus aliarum virtn- 
tum.qui funt liib prxccpto ,ctiam ipfum adhim 
charitaris ; ergocx ca ohligationcnulla infcrtur 
continentia. aTiorom hibituom in habitu chari- 
tatis mngis quiin hfria. in habito obcdientix , 
crgo non affign.tturadhucdifparitas inter aAom 
charitatis & aliosairu?. 

Q^rtrto deniquc ca congrucntia abfblutc reii- 
ciror ; nain homo per pcccatum non opponirur 



5- 



59 



"faVtlfJ**' ^ irCc *e charitati Dei roagis quam obedicritir.re 
ligioni. bono paciscum Dco tc aliisvirttitibus; 
ac proindc non magis dire&e cxpcllit habitum 
charitatis quam habitum virtutura earurrt; quas 
omncs idc6 expcllit , quia illi peiident in fuo 
connarorali cfTc a graria, qux pcr pcccatum cx- 
pellirurjvnde fi habitus hi omnes poftcnt natu- 
ralircr confcruari fine gratia , omnes mancrcnt, 
etiam ipfe habitus charitatis: ii crgo non magis 
dirctftc per peccatum expellitut habiras charitatis 
quam alij aftlgnati.cnr quxfo vt rcftituantur om- 
nes hi , inagis debet interucnirc a&us charitatis 
quam cereramm virwram.Videsergo congruen- 
tiam illam ex multis capit.bus di ficerc. 

Htlitr e»m- Potcft crgo alia magis probabilis adrcrri , 
*** cu,n P cccltl,m niorrale fit maximum ma- 

tU. '"' lom Dci , & cx partc ipfius hominis fumma Dei 
iniuria & oftenia , pro qoa ho - o ipfe ctfi in- 
finitos adras bonos efficeret , non poftet Gtis- 
faceic ;ac ptoinde venia , qux illi oifertor, lit 
maxiroum Dci bencficium,valdc fitrationi con- 
forme , vt fub eo oncre ei illa conccdatur , vt 
faltcm cfficiat horoo nobilidlmum a&\ita in fpe> 



cie qucm poteftjqualis eft amor Qei f.iper om- 
nia. N quc conrra hanc cotigrucntiam f qnam 
ctiam Lugo fupri attulit.eftque coramnnis ) oh- 
cft qnod intta Sacranici.tum Pcenitemix non - 
rcqutratur talif amor. Eienim in Sactammto 
Chhftus voluit liogularcm adhuc fuuorem f». 
cerc pro Legc gtatix. qui n u n fblt ncque in Le- 
ge naturx.ncquc in fcripn fuauiorera reddcndo 
luftificationcm ob mctna fua qtix in co Sacra- 
mentoincIu Juntur ; vnde ex ea ipfa r-uionabili 
obligatione , qu 0 d homo dcbcrct Dco offcrrc 
nobiliffimumatftum quem cffitctc potcft , pct 
auxilium gratix voluit Chriftus aliquid rcmit- 
tere extgcndo prxcisc arritionero. Fortaflis ct- 
iam , quia ca maior fjcihtas obtinendi vcniam 
pei attritioncm valdc compcniatut ex oblfga- 
tioncdctcgcndi omnia fua ftcccata alren hommi 
in Sact,amcnto, qux res cft vrcumqtic djmcili*^ • 
Pater Vafquc/. hanc concUifioncmmobatct, co " t u£ „,1 
qu6d aclus conttitionis fit fbfma fanaificans , tiinr. 
ac pioindc fufhciat pro cxpcllcndo pecc. to.Hrc 
tamcn ptobatio & nitiior fasfo prmcipio ( de 
qoo nos alibi ( & eo adrniifo adhuc non cft ad- 
cquata; nam licet probct benc fufficcrc contri- 
tionetn,non tamcu probat ahos a&us cx inferio- 
ribus motiuis non fufticere faltcm cx» acccpta. 
tione Del. Concludo ergo , non eftc quxren- 
dam aliam probationem qoam ex Tridemino , 
adijnda cuiigtuenria paulo ante explicata. 



S E C T I O V. 

Magis dteUratNr htc *£Ihs *d in °:f ,t:: - 
nem extra SturamentHm nece{fnrins:vbi, 
An nmor Dei ftftr emnia im^eratns 

tbinferiori *virtutc,[uffici»t nd cam 

Jlificationem. 



5» 



3S? i rCa primum fuppofita necefliTate cins rtnm 4/iW* 



_ 5-4 amori» qurri parcn.Vtrum ad cam infti- *'** cb ' rittr 
ficanonem nou fufficiat ilind odium p -ccati cx 'fjnfltff** 
alio motiuo infcriori , fiTolum fit i fufficiat u- 
men,qtiando im|Ktator rcflexc pcr actom chari- 
tatis* Aftirmant nonnuIli,ca maxime moti rario- 
ne quud putcnt le hoc modo cxpiicate redlc 
TrideTtrinum , dum vbi fupia ait conrfitionem 
chaticatc formatam ( id cft , vt hi intclligunt 
odium peccatl impcratum ab actu cHaritatil ) 
fifficcte extra Sarramenttim ad iuftificandtim. 
In hac q irftioi.e duo dobia inttolutintur; vnum 
cft , Vtru n ille dolor. cx motiuo infcriori , eo Aitritk emZ 
ipfo qu6d imperetur ab aclu charitatis , dici '"• fl< **"^*'_ 
poffit contritio perfccta necne. Hoc autcm dekfl vttm ^ 
dubiu-n ad modum loqucndi lpcd.it ? in quo itmiriti*. 
mihi negatina fententia magis placet, quia con- 
tritio perfcfTta in rationc talis diftcrt inttinfcc. 
ab impcrfcora contritione,(cti ab attritione, ta- 
tione motiui, vt dcduxi fufios paul6 fiipcrius { 
in cafu autem quxftionis dolor ille etiantfi fit 
imperatus.non habet tamen diueifum motiuum 
ab eo, quod haberct , fi non impctatctur ; quia 
per illud impcrium non mutatur vllo modo cius 
eircnti% ( vt in omnibus acJttbus impctaris ahbi 
docoi vniiietfalitcr ,cftque omnium !'ioc><>turu 
fcntcnria;'' non elt etu/> ille dolor vcra conttirio. 
Ncque fi dicatur illod odium narura fua pcnde- 
reab amorc , a quo impcrntui quidqtta < in I: 
infcrctur contta iio$;Ptim6, quiaaclus ille po- 

tuit 



ROD D E 



A R R i a g A Tra&atns Dt Paenitentia virtute. 



tuit etiam cowiaiuralilTiroe ficti line vllo irope- 
rio, ac ptoinde malc ea dcpcndentia IHi mbuc- 
tuf. Secundo qwia eft° nauita fua pendcat , non 
tamen proptctea intimfcce attingit nioiiuum 
eiiisamoctr, fed putc putc pct dcnominationem 
cxtrinfccam : id quodnon luth.it ad conftituan- 
dum illum ptoptiein ratione^erx concruionit 
de qua loquimur: nifi abutamur vocibus. 

Sccundus fcnfus, qui in ea quzftione inuol- 
uitur , eft , Vttuin complcxum illud ex duobus 
bis aftibus (fiac di.atur rigorofa conttitio , fine 
non , quod ad vocem , vt dixi, fpeflat) te ipfa 
iultificcc nccnc. In hoc autcra fenfu videtur 
plane ex vna pattcdicendum luftificare , vti iili 
Recciuiorcs doc.-nr, qtiia Sc eftverus dolor de 
peccatisfupet omroa^Sc chatitate formatus; ha- 
bct er"o qutdqnid Tridentinura exigit. Aliunde* 
vero contratium videtur ab eodem Tiidentino 
infinii.ni, cim enim conttitionem petfcuam di- 
ftinguat in momio ab attiitione, & Graul rcqui- 
rat ilUm contritumem chaiiuteinfoimari, vide- 
tur dttosaaus exig-re quotum vnus ex nobi- 
lioii motiuo fit contduo, altet fit charitatis in- 
formanseam conttitionem; ergo dolorex infe- 
rion motiuo, etiam coniunaos cum auuamo- 
ris, non fuftkut iuxta Tridenrinnm. 
H Pto huitis difficulutis intelligentia notandi 

funt varij fcnfur, in quibus tlla potcft trauari. 
Primns eft Aniiquis inuincibiluer oblitus te 
habere vllum morule ( cumtamen ic ipla ha- 
bcat )aract Dcnm Cipct omnia, iuftificctur eo 
ipfo. Secundus fenfus tft , Vttum fi tecotdctui 
pcccati motulit j>o(Ct amate Dcura fupei om- 
nia, Sc nullam tunc habcrcodium cxpreffiim dc 
eo peccaco.an ve<o tcncatur vi ciuiamotit do- 
lcre. Tcttitis fcnfos, An fi poflct tunc amoteflc 
fine doloic , fufticetct umen ad iuftificandutu. 
• Ex hisquxftionibcspcndet exacVi tefolutio to- 
tius difficuttatis quam propoiuimtis ■ nam fi 
iblus amoi ctiam finc dolorc iuftific.it, ptofea6 
a fimioii iuftificabit , fi ei fupeiaddacur alius 
a&us doloris de pecc-ito , ctiamli hic non fit 
fummus , fcu non lit cx (ummo motiuo , quia ea 
additionon tollit valotem pnorts amoris , im6 
atigct eius vircs : fi v>i6 dicatut amotillenon 
iufbhcare , faris J ffictlc ent tunc dcteiminatc, 
vtium doloi , qni ci dcbct add:, fit neccflati6 
futums e» endem motiuo chatiutis.an fufficiat 
exinfctioii vittutc. Omncs aurcra hi icnfiitpen. 
dcnt a feqiientibtis difpiitatiotitbui , in quibus 
dedaiandoin cft , cjuomodo auus chatitacis Dci 
8c conttitionis ad iuftificationcin fufficianc;ldco- 
'quc in cis decidcnttu. 
vin.m ttu- Circa fccnndam pirtcm in titulo piopofitam, 
nitituHuft. An conttitio imperata icflexe ab alio auu , qui 
tini vhtHtt non fit autis chatttari*. fed vittutis alicuius in- 
imptrai»iufli ft r i otls fi, e tiam fufficicns ad iultificationem 



fitn 



f tgtmtJtw 
iuufui fiOi 
uSm 
iutftrtt. 



34 



cxtra Sacramentutn , nonnull.i eft difficviltat. 
Quarftionera hanc trauaw Rccentiorcs fufr, 
nonita Antiquiorcs. fupponcuda autem cft do- 
vl - : m ) , qnam cx diuoTlioma probaui Tomo ). 
poire fcilicet volunucem proprie Sc in tigorc 
impcrarc fibi aliquos acxus, diccndo v. g. Volo 
babere tiflnm Amtris D*i, V»lu tlicttt utlutn 
tUttnofyiti ittteriorttn, &c Stippuncndura Itcm, 
hrc impcria, fcu rcflcxas has vulitioncs*, polTc 
cl!c vel omnino efficaces , quz omniuo dctci- 
mirtent voluntatem ad habcn<1um adtum illum 
volitum ; vcl folum iucfficaces, id eft ules vt cis 
ftantibus volunus pollit adhuc omittcre cum 
aAum impeiatum. Stipponcndum Tcttio , Ju- 



bmm cfle intci Scholafticos Vnum illa impe- 
ria cfficacia,qt>z oranino detciminant M feqLC- 
tes aftus, tollant l'bertatem eorum, an vct6 tos 
r,clinqnani adhtic libcroi; qtiidan. cnim ,paud 
tamen hoc fccimdum aflciunt: rcliqui libcrta» 
tcm negant eis a&ibus iropciatis : dc quo pu n - 
cro etiam egi eo loci , 5c docui vidcii omnino 
certum per iropctium huiufn odi tolli bbeita» 
tem : id quod non eftaropliis in ptzlcnn diicu- 
tiendum , fcd iuxa ptincipia ibi uadita difcur- 
rcre debemus. Sup r -oncndum Quaito illa c.x- 
dcm impetia cfficacia clle pollc m uuplici dirtc- 
icntia - , quxdam quz omnino dctetnnnct ad i|> 
lud ipfum inll.\ns, in quu ipfa exiftunt v. g. 
Fac in hoc inftanti aticum eontutionist & dc lns 
nuxiroc dqbete intclligi q u0 ^ iromcd,aic dixi, 

f«t ea fcilicct ioIIi libciuum : a! a clU quz fo- 
iim impcrant fub difiun>ftioiie, vt f. c.a> aclum 
contritionis hoc vcl fequend inHanti : dc hii Cfnfl ^ 
fccondis maior cft diflicuiias , vti um tollant li f t ,m.:cttel» 
beuatcm ciiam in primoinftanti: & vidctut oni- 
nino cam non tollcic : ciim cnitn non cog.int ••"rtr*i+ 
voluntatemi vt in piimo inftanri adttro cfbciat '"M**. 
rclinquunt cam pro illo priroo bbcuni : pto 
fccundo vcr6inftanti non cogit impetium illud 
vt durans folim in co ptimo :qui.i joftiun ego t 
ab ipfo impcrio ccff-re , dcindc" m lccundo m- 
llanti Sc confcqiienta ab ipfo ac*u impemo: ^,,i, <-r> 
etgo in ptimo infbnti ule impetiiim tcliquit 
omninu l bcrum ictum illum non foliitn quoad 
citcumftaniias ai:iicipationil , fcd «liam qnoad 
toum fubftantiaro: & ita fcntii Cardinal s Lngo, 
Quam fentcnti-m fufc eiiam lirfciiili eo 1 o- 
mo j. vbidixi cflc qutdcm illam pu babilcni: 
tobabiliui tarocn ctum tunc illum aclum fo- 
iim cflc libcuim quoad amicipationcm , non 
quoaj fubftaniiam : neqne crt animui ea de re 
alquid auiplttis repctctc ,fcd quzftioncm pr«- 
fentem de fufTicicntia contfiliont* ad iullifica- 
tioncm, quando imp. lattu ab aclti altcius vir- 
tutis, dccideic confcquci.ur ad v..rias opiniones 
dc itbeiutc huiufmodi sftiiuin imj^eiaioiuin. 

Quo pofito fit pnt.vtA concivsio: Siaclns 
contiitiotus foliitn ptoucniat »b impctio nuftt- 
cad.quod, vt duimtit.uon tollit lib tcatcm,onw ' 4 
ntno ftifficict ad itilliricationcm , non mirut 
qu.m fi non efJet impeiatut : <i quod confc- 
quenter etiam dico iuxta fciitcnt am cntom qui 
ailctunt ncc pci impctiurn ifficax mlli libciu- 
temactui <mpiiato..Ratio cft clara, quia ille 
adtus tunc omnia tetinct quzcumque habctct, 
fi cflct folus , libcitatem fcilicct & inttinfccarn 
bonitatcm. Neque cnim adimitur vlli adtti vtla 
pcrfe&io, c6 qu6d canituigatur cum alrero rni- 
niuTe pcifcdo; im6 potiiis ea crelcit inde ( vt 
ex teiroimscft noturo: ) !< h nc addo , ctiamfi 
ille accus charitatis imperatetnt atya&u veniali- 
tet malo ( d: quo non difputo in \ rx cnii , an 
fit poftibilc ) iufficcicc ad uiflificandum .- nara 
licet tunc cxtiinfecc aliquo modo talis aroor de- 
nominarctur malus vcnialitcr_, abfolute umcn 
intrinfece in fc ( quandoquidcn maet , vt fup- 
ponimus , Itbei ) c l!". t eiurdem valoris, ac fi non 
impcrarctut. crgo iuftificaict : neque enim re- 
pugnant intcr le eodem nftanti dtio hzc , (c 
per vnum acium Dco vcnialitet difplicere , & 
per alium a mortali iufttficari, im6 & per eum- 
dem, pei quem iuftificatut , quafi rcmote di'pli- 
cetc non ratione ipfius aans,fcd rationc alceiim 
imperantis , qui exrrimecc untiira dcnomiiut 
malum cum impcutam. 

Sscrn 



l 



ad iuftif.oln extra Sacr.fuf.a.acl.cj.n.ftt Char.ScCk 5.61 



I* ircvHDAcoNcLvsi o:Si achisimpe- 
fjr/"c f* ^ tUS J,nitt,t *" a '" '«i»errarcm:non crit fuflicicns 
«. « (•!» ad iartificandum:id qnod nunc maxiinc inrclli- 

. '..I ' J. ,iw . fl 1 . 

ptimtsivir. S° dc JC,U impcrato pro dcrcnninato mlbn- 
t*tt Imftti» ri. vbi nnllo tnodo > ncquc quo.<d circumftan- 
rt vi ptrdmi tiam tcmporis , rcrinetur vll.i Kbcrcas. Hxc 
SIIImii con . cu, f |0 clt fcrcomnium cornm qut lunc 
PitiAtur*' difficulrarcm in terminis traclant : nrob.iturquc 
fatis cftkacitcr cx co,qu6d achis ille clurit.itis 
mnc rcmporis non maius luhcrct mcritum ra- 
rionc fui , quam fi ab hominc dormicntc aut 
omnino ftufto producojs clfct, quandoquidcin 
carcrcr propria libcrutcDixi in /?»,>/J;nam cx- 
tnnfccc dcitominaretur line dubio hber,quatc • 
nus prodirct ab aho aChi intcriori libero ho- 
«cflo,& ex fcinerirorio.At licur hic actus fm« 
peransnon fufficit,vt fuppnnimus,ad iuftifican- 
duin; itancquc achis charitatis ratione dcno- 
miiutionis .ib co acccptx ad id fufticicr. 
Dices Prim6:Aiftus ainoris Pcifuper omnia 



Otha.o 

trtmtm. 



Stlmitnr. 



97. 
OHittit 

fi* 



ImIma 



OiitBit 
"ttit. 



StlmitHT. 



r3tio»c iujr piopnx 
tum cum peccato; c 



ct rcpugnan- 
ocuinque po- 
, illud ciicict. 
:ns;Habct rc- 
idmitto antc- 



iutur,(mc liberc fiue neceflario 
Rcfpondco dilkingucndo antcced 
pugnatiam cuin pcccato achuli, 
ccdcns,- vndc ftante coaraorc non potcrit ho- 
mopcccarc ac^u.ilitermoraliccr ; Habet rcpug- 
nantiam cx n.itura fuacum habituaii, ncpo an- 
^cccdtns : de quo contra Patrcm Vaiqucz To- 
nao i fusc. 

Dices Secund6:Saltem ex accepratione Dci 
lubct dc ha.i cam rcpugnantiam ctiam cum 
habitu.li:crgo d.: faitoilkid cxpcllit.Confirmo 
Ex Sacra Scriptura nobis coftar,ainanti Dcura , 
fuper omnia condonari pcccarum:qu6d autcm 
illc amor dcbc.u cflc liber non exigitut in Scti- 
prur.i,neque in Concili|$>aut Patribus.quare cr- 
go nos cam exigcmus? Refpondco, A Dco ac- 
ccptarum ulcm amorcm vr moraleiu, libcrum 
& meritorium cxigitur cnim a Dco pcr modum 
cuiuidam compcnfaoonis moialis pro culpa; 
ijuando aurcm homo necc!uri6 eltcit talcm 
ainorcin,liv.ui non eft in co dignus laudc.it a ncc 
moralitcr ccnfctur compcnlaie : licut* ii quis 
omnino iinc liberutc in cbrieutcaut darmiens, 
ab alio qucm oftendcrat pctcrct vcniam, ccrtc 
purillum acrum nullo modo illam merererur. 
Quod diccbatur in confirimtionc.in facra Scri- 
prtira, Conciliis & Patribus non rcquiri libcr- 
tatcm ciusamoris.facilc ncgarur.Nam Scriptti- 
ia & Parrcsloquunrurde hominibus agcnribus 
liberc/eu operanribus moralitcr in ordinc ad 
mtritum aut dcincritum.laudcm aut vitupctium, 
more dcnique humano : vndc implicitc cxclu • 
fcrunt aChim hunc impcratum , qucm fuppo- 
nimut non clfc libcruum. 

Dices tameu Tcnio ; ( & iit rcplica contra 
imraediatam folutioncm: ) lllc amorin tali ca- 
fu abfolutc cft libcr ratione aftus impcrantis; 
abfolutc cnim fuit in potcftatc hominis illum 
omittcrcomittendo iinpcrium illius:ficut Chri- 
fto Domino fuit libera mors & mcritoria.quia 
licct pofito prxccpto de illa non potucrit non 
mori; non cnim potuir pccccarc: quia tamcn 
poruit vclnon acccptare prseceptum,vel pctcic 
difpcfationem de illo abfolutc,& libcre & mc- 
rirorie morruuscft.Sed oontraA quidcm quan- 
tum ad cxcmplum fortc efteadera.li non maior, 
in co diificulus quam in noftro cafu •.idcoquc 
illud non admitto, de quo alibi, Abfolutc au- 
tero refpondcoullam libcrutcm rcmotam non 
ArrUg* Ttm. V 'II L 



i9 



eftc fuflicientcm in amote ad iulliricandiun,quia 
pcr illam non conftirnirur amor in le hber.fcd 
denominariue ab aClu impcranrc ; vndc omnes 
adminunr in co caiu amorcm iHum ncrn lubcre 
propriuin fuum mcrimm , fcd folunt mcritun^ / 
aChis impcrantis, quia Iblum habct libcrtatcm 
illius crgo foliim potcrit cllc difpofitio ad iufti- . 
ficationcm dcnominaiiuc ab achi imperantc: 
cumquc hic(vt fupponiinus) non ftt fufticicns, 
ncc amor rarionc illius fufticict. 

Diccs Qturto : ( & lit ctiam rcplica contra oHiBh 
vltimam folutioncm : ) A&us iinpcrans habct 1 UA "* : 
bonitatcmtoum actus impcrati:crgo aCtus im- *„ mni htitmt 
pcrans amorcm erit um boutis quam ipfe amor: htmit*» 
crgo liamor cum libcrtatc fuihccret, fufticcrct umm/liuim» 
iinpcrium libcrum amons Rtfpoiidebis forre ftmtt. 
ucgando antcccdcns,quia obieclrum non tcfuu- 
dit totam (iiam Kmitatcm in aclum a qu» rcfpi- 
citur:vndc voluntas amoris Dci noncft tam bo- 
na quam ipfc amor ( iicut ncc amor Dci ram 
bonusquam Dcus) ac proindc nec lufficicns ad 
iuftificationcm. Adhuc tamcn iu hac folnrione 
eft ca difficulras,quod licct in aliis obicclis,qux 
non prodticunrur a fuisaClibus , vctum iit non 
dcriiuri totam obtccij boniutcm in achun , vt 
in cxcmplo pofito dc ainoreIX'i:quia Dcus non 
producitur per ipfius amorcm:in obitcVis tame 
qux producunrur a voluntate mcdiis ipfius adi- 
bus id nou videtut vcrum : nam tota malitia 
aciionis cxtcrnx.v g.fut'ti > rcperirur , in volun- 
tatc cfficaci hirandi:&: c conrrario rota bonius 
extcmx clareitionit clcemofynx rcpcritur in 
v()luiiutccrncaci,a qua talisclargitio relpiciiur 
vr obiccimn,& ptoducitur a partc rci:crgo cum 
impcrium volunratis iu illum ac\um amoris ha- 
beat pt o obitcio, vt fit caufa produdHua illius, 
habcbit totam boniiatem eius amoris. Poffct 
rcfpondcrc aliquis ncgando confcquciiriam,quia 
amor eft actio intcrna , clargitio vc-i6 clccmo- 
fynx extcrnarvoluutatcm autem efticaccm lo- 
lum habctcomncm bomt.itcm abt mabtiam 
aclionis extemx^ion ver6 inrctn x Sed contri, 
quia gratis hoc diciutruum quando .uln.ntc- 
riornon cft libcra,pcrindc cft ac fi cffcrexrcrna. 
Mi lui . ergo rcfpondcbitur conccdendo eam - 
dem cffc rationcm dc vtraquc aAionc:ncgando 
ramcn actuoncm extemam communicarc toura 
bonitatcm quam lubct ( idcm cft dc malitu) 
aaioni intcrnx : imo cx hoc ipfocxemplo rc- 
fpondco clarius:Nam voluntas occidcudi non 
eft uin nociua gcncri humano quam ipfa occi- 
/io:ncc volunras mcntiendi um contraria poli- 
ricx gubcrnarioni quara nicndacium ipfum: 
itcm non eft tam pioficua voluntas dandi clee* 
mofynam quam ipfa clecmofyna : crgo num- 
quam eft vcrum toram bonitatein rcfimdi ab 
obic&is in aci:us,ctiam in illos a quibos produ- 
cuntur.Quando autcm dicitur achoncm extcr- 
nam nonhabcre aliam bonitatem quam inrcr- 
nam,lcrrao cftdc boniutc mcriroria,quam non 
commuuicat a&io cxterna intcrnx-.fcd c contra 
rio extcrna haber ab inrcrna:boniutcmaiitcm, 
quam in fe Irabct obiccium,id cft, qu6d fit na- 
turx humanx proficuumA malitiamjd eft,con- 
ti.uitt.it. m cum eadcm n mia, non transfun- 
dit rotain in a.him,vt conftat ex dittis. 

Tertiaconclvs 1 o:Vttum actus 
amoris Dciimpcratiis proindctcrminatoinftan- 
QVftocarear libcrurc quoadfub!bntiam(vtdi- 
ximus cllc probabilius carcrc ) luhilominiis t a- 
rocn quia Ubci cft faltcm quoad anticipationc, 

F f« 



Setnitmr. 



40 

C »<lnj*t 
ttrtim. 



Cmtrii,, j. 

virtntt imft 



61. Rod. de Arriaga Tra&atus De Pcenitentia virtute. 

morte Chrifti noncft bona , qniafusc oficndi 
Tonio 6. quo padto (."hriftus Domiuus fucrit 
libcr criam quoad fubftantiam.Quod croab 
folute noftra conclulio lic probabilior facilc 
oftcndirur conicquenccr .14 didta : Noni illc 
a&usamorispcrcam libcrcucin vci noncxtralti 
rur a .1 mcrrrum fubftantialc (iuxta paulo mirc 
dicta) icd purc purciuxta valorcin cios antici- 
pationis, ica ncquc ad mcrcndani rcmiifioncin 
tnorralis:quia forcc mericuin cius auckipationis 
nun zquiualcc tnetico quoad lubltamiam vnius 
actus huniilitatis aut caft tatis;qui tamcn nullo 
modo funt furficicntcs ad iullihcandum ; crgo 
folum illud accidcntale mcritum anricipationis 
non crit ad iufhficacioncm fufficicns.Faceor po 
cuilfc Dcum acccpcare amorcm t fcu contutio- 
ncm ctiam cnm hac fol.t libcrtace , im6 Sc Gne 
vluprorfu* facurm ; quia vt fopcrius notaui, 
qu6d hic vel illc adtus dc faclo fuflK iar ad 1 fti. 
hcationcm , non cx natura rei , fcd cx djujtig 
voluntate pepcndir, quamdiu ' .mcn non habc. 
mus fundamcirum addicendutncum Imc lincr_ 
tate futHccrc , nullo modo id debcmus alic- 
rcrc. 



iit fumcicns ab iufilficandum , cfl alicruamulo 
difficilius.Etcuirnin mortc Chrilti pomininon 
vidctur fuilfe alia libcrras quam qUoad citcum 
llanciam tcmporis,;3c catncn foic fujHcientilTinu 
ab rcdtmptioncm humani gcnctis , crgo idcm 
erit fuo modo dc acfu contrjcionis in ordinc ad 
lulcilicandum : Sc ica fcnciunt nonnulli R.cccn- 
tiorcs. Nihiloininiis probabUiiis iudico ora- 
rkri ,m;ir, nino non fufficcre, & quidcminliantia cx ope- 
riTmj''^*"' "^ l ' s ^*"' 1 *' non m »Hum vrgct •, Primo , quia 
Mr«M»"jL'.' cum 0 l Ki ' 1 Cbiiftifucrinrinfiniti valoris a per- 
fHS<»t. (6nx operantis dignitacc, fufKciebac ad rcdcra- 
pcioncm httmani gcneris , quod habcrent vei 
in ahqua circumlt mtia iaudabili libcnatcm. id 
* quod in noftris operibus ncm furfit.it : hajbcbic 
quidcm homo inco cafu, fi anticipatefaciatiU 
Ium aclum amoris, racrjtum quod ci anticipa- 
tioni tcfpoiiJct; iliud tamcn quod ipli fubitjn- 
tix amoris nullo modo, ergo cirm acxus amoris 
non niii rationc mcriti, quod iubft.uuix ipfius 
acfus rcfpondc t , iit fufficiens ad ittftihcationcm, 
profetlo fi hoc non manct in illo actu , licct 
mancar aliud mcritum rcfpondcns circumftan- 
ti x, non crit fulficicns. Sccundo ca inftantia cx 



Prtv*tmr- 



DISPVTATIO SEPTIMA. • 

An ad iujtifimtionem extra Sacramentum fiijficiat folus amor Dci 
fetper omniajine dolore^aut dolor jme dfnore. 




E n atnorem Dci Sc dolorcm Dci ex co- 
dctn moiiuo firaul furaptos homineni 
iuititicari cxtra Sacramcncum videtur mani- 
fefte derinitum Jn Tridcntino co loco i'.r- 
p£ citato : cx quo prxccdcnti diiputacione 
collcghntis fion fufficere alium actum haben- 
tcm infc-rius moriuum : turUc crgo quxrcn- 
dum cft, An duo xLL > athts chahtaris lint ita nc- 
cclfarij, vt vnus iine altero non fufficiat. 



S E C T I O I. 

Vtrum amans Deum fuper omnia & feccati 
mcmor teneatur de hoc dolere. 

' SE prxcedcncis difputarionis pofui fc- 
cundufcnfum dtibij ibidcm racfti:fciliccr, 
Vcxum amaus Dcum & mcraor pcccari tcncatur 
dc co dolcrc ; criamli runc non vrgcat prxce- 
uf/t' C *' J ' P mm connirionis.Circa quod Cardinalis Lugd 
rcm obirer rangcns difput.f .fecx.5, allcrir non 
eflc ncceirarium,vc qui amat Dcumfupcrom- 
niaxtiam fi rccordctur fe pcccaiTcdolcat dc co 
pcccato , leu illud dcteftctur , n:fi vrgcar tunc 
necclfitas contririonis. Rario illius cft ,quia vi 
amoris Dci Itipcr omnia foliun tcneor ad fa- 
cicndum liic & nunc ca qux hic & nunc funt 
lub graui obligacionc : non aucem cogor vllo 
modo ad facicnda ca qux foliim funr ex fupcr- 
erogarionc, vc omncs faccncuncft quc rcs m fc 
ccrti|fima:crgo G ego hic Sc nunc cx fupctero- 
gacione cliciam acnrtu amoris Dci,licct rccor- 
dcr mc heri pcccaife,cjuia tamcn non vrgct nunc 
"cccificas habcndi vllum dolorcm>noii tencbor 



illum clicerc. rUmdcm icntentiam aj idem ar- 
gumenrum tcnctit ali| iu manuicripcis. Ego ta- 
mcn probabilius ccnicocontrarium, & quidcm ^^^, 
fateor libcnrcr cx co capite in argumcnro hoc 
affignato non cogi nos ad cum dolorcm, qttali 
ii illum iam nonhabcrcmus , Dctim dc nouo 
orTcndetcmus : hoc tnim fmc dubiocft falfum: 
quia ii non tcncor nnnc ad habcnduin ipfum 
amorcm, ncque obli^abor ad habcndum dolo- 
tem de pccca.o , ci'o darcmus illttm dolorcm 
cllc nccclfarium,vt hiccVnuncremittctcturpcc- 
carum,quia iam fupponimus me non ccncri hic w > 
St nunc ad iulti cationcm : in hoc ctgo fcnfu 
optimum cft Cardinalis argumcncum. Aliupdc f'**"**' 
ergo probanda cft noftra hxc doclrina , quii 
icuicet vidccur moralircr impoflibile cum, qui 
Dcum fupc-r omnia diligir, Sc vidct fc ab co ob 
leucm voluptatcm grauitcr attcrfum,non ftacim 
dolerc dc ca auerfionc.Vci qui filium vehcmcn- 
tcr diligit , Sc vidct illi grauc maium altquod 
accidcrc ex narurali co arfecxu , ucocifario pro- 
rumpit in odiura illius nuli, Sc condpil liatim 
volunrarcm, quanrum eft cx fc cfficaccm illud 
malumpropulfandi.Idipfum viderur cfficacircr 
cxpcricnria demonftrari : riam li orTcndimus 
gratiitcr amicum , tSc cum poltca \chcmcntcr * 
iscrum amarc incipimira,li rccordamur nffcnfit 
ci a nobis illatx,pudorcm ac dolorera continere 
non pollumtts : id aurcm maximc contingit , fi 
adhttc ngnofcimus eam otTcnfam non clfc cxtin- 
tfbun.Vnde no dubicio Bcatos in cxlo vi amoris J 
Dci ncccificiri ad dcreftanda peccara qux cpm- 
miicrunr,liccr dolorem nullum habcanc : quia 
illius non funtin eo ftatu capaccs:mihi antcm 
fiirficic nunc , aubd nos habcamus ncccllari6 
dcreliarionctn pccCari vi cius amoris:ctcnira ca 

detc/Jaoo 



lUf 



DiCp.y. An ad iuflifextra Sacr.fuf.f.a. Dei foJ.aJ.fa.SeA. t. £ 



Stlaiinr. 



4 

M.ffU (m 
fntiiuU: 



Ulmitur 



detcftario eft fufficiens dolor pro nucnro no- 
frro.Crinfirm mu (^iii amat Dcum fupcr omnia, 
manult omnia pcrderc qu.tm illum offcndcrc: 
vbi co ipfo odio habcr pmiiia pcccita rumta: 
crgo a fotriori ibi habebir odio illa pcccata qux 
prxlcnria funt . & pcr qux videt fc gr .uitcr 
Deum oftcndiirc,cV ctiam nunc quali ofrcndere: 
nam licet iain nouum non committat pcccatum 
ilta taincn perfcueranria moralis non minus 
Dcum,vi lic" dicam.gi uuat & oftvndit qiam in 
primo in{lanri:ergu quodammodo noo minus 
cor*itur homo ad detcftandum illud peccarum, 
quam ad non commitcndum aliud nouum. 

Rcipondebisxo ipfb qtiod quis amct Deum, 
iam non dur.it ampliiis illnd peccarum,cfto non 
lequatur vlla noua illius dmftatio : ergo rario- 
ne pcrfcuerautix non eft cur homo cogarurad 
eum dolorcin & detcftacionem. Scd contra Pri- 
ra6,quia adhuc cftfub liic, ttrym tollarar pec- 
catum runc pcr arnorcm,fi non feqttarur dolor. 
Sccund6,q!ii i liccrm aihj cxcrcito toHator pcr 
amorcm;qtiia f.imrn vfquc ad ilkid infians pcr- 
leucrat , iudicmir ac li -icVtt in iplbinftauti in- 
trinfcco,quo cfHcicur amor,dur.irer pcccatum: 
maximc cum cognirio omnis prxuia , & qnx 
hunc amorcm dirigit.non nofcac adhuc ilte ef- 
(c ablaru,qiti.i iil primo ficr pcr amorcm pofte- 
rius nacura fccururum : idcbque inordinc ad 
dirc&ioncm pro amorc habct le illa cognirio 
pcrtndcac li cficerct durare a&u illud pcccarum. 

Rcfpondtbis Sccun<l6,Hoc argumcnnim ni- 
mis multum probatt , fcilicet numqium poflc 
nos amare Dcum liipcr omnia>ni(i co ipfo dc- 
tcftcmur pcccara qtt.rcumquc fccimus rota vi- 
u, ctiam ill.i pro q ribus iam efl a nobis (atis- 
fjchimihoc autcm vidcttir cflc contra expetie- 
riam,quja fxp hubcmus talcs amores linc vllo 
dolorc & dctcftationc,ergo.Scd contra,quia li, 
dii cu amortm cticimus.recordamur c.immillb- 
rum pt ccatoriiin,valdc probabilc eic nos eo ip- 
fo cogi ad dcteftanda anriqua omnia pcccaca; 
ncqiic video , \nde hoc dici poffit eflc contr.t 
expcrienriam, qnia qiundo amor illc folus cft, 
non (blct cflc ancntio intcllectus ad pccc.ua, 
fcd purc p.nc a j in mitam Dci bonitatcm. C6- 
tra Secundo.quia coiifcqitciiria itia cx'pcccatii 
nondu condonatisad iar.» dinvfla non eftbona; 
difparitas cx ipfa expcricntia in aliis mnteriis 
valdc probabititer collisitur. Etcuim matcr cx- 
tremc amans fi lium,fi illum videat aliquid gra- 
uc achi paricntc, non poteft non dotcre de eo 
malo; ( idem eft in amico rcfpc&u ainici,vt fu- 
pra dixi j& cxco amorc oricnr in rrutrc voltin- 
tas aufcredi cum primum poihc illttd malum; li 

tamen hoc ipsum malum non app.ehcndatut vt amoris Dci fcquitur dolor,profccto hic debebit 



5 

Hinc dico : Si horao diligcns Deum fuper Cw'»^ 
omnta adticrtu fr actu habitualiccr graucmalu 
jtifcrrc Dco aut offcnfam,\ iilctur necclfari6 co- 
gendus ad dolendum de co malo.& ad procif- 
randum -llud aufcrrc qtumum comodc potcft.- 
non quia ii illud nunc non .utlcrar,offendar de 
nouo Dcumjfcd qnia videt aitu anflquum ma- 
lum prorr. hi , eodem omnino mo-io ac fi iam 
phvficc committcrctur : quid crgo miruiri fl ad 
detcrcarioncmilliusncceflitctur pcr eum amo- 
rcm 1 eft cnim ca pctfeuerantia quxdam quali 
moralis produ&iocius pcccari;ac proinde (icuc 
vi iltius amoris dctcrminamt ad amplius nuilum 
admirrendum, iu ad difphccudum in prxfenti 
illudquc collcndum:quarc (i prxrcr ilhim amo- 
rem iudicarcr aliqucm aUum .ictum clfe necefla 
rium ad expcllcndum.pcccatum :illumquc ha- 
befct tn fua pote'*atc,non dubitarcm quin ad 
illum poneiraum cogcrctur vi eius amotis. 

Refpondcbis adhuc Tcrri6;codcm modo alie- " 
na peccata lunt nulum exniiifccum Dei (icut W 1 "* 
noftra:ergo fl vi amorrs Dci fuper oinnia cogi- 
tur homo quali phyficcad dccclianda propria 
pcccaca,quia func mala ilUus , & ad dolehdum 
de illis , codcm modo ncccfliubitur ad dolen- 
dum de alienis : hoc autem vidctur cflc planc 
contr.i expcrienriam,quia pailim amamus Dcum 
iiipet omnia^Sc non dolcmus dc alienis pccca- tolmttmr. 
tis.Scd contta Prim6, quia iuxu dicla in oppu- 
gnationc fecundx rcfponflonis, pobabiliflim^ 
polliimus admittcrc fequelam , fciUcct li homo 
aduenat ad pcccaca aiicna, cogcndttm tunc ad 
ea dctcftanda fcu ad difplicenriam in illis.Qon- 
rra Secund6 , quia confcqueiuia a propriis ad 
alicna nulla cft:vti cnim amor iltc folum prx- 
fcrt quoad fuam pcrfonam Deum omnibus re- 
bus,hoc cft foium dicit mallc fc omnia amitre- 
re , quam Dcum oftcndere.-quid autcm ali) ho. 
mincs (int facturi non cutat iltc actus:iu eodcnl 
modo dum aducrtit fe offcndiflc grauitet Dcu, 
cV non pt Ttuliflc cum oinnibus rcbus.vri pro- 
pcnit (c in fururum prxtanirum, imo jgnoicit 
(e ad il ud vfque inftans itltim oft*endcre,cogi- 
tur ad dolcndum dc fuo pcccato , illudquc de- 
rcftandum.licet dc alicno non (it runc folicitus. 
Conctudo crgo vt tongc pobabilius, necclft- 
ri6 eflc annexum dolorem de nondum remiflls 
«i amori fuper omnia. 

Hinc autem darc infertur, Amorem Dci fu- Amw bw 
pcr omnnia ineoqui recordatur fuotum pccca- ("t** ' m9t * 
toram fufficcrc ad rcmiflioncm faltcm cx eo ca- ","^r/»#i 
picc ,qu6d talisamor habct fcmpcr anncxum rmmf „ eal 4. 
doloremyLV qiiidcm ex eodcm motiuo charita- rmmtimjlmjh 
cisrid cnim probatum cft hucuiqnc ; nam li vt **t. 



prxfens,fcd vt pr.ctcritum,ac iam omnino fana 
tum;fcu ablatum,non mouetur matcr nccclfa- 
ri6ad doIcnduindcillo.Rariocriajin a priori fa- 
citis cft,qirfaprxfcnru iU i mali vchcmcnccr au- 

{»ec apprchcnlioiicm,& natur.t !ua hominem al- 
icir.lcuqiiali cogic adiihid collcndumrid quod 
non habcc nulum.qtundo ita iam cft prxceri- 
ttim.vt fit omnino abbtum Vti homo fcipfum 
am uis.li fe agnofcatde ptxfcnti paticnccmma- 
gnam infamum.naturaUccr non potcll concinc- 
rc dolotem , Sc dctcrminatur quodammodo ad 
votcndum illam tollcrc ; fi tan cn cam infamia 
folum nofcac vt prxccrium, & iam litfficicnccr 
cxcincbm,ncquaquam cx amorc fui cogimr ad 
dolotcm & ad dctcrtationcm illius;qiiiaid quod 
iam ablatum cft rcpuutar quali nilulum. 
AirUg» Tim. VI IL 



eflc cx codcm moriuo amoristquia rcliqua mo- 
riua vel tunc non proponuntur , vel li propo- 
nantur habcnt fc omnino pcr accidensmrxtet 
amorcm autcm & dolorcm ob Deuin lummi 
dilc£cuin nthil aliud rcquirituta Concilio:crgo> 



S E C T J O II. 

j'lrum,cafu quo amor ille fit filnsjitffictnt 
n.l lufttfiumd&m. 

ffffi & c eft tertia difficuitas ex his quas line f 
[■/ ' ' pixccdentis dilpuutionis tetigimtts;circ3 smfm PittU 
quamPaict Suarci difput 9. fcch 1. folum ad- 

F 1 «ittit; 



1 



&\ Rod. de Arriaga Tra&atus D e P aenitentU vinute. 



t 

JHrliui im 

f ■ ■ *:«r 

t.SHMHl. 



mititamorcm fufficere , quandp homonon co- 
g't.ii de peccuo inxta primum fenftim ftipta po- 
titum ; tationem ver6 adJit, quia ciirn dolor de 
illo lit pet fe medutm nccclfariomad iuftifica- 
tion m , nccelfum eft , vt quando poteft com- 
mod. a.jl..lx :i , adhibe.-itui :atqui qumdo rc- 
cordjwr h.>tno fitorum peccatorum, faole po- 
intuinttuf tcft adhibere dolorem dc illis; crgo dcbcc illum 
mLu£c adhibete. Hmc do&cinam impugnat Lugo 
fefr. 7. quia cum eo inftanti non fii cbligatio 
habenli itiftificationcm,quia ncc ad ipflmi amo- 
rcm tencbatnr homo , non cft cur dcbeac illum 
adhiberc ; vt quando cll peccatorum obiiuio , 
non tenerut homodolere deillis, e6 qu6d non 
aduertitur ncccffius dolotis ad rincm lccnitcn- 
cix.Huic tamen argumenroiam vidctut rcfpoh- 
dlffe tacice Suatez , non enim probat in cafa 
obliuionis non requiri dolorem , 6 quod non 
aduert.-1tur.1d illam necefliutcm , fcd quia.mnc 
non poteft h.ibcn dolot: nemo enkn pott ft do- 
lere de peccatis.fi non tccordatur fc ea commi- 
fiffc 1 vndc coni"ult6 dixit Suatez , Ulum dolo- 
rcm adhiben drbcre quando commodc potcft .- 
id quod baud dubic potcft fieri quando homo 
recordatur pcccatorum,non por.lt tamen quan- 
do eft obliuio , nullam crgo ex hoc capitc no- 
tam inconfcqucnrix in Suaiio video. 

Mclius Jc clar us potefl aliundc rciici eius 
docltina,quia fi amor ille efl ex fc fuflicicns ad 
iufUfieandum , piofc£t6, ctiamfi dolor fir me- 
dium per fe , non fcquetut , qu6d fiue dolore 
non poflu Gbtineri mft.ficaiio , vti Ucct in Lcge 
gutiz fu pcr fc medium ttcccfTanum ad iuiliri- 
cationem > uncntum PtrniCmtiz . nihiiomi- 
nns qtha contritio babct vim delendi.peccatum, 
poteftiljud delerc ctiam qiundo homo poffct 
commodc couficcti { ( (i urocn obligatio nnlla 
ilt tunc confitrndi, quia uon adefi tempusqtio 
nbligamur ad hoc Sactamentnm ; ( crgo ciini 
fupponamiu in cl> cafu , eriamii recordetur ho- 
mo peccarorom , ?£ confcquenier etiamfi poflit 
babcrc doiorcm dc illis , non tamen ad iilum 
teneri , quia nodum vcnit tcmpus, quo oblige- 
turad vtcndum mcdiis ommbus per fe neccita- 
riis pro iuftificatione ,• vcrc iuftifiobitor pet 
eum amorcm,pcrindeac fi non fuifTet recorda- 
tus peccati, quia iuxudidta exea recordatione 
non orirur in homine vlla obligario moralis ha 
bendi illum dolorem. FortaiTc ad hanc ratio- 
nem refpexit Suates addens uumcro ix. Tunc 
lolum cx dilettione tencri nos ad habendum 
dolorem , quando peccata ptoponuntur tam- 
quam deteflanda Jc delend.i. Qoz verba non 
poffunr babere commojiorcm ienfum , quam 
tunc eire necetfarium dolorcm firoul cum amo- 
re, qnando obligat prcccptam doloris/euquan- 
do peccata ptoponuntur vt ex obligatione de- 
ceftanda ,• non vcro quando firnpliciter propo- 
nuntur vt przcisc capacia deteftationis. Per 
quam limicationem euadit quidcm vim argtt- 
rfienti a nobis fa£i videtut tamen plane dicere 
idem per idcm, fcilicct tunc homtnem cxamorc 
reneri ad clicieudum odium pcccatorum, quan- 
do eft obligatio habendi illud odium , quod eft 
idem pcr idem ; ac proinde in hoc fenfu ncmo 
de ca veritate potcft dubiure:t J quod beneno- 
tauit Catdiualis Lugo eam iimiucioncm Suarez 
CXaminans, 

Quidquid ver6 deilla fit, vt ad qaxftionem 
fMtnimUii tencriamur.Dolorem fimul cum amore in omni 
*■ cafu rcquiri poffet fottc ptobati, c6 qu6d Tri- 



9 

frtfeminr 



dcntinum fxpe eiutum agensde dolore rxprelTc 
dicit iljiim fuifse neccfTarium ad reroiflionem 
fcmper &i qnouis cempore ; nullam autero peni- 
tus f.icit exccpctonemde dulore in voto % fic ut 
«ecnsde Stcramemo 1'ocnitcnciae dicit quidem 
iliud efTc in Lege gratiz neccilarium , excipit 
tanicn ipfam coniritioneiD,q«am ait cffct Pceni- 
tentiam in voto, Sc fufficere extra Sacraroentum 
ad iuftihcationem ; cfto maneat obligatiocnnfi- 
tendi dcindc.crgo cum nullum aliud ponat eius 
doloris votum, nulltif alius aftus fine co dolore 
fufficet, etiamfi amoripfe dici qucat voturo il- 
lius doloris. Vndc obiter reitci poteft fiinda- 
mentum quoddamPattis Suarci , qui ad pro- 
bandum amorcro folum fufficete, lic argumen- 
tator; Licet Sacramcruum Pcrnitcntic fit roc- 
dium per fe otdinarioro pro iuftificatione , nt- 
hilommus voruro illins ,qnod in contrTtione 
includttur,fufficitat) remiflionem peccati . ergo 
eodem modo licttdolor fit mediucn ordin.-rium, 
furficiet amor Dci fuper omnia, qui cft , vc dixi- 
mus,quafi vocum eius doloris.enroque virtuaii- 
terinchidit. Hoc inquam fundamentum cx Ji- 
clis Hnmediate reiicicar clarc. Maro in his reb*us 
lequifitis ad falucero deberous femel venire ad 
vnum ac*tum,quipcr altcttttn non poilit fupplcri, 
alioquin iremus perpetuo m inrtnitnro , hunc 
a&um iocoillius,3e teniumloco iecnndi, quat- 
tum locumtertit ,Jcc. perpctu6 ftibft<tucntes ; 
ergocxco qiioJ poffit Sacramenrum Pceniten- 
tiz per contcirionttn fupplcri,non infcttur rur- 
fus , Ipfun concricionero pofse per feeunduro 
adtum lupplcri \ alioquin de tllo ipfo fecundo 
adtu ego itad lcurrerem : Contnrio poteft pet 
fecundutn aclum fupplcri j ergo & illc aftus fc- 
cundus per alium rertium ; Sc fic daretur quern 
dixi pcoccffus in infinirum ; aliundc ergo pro- 
bari dcbet.poflecnm dolorcm iupplert:iam au- 
tem oftendi , potiusex Cnncilio conftare cnn- 
tcatium , o qo6d non facMt vllam cxccpcio- 
nero , vci eam f.«cic tefpeftu Sacramcnti Ptrni- 
centix. Negari non poceft qnin hxc fentrncia 
fuam habcut ptobabi i:.itein ; vn.ic eam re ipfa Ctnrtufi». 
nonnttlli tcnueiunr : communis lamen hoc teiu- 
porc docet.Amorcm fitptir-omnia etiam fine ex- 
prcilo doiore cfsc furncicnrem ad iuftificandum,- miMtmr. 
6c quidem fi homo non recordcrnr atru inoin- • 
cibiliter fuorum pcccatorum res videtnr valde 
certa , quia alioqtiin in uli homine faltts cffet 
omninb impoflibil'S,nam deteft^tionem cV do- 
lotero nemo poceft clicere, fi nullo modo purat 
fc commifilfc pcccata; non cft antem vllo roodo 
ctedibilc Deuro talcm hominem reliquifle in. 
capacein falutis : quod fi fcmcl dicamurin eo 
fufttcete ad iuftificandum folum amorem , pro- 
f.-ckij debcmus iderh dicetcin homine qui re- 
cordatnt peccatorum , nifi ahundc tuic oblige. 
cur ad habcndum dolorem -, c6m enim in co ca- . 
fu eum dolorem omittcndo nut o modo pcccer, 
& alitmde ponat adlum Ulum , qtiem D:us pro 
iuftificatione acceprauit, non cft cur dicamus 
cum non iultificandum. Jk*jtfinK v tV ^ 

Dices ; C6m hi adtus non habeant ex natura oi„ni*. 
fua vim mft ficandi , fcd ex hbcra accepcacione 
Dei,potuit optimc Deu» ftatucre , vr non fuffi- 
cerer amor , quando eft memotia peccatorum, 
Sc conleqiicnter qtiando poteti factle haberi do- 
ior ; efto in cafuobbuionis fufficerct, quiacnnc 
nec moralitcr poteft habcri dolor. Refpondco, j^Vwr. 
Extra controtictliam rffr.in Dei vol„ntatc fitum 
fuiffc tem ita di ponerc. Addu tamcn , nos non 

habcre 



10 



1 



II 

trokmtmr 

temttmfl» 
Sttmnm*. 



i.loan 4. 



QHtMio 



ttluiltr 



■ 
Ufittm 
trim*. 



Difp.^.y^w ad iuftif.exrra Sacr.frff.a. Det f.o.fda.dfa..Sc&.t. 6 j 

habere fundamentum vllum vt hanc liraitario- ptu amoiis amicitiz nort infcrtur : At Scriptura 

nem fcu cxceptioncm ponamus: debcmus crgo rcqnirir amorcm fuper omnia: Refpond o , Ho- Soimi/m. 

abfblutc amori eam vim iuititicandi in omni roinem, dummoJo h ibc.it gratiam. polfe a Dc ;>. 

cafu tribocre, cfto poltca lit ob'igatio habcndi amari vt amicum; efto , ip<c bomo non folum 

fuo tempore dolorem , dc quo infri : vri ctiam non htbeat amorcm Dei (iipcr omnia , ll-d nc« 
eftobUgario (iifcipiendi Sacramcntum Pomi- que vllum planc: vti conftat in inranribus iuftii 

non ergo argumcntatus fui cx amore Dei in ho. 



UlldX. 



Secundb probatur communis fentenria om- mincs, fcd cx amore homiuis in Dcum:de quo 

nibus iilis locis, quibus Scriprura promitrit di- eis locis, quibus nos vflfumus, Scriptura lo- 

Ugentcs Dcum ctiam a Ijco dtUgendos nuUo quitur: neque itcm diximus, finc eo amore non 

requiuto cxprclfo dolorc : vri ad MagdaJcnam potle iuibtiam ftace , fciillum amurem, quo re- 

dixit Chtiltus Lucz 7. Remittuntmr tipttcm- mi(fio peccatorum obtinctur , non dcberc elfe 

tm mmltm . auonimm diltxit multnm: nam licct (impliccm aliqucm 8c imrxrfefturn, fcd vcram 



illa runc ploraoent , flcuerit , dolucrit de lius 
peccaris, tamen Chritus non tribuit rcmiflio- 
ncm dolori , fcd amori , additque vniuerfalcm 
fcntenriam: C*i nmtem minns dimittitmr, mmm 
diii/tit : 1'roucrbiorum t>. biUgmttr mt diligo: 
Ecclcflaftici 4. Otmlt Deim ditijtenter. /e-.lom- 
nes toia (ua prinia Epiftola id paflim rcpetit: in- 
ter aUa autem illud habet (hii mmnetin ebmritmtt 
in Deo m^ntt Innumcra lunt loca Scripturz , 
quz dilcttioni tribuunt hanc vim rcconciliandi 
hominem cum Deo : vt proindc de c.i vcritate 
dubitarc non Uccat: cumque in ilUs nihil dicatur 
de neceiTuatc doloris ilii amori adiun&i , non 
polfumusnos probabilitcr iUunvrcquircre. 

Obiicies fortc , His teftimoniis nimium pto. 
bari , fcilicct qucmcumque adhim amons Dei 

cllc fufhcientem ad iuftihcationcm, quia 8c iUe eflc pararus ad omnia facienda quz iiie pcrierit, b * n ' mAn ' t m, 



dilectionem ad am citiam pcrtincnccm. 

Sccundo tamcn obiicies, & (it repbca contra 1 j 

dicra : polfum cgo elfc veriflimus altcrius ami- RrtUtn. 

cus, eumqr.c diligere vt amicum , efto non fim f ,e »**** 

pararus ad amitccndum meum honorern 5c om- 

uia mca in gr t^am illius: multd aurem magis, 

ctiamii non lim pararus alios omnes orTcnucre 

eitius quam illum , ergo parirationc potetoefsc 

amicus Dei, Ucct non lim paratus omnia omni- 

o ilii poftponere : vel proptcr illum vitam ora- > " 

"iaquemca amincr': Rcfpondeo, Omncm ami- s,luitmr - 

"itiam tam humanam quam diuinam,vt vera 8c T*l 
c\ #,«*,, 1+ ■ 1 tmmm mmi- 

^honeita ut,debcre eiie mxta rcgulas rarioms ,, 4P ,„ ja ,'„, 

ita fciUccr vt araicus iniufta non petat ab ami- tmromor fm- 

co. Ciim ergo homines, etfi amici, pofllnt rame f" •mmim.& 

frpc iniqua pcrert, non poflum cx vera amiciria *'f Mimf{t >M 



eft veradile&io, 8t (vtdiximus imrnediate) cum 
Scripcura nihil amplius exigat quam dilectio- 
nem, non Itcct nobis aliquid aliud pctcrc vt ne- 
celfarium. Confcqucflsautem cftabfurdum,quia 
communitcr omncs dicunt , & nos infra fuftus 
id probabimus , hunc atnorem iuitificantcm de 



fed debebo folum ctfe amicus, vt dicitur , vsquc 
ad aras. Cum crgo amico non tenear omnia mca 
dare, multo minus aiios (ihe cau a orfendcre, 
indc Fit vcram in eum amciriam mc.ad id non 
potlc cogcriat vt nullum factam pcccaium mor. 
talc contra Ocum ratio ipfa naturaUs indcpcn* 



bcrc elfc luper omnta. Refpondco, Me fequemi dcntcr a puncto amiciriz me obiigat : quid crgo 

difputatione ouciifiirum, vnde probctur dcberc mirum , (i ratione amiciriz in Dcum tcnear ira 

hunc amotcm clfc fuper oinnia : nunc ad obie- Ulum amare, vt ilium omnibus przferam : hoc 

dtionem cx eodcfumptam, quod in locis Scrip- elr, vt malim omnia amirtcrc quain vlium mor- 

turacnon requiratur amor hic fuper omnia, fa talc committere? Nihil autem aJiud nunc ui- 

■ cile refpondcmus, Prim6, cfto id ita fit, aUunde mus rcquiri in co amorc fuper omnia adiufti. 

nos eam neceflitatem oftcnfuros: vt autem prz- ficationem neceflario Qiiod fl iplc Deus adhuc 



ter amorcm rcquiratut dolor, nullum adducirur 
tcftiinonium, cx quo cogamur alia loca Scripru- 
rz ca cum limitarione intelligeie, ac proinde rc- 
dtr nos inrerre, iUum dolorcm non ellc nccclTa- 
rium, fed amorem (blum fufhcere, Secund6 re- 
fpondeo,\nain ea loca faris probabiliter cxige 



in rcbus natura fua non malis percrcr a nobis, 
▼t eas in gratiam fiii contemnercmus , & ad id 
fub pcccato nos obligaret, id quod haud dubic 
optiino iure przftate poteft, cum habeat mulcos 
ritulos Crearoris , Domiiu , &c ob quos potcft 
eam obligationem imponere,profecl6 iam co ip- 



re amorem fuperomnia, Supponoenim non pof- fo tencremur, iuxra dicta , ea omnia reUnqucre, 

(c abfolurc dici, Dcum amari a me vt amtcum, etiam indcpcndenter ab amorc amicitix . Non 

ex eo qund habeam aliquam complacentiam vei ergo pcritur a nobis in eo atnore afiquid ad quod 

amorem iimpliccm in illum , quiquc cohzreat mulns aiiis tituiis non tcneamur. AUundc verd 

cum affciftu illum grauiter offcndcdhatqui amor nili raiis (it illcamor,non excludi omnc pccca- 

qui non magisamat Dcum quam omnia , fed tum, vr diximus, ergo non erit pcrfccla conucr- 



przcisc plus quam vnam vel alreram creaniram- 
cohzrere oprime poteftcum voluntatc cumdem 
Dcum grauiter ofrendendi, crgo Scriprura, quz 
amorem amiriz maximc requirit , 6c amorcm, 
qui abfolute dicatur amor , non aurem ptzcife 
lecundum quid , debct intelligi dc amore Dei 
fiiper omnia , etiarrul exprefsc cura citaris vcr- 
bis non dcclaret. 

Obiicies tamcn Primo contra hanc vlrimam 
rationcm:Omnes iufti amantur a Oco tamquam 
amici,& tamcn ncceflarium non eft eos habere 



lio ad Deum , nift amor flt fuper omnia. Eadem 
vetiras de fuflicientia amoris ac iufriftcatior.em 
probari porcft innumcris locis fancrorum Pa- 
rrum, quos Vafquez addttcit pro fua (iugulari 
fcntcnria, qubd amor (it forma fan£crfjcamj qui- 
bus otnnibus faltcm fuadetur noftrum prziens 
intenrum cum fciiicct amotcm , eriamfi dolor 
non adflt, clfe de facto fufricicntem difpofltio- 
nem ad gtatiam. Ratio ver6 a priori ea eft: 
Nam ille ipfe cft vinualitet ic eminentet dolot. 
Non dico quk illc detcrminat ad dolorem,- po< 



!>»tii* -><>' 
ri tontli.fio» 
nu mtfttO. 



amotem Dcifupcr omnia: dummodo cnim non teftenim adhis inferiot determinare ad fupcria 
habeant jpcccarum, fcd rctineant gratiam qttam 
in Baptifmo obtinuetunt , aut quam per Sacra- 
mentum Pcenitcntiz cum f»la atnitione tecupe. 
rarunt, poifunt efle amici Dei:igitui cx concc- 
jirrimg « Ttm. V H l> 



rem; vri polfum pet adtum anritionis imperare 
dolorem, im6 6c amorem I >ci fupet omnia non 
tamcn idc6 artritio iuftiricabit. Dixi etgo, quia 
amot iUum dolorcm virrualitct ic emincmejc 
F 3 continct 



66 Rod. de AR-R-iaga Tra&atus De Tcenitentia virtute. 



C,n "rr: : ur 

ttmtlmpt. 



continft,tnm qnia ad illnro dcterminat data oc- 
cafione;cum quia totum mociuuum illitis dolorif 
contiuet ; tum quia implicite dolct.Nam Dcum 
"amarc fnpcr omnia>cft amarc lllura fuprapccca- 
tum omne;cftiicm fllum przferreomnibusnon 
folum protcmpotc foturo Sc przfcnti.fed etiam 
pro prztcrito;ac proinde ibi c(l implicite nolle 
p~ccaflc,feu, fi pcr impofljbilc poncrctur iam in 
temporc prxtetico, nollct tunc offcndcre Dcum: 
hoc autem cft odio habere quod peccauerit : 
qui enim dicit , Non fmctrtm, fi iam tfftm in il- 
lii occafianibui ; co ipib dolct fc illud tunc hr- 
ct(Te,ergo fuifieietad iuftificandum,ctiam lifor- 
(c hic 6c nunc non feqnatur ex illo vllus dolor. 
DcniquequanJo fcquiturdolor non habctaliam 
petfcSionem nili qu6d fit fecundus amor Dei , 
in quo exprcfse Deum prxfcrt peccatis prxce- 
dcnctbuj ; non videtur aurem neceliarium po-, 
ncre duos amotesad iuftJrlcanoiKm ; neque ea 
comparatio exprcfla cum peccato cft necetraria, 
vti ftarim dtcemus dc comparationibus cum 
aliis crcataris. Conftct crgo illum amorcm clfe 
fufficientcm ad iuftificationern etiam finc do- 
lore. 

Nuncad obiectionem ex ConcilioTridenrino 
oKtQi» fil- Cupra pofitam dico, Ab eo non rcquiri ibi duos 
mHmr. acius.quorum vnus fit dolor.alter amor, vt fu- 
lrj> fupri deduximus , fdagere ibi de dolore in 
gcncre,quem dictr aiiquando contrahi ad dolo- 
rem cx motiuo cbaritatis , ideoque iuftificare , 
cuius rei non aliam habuit Concilium rationcm 
quam qucVd ftippofuerir amorcm Dei fupcr om- 
nia ciTe ad iuftificationcm furlicienu-m : quando 
ergo docct,motum illum dolori> fuTtiTe fempcr 
ad remiffionem piccatinccelfarium , agit vel de 
eocempore, pro quo conuerfionis occafio obli- 
• gac, vel certede Jolore formali aut xquiualcn- 

te, qualem diximus in amore incltidi , loquirur 
ctiam naturali & ordinario triodo , id cftineis 
hominibuj, inquibti< cftmcmoria pcccatorum, 
in quibus cfl impoffibilc ; vt fi'pra notauimus) 
efle amorem Dci fiipcr omnia , & non fequi eo 
■pfb dolores& gcin tus -llos, quos bi Conci- 
lium aflignat; cihn tamen extra controueifiam 
fit non clle nectflatio vllos proprios gemitus 
aut clamores , fed fbrficcre folum iotcriorem 
dolorem: declarat ergo ibiTridrminum magna 
ex partc pcr ipfos cftccTus vehcmentiam amoris 
Dei adiuftificationcm fufficientis. 



1 S 



S E C T 1 O III. 

An dolor fit necejfArius fsltem nccefsitate 
prtccfti. 

t6 ^ «"Ctts prxcedent.fecTione poffiint varla 

flLi) dubia moueri.inter qux primum eft, quod 
in titulo fectionis pofiiimus. Virum etiamfi ne- 
ceffitate medij non fu ncccflariuf dolor exprcf- 
fus de pcccatis, qtiia amor fupcr omnia fufficic, 
falccm neccflitatc prxcepti requiratur , qnando 
, oblgatprxceptum (e difponcndi ad iufltficjtio- 
nem. De hac difficultace non traclant ex propo- 
fito AucloreS{ videntur tamen fupponete vtom- 
4 nino certum , etTe tunc neceiTarium eom doto- 
rem , quiafaitem hoc vidftur Tridcntinum do- 
AgirmMtSu* cct? ; confirm.-inquc potelt ratione qua Patcr 
'r^Vlf- Soarer ptobat difpur. 4. icct. cffe neceflarium 
Rtncmi «#. per fc propofitum emendntionis vitx; nam vnus 
c prxcipuis finibus Pomtentiai cft emcndatio 



vitx in fututum ; ad hoc autem valde conducit 
cxprciTam prop*(icum emendacionis. H*c ratio 
poccft ad rcm noftram applicari , quia eiiam 
videtur maximc necellartus formalis dolor de 
pcccatis ad cam cmcndationcm : qui eniro vjldi 
doht fe pcccaffe, valdr ttiam attcnditnc in po- 
ftcrum itcrum labatuy D ntquc in Scriptuta 
fempcr , quando agnuf dc rceniienlia peccato- 1 0 ||,». 
ris , inculcatur fummc dolor dc pcccatis :Scin- 
dite cerd* vtfir* pcr dolotem dc peccatiscom- 
nuffis , qui dolot maxtmc contiiftat , tc quafi 
fcindit corda. Id ipfum vox Vum tnu* denoiat ; 
fignificat cnim ditcAe & ptoptic doiorcm fen 
reir^cTationerp przi edcnttum factottim', Pceni- 
icntiam autcm eilencceitariam pafiim Saipiura 
Pattes icftantur t qu6d fi hxc ift ncceflaria , 
ha.id dubic tunc maximecum inftat tempus, in 
quo homotenciur fub ptzcepto fc difponcrc ad 
iuflificationem:& tu hanc lei tentiam fupponit 
Su.ttex difput.9. fec>. 1. vbi ctiam cxtra cafuns , 
ptzccpti v>dctur docere efle neceflarium cum 
doicrcm , ii adfit memoria pcccatotum. In quo 
puncto iam curo fopra reiccimus . aituleratau- 
tcm ad initium eius fedionts rnulra loca , quc n> 
cum dolorem exigunt, cx quibus poteft hoc.it- 17 
gumcntum (brroari : Qur>d hic ve) illc acTus ad 
iuftificaiionem tequiratur,folum ptouemtcx vo- 
luntatc Dci ; ergo curo deea voluntate robisex 
Scriptura , Concihis ac Patnbns confUre de- 
beat , ea autcm tcftimonia fatis clatc ofttndant 
Deum dc fado cam contiinoncro fcu dolorcm 
exprclhim reqnifiuilfc , id nos d<bcbitnus ad- 
nnttete. £t vct6 'ta ab omnibus fentiri,exccpco 
Mcdir aTraciatu primo dePccnitciuia.quzft.ia. 
arc i.jit Suarcx li.pta.mirot tarncn qu6d Vegam 
etiam non cxceperii , qucm ipfe paul6 infciius 
citat pto fentcntia doccnte.pcr fo^arn orarioi.cm 
poflc obrineri remtfliot.cm moitalisfiut formali 
amorc aut dolore. Si enim orationem folam di- 
cit Vcga fnfficcre, aforfjon dicet fufhccre amo- A«o'«avi /♦» 
rem Dci fuper omnia.Vt «erurn fjte-"r ego valde/'»"»'***** 
dubius fum in hoc pundto, nam fi lcmti dicatur t*»**' 
excra cafum necefijiatis poffe iuftificationeru 
a folo amore oriti, non facile oftcndi poterit ea 
ncicfluas exprcfiidolorisnarn licet (vt diximus 
fupra ) poiucrit Chnllus tllum rcquiicre non 
foiurn in cafu.in quo cft neccffitas fe difponen- 
di ad iuftificationcm, fed ctiam quandocuroque 
eft peccati memotia ; c6m tamen nott conftet ftk 
vllo modo deea volnntatc , cV amor cx tc fu£> 
fici.it, cur frcundum cnm ac~tum nos diccmus 
efle cunc fub prscepco .- 

Diccs: Hzc fbrroa argumencandi non eft bo- oM#fli». 
na; etenim contriiio cft ex fe fufficient ad iufti- 
ficandum extra Sacramcntum : & tamen fi ad- 
jfitcopia ConfcfTatij tcnemur confiteri in cafii 
mortis, feu qnando obligac przccptum, vt dif- 
ponamui ad iuftificationem ; ergo idem dicere 
polTumus deamore refpectu doloris, vt fcihcet 
ille iufiiciat, & tamen in cafu monis tencamur 
ad doloiem. Rcfpondco , Me non vclle illam 
confcquentiam efle omnino legitimam & necef- 
Griam :im6 propterci dixi paul6antc* poruifle * 
iinedubio rem iiaa Chrtfto inftitui ctiamextra 
cafum nccefficitis,quando adcflct memoria pec- 
cari. Nihiloroinus tarocn addo , debere nos ha- 
bere aliquod fudamencum pofitiuum ad eum 
diuerfum modum difcurtcndiin vno prz altcro ^ • 
cafu, nccfufiicere , quod ita porucrit a Chiifto 




tun 



inftitui?nam ctiam potuit coniratio modo.Hmc 
facile ad eatti iuftair.um rcfpondemus , de ne« 

cclfitaie 



18 



■ 



Difp 7. An ad iujiifobt.extra Sdcr.fuf.a8.qji fit Cbar. Seft. a. &y 



ccfivare confeflionis clariflimc nobis conftare 
ez Concilio Tndcntino & Ecclcfiz tr.idicione 
fundata in itlis vccbis , quibus Chrilrus A ; o 
ftoiisconceflic potcftatcm ahfolucndi a pcccatis, 
flc ea retinendi : de q<o fvlius infra. In noftro 
■utem calti nuilum cft atgumentum piobahs 
dolorem illum, vt tondiftin&um ab .lmoic, cfle 
fub przcepto. Eretiim loca laccz Scripturz, 
Pattum , Conciliorum loquuntur abfolutc dc 
neceflitatc doloris pro obtinenda iuftificatiouc: 
loqunntur item gcncralitcV in omnibus calibus 
ergo vel dcbcrous dicere , nunquam aroorem 
lolum finc eo dolorc fufriccte: vcl fi quia amor 
illc cfl virtutc & zquiualcnrer dolor ac pccni- 
tentia , dicimus bene pofle de illo intelligi illa 
loca Scripturz: profcdlo id ipfum debemus di- 
cereetiam pro cafu mortis, l.u pro cafuin quo 
obligamuraj iuftificaciontm : nam dioetfaalia 
loca de ncccflit.-te ptccepti eius dolons nulla 
penitus habcmus, nec dc vilo fccundo prxccpto 
conliat. 

Pro quo adnerte quod docjii Tomo j. de 
Ntm tntrmur s acramentM) m o Cnerf |i Ct t qiun«lo vnares dc- 
%ti mmdtt [*■ , A b _ . * .. .- 

IhHi ttti ' termtnatc eft neoniatia canquam tnrdium ad la- 

qfdpenfi lutcm , eo ipfo fu obligat o naturalis fubprae- 
mli» mtdlt ccpto ea vtcndi in caiu cxtttmz iieccflicacis, 
futf ttr, niji quia hdmo tcnctur non facerc ia&utam falutii 
u»rl' xtern *'» tamenfii aliud mcdmm, quopoflit 
ftmm. fupplcri defccius cios primi mcdij, eo ipio illud 

primum non fore lub przccpio, nih nouom ac 
diftiu&um poficiuumde illo prztepcum feu no. 
ua lcx imponatur. Vndecum eodcm Suario, Lu- 
go Sc aliis oftcndi, c.acranicncuin paeniccnciz, eo 
iptoquod per conttinonem etiam poflit obtine- 
ri lalus, non fore lub przcrpto , niil fpecialiccr 
pofitiuc ipfe Chrifttri illud impcrallct: de quo 
impcrio pofitiuo dixi ibi nobis conltarerx dcft- 
nitione Trdentini & Patrum , frkc Cum ergo 
c conirario in przfemi nihil pcnitus adfcratur, 
quo probemr, eiiam habito iam amore, &ob- 
tcma per illum iufttficatione ,adhuc elle necef- 
tarium dolorem , non vidco vnde id poflimus 
nos docrre. 

Oeclaro id amplibs : Nam etiamfi dicamus 
'9 necellariom elle huiultnodi dolorem in cafii 
'"**""< morris fiiora amorem , adhuc tam n fatendum 

titn ijji ntetf A . , 1 \ I 

/«»«■ d»iU e '* rhabitoin ption naturz aut p.ius tcmpore 
umm vlnm amore fupet omnia, co ipfo fequt iuflificatio- 
•mHtim Dii n-ro, vnetiamfi in hora mortis obligrtad con- 
f*f* f **>**•• fcflioncm Sacramentalcro: litamen ptius natuta 
auctempore haheam conaicionem, co ipfo fum 
in gratia, licet cum obligaiione confitendi , ne 
ab illacadam: crgo iu nortro cafu ance dolotem 
iam fum juftificatus 6t amicusDei : rcgo nunc, 
Quomodoiam ex locis fupri citatis facrz Scri- 
ptucz inferetut ncceflicas habeodiillura dolo- 
tem , quandoquidem in eis przcifc folum di- 
citut illc dolot neceiTatitis ad obtincndam re- 
roiflionem pcccatorum , quam tamen iam fup- 
C'i>frmMtmt p on j mHJ gm- \\\ aTn obtcntam / Confirmo ad- 
huc, Nam loca Scripturz Sc Patrom abfoluce 
ioquuntur,nulla facia cxceptione Sacramenri Pcc 
0" nitcnciz : roquuntur itemde dolotc charitatis 

feu dc conttitione petfecla ioxta commoncm 
inretprctationem , nihilominus eo ipfo qu6d 
Sactamcnturo Pccniicntiz fit fofliciens ad con- 
ferendam primam gratiam , 8t quis in illo per 
folam attritionem iuftificctur , non ceneiut iara 
adhibcce eos dolotcs, cosque a£cus chaiicatis: 
quia finis ob qucm hi potccant icquiri , ncmpe 
luftificatio, iaro fupponitur tunc obtentosi ergo 



cum in noftro cafu iam etiam fupponatur ob- 
tenta iuftificario pcr foluro amorem I) 1 fupet 
omnia amc omncm dolotcm , non erit nccefla- 
tium tnnc cum habrrc ncc ncieflitatr mediji 
quiaiam cft homo iuftificatus , necneccflitate 
ptzcepti , quia lam oitcnJimu^ non efsc vllum 
fundamcntum pro eo praccpto. , 

Adhuc tanicn vrgcbu : Si ergo ncc neteflitatc oH*3&. ' 
przccpn ncc ncccfliiatc mtdij requiriiut illc 
dolor , quo fcnfu poterunc cflc vcra tot loca 
Scripturz , quibus dicitur toctot^ Nifi fgtritit 
PanittntUm, nifi ftiitrnit cordT^tftr^ nifi in- 
gtnmcritit , Jcc. obtintbitit xtnutm ; Re- Stlmhmi 

Tpoiideo Pnmo, hanc dlirtcultatcm omnibus 
eiTe communcm. Conftct cnim iiiie eo dolotc, 
im<j 8c finc amoie chariutis, pct Sact.-imentum 
poflc obrincti fjlutcm : non creo hzc noftra 
fpccialis fcntentia premhur ca pbicftionc. Re- 
fpondeo Sccundo itiamli huiulmodi dolor Sunn.r*. 
non litditcrminare rcquifitus neceflitate mcdi], 
elTctamcn indetciminate.quia vcl ilie.vel -imor, 
vcl Saciamcntum ic^tmur.turj iufhtit autem id 
ad eas locutioncs , quibus maxime denotacut Ttrti). 
vtilitascius dolocis. Trnio 5c inelius tcfpon- 
deo, Eas locutiones oeb.tc intclligi dedolore 
& gcroitu fiue cxprclf. , fue virtuali Sc zqu>ua- 
Icnte , Sc quia amor L)ci 'upcc omiva continec 
(vt dixi ; calem doloccro , adcd vt in mca fen- 
tcncla iltum necclfarid caufct , quaodocumque 
eft attcntio ad pcccata» in aliorum ver6 fcr c nc- / 
ceiTari6 & ordinaric: quod vlcimum fufhcit pro 
cxplicacione Scripttrz, quz pec Cos accos, qui 
funt ordinarie co:uu-idi curn vcra pcxuicencia, CtutlmfS^ 
illam explicac. Cooftec crgo valde ptob. bile 
e(fe, nullam omnino ciTc cius doloris obliga- 
tioncm. 



S E C T l O IV. 

Vtrume contrmrh > Jit fttcejfnrius xmv> o> - 
tnalts *n verh Jolus dolor ob Ueum of- 
fenfum Jufjieut *d tuJttficAlienem. 

K Vzrimus , Vitum amor virtualis Dei 
inclufus in dolore lufliciat; ficute contra- 
riodiximus fufEcCre vittu-ilem dolorcm. Patet ( , 
Suatez ea dilpui. ^.fect.l. liipponcns contcitio- titfugutt» 
nem ad iuftificarionem fufficient;sn debrceefle ftltmimUtt* 
ex vircuce charitatis ; nihilominus doccc pofle 
elTe deteftacionem fimpliccm, qui non iit amort 
aitque Caro etTe fententiam D. Thomz in 4* 
difp. 14. quzft. i.atl, 1. quzftiuncula 1. Sc 
aliorum , qui non requihint aiium a<tum qoam 
odiura beccad. Ego auiem in D. Thoma nihil 
inucniode hic quzftionc.Czteri Auctoreseifl 
dicant foluro odium fufficerc, non umen prop- 
cciea func pco ea fentrncia ,quia illud ipfum 
odium debcc habere motiuum chaiiiacis , id eft 
Deum , vt dicam ftatim ; hoc autctn moti jum 
dcbet necciTari6 pec calem adcom amaci. Racio- 
ne cam probac Suarcz) nam fi quis habeat de- 
teftatioucm pecfedam peccati , co ipfo itiftifi- 
cabirur ;itacnim Ezechiclis )i. cap. dicitur: 
Si dutrttrit fi peecmtor mtt inimfliti* fiut , viti 
vimtt, Stc. iteni Pfalmo ji. Dixi ; Con^ttber 
Mdttffutn mt iniufiiiUm mtam Domir.e : <3~ tu 
remififti tmfiemttm ptctmti mti. 6* t. R«- 
gum it. folum legicur Dauid dixilTc , ntecmni 
Domino j & liatim fubiunxit Propheu , P«mJ- 

F 4 »** 



io 



m 



6$ Rod. deArmaga Tra&atus De Vatmttntu virtutt. 



11 

tLti/tilur 
f.intrti. 



21 
CMtcltjfi*. 

frcttimr. 



nui <j*ttj*t trtuiftulit pcccstnm tmum. Ttiden- 
limtm etiam Scffionc 14. cap. 4, dum de conici- 
tione agit nullam facit mentionem amorit, nam 
quod poftca dicat petfcrtam conttitionem in- 
fortnari charitate , non oportet id intelligi de 
a&u: fed fufttcit fi de infufione gutiz & chaii- 
jatit. Racio dcniquc ea tii , quia odium mali cft 
vittualitcr amot boni oppofiti.- ctgo furhcit de- 
reftario pcccati,quz non lit formalis amor. 

Hanc fententum nul.o modo puto efTe ve- 
tam : & quidetn antequam vlteriut progtediar 
noto, non poftc fullincrt quod hic docetSuarez 
circa locum Concili} eiigentitcontritioncm in- 
formari charitate, quod fcilicet id lit de habitu 
chatitatis ; non dc artu ipfo intelligenduro: ct- 
cmm eo fenfu ( vt fupra cum Lugoad aliud 
ptopofitum notaui ) redderetur plane tidicula ea 
dcfinitio dicere enim contritionem , quando 
extra Sacraroenctim habet adiunctam infufioncro 
gratic Oi .habituum fupcrnatutalium iuftificare 
idero eiTet ac d ccte, quando ob contritioncm 
excra Sacratpencum infunditut gutia,tunc infun. 
dnur gutia.- hoc autem non magna fanc indige- 
bat definitione Sccundi atgumcntot, quia iuxta 
eam cxplicationrm vel non conftatei pet contri- 
tionem nos iuftificari exira Sacramenturo , vel 
eerrenon poffit dici qualis debcrct etTe ea contti- 
tio.Etenim fi Concilium folum dcfinir,aliquando 
conttiiionetn informari gratia habitoali , id eft, 
aliquando,efte coniunrtam cum infufionc gra- 
titr , non fcircmus indc vllo modo, quidrequi- 
ratur ex pattc conttitionit ad hunc crTertum. 
Deinde non polTet colligi, contriiionem ad iufti. 
ficatio nem fufticcrc ; nam concricionero,quan- 
do eft infufio graciz.iuftificare , nihil dicit, an 
conttitio habcat viro ad inftificandutn,- flc eodcm 
fenfij polTumus dicere de atttidone , atttitionem 
fi eoniung.itur caro gratia habituali , iuftificare; 
iro6de quocuroque bono operc id dici poflet. 
Denique Concilium expreiTc agir ibi dcdifpo- 
fitionc ad gratiam , non dc fornia ipfa fjnrtifi- 
canre; ergo dum dicit , aliquando contingere 
eam coniritionem extra Sactamentum infbrmari 
charitate 1 agit de illa charicaic quz eft difpofi. 
rio , non de ea qux eft forma fanrtificans,- qua- 
lit cft habitus charitatis & gratix : non potcft 
ergo negari, ibi Concilium tequifiuilTc adiufti- 
ficationem eam contricionem cflc informacam 
am tc chacicatit. 

Oftendendum autem nunc eft id non polfc fie- 
ri , ni (i ille ipfe doloi fitactes amoris, aur (quod 
pro me idcm eft ) oriatur cx aroorc. Etenim vel 
ille artusitadicit Dtttfttr pro Dtt h«c mmlmm, 
q*U iiiinj m*lnm tji, (qno parto videtut Sua- 1 
tezeum actum intelligere, licer exprclTc num- 
quam declaret, qualisillc fit & quod motiuum 
habcat » ) vcl nihil aliud dicit ille artus quam 
Dtttfltr h*rtc mtditimm tfmiM mmim tfl ,vel quui 
tfl conttm rmtitnem n.uur mlirn ! fi dicat primUm, 

iam teneo intenrum, quia velle a Dco auertere 
aliquod malum qua maluro illius , formaliffimc 
eft illum amare, iuxta fxpi di£ca. Vri enim pro- 
curaie Pcuo pofitiuum bonNm qua illius bo- 
num, eft eum amate , ita ptocurare illi negati- 
uum bonum, hoc eft caientiam mali, v. g. carcn. 
tiaro inorbi qua morbus eft illius malum,eft fbr- 
roaliffimeeum aroare. Si vetodicatur fecundum, 
fciliccc euro artum nthil aliud habete quam 
deteftari malum culpz qua eft in fc malum, fcu 
contra tationem naturalem, tuncactut ille non 
cxtuhecur a rarione irnperfcrtz acuitionit quarn 



St<H»Ji. 



dicit Concilium concipi ex curpicudine peccari; 
ctgo vt fic ille dolor non poterit iuftificarc i vt 
crgo iuftiftcct, dcbet efle forroaliter aroor Dei. 
Confirmo (t expjico : Vel ille artus cangit Cm f* 

Deum,vcl nor.j fi non ungic, crgononeft ma- 
gis charicatis quam obedicntix , quam iuftitix, 
Cjuam Pcrniceniiz, Scc . quandoquidcm mafitia 
illa pcccaii, quam folum angit um eft odibilis 
vt oppofiu iuftitic, obcdientiz, tcligioni , &c. 
quira vc oppofica Deo , fi vctdille actus tangit 
Deum iniiinlecc , non potcft alio roodo cum 
tangere quaro curo amando , quia non potcft 
DeuseiTe motiuuro nifivtamatut: ncqoe cnim 
fc habetvt tetminus odio hab tus , ncque item 
quatl pute puic vt teiminus cxtriniecus ad eum 
moduro quo artus ille,quo quit dicli , VtU htt 
pmilinm Peni, ungit Petrum in obliquo , eum 
nec aroando, nec odio habendo: co eniro fcnfu 
amor ille nec virttulner nec implicitc eiiet amor 
Dei , & confcquemet nec fufticeret vllo modo 
ad iuftificaiionem: ergo neccflarid dcb« illc efle 
cxprelTus amor Dei. 

Dices iuxu multorum fcntentiam : potTum 0 *i»&»! 
amarc Medicinaro v. g. propier ianitaicro , eti- 
amfi non tangam intiinfccc pcr euro actum ip- 
fam fanita/cro : crgo licet inctinfcce non amcm 
Deum pereum acturo, qno detcftor mortale, s,lmi<ur 
pocetic camen eadeceftatio eiTc ptoptcr Dcum. Pnmi. 
Rcfpondeo Ptim6, Mc in Philofophia negafte 
id pofte fieii .« nam boniras illa vtilit non poicft 
mouerc, nifi ametui intrinfcce ir>fa iamus. Rc- 
(pondco Secundo negando coniTqucntiam: nam 
in cleclionc mediotum przct dic falccm amor 
finis, ex quo oricur amor mcdiotum: vndc liccc 
hic amor fecundus non atungat ipfum finero m- 
trinfccc, quatcnus tamcn cx natura fua & clPen- 
tialitct pcndec tUa volunras ab rlcrt onc, did 
poccftamareimplicite fincm. At hzc utiocedat 
ommno in noftro cafu : nam fi dolor ille oriiur 
ab artu amoris, iam per amotem ipfuro fuppo- 
netiiur reroiiTuro pcccaturo : fi auiem non prae- 
fupponit a . oiem vllum ( vt vidctur ommno 
doccre Patet Suarez ) non habcr vnde dicarur 
perdnere potiirs ad chantatem qt>am ad alias vii- 
tutes, mfi intrinfeci Dcum actingal. 

Foitc Sccuud6 dic- s , Ue6 illum actum efle oU**Vt /+. 
chariucit , quia proc». Jic ab habicu charicatis. ['J^J, 
Sed concta, quiaantcquam dicamus illura art- 
um pcrttnete ad habitum charitatis , dcbemus 
confidcrare, Vtrum ex fuo concepiu , feu ez 
1U0 obtecto ad cum habicum pcctincat necn e: fi 
enim cx ohicrto non pertinei, tunc dicerc non 
poiTurous illuro oiiri ao co habitu :iam autcm 
oftcndicum non pcitincrc: crgo Contia Sccun- 
do, quia quod artus ille proccdat cfi^icntcr ab 
habiiu.cft planc pcr accidens ad rem noftram, 
ncque cnim idc6 cft intriufecc meiior ad hoc, 
vt piopierea Deum moucat ad remirtendora 
peccacum im6 in cafu noftri argumenti non po. 
teft ille oriri ab habito, cum fic difpofuio a/ il- 
lum.fed per aoxilium exciinfccom dcbec neceiTa- 
ti& piodoci. 

Tercio rcfpondebis , illam dcceftacionem di- H 
ccre hoc, Dtlet mt fttt»jft , tjni* pttttumm tft °*^ Si# 
mmlumDei: inhocautem conccptu nihil prot- UfUm ' 
fiat dc amore Dei dici , ck tamen actiugit Deom 
ita vt amctor iroplicitc : dolete enim dc malo 
alieno qua ule eft illum amate implicitc , vt 
pauI6 fupctiut diximus. Sed conua Piir.-o , s*l*H*r. 
quia fi non przfupponor iamamaflc pcrfonam 
illam , non vidctui poftc bcti vt dolcam dc ma- 

lo 



Pnm*. 



Sttmtdi. 



*5 



fMMM 



Difp. 8. Oaomodo amor Dei debeat ejfe fnpcr omnia. Se& i 

lo illiusqua tali. Cur enim dolco de malo qni 
Dci pocius quam de malobruti,nifi quia Oeum 
amo, brutum non amo>proponuntur mihiv. g. 
hic (N: nunc duo mala , primum Dci fcctindurrt 
Antontj; curdolcrcm dc primo noA de fccundo 
nifi amarem Dcum, non Antom n.? 
»*fli4»t Diccs . Vuumqiir eft odibile liberc pro mea 

autcm iibertateme dererminarc ad vnurn-pocius 
quan: ad.aliudy vti e conirarto m amore dcbe- 
mu$ oranes td rplum fatcti: propoiiuniar euim 
mihi duobona.Dcus tc creatura, haud dubic 
poflum cgo fine prxuio aiio amore ( alinquin 
darcrur procc ! sus in infinitum )me dcterm.nare 
ad amorem vel Peltt , vel Dei:crgo eodem mo- 
dopotcrome d<trrminarc ad odiom huios po- 
t us roali qiiamiUius,rt am(i anrecedenter non 
amauerim po-ius Pctrum quam Deum- eigo fi 
frmcl concedirur adhim iiliiro e(se implictum 
amorcm Dei, bene poicrit folus cfie, & fufficict 
Stlmiiui. 4t * hiftificarionem. Scd cotftri quia licet ea doct ■ 
4 rma habcat locuro in ohirctis qujc proponuntut 

pct fc airubili.-, a.<t c contrario odibiiia , non ta- 
rocn in his qnae loluin ratkine altenus. Ratio 
difpatiratis cftcdra , rum quod rationc (uieft 
boiiiim,poreftrationefui prim&amari nulloatio 
antec-dcnrer amato^eV idcmdicoe conttariode 
eo, quod eft in fc malom: poteft enim odio ha- 
beri antcquam aliu i ametur \ quia non proptct 
aliud , fcd ptoptcr fc odio habctur. At quod e(l 
booiim prarcifc rariope alietius , non poteft nifi 
tattonc altenus amati: tlon poteft autem ratione 
altcrius amari, nifi ilhid altcrum amerurj crgo:&c 
tdcm eft c cbntrario Hc odio:quod crtim odio ha- 
b rur non vt in fc . II malom, icd vt altcri ncccf- 
faiio deberqdio haberi.qnia ilhid altcru amatur; 
quid enim mea intetcft hoc efse trialum alteri, vt 
proptcrca egr» illud odio habeam, nifiquiaillud 
altrrum bntinm amo, Sc volo abillo malnm hoc 
rcmouere* Curo crgo in prarfentt cafu fuppona- 
mus peccatt^m odio haberi non provt eft in fe 
maltim , fed provt eft Deo malum,non pofsum 
cgo vllo modo detetminati ad illud rcfpuedim 
nifi quatenus bene afficior Dco ; crgo vcl ille 
ipte actus dcbet efse amor ipfius Dei, vcl necef- 
fari6 dcbct proccderc ab amorc Dei: ficut vo- 
luntas mcdinrum ( fi vcra fcntcntia ncgans per 
illam voluntatem auingi immrdiare ipfum finem) 
debet faltem pr-efupponcre amorcm eiusfinis, ex 
quo oriatur, vt & fupcr us notaui. 

Forte adhuc Qnattd dkcs , A me ftipta rra- 
ditum , poflc nos aliquanjo tnchoarea puro 
odio, vt (i carenrram Dei confidcremus vt m fe 
malam, poffum non amsto exprefse Deo illam 
carcndam odifle, crgo codcm modo apprehcn- 
dcndo pcccatum vt in fc malum potcro illud 



16 



odio habete, licet Denm norujbem exprefsc. 
Sed conna. qui.i in cafu obicctjonis apprehcn- S»/»»'/«r. 
ditur illa carentia D : vt in fe mala ,ac proinde 
iuxta immediate di£r.i poteft voluntas jncipcte 
ab odio il ius. At peccatum non conclpitut in 
noftio cafu vt ,iu fc malum.-hoc entm fpeaat »d 
atttitionemtnam iuxia Tii.lcinintiro attiito de- 
(umitur cx tutpitudine ipsa, fiu cx malitia pec- 
cati in fciplo: quamdiucigo per ac^um illum 
non tranfeo vlieiius amando Dcum,non habco 
vetam & ptopiiam contritionem. 6dium au> 
tem,de quonunc agimus.non rclpicii pcccatum 
vt fotmam conrradtc^oric oppofitAn Dcq,(icut 
tenebtsfunt rcfpe&u lucistac proindc od um 
iliius non cft impltcite amot Dci • ficutocfium 
tenebrarnm eft amor locit.-confidetarut ctgo 
peccarum tanaqnam forma pofitiua rnalc am- 
ciensD-um cxtrjnfecc : licut dolotuon cft nc- 
gatio mei, <ed f.itroa inihi pofitiile c(Mitiaria,5c 
mc malc aftidcns , autifi loqm vclimus in fen* 
tentia conllimcnte peccaturo omnc in ptiuatiuo) 
tuncea malttiacrit prinatio non Dei , fcd boni 
illius moralic mihi drbitt : ac proindc fummum 
inde infcnur,Pet itlud odium peccatiamati bo* 
nitatem illam, qul peccatum piiuat.- dc aroore 
autcm Dei nihii penims indc mfcretur .* ergo 
hoc atiud od.um,de quo nunc agimus,non po- 
tcrit deteftari pcccatum , nifi quatenus . «mat 
Deum,contta quem tllud cft;vti non potcftmi- 
hi difpl-.cere morbus Pctri , nifi quia ipfum 
amo:cx quibtts omnibus concluditut non poife 
odiuro peccati adchatitatem Dei pctincte, nifi 
fimul fit formalis amor ipfius Dci. 

Ad argnmenta patris Suatcz refponfum eft 
patcim fupra,dum oftcndimus Concilium , co 
ipfo qnAd dicat contritioncm debere e(fe for- 
matam chatitate, tequirere amorem;quoad loca 
Saiptutc ttiam eft virtualitet fatisf.i£hiro.dixi- 
mus cnim odinm fpcctans ad charuatem quale 
etiam in fcntcntia ipfius Suarcz reqotritur (td 
iofliiicationem extraSacraroentum:nara od.ium 
cX motiuo obcdicnti.r, rchg oms.&c.non iudi. 
cat ftifficere ) nccelfano debcre co ipfo amarc 
Deum. Vnde licct Saiptnra cxprefsc non no- 
minet amotem.implicitc tamen illum figriificar, 
Qtiod ilenique diccbaror in rarione a priori il- 
lius C ntentiz , odium mali cfle amorem boni 
oppofitt ,folum potcft habere locuro ( vt dixi- 
mus) fi confiderctur bonum illud.euius malum 
priuat formalitcr : at peccatum non eft prioario 
Dei, nequc peccatum eft catemu Dci, fed pra-- 
cise ieftitudinis dcbitx:rcfpeclu ver6 Dciilltid 
cfl malum co modo quo dolor cfl horoini ma- 
lum.non pntundo homincm homine,fcd mali 
illum afficicndo. • 



17 

Vmta S»sr, 



DISPVTATIO OCTAVA. 



Quomodo amor Dei debeat ejfe fiper omnia, 



^TT 1 ^ E m p r r fuppofiiimus amotem pto iu- 
BS ftificatione neccfsarinro dcbeteefsc fuper 
Omnia:in quoautem id confiftat nondum cxpli- 
cuimus, cum tarocn (vt ex diccndis conftabit ) 
id fit fatis difficile explicatu . vt proinde iore 
merito hanc exigat ea dtfticultas difputationem, 
& ver6 neque adhuc folidc ptobauimus tlium 



debere habcrc talem appretiaiiohem Dei fupta 
reliquat quod caputcft totiu» quxftionis* , 



StCT*0 



yo Rod. de Ariuaga Tra&atus De Parnitentia virtute. 

%~ — 

S E C T I O 



Amtr tfl 
duflittttr 



I. 



differat mator amor intenftuus k 
matori avprettattuo \ ty vnde frobetur 
ad iujlificattoncm rcquiri maxtmum 
apprcttattue. 

SVBSECTIO PRIMA. 

Rrfpondetur qumjtionj. 

' F r c A primum punclum communiflima 
5 cit diuifio magnitudinis amoris in appre- 
m* t cr,intm. tutiuam & intcnfiuam.-poiTum enim amarc in- 
fi*i&*tfn. tcnlifltmc aliquod obicccum , & tamcn valdc 
timtimi. p arum ^HuJ apprctiate, hoc eft, vix illud vlli 
altcri prxfcrre : pofTum item c contrario ali- 
quid apnrctiatiuc fumme amarc per adium re- 
rnifilflimam.Raiio huius a priori eft , quia in- 
tenfiofumitut ex nulciplicatione graduura amo- 
rib ; vnde fi pcr primuin gtadum non pt xfcre. 
bam obie&um illud nili pauculis obiccJis , 
aut fotte nullii quantumuis deinde mulcipliccn. 
rur gradus fimilcs amoris , non prxferam am- 
plrus illud obic<5tum;ac proinde nonamabo i!- 
lud magis appretiatiiicquim pcr primum adtum. 
Apptetiatio autem non dcfumiturex multirudi- 
nc graduum, fed cx modo intiinfcco ipti adtui 
cfsentiali , q io rci;>icit fuum ubiedtum. Vude 
Deus amat fc pcr afium omni omnino intrnfio- 
ne carente.n, quia eft indiuifibilis .■ ac proinde 
n«n per mlnorem intenlioncm amat creaturas 
quam frmihiluminus ramcn pet illum cumdcm 
actum infiniic magis appretutiue fcamat quam 
crcaturam. Ex qua cctta docttina oftendi To- 
moi.agcns de voluntaie Dci , Dcum non eo 
folo fcnfu mag s amate vnam creatntara quam 
altctam.quatcnus vni confctt bcneficia maiora 
quam alteii(vt multi putant,non capicntes quo- 
jnodo , cum idem reai.ter lit amor Dei circa 
omnes ctcaturas, pofJit tamen cflt maior rcfpc- 
ctu vnius quam altcriusi) fed quia licet co ip- 
fo, qu6damor fu in fc idcm rcipcctu oronium 
obieciotum,non pofljt eifc maior rntitatiuc fcu 
intcnfiuc refpeclu vnius quam rcfpcdtualxerius: 
quia fi eft vna indiuifibihs ( vt (ic dfcam) pars 
refpeccti omntum , non poteft maior eflc , feu 
non poffunt plures efTe rcfpc&u vnius quara 
rcfpeclu alterius;per hoc tamcn nullo modo in- 
fertur , Illam eamdem indiuifibilcm entitatcro 
amoris non pofte diccre, Prafero boe Uli , fcti, 
Mihi plui placet hoc cjuuin Hluti, fcii,M*lo hoc 
Cur mititri' amittrrt quJim illud, &C. Hoc crgo fuppofito , 
titntmrtju, qaxrimus in hac fcdtionr,vndc probctur amo- 
rmtmrmmtr rem ad conttitioncm fufftcimccm efTc dcbcre 

fummut »p. _ . . , . 

frnistiui a Ppr«iatiuc maiorem quam ommum crcatura- 
tLmth Pmtrit rura - 

*—"tfrLm* Pater Snarez id probat difpttt. a,.fcdt. 9 8e 
** cumeo Lugo ex illis Chrifti Domini vetbis 

Matthxi 10. Qti aiimt patrtm ant matrem 
pluj cjuttm mt , non ejl mt dignt. Hic locusroi- 
hi non vidctur cfficax^ quia o ttiflimnm cfl fine 
eo amote fuper omnia pollc hominem faluari, 
laltcm ratione,Sacramcnti Dcindc illa fentcmia 
Chrifti cft genetalis ad omn. s , hnmines, tam 
qui non peccauerunt , quam qui peccauetunt. 
At nos in prxfenti non agimus fi de amore 
neceflario ad exeundum c prrcato.Vnde fi qtiis 
pcr attritionem aut cx dcudctio xtctnz falutis 



Rmiititur. 



Jlim frtkm- 
titmti miniii 



non p.-ccaret , iseffct Dco dignus.cfto non ha 
bcret amorcm fupcr omnia,de quo nunc difpu- 
umus i crgo ibi Chriftus non cum pctit adtum 
pofitiuum amoris , fcd ne fit c conttario adius 
pofitiaus amoris, quod Chtiflus alicui obiecio 
creato poflponatur. 

Adducuntuc ctiamca lora , qnibns iubemtir 
Dcum dttigcre ex toto corde , 3e rx omnibus 
viiibns , ^cc. Vetum neque hxc mihi omnino e ^ 
videnturad rem;nam in eis rion tam rcquiritnr 
hic politiuus amOr,quam ne e conrrario vllum 
obicctum , qnodcumque iilti.i fit , prxferatur 
Deo. Ac dcnique licet conccdctcmus ibi cllc 
fermonem dc ptxcepropofitiui araotts Dci.non 
tamcn id cllct proprie ad rcm nofltam*,quia il- 
lud pixceptum afritmatiuum foli<m obligat 
aliquando ( Cc quidrmctiam iuftos; } prr hoc 
tamen non coaflat Deum illum requ>fiuiflc p o 
temifTione pcccati': vti cnim ilium non v q.iirit 
inrra Sacramcntum, poruir non tcqntrcrc ctiam 
exna : ncc tamen per hoc ftulletqtiidqnam de- ^ f * 
tr.ictum de co prxceprr» Dccaiogi } DH$\tj De- 
minum Dtum timmtx toto corde tuo, &:r. 

Difpuratione prxcedcnri f<.ctionc t.iraAanf, frtkfhm 
Vttiam folusamor Dei fiue expreffodoloiefuf 
fldat ad iuft ficationcm , dixi , quo pa&o illa 
loca, quibus promittitur iuft ric.itio, pofllnt in 
tclligi dc amore Dei, non qitociin quc , fcd de 
cfHcaci, & qni veic penineat ad amiciriam; vbi 
fimul oftcndi, quarc tatis drbcat cfc fupcrom- 
nia , 3c cur armcitia in homines non prtat eos 
amari fuprr omnta, amicitia veto in Detim id 

f>etatfalttm hahitualiter; idetgo qur*rj hnbirua- 
itcr pcnr amicitia Dci, videntut ea loca teqiM* 
rcre adtualiter, vt homo cxcat ex percatO : hoc 
eft; Omnis iuftus debet«ffc par tus, vt fi occur 
rar occalio vel Dcuro grauitrr offcndendi , vel 
aroictcndi r mnia alta , vrlit cirius hxc perdere 
quam Deum offcndctc ; ad htinc acium effi 
ciendnrti non tcneiur , fi iam ilr iuftus,nifi data 
occafione , qua vnnm ex illis diiobus nbicdris 
deberct chgcrr; hoc rtgo, ad quod habitualirer 
iuflus debct cllc pamtus , iute mcrito l r. 5 cxi- 
git a pcccatorr,qui vriiirun obtinerr vult.-cxigit 
inquam , vr pct pofttiuum tc cxptclTum ac"tnm 
Deum fuperomnia aniex , \ hpc frnfii dicimu* 
inrell genda ea ioca , quibus dicuntur homincs 
pcr prxnitentiam amorcm fuillr iuflificati. 

Q^iod fi ramcn cx cis non iudicctur adhnc _ 1 
r ai^ 1 • t. , + Prokmtur 

lulticK ntcr prob.in hanr commnntm conclufio s**umJl. 

nem,dico illam valdr claie coll^gicx Concilio 

Ttidenrinomam eo loci, vbi de dolorc 5c amo. 

re agit , fupponii illnm dcbere ctTe talcm, qui 

excludat omnia pcccata.ctc continrat fcriam 

emendationera vitx cx intcgro in futurum: hoc 

autem non potcft habere amor ille , n.fi Deum 

diligat fupct omnia, id eft,'ita illum diligat, vt 

ob amotem ipfius omnia velit vitatc peccata , 

citiufquc alia mala admirtcte , 3t bona omnia 

negligcre , quim ipfum otTenderc ; hoc autcm 

eft forma iflimr amarc Deumfupcr omnia. . 

Forrc dices.Attritio cft fufficicns dclor iuxta oiittlit. 

Tridentinom ad corrigcndam in futtuuin vitatr, 

cV tamcn non dcteftatur pcccarum fuper omnia, 

hoccftfupra ipfas prrnas infcrni; quiaiuxta il- 

lud certum ptincipiom , id quod ad odium aut 

amorem alterius obicdli mouct, magis odio iia- 

betur aut amarur implicite qu>m alterum obie. 

ctiun,ad quod mouct- crgo attrnio odio habens 

peccatum cb pornas inferni magis drtrftaiur 

implicitcipUs prxnasquam pcccatumjcW (amcn 

vt 



Difp.8. Ouomodo amor Dei debeat efie fnperomni.%. Se&. i. 71 



Scimtur. 



( vt dtximuj ) eft fuflicicns propofiuim pco viti 
cracndatione.-ergo cx eo , qu6d amor Dcl , qui 
eft necdfarius ad itiftificationcm J>t#.n conti- 
nere cmendationcm viti in futurum, non con- 
uinciturillum debere amaxc Dewt» fuper omnia 
implicitc faltcin. Refpondco , fcx hac ipfa in- 
ftantu fuadcri potius noftram dcdtitftionem: 
ctcn m vti illc adus , qui panas inferni pc«- 
catntn fiigit , eoipfo qu6d habcat pro motiuo 
pccnas, (imetillas implicue magis quim tpfum 
peccaturmitu coiplo qu6d ex amore Dci homo 
odit pcccatum , debet neccffati6 per cum actum 
•plus amare Dcum quam omnia alia,- quia mo- 
Ciuum lupjr magis appretiatur quain obkdu 
matcnalia, 1 hnc ergo (uppofico dico, Etiamfi cx 
eo pizcife, qu6d amot tlle lit odium pcccato- 
rum iu fututum, non colligatur odio habcrc pec- 
catum fiipra omnia, etiaiu fupta ipfas pccnasin- 
ferni; ( vti aimtio illud non odio habet fupra 
illas, & t.imcn eftfufHcicns propoficum dc fmu- 
ro; ) qtiia tamcn habct amor illc pro obicceo 
vohto cftuacitet fugam omnis inimiciiia; Dci, 
h-bct itcm pro motiuofiig.r Dcum , a quo per 
quodlibec mortalc homo ceccdit: ide6 actus illc 
Dctim amat fiiper omma oinntno ctcata bona 
D«.o conrraria. 

SVBSECTIO SECVNDA. 



X*min*tHr rc*.i;.t 



(iijjicilis. 



REplicabis : fi ea przcife peccara , qoz 
homo pcr accritionem odio hibet, dctciia- 
rctur cx crur.tatc, id fufticercc j vc iuxtaTridcn- 
tiiuim iuft licatct .- Concilium enimfolum cxi- 
git dolorem illum, qui cft gcnus aJ atctitionem 
& conciicionem , coniangi cum amore.feu con- 
craht pcr dirfi--t . n;i.un motiui illius amoris Dei: 
cotum autem hoc fierei co ofu : ctenim conrri- 
tio vt fic pront cft genusad cohttitionem per- 
f.Ji im 5c ad impcrfccbm non potcft plura ha- 
berc pndicata , quam habeat dcinde quilibcc 
racio fpccifica, quia inxti regutam Logicam to- 
ta r.itio gcnerica rcpcritut in qualibet fpecicj ct- 
go ratiogcnrrica conttitionis non potcft fc ex- 
tendvic ad plnra peccita , quam fe exteiulat vna 
ex illtns fpecicbus,- acqtii actntio non fc extcndit 
ad ea peccara , qux non elTcnt punicnda pina 
infcrni ; ergo J.tclbtio eorum przcilc continc- 
(urin ratione communi , ergo lici detcftationi 
adderecur motiuum amoris Dci , habercc quid- 
qmd Concilitim Tridcntinum requirtt pto iufti- 
ficaciottc, ncmpe cationein communera gcneri- 
cam attritionis fc contritionis contr.i&am ad 
arnorcm. Hinc vlccrius arguracntor Amor iilc 
non cffct etiam tunc fuga peccati fupra omnia, 
hoc eft fiipra pocnas inferni.quandoquidem non 
fc exrenderct magis quam attticio; crgo ad iufti- 
ficationem non eft neceffarius amor Dei fuper 
omnia omnino creata. Qu6d vcr6 poflic quis 
cx amore Dei dcceftari pricife illa fola pcccaca, 
quz per accricionem deceftamur , eft ccrco.cer- 
cius,- nam amor Dei habet latitudincm : polTum 
cnim cgo cx amore Dei vellc dare elecmofynam, 
criamfi tunc non velim ex co amore fieri tclt- 
giofus,- polfum vclle dare dcccm nummos, non 
tamcn mille ,- crgo eodem modo poffura velle 
fugere ex amore Dci mtllc pcccata, eciamfi pet 
cum actum non vclim fugere omnia omninoi 
ergo poccft rcpcriri tatio illa generica aJ accri- 
cioncm fc- conttitionem conua#a pcc diflercn- 



ciam amoris Dei, vcde eis peccatis ex puce puto 
amotc Dei dolcami & camen vi illius a&us non 
vicarem peccaca omnja abfolucr poflibtlia^ qualc 
cffct ilhid cui faltem ex ltbrra Dci voluntatc 
non eiT. t aiinexa pcrna infcini; non cft crgo 
adhuc bcnc probatum. amorcm, qucm Triden- 
tinum exigic pco iuftificacionc, dcbcrc effc pla- 
nc fuper omnia. >>fjT 

Diccret fortc aliqtiis, Amorem illum Dei de- 6 
berc clTc cfiicaccm, vti rimor pccnarum ( vt fuf- Ktfptnfi* in* 
ficiat ad vcram atcricioncm ) debec effc ctHcax; fujftiemt 
hoc cftqu6d homo non foliim h ibcat aliquarn 
fimpliccm difplicentiam in cis panis, fcd talcm 
vt quancum cft ex le , omnino rcfoltite non ve- 
lic eas vllo modo incuticic: quo cafu cinn quod- 
libet motcale fic illaciuum earom panarum, 
quodlibcC odio habuur impUcJtc inca attt.tio- 
ne .- ita co ipfo qu6J cfticacitcr homo Deum 
amct $c quodlibcc pcccatum in quocumquc 
ordine pofJibtli ftt Dco contrarcum , neceflum 
eft vt ille amor fc extcnJ.it non folum ad pec- 
cata ad qui attiitto,qtiiahaius mociuo non iunt 
omnia conctaria , vt oilciidi , fcd etiatn ad oro- 
nia omnino ac proindc raiione illiua mutiui 
magis extcndctur contritio. Scd contra , quia *'»"'**• 
vidctur in hac folutione grauis committi zqui- 
uocatio racione illius paicicu!z amer rfiictx Dtii _ . 
in,quo punclo clt maxima dilpantas inter M , tle p ^;. 
odiumcfHcax infemi & amorcm Dci: nam Dcus i,,gi.*xt» 
non eft obic<2um faA:bilc pcr meum amorem./f»/»,}*» A'- 
vti f.tga infcrni cft fadtibilis pcr me : vndc non *i'« Tt S'' MX 
potelt amot Dei dici cfticax to fcnfu , quofuga infn ' 
infcini d citur a me efficacitci volita : & in boc 
pun6ro dicoede aliqnam zquiuocationcm. Hinc 
conftat cl .tr, cut dcieftatio efticax panatum in- 
ferni includat voluniatcm vitandi omnia omni- 
no peccata, quando illa funt meiitotia eius prz- 
nz. Nain voluncas cflicax vicandi aliqttod ma. 
lum non poccft cohnerc cum admiffionc ali- 
cuius rci , quz malum illud caufat : hzc ratio 
coca ceffac , vc dixi in amore eflicaci Dci • nam 
hic amor, cum non fit caufa iuus Dci, non po- 
ceft propric dici rcfpcftu illius cflicax , fcd rc- 
fpcdu alicuius boni , quoJ Dcb opcamus,fcu 
procuramus : poifumus autem cflicacitcr Deo 
aliquod bonum extrinfccuni optare , licct non 
ci procuremus omnia omnnio bona.Qu6cl fi idtd 
dicatur amo. ille effe eflicax non refpcc^u ipfius 
Dci in fc, fcd tcfpctftu amiciciz illius iam curic 
redic difltcultas toca fupca pofita : vnde fciliccc 
piobemus non fuflicete amoirm Dci , quo cx 
compl.icencia in.ipfo aroero ipfius amiciciam fu> 
pia omnia ea bona , fupra quz aitiitio cadic, 
raaximc ciim Concilium nihil plane dixerit de 
amorcoptante amiciciam Dei, fed de amorc.quo 
vcrc Dcum ipfumdiligo : poccft autem ciTc vc- 
riffimusamor, vt oftendi , cciamfi non fic orn- i 
nino fupra omnia. i > ^ - . 

Secundo cft difficulcas in ea foluiione : nam 7 ^ 
amor charicacis in Dcum eft quidcm in fe & in **• 
aclu cxercico amor aroiciciz'.- ac non videcur ha- 
berc pro obiefto amiciciam : non enim dicit, ^*"*' 1 
Velo ejfe tmicut D«':«cnim co fenfu effct quo- 
damrood6 amor concupifccntiz , quatcnus fibi 
ipfi homo procucarcc amicitiam Dei: fo)6m cigo 
dicic ille , QHnDtHs eft bwus , Hli epte hcmim 
boc, eique afieier, dt illius bonis gMutie», Mtl 
hoc auccm totum quanturn potcft ellc, cturofi 
amiciciaro Dci non przferac omnibus omnino 
rcbus^poffibilibus. Nam qfti ob boniuccm Dci 
ci oput mulu bona, cciamfi awtus ille non fc cx. 

tendai 



7 t Rod. de Arriaga Traftatus De Toenitentia virtute. 



tcndatnec quidcm implicrte ad omnia , v«c 5: 
venlBmc Deum amat , &cflicacii,i qutdcm 
quoad tlla bona.vnde quod ait Catduulis Lugo 
2j5f #Jl dtfpttt.,.fca. x.g^cmLunKjncacinm d.ledio- 
mft.lHttmi- »i»Dei , qui oriattir ex chauutc, dcbete e(Tc 
titim afFe&um amicitiX.atque idco non poflc tcndcie 

ad lolam bomutein toiriniecarn Dci,qum fimul 
tcndat ad coniungcndum amantcm cttto amato, 
hoc inqnam miht nullo modo placct. Natn 
quidqutd fit.vtium hoc debeat habctcadtus illc 
amoni, qiu ad luftihcationcm extta S.iaamen- 
tum rcquititur ( de quo nunc difputamusyafle- 
rere tamcn, id dcbetc conucnitc omnibus om- 
nino altibus c harttatis. vtdctur rnihiplanc W>- 
ptobabile : fi cnim quis nihil rcflcxc cogitans 
de ca coniundione , vcl ccrti ludicans em cllc 
impofltbiLin, cumplaccat fibi in boniutc Dci 
in ea filicndo, cV giudeat dc ctos cxillcntia qua 
talis,ad quam quxfo aliam vittutem potcft talis 
amor fpc&ucquam ad charitatcm Dci > ccrte 
aftus illc nequc fpci, ncquc fidci,mult6 roinu» 
aliarum virtutuui mfciioium ctit. Vtgto.quia 
ipfemet Lug.bcne docucr.it contra Patrcm Sua- 
rez paulo ante eadem fc&ionc , de fadto pofle 
Dcum amati, ctiamfi non amorc illo pcifeclifii. 
roojimd putat probabile aliquos cx antiquiori- 
bus Philofophis, qtti diuinam bonitatem fpc. 
culabantur , iu dc faclo dilcxifle Deum. Vrjdc 
tnfcro; Etg^ non cfl vctum , quod omnisom- 
g nino amor Dci cx charitatc debeat fetri in eam 
jmi ntttmm aniicitiam. Qjod li folitm id doccat dc amore 
Dei [uftttm- Dci fuper oiuiiia qua rali.id quod fortalleprx- 
CUe contendit eo loci ,adbuc non placct; quia 
nihildicendo teflexc dc ea amicitia , potcft U- 
men illcamor dicere, Aitlo omnia m.tlup*tti , 
& emnia bona ntgli^cr* , auam hanc infinitam 
tonitatcm gr.iuxttr tjfcndcrcftu , r.i.nn ci tUrc 
ttcafionem ad graucm tU/^njinm. Certc hic 
a&us.qucm p.tflim landtiflimi homines habent 
non cogitado in co dc aftedcu amtcitix.eft pcr. 
fcdtiflimx chariutis. Tertio , quia hic Audtor 
non explicat qux fit illa cotiiundtio amantis 
cum amato.quam ait cfle obicdlum omnis amo- 
rfs Dci:li enim loquatur de coniunccione,qux 
fbrmaliter obtinctut pet ipfum amorcm , tunc 
amor ille cflet rcflexus fupra fcipfum , fic licct 
forte alicm attui ea rcflexio i.on n pugnct.cam 
umen dtceic in omni amore chariutis efle ne- 
celfatiam nun vidctur prob..biIc .- dcinde , cum 
illa confiftat in ipfo adtu,ad qtiid quxfo tcqui- 
ritur eam rcflexe amari .' Si vcio loquarur de 
coniundtione ex pane ipfius.Dcf f t :r amorem 
Dei in amantem , non potcft probabilitcr dici 
mmv* p i charttatem efficacem id intcndi , tum quia 
id non eft in poicftate ipfius homtnis;tum qoia 
( vt infinuaui fupra ) accedercr pcr hoc adrus" 
•*; illc ad amorem concupifcentix opundo fibi 
amorcm Dei. Qnod fi de coniundtione alia ab 
hoc amorc diuctsa loquantur,mult6 minuspla- 
cer.qtiia nullaalia cftqux poflit aman.Denique 
(iuxu immrdiatc didla ) non oftenditur adhuc, 
• cur exigatut hic peifedtiflimus amor ad iuftifi. 
cationcm cxtra Sacramenturo,- & cut non fuffi. 
ciat cx amotcDci dcteflari omnia , quz attritio 
9 dcceftatur timore pcrnaium. 
Sstitfit ufli ObiccSciohxc graucm continct difliculutem 
I' < e'"' rf '' r * * "^ ux v ' x Auflotib. tradatur, omncs cnim 
fupponunt hunc amorem dchere ciTc ultem im. 
piicite fupct omnia .- vndc autem id ptobetur 
non funt folictti,nifi furomom ea loca adducen- 
do qux nos fiipti rciecimus vt minus efficacia. 



Et refpondeo.-Concilium etfi non definictit cx- 
ptefsc-,amotcm illum dcbcre cftc fuper omnia, 
implicttcttaiiicn id inltnuafsr.Etenim udium il- 
lud qtiod dctcftatur pcccataob Dc. m , Otcx l!a 
riudcbct h ..bcrc motiuum gi nitale fc extcdcna 
ad omnia pcccata mottaha : um cmm dixi itun 
fufBcere ntalii lit difplkcnti*,qux fimulfccum 
'admitut voluntatcm pcccaudi i flicaccm .- fi au- 
tcm cft crficax , crgo dcbcrct lubcrc aliquid , 
quod crficacitctin cii pcciatis hortcat: hoc au- 
tcm non potcft elfc aliud quaro ratio oftenfx 
grauisin Deum,cui homo pcramortm aHuimr: 
hxc autuu ratio oftcnfx cx:endit fc ad otunia 
peccata in quocumque oidine. Adn:itto etgo 
obicdioni (upia politx hunc atvotcm , qui < ft 
fimul odiuin, n6clL- propriccfticjccm rcfpc&ti 
Dci.quia Deum ipfum fiuc duhio non Vi.lt po- 
nctc aut ptoducctc:dico tamcn d:bctc cum eilc 
fugam eflicaccm tefpedlu altcriusmali , lcu tc- 
fpedltu altctius lationis communti , in quacon- 
uemant illa pcciau:non potcft aunm c||e vlla 
al aratio.quam qu6d ca fint orieufa gia us eius 
bomtatu infinitx a fc amatx : (i a»ictn fimcl 
dctcftatur erficacitet cam ratiotiem orienls, nc- 
ceilum cft,vt implicite dcicftctiir omma pccca- 
u.Huic conccdo dirTcrcntiam intct atttitioncm, 
qux detcftctur cfticacitcr pccnasinfcrni.cV iina 
amorcm,qui norramatcflicacitct Dv.um,non co 
fcnfu accipicndum quafi Dcus cllct poncndus ah 
ipfo t partc ter, addo umeu fimul illuro cum- 
demacium dcbctc elTe crficaccm fugam alicuins 
alteruis mali proprer Deum,mali inquam fcuit- 
dum tationcm illam oifcnfz grauis Dci : cum 
autem ca ratio rcperitttr inonmbus amnino 
peccatis, nccefsum eft vt omnia implititc dctc- 
ftctuii Sc hoc eft amate Deum fuper oronia, vt, 
fcilicct<nalit omnia amitcre, quam Dcum gca- 
uitcr oftcndere. Vnde Secnndo apparet dirfcren - 
ria tntet ados,quibits ob Dcum pioctuo aliqua 
bona pofitiua . \- iutet iCLas , qtnbus ptoptcr 
eumdcm Dcttm dctcftor mortale.nam hcct t fti- 
cacitcr vchm Deo plaicte , non idi6 cogor ad 
omnia cligcnJaqux illi placcnt , mfi exprcfsc 
dicam , Volo pl*ce< e in omniltmt : vt cnim ab- 
folutc placcam^fufticit fi multa faciam quc illi 
placent, nec rcqiiiritnt vt omnia; at vcio vt ab- 
(olutcci non difpliccam, dcbeo in nulla re gra- 
uiter ci difplicere : vndc fi volo cfticacitet in 
gratiam ipfius ci non difpliccrc, d. bco oroma 
fogcrequx ei grauitet dilpiiccnr. In boc crgo 
fcniu dici nus , ad iuftificationcm amati dcbctc 
Deum ftipccomnia,id cft fupct omnia qua? gia- 
uiter ipfum olfcndcte poisunt. Vnde ad tcm 
nofttain concludimus , non pofte qncm ex mo' 
tiao pcifectx chatiutis dcteftati ca fola peccata 

3ux attritio dcteftatur , quia charitas ea debet 
eteftati q.iatenus offc ndunt Dcum grauitcr, Si 
quaienus homo ille eificacitcr deteftatur ofTcn- 
iam graucm Dei: fub hoc autero motiuo etiam 
includuntur ea peccata, ad quxnon fc extcndit 
attruio , fcilicet illa qux non cfsent punienda 
pccni inremiinametiam itla cfsct grauis oftcn- 
la Dci.ac proinde fub motiuo eo chariratis in- 
duduntut, Sc Thcologi omnes fcntiunt talctn 
dcbcrc efsc dcteftationem^, 



10 

Cur f.ejftm 
ix amori 
D*i vitli 

l*Blkv> sli. 

i)U* tien» fo- 

fitinm, ey *f 
itiam ..II 
fls»i t*Btmm 
•iyw fW 

tst*' 



fofit 



S ECTIO 



Difp.8. Quomodo amor Dci debeat ejfe fuper omnta. Sz€t 



'Omnii nf 
gmmiM nm- 

irmritrum 
Ma tji ntjl 
frt tt trmft 
r* mm» txi. 
jiuni. 



S E C T 1 O II. 

Vtriim amor fuper omm* dtbeat ejfe ex- 
freffe comp.ir.it inus. 

ai 5a^\? V<muv s.Vnum amor ille.qucm di- 
x 'mus fuper omnia , poflit finc cxprclfa 
comparatione cum creaturis habcrc tanram pcr- 
fcchoncm.vt cafii quo horno vcl dcbcrct Dcum 
offcnderc, vel alia amittere , cogererur vi eius 
ainoris tunc duranris ad omnia ca dcfcrenda 
propter Deum. Dixi vi tuntrit tune dttnir.tii, 

Jiuia non cJl dc cllcntia arooris, quantnmuis fit 
upcr oronia,vt non poffit homo ah co cefTarc; 
aliunde autem omnis rcpugnanria contrariorum 
non dcfuroiturnifi pro tcmporc quo cxiftunr; 
vti ipfa vitio hcaca , qux maximr rerrahic ah 
omni pcccato, non habct vim id prxftandi nill 
pro co inftami qtto exiftit.Vndc cttamfi ab xtcr- 
no quis vidiffct Deum , <i tamen hodic ab co 
aufvrrctur vifio , iam co ipfo effct tam capax 
pcccati , quam li cum ia fempcr illa vifionc; 
nifi fortc cx ca prxccdcnti vifionc relidca elfct 
in tllo aliqua cognitio mcmoratiua Dci valdc 
fortis de qua rcdtt ctiam argumentum.qitbd fci- 
licctea non nifidum cxittit hahet vim impcdie"- 
di pcccatum ; ergo amor hic Dci fupcr omnia 
quantumuis fbrris & in maxima intcnfionc non 
porcft hahcrc vim peccatum inipcdicndi,nifi pro 
uiftanti quo durat .Ncque vt fit amor fupcr om- 
nia nccclTiim cft.fi co durantc in inllanri A v.g. 
proponatur vehcmcntiffima tentatio, ita finnct 
voluntJtcm , vt non pollit homo iu inftanri B. 
vr vnitmt* fcqucnti cclfando ab co amorc pcccare : hoc 
etmttititmt cnim iam non fpcctarcr dircclc ad illius a&us 
mtmituit hs- r t t 

mt mkituf- a PP rctiatloncn Vcd ad pcrpctuicatcm cius.Om- 
ncs autcm noftri a&us in kac vita, quantumuis 
pcrfccu', pollimr a nohis omitti quandocumquc 
volumus : quia libcri funt tam in ficri quam in 
conferuari:& ficur licct nulla clfet tenratio,pof- 
fct ab eo pro lihitu cefTarc, a fbrriori poterit fi 
hxc occurrat. Tota crgo vis eius acrus dcbct 
in eo coniiitcre,, quod ipfo durantc non poffit 
homo Deum offcndere. 

Hoc pofito Patcr Suarez difp t. fhd. 9. & 
nonnulli al i putantnon clfc nccciTariam cam 

rituirtt tmm . > Y „ . . - 

trmfantiei.r compatauoncm, fed ab cxccllenua montu polfc 
md mmtrtm oriri cam amoris perfcctioncm Hxc ramcn do- 
cuinamcriro reiicirur a Cardinali Lugo ca dif 
put. fccL x. & . liis communitcr , quiaamor 
non fempcr fcrtur in obietrom , feu in moti- 
uum.qitantum hoc eft in fe amabile , id quod 
experientia e(l ccrrifJimum ; crgo quantumuis 
Dctts, qui t tt cius amoris moriiium , exigar ex 
fc amorem maximc apprctiatiuum, non tamcn 
continub fcquittit voluntatcm in iltum fcmpcr 
prodiruram : qubd fi non prodit fcmper , rcdit 
lam rota difficulras , quomodo poilit dignofci, 
quando re ipfa prodeat,fi per fuum acrurn nihil 
suiud cfficiar quam Deum amaie,& de eacom- 
paratione nihil omnino dicat. Vnde remclius 
confidcrati ipfcmct SuarczTomo 1. de Gratia ■ 
hb.i.cap ji.num.ti.reiicit hanc cxplicationcm; 
AmtrDA & tandcm rcquirir num. ij. circa fincm , vt 
fmftr tmmim dicat , Vele Dto omne benttm tiut , feu 

TunJoi ** P^ Mere °ftmbm\ in quo accu iam ponitex- 
tmnti *a*t P rcu "am comparationcm. Obitct tamcn noto, 
fmm. cum nimis multum in eo actu cxigcre : ct enim 
amor Dei fupcr omniaad iufrificationcm ncccf- 
Arrtm^m fmm. V IIL 



Ai 

Vti juftr 
tmnim m»m 

rttmrrititr 



fmn 



f.iUMT.U 



Dti fmfir 
emntM. 

Riftitmr. 



^ 1% 

urius non cogir ad procuranda Deo omnia bo« 
naqux illi placcntjalioquin tcnercr viciusadu» 
ad omncs pcenicentias.mortificarioncs, abncga-* 
tionem omnium bonorum, omncs dcniquc om- 
nino a£his mihi poffibiles & Dco grato:id quod 
nullo modo potcff probahilitcr diciujDlum crgo W#r 
illc acxus obligac ad non offcndendum Dcum 'l* 4 **** 
gtauiter. Dico cciam fcmpcr grruaur , quianec ff*" v '"'* 
quidemcxcludit pcccata Ncmalia. 

Cardinafis Lugo fupri, priorcm partcm fcn- sttLm t t t» 
tentix Suarcz fccutus , qubd fcilicct non (it nc- t*frijj*m. 
ceffaria \ II. i cxprcdx comparatjo , td tamcn to- ttmfmrmtit- 
tum rcducirnon in motiuum, fird in fpcciricara 
naturam achis illius amoris, qm tx fc iwbct ita 
fortitcr adharcre Dco, \t non permittat volun- 
tatcm alib uahi; vri in intcllccluctiamfi cx par- 
tc obic£ti nihil nouum cognofcamr^iihilominus 
aliqui achis natura fua funt adcb ccrri & cui- 
dcnrcs.vt inrcllcdus non poffic facilc dimoucri 
ab eo obieclojalij verb lunt iblum ptobahilcs, 
& cum fbrmidinc , a qttibus ficillimc renahi- 
tur homo.-vndc li conttngat intcllcclum aflcn- 
riri ccrtb vni ohiecto £\' altcti folura probabili- 
tcr , aduenatque hoc altcrum cllc coiuranum 
illi rcncatur eoipfo dcfiltcrc aballcnfu hoc pro- 
babiliA' rcrinere certum.Qu^od (i huic Auooii 
obiicias, Pollc hominctn ita Dcum araarc , vt 
malit fubirc omnia mala , quam Dcum carcrc 
aliqua pcrfcccionc inrrinfcca ; non taracn idcb 
malit illc homo ful -ire cadem mala^ie Dco ne- 
gctur honor aut cultus dchitus,nc proindc nc 
Deus offcndarur : (i hoc itiquam obiicias , rc- 
fpondebit ncgando id vlla rarione fieri pollc, 
quia omnis amor Deicx vtrtutc ch.uitatis dcbct 
elfe amicitix : ac proindc non potcfi tendere in 
fblam bonitucm inrrinfccain Dci , ni fi eriam 
tendar ad coniungendum amantem cum amato; 
ctgo dcbct clfc amor Dci fuper omnia , ctiam 
fupra mala exrrinfcca ipfius Dci. 

Multa in hac dochina mihi ingcrunt difficul- ,^ 
tatcm; Primb , quia ( vt oflcncU fupra) amor ;„■,',„„,, 
illc criamfi fit amicitix in achu cxerciro^ion ta- 
mcn dcbct rcflexe ferri in cam amicitiam , fcd 
potcli in fblam Dci bonitatcm. Sccundb, quia 
efto feramr in cam , non ramcn idcb eam amar 
fupcr omnia, nifi id cxprcfsc dicat. Nam criam 
polfum amarc Antonium amore amicitix rigo- 
rofx , non tamcn idcb illum amabo fupcr om- 
nia. Tcrrib , quta nullo modo explicar hic Au- 
c*tor, quomodo pure pute amando Ceum , & 
nihil aliud diccndo,feu fine vlla alia compara- 
rione , ille acuis in actu exercito hxc omnia di- 
cac , Ptncet mihi Deni , & ^uoa.i benitmtem in- 
trittjecttm ttr ttimm qtttttd extfinfccmm vol» illi 
C9Hihv.u mffttlitie fttper emnitt , &C. Quartb, 
quia cum ctiam poffimus amare homincs amore 
amicirix , non cxplicat hic Au&or , cur amot 
Deimagis adhxrcat Deo quam amorPetriPe- 
no. Ponc amorem qui fit amlcitix in Pctrum, 
altctum qui fit amicitix in Dcum,& iu vt ncu- 
terquidquam dicat dc comparatione fui obicch* 
aim alio;vndc quxfo nifi purc putc diuinando» 
aut nihil omnino expIicando,po(uimus alTercrc 
hunc amorcm Dci cffe fuper omnia apprctuti- 
uc,illu vct b non? Diccs forte,Quia Dcus itacxi- 
git amaxi. Sed contra,quia hocipfum cft rdabi 
in fcnrcntiam Suarez ab hoc Audorc rcieclam: 
reducirur enim iam id in cxcellcntiam motiui, 
feu in pcrfcctioncm ipfius Dci talcm amorcm 
exigentis ( vt Suarez dixcrat ) qui finc duhio 
non negauit a&ui ipfi cam fpccialem pcrfctrio- 

C ncrn 



i 



74 Rod. be Armaga Tra&atus De VcemttntiA virtute. 



nem, quam ei tribuit hic Aodtor. Ad inftan- 
tiam ver6 allatam pro ipfo ex intellcclu facile 
#MM*i«i» rcl p°ndeo ,Ibi clarc intelligi Vnde veniat illa 
imifU»Buf0fi certitudo ac"hii, nempe ex dacitate fpecicrum ex- 
JtirJ- 'um- citantium apprehennonem illam vchementio- 
mmmdutft rem,<5cqui dem omnino naturalner tk neceffari6 
fue vStcnn. [ ine j mc |i c £ u$ au , voltintatij libertate. At 
ftrmtttmt. vo j anta{e non e ^ jxplic.ibile, in quo ea ma- 
ior adhzfio confiftat: quandoquidem quant nm- 
uis clate <Sc diftintftc proponatur voluntatis obie- 
«ftum a mabilc poteft tamen iam hoc iam illo mo. 
• do illud amare , 8c ( vt paulo antc dtxi ) duobus 
obiectis arqualiicr propofiris vnum pollit ap- 
preuatiue prx alio amare & c contrat 6:>n quo 
ergo confiftet, qu6d hoc prx illo&non ccon- 
trario amet, quandoquidem a«fhis nihil aliud pe- 
nitus dictint quam amo Petrum, amo loannem, 
amo Deum, &c. 
Ctntlmfit. Dicendum ergo pnto vt longe probabilius, 
lalem amurem r.ecr(lati6 debere effe compata- 
tiuum exprclTr, ica vt d-car, Malo omnia tole- 
rar \ qtum te grauitcr offendere. In hincfcn- 
tentiam tandem rclabitui ( v dixi ) Pater Suarcz 
fupta; eam tcncnt commun ter Rccentiorcs: «Sc 
probitur faolc ex diftis . qnia rcucra non eft 
cxplicabile n quo confiftat illa appretiatio luper 
omuia, nifi adiit huiufmodi volitio. 
CHiSitt Oiicies tamen , qu.mdo quis amir finrm, 

v: g. facitatcm, & pioptercatn amat fciffion.Nn 
vcnx , amat tunc apprctiatiur m gis f:>nitat.m 
quam ipfam fciffionem, iuxta illnd principium 
commune , Popter ejuod vnumquo iqtte tmle, & 
illud mtgisi & tamcn tunc nulla cll cxprrffa 
comparatio : neque cnim voluntas tnnc dicit 
Mrtlo finem (fmint mtdium • c:go potcft efie 
maior amor appretiatiuus vnius ohic&i prx al. 
tcro finc vlla ptorfus comparatione cxprefTa. 
Rcfpondeo diftinguendo confcquens : Potcft 
ertc amor maior apprcriatinc fine vlla compa- 
tatione in amore finis 5c mediorum , feu int.r 
amores intcr fc connexos, & quando vnus ab 
alio pendct,concedo conf quentiam: intcr amo- 
res duorum finum inter fe difpatatorum, ncgo 
confequcntiam. Difparitas eft mamfefta,nam 
quando vnutn amaiut proptcr fc , fan.tas v. g. 
propter fe, fl< fciffio venx propter faniutem , Ii- 
ne dubio fanitas m agis amatnr qnam fciffio ve- 
nx: hxc cnim pure putc arnatur vt vtiiis ad illS: 
ac proinde fi fanitas fine fciffionc vcnx poiret 
obtineri hzcnon curaretut: ex ipfa ergo ranonc, 
ob quam ea duo obie&a amantur , otitur illa 
difTcrentia fine vlla alia comparationc. At quan- 
do duo obie&a amata talia funt vt quodlibet 
propter fe ametut , flc vnum independentcr ab 
alio. non eft vnJe colligatur maior appretiatio 
vnius quam alterius, nifi a&tis ipfc dicar , Malo 
boe qukm illud, *ut qumm rtliqua ormtla mlimf 
inrer qux eriamfi iucluditut illudalterum. Cutn 
ergo amor Dei, dc quo nunc agimus , non ref- 
piciat creaturas per modum medij , Deum vtr6 
per rnodum finis ,quia pure pute amat Deum, 
dc abis vet6 obieltts nibil dici exprcfsc ; ficut 
quando amo Petrum nihil dicendo de vlla aJia 
compararione; non apparet vnde ille amor yoi- 
fit effe magis apptetiatiuus Dci quam rcliq.to> 
rum obicc^orum , nifi ad comparationem no- 
ftram recurrarur. 

Denique hxc noflra fcntcmia fuadcrur, quia 
amor Dei ad iuft'ficationem fufhciens debct cfie 
cftlcax , vt Gcpe dixi: fimplcx enim complicen 
tia in Dcum nullomodo fulhcit, quia bxc po« 



toluitmr. 



»7 

Ctnfirmatur 

ttmtlm/it. 



tcftcum peccato Sc cum voluntatc dire&e Deum 
odio habcndi cohxrcrc, vti pot< ft cohzrcte ali- 
qua fimplex complacentia erga inimicum, quem 
tamen odio habco ab olutc : atqui non poteft 
intclligi. quomodo amor tllc Dci fit cfticax, ni- 
fifitvolitio alterius ob ecli propter Dcum , id 
eft omnia tolerandi citius , quain ipfinn velit 
offendere. Erenim Dcus ipfe in fc,cum non fit 
fa&ibilis a nobis, non potoft ptoptic amari cf- 
ficacitcr : nam arnoB cfEcax id*. 6 t.ilis dicitur, 
qu6d fit fadtiuusfui ebiedi, feu q<>6d detctroi 
nct voluntaiem ad eftlciendum obiccVm , crgo 
tcfpeiftu Dci non pot.it propric dici cftlcax, rri» 
fi limul vclit aliqnid, quod ab ipfu \ol<ntefit 
fatftibilc: quale eft omnia mala citius toletarc, 
qnam Dcum oftei dcrii hoc auteranon t otcft 
diceTenifi comparatioi.cm aliquam faciatj non 
crgo ea ci a&ui neganda. 

Dices Secuud6i 1n illocodtm amote, quofit 
ea cx prcffa comparatio Dci fupta omnta a!ia, 
dcbemus quali p r modum radicis, vndc eoni- 
paratio otiatur, concipcte vehcmentiam quam- 
dam atfrctus, qno homo fcirur in Du>m , jt.' ex 
qua oiiatur d in. c illa poOpofnio omnium in 
comparatione l) : , autcm vclicmentia amons 
non cft formaliier comparriua, fcd caufa com- 
parationis; crgo fi f< lam cam vchemcntiam po- 
namus in aliquo accu, ctiam finc omni corrpa- 
rationc cxpitfta pofiumus concipcre talcm an o- 
rem, q n data demde adtirrnntia adahaobieda, 
feu cogrita pcr intclle. ium comnaiatione com 
illis potciit ptodire in contemptum i<lorum prx 
Deo; ac ptomdc iMe amor erit vitlaahtct fupcr 
omma non tamen furmalitcr , vt dicit rrima 
fcntcntia. Rrfpondco, In eo a«£tu cffcidem rra- 
litcr ac rationc noAra Deum fummc amare , & 
eum omnibus aliis przferie nam ciim ille amo- 
ris exccfTiis non fit in intentione aliqna, non cft 
in quoalio pofilt confiflctc quam in cn prxia- 
tione. Fatcot qttidcm ad eam apptetiariont m 
impulfum valde homtncn}, eo quod nonrrit bo- 
nitatem illam diuinam cfi'c fummo ro appiciia- 
tiuoamo-e d gniflimam ; quia tamen ( vt dixi- 
mus paulo fupui6s) uon t nctur volnntas ama- 
re obiedum quai.tum rff in fe amabile , non 
pofiumus nos et am rattone nnflra cum amo- 
rcro apptciiat ue maiotem concipeic, nifi vlrra 
hoc, quod cftamaretllud <■! i o»>- , dicat ipfa 
voluntas, Af.tlo boc auam omni* ttlim , & licct 
datemus fottc elTe poirtbilcm talcm aliqucm 
adlum , qui cam habertt vehcmcntiam fine cx- 
prelta compatattone, prof. dtn n >i- video, quo- 
modo dc faifto voluntjs poffit fc libcrc ad illum 
decetminare ( c6m vtx cumaclum nunc petci- 
piamus, ) longe crgoclarius difcnrrimus, fi di- 
camus voluntatcm non alitct prodire in eum 
fummum amorem quam per alturo illurni Mt 1 » 
te i Dtm, non , offtnitrt , qumm omnim mlim bo- 
tittpofidere ,mut mttUfujiere, &C. tk ceric quo- 
ties de hoc actu chatiratis fcu contririonis ad 
iuftificationem neceffatioaudtui homincs loqnc. 
tes; noa nifi pei hanc exprelTam comparatio 
nem illos eum expltcantes audiui:fignum autcm 
. hoc efi fatis piobabile non polTe alio modocx- 
plicari, taceo haberi illum ac^um. 

Jllud autcm circa cam comparationem ob- 
ieruandumcft,non requiri vr illa fit exprefiacV 
difiimlia in particulari cmnium nbiecloritm.v.g. 
Malo Dcum non offcndere , quam non amitte- 
re honorcmj diuitias, fiiios, vxorem, & lic pcr 
oronu etiam in paniculati & in indiuiduo dif- 

cuttcndoi 



Olirffit 

. .J. 



18 

Stluiiuw. 



19 

S*m r»f •«'•» - 
tmrt—xfmr». 
rm dilHma» 
im ftntiU. 

Imri. 



Difp.fl. QuonoJo amor debeai ep fuper omnia,. Sctftj* ?f 



currendo; hanc inquatn adc6 Jiltin ct-m dico 
non cllc nccciraiitini : iJ quoJ ctiam omncs 
Aucforcs bcnc notarunt.rum quia iJ ci\ pcnitus 
itnpoflibilc,quomodo cnim homo diiiindc co- 
gnofcct omnes fpccics & indiuiJua omnia pof- 
ftbilia.vc faciat compar.uioncm fupra illai tum 
quia licct id cllct poflibilc, ad JlTcrcndutn ra- 
mcn id rcquiri nulium pr nitus clt fundomcntti. 
Im6 fuadent prudentcr Doclorcs non clTc cxpc- 
dicns orJinaric loqucndo.nuximc viris fxcula- 
ribusUSc non bene fundaris in virtutc,faccrc val- 
de exprcffam Sc diftindtam compararioncm cum 
ahqttibus obiectis:id cnim maximum pcriculum 
porcft haberc anncxum ob fpccialcm afTcctum 
aur aucrfioncm in contntrium , qux nonnulli 
habcnt circa hxc attt illa obiccta : vti magno 
alicui viro nobili lelotypo , & nacura fua ira- 
cundo, il dcbcrct ncri bxc comparario , qu6d 
criamfi vxorcm fuam in flagranti adulteri? dc- 
prehenderet,notit lc dc illa tunc vindicarc pro- 
ptcr Dcum-, ccrrc hxc comparario poiTct iOum 
cx intcgro impcdite ab huiutmodi amorc fupcr 
omnhi.lfem proporrionc fcruata dici potcft dc 
aliis materiis iuxta earum graiiicatem.vt dixi,& 
iuxta propcnfioncm vchcmcnrcm hominis aj 
illa. Sarius eft ergo co cafij , in communi cx 
amorc illo Dci , non dcfccndendo ad particu- 
laria, dicerc, omnU muU,o Demitit,/ujli- 

ntre, quam te grtuiter effendere. 



S E C T I O III. 

An ejr quomodo contrttio debtat detejlari 
pcccatum fupra paenam aternam. 

ffjgijt I x t m v s contritionem fcu amorcm Dci 
f£2?; aditillificationcm necetlarittm deberc efli 
fuper omnia ; fub hoc autcm tcrmino tncludi- 
tur porna xicrrrajvnde ctiam infcrcur.bominem 
H/mtmsfU dcbctc mallc cam tollcrarc , qnam vnum mor- 
umnmrfm- talc cominittcrchoc autcm ipfum videtur val- 
gne t"f u durum. Nihilominits tamcn ccrta intcr Ca- 
tnoHC °s omnes doctrimdocct , homincm nw« 
finmm.vtl tcneri ad fugicndum non folum morraic, 
nrmtUm ied criain lcuiflimum vnum venialc,quam om- 
*•#■ ncs pccnas infcrni & carcntiam glorix xtcmx; 

ac proinde li occunerct occafto, in qua homo 
deberet vnum c duobus cligcrc , vel incurrcre 
prrnam xiernam fine vllo pcccato , vcl pecca- 
tum admitterc iine cis pcxnis, dcbcic citius cli- 
gere cas pccnas , quam pcccattim committcrc. 
Qtix cft doctrina Anfclmi lib. dc Similirudini- 
bus cap. i oo. & vt dixi, communis inter Ca- 
thoIicos.Nam ctli Durandus in 4. diftinct. 17. 
r quxft. r . doccat , malum xtcrnx prrnx num- 
qu3m cllc cligibilc ad vitandum pcccatum, in- 
tclligendus tamcn elt de facto{vt bene notant 
Au&ores; ) quia Dcus de facto potius mortalc 
punit pccna xtcrna,quam cconrrario non pcc- 
cantcm puniac pcena , fcu, nc racia- 
mus vim in vocc puniut , quam 
cum ide6 dcftinct ad tormcn- . "jji. 
tum xtcrnum, 

*** 



10 



Primm ; 1 1 



Atriuga Tem. VI l /< 



SVBSECTIO pkima. 

Difcntitur primum dttbium. 

ILlud autem fitiQuid fi cx ignorantia inuiu- . 
cibili putarct quis non poiTe fine Pcrnitcntix j»,,^,^ 
Sacramcnto, cuiiis tunc copi.uu non h.ibctjal» ^ntfH*. 
uari,quia fcit fc cfli in peccato ; cogcrctur au- 
tcin tunc a Tyranno vel mori , vel nottum 
pcccatum admittcrcmuid huic homini tvmc fa- 
cicndummam iam itic clfet dc facto. conftitu- 
tus in dubio , dc qtto immcdiatc atitc, iciiiccc 
vcl incutrcndi xtcrnam pa-nam,(i moriatur hic 
Sc nunc ob non commicrcndum pccc.itum no- 
utnn,vcl ccric, illud conimittcndi ,- etgo etiam 
in hoc ordinc rcrum , liccr cx cnorcoccutrere 
podet talis cafus , in quo dcbcat quis pcrnam 
xtcmam cligctc, ne commictat pcccacuin mor- 
talc. Aiuc dcciiioncm aduene,duplicitcr poilc 
proponi hunc caftnn : I'rim6,ita vc humo iile 

' r akMjlienlt. 

tunciupponat (c pcccarurum iucnricndo.cttam- 
ii id faciat ob vitandam xtctnam damnacionc, s . „,.,,. 
Ec in hoc (enfu tef->lutio viJcnu claridlma fci- 
licct illutn hotninem furc oblig itum ad admic- 
tcndam datnnationem c itiu-. quam pcccatum il- 
lud : quia (i non obftante eo motiuo putat ie 
peccarc,repugnai in tcrminis^ cum iudicarc fibi 
id fore licitutmcum rcpugnct cdc licitum quod 
tamquam pcccacum proponitur.Circa hnnc ca- 
fum fic propolitum lbla potcft clTe difficulcas: %» t u*imfem 
Vtriun dc facto Dcus pcrminar homincm in f** qmtfiie- 
has coniici anguftias:dc qtto y)aul6 poft Sccun- 
dus crgo fcnlus & magis dilputabiliscft , Ait 
obicdum illud,v.g.mtndacium , quod nanira 
fua malttra cft, poutt rcddi tunc licitum ob vi- 
tandas cas pcenas xtcmasJ-ioc polito Jn primo 
fcnfn Cardirulis Lugo bishunc calum ti.ictat, 
lcmcl compaiando roortalc cum fitga xtcrnx 
damnationis,& fcmel vcniale cum cadctu fuga: 
dc prima comparatione fcdtj.de ieconda fccLr . 
circaprinum ait,Cafum illum dc fe ncccire ofn- 
niuo impo(Ebilcm,& fott ilfc Dcum.in prcnam 
alicuius anceccdcncis pccciti , poilc pcrmittcre 
homincm in talcs anguftias coniici 5 pie camcii 
dcbcrc crcdi ,non pcrmilfurum rc ipsiita fieri: 
quod fi tamcn contingerct, tcncretur ille homo 
citiiis pcnnictcre fcxtcmum damnari.quamad- 
mittcre mortale. Quod idcm docet dc vcniali 
fccrionc j. Qux doctrnu cft valdc probabilis: X i 
circa quam aliqiu mihi nounda occutmnt Si QuUfitret 
rc ipfa contingcrcr hic cafus,5c homo illc, ne tnmilUret* 
Dcum oftendtrcc, mallcc maiori,& paius xtcr- '- f f"-»"« 
nas fubirc, probabiliflimc cum aDco cxcitan 'f*,,'^^,'^ 
dumad contririoncm.quarc ipfa faiuarctur.Ii- ,u t „„ p,. 
cct ex illo criorc.qucm in co fupponimus, pu- tiii imfmg 
tarcrtc damnari.Eccnim illa gcncrofa dctcrmi- i*mm ftttt* 
natio clfcc actus de congruo mcrcns , vc Dcus '*** 
darccilli efricaxauxilium ad conrritioncnvquia 
rcuera illc homo poncret pro Dco corptts & 
animam:id quodfoitc vix polTcc moralitcr ficrl 
finc actu amoris Dci:aut ccrtc nifi quodammo. 
d6 obligarcnnu: Dcus ad illqm homincm cxci- 
candtun ad cum amotcm. 

Circa (ecundum fcnfum fupra pofttum dixi f"J"^'fg^ 
maiorcmclTc difficuhatcin rarionc pccc.itotum '*" m Xi lmm ^ 
aliorum qux dcbcrct homo illc in infcrno pcr- j, i n f,mmmt 
pctu6cx quadam qtiafi morali ncccflitatc com- «• t* tstr- 
mittcrc:tndc cnim alquis iure mcriro dubitare 
polfct, An in tali cafu tcncrctur mori, an vtr6 ' ' 
poffct mcntiri:nam licct ob vitanda qu.xcuiique 
phyfica tormcnta non liceat peccatiun*\num, 
n«C quidcm vcniaic cornmitrcre:ob vitanda ta- 

C 1 mcn 



\ 



j6 Rod. de Arriaga Tra&atus De Peenitentia virtute 



Raiit frt 
farit ajkp 
msnrt. 



Otittiit 
frimt : 
Stimilmr 
ttimi , 



tmm.fi. 



Oiutlit 
fuiuUa: 



Silmitnr. 



men alia pcccata, & numero & qnabtate longe 
grauiora , vidctur rcddi licitum quod alus crat 
malum,leuiustamen,fi omniafintabeodcm ho 
mine committcnda. Dico , Si omnimmb eoJem 
bomine ; nam, vt aliena vitcm.nullo roodo pof- 
fum ego commitcre vllum peccatnm, quia ego 
dcbeo mihi ance alios omnes attenderc.Eccnim 
cocafu pcrinde me habeo ac fi offerretut occ«- 
fio, inqua nccclfarid deberem cx duobus malis 
vnum eligercm, cV cligere minus; id quod finc 
pcccato faccte pofl'em,ad id tencret. 

Dices,- Eiiam in eo cafui Incum haberec illud 
Atiguftini: IVon funt fmcitndm mmU, vt vtitimnt 
honm. Refpondo Prim6 , Dc hoc ipfb effc du- 
bium,an iurali,cafu elTet malumillud menda- 
cinm.Refpondcri Sccundo poiTet, Augnfttnum 
ita intclligcndtim.vt docc.it nemineni poffr fa- 
cere mala propter bona ab aliis faciendajcum 
quo tamen ftar,qn6d il mihi duo mala moralit 
Iminineant,cligere poflimquod minus cft , ne 
incurrain grauius. 

Diccs adhuc Secundo, Me eocafii reneri ad 
vitandum tam hoc qulm illa alia grautora.-cum 
enim Sc hoc fc illttd finc mihi omnino libera, 
& fiue primnm euitcm.liue noit, adhuc in mea 
potcftate fit futurum vitare reliqua etiam in 
infcmo.qaia. cum 8r tllafupponanrur fore pec- 
cata,fupponuntut p ofecid rbre libei a,t ho non 
polTum me nunc cxcufare commircn do vnum, 
c6 qu6d id fuciam ob vitanda reliqua :■ \ quo 
capitc fbrraire difficiliusmcelligfotr, quomodo, 
quando vtrumque pcccatum cft a mc commit- 
tcndom , ego poflim vnum commictcre , ne 
commirram alia.quam fi rtfpectu fccttndx per- 
fonx loqucfemur ;nam refpe&u rertix penonx 
cum vitarealienapeccaraimmcdiate & proximc 
non fit mihi liberum ( vt ex tcrminis conftat J 
fcd id ad cam tertiam perfonam prrrinear.faci- 
lius dici poteft metunc obligari, vc e/ficiam id 
quod eft mihi tiberum,nempc commiccre illud 
leue pcccatum , vt hoc modo qnancom polTum 
fmpcdum aliena pcccaca grauia , quam quod 
poflein nunc vnum libetc faccrc,ne dcinde c6- 
nicam alia.Vndc ctiam fumitur clara difparitas 
inter cafum illum, quando non poflum viraje 
vtrumque.oc intcr prxfentcnv,nam tunc fi com- 
plcxum nonpoiTum Ciudcrc,<lebeofaccre mini- 
mum q> od pofTum : at in cafu noftro pofTum 
vitare vtrumqueetiam fimul fumptimv,ergo dc- 
beo virumquc prxftare , Sc nullo modo dum 
vnum committo excufabor, ed qu6d id faciam 
animo vicandi fequenti.i; quia mihi dici poreft, 
Hoc tporitt omittere, & Ulnd non fmxere. Rc- 
fpondeo.Etfi haec docltina vldcarur veriflima in 
cafibus ordinariis , non tamencarcre graui dif- 
ficulrate in cafa noftro de inremo, Dtfpariras 
cft fatis magna;nam in ordinanlscafibua fccun- 
dtim peccarnm cjt tam lilx-tum qnam primum 
vndenon eftcurcx co.qnod primum quiscom- 
mlfcar,iudicandus fitlc libcrare a fecundo, atit 
cur non renatur ad vtrumque direclc & imme- 
diatr.At in pecotis illis qux fcquunrur in dam- 
naris, in blafphcinii?,odiis Dei, &c pcr roram 
xtcrnirarem cft quxdam neccfliras moralis ( vi 
dixi fuo loco ,• ) qiixer fi abfolure non rollat li- 
bcrraiem ad prccandum requifiram , cfficir ta- 
men.vt ea vix vitati poffinc ; ac proin.Ie impe- 
dire id cx quo fccutura videtuc damnatio , cft 
pcrindc moraliter loqucndo ac vitare illa omnia 
pcccara deinde firura. Cur ergo non dicemus 
Dcum fore oprimc mccum contentum , fi ,'ne 



inauram talcm necefTitatem, cV qoidem ii.hni - 
tornm pcccatouun pcr roraro artetnitaiem , tt 
gtauiflimorum coromittcndoiuro , cgo ePp-m 
vnum, quo librrct ccrt6 ab omnibos iilis, (cu a 
neceflitate morali illa oroni cororoiirrndil 

Hxc obieftto vtcumqueeft difnciiis,- cV ff»r- 
taffc non decrit ,qut iu licet in eo cafu licirim 
f >rc adroittcre illud ubiecium, quo I et fc exrfa 
cam occurrcntiam forct omnjno illictturo. Vbi 
noneft putandum nos dicerc, fbrc licitum ip- 
fum pcccatum t non enim fjeri ,ncque concipi 
potcft efTe fimul licitum , Jc firoul cllc pecca- 
tum ; prxcisc Crgo dicimus , quod al oquin ^^^'J' 
foretpcccatum.hic 6c nunc non fore peccatum, 
fed licitam acJjioncm.Nihilomtnusaabrolute dt- 
ccndumeft.etiam ttincnon reddiillud i.>;.i. ;l :n 
licititm , v. g. mendaciuro, perinriurn, &c. quia 
etiaio tunc habet locum iiia ratio, quaro paul6 
ante attqlimus.quando fcilicec vtromqve pccca- 
tum cft liberum,me ccncri ram hoc quam illnd 
fequcns virare. Nrque obcft qtt6d fic dcinde 
fucuta moralis neceffirasmam ca non obft.wre, < 
ficuc non cftille hornoexcufindiuabtH pccca- 
tis , ita neq.te ab obltgatione illa virandi ; ac 
proinde vtraqne funt ct libeta •, iJcd ad vrraurte 
fug''cnda obligatur,ncc mendacium por ft ficri 
Iicirum^6 qtt6d illo admiilb alia fit adm flurus, 
ex fba tamen hbctucu.nam ti mcndacium St re- 
liqua poriri' fimul virare. 

Obiicies camen ; Adhuc falcem ractone ini- ohitKt. 
micitix in Dcum perp.tu6 durarurx.qnx xter- 
na pcrmancntia iam non effrc amplius rn liber- 
rate tllius,<c ptoinde neque dici polfcc illi tonc, 
Et boc opo>i(t vit.tr e & Utmd t videtur diccn- 
dum,Dcum magis voliruntm vtille horno tunc 
adroitterct illud rocndacium leue , vc in eius 
amiciciam in pecpetmim redirct , qnaro fi , ne 
mentirctur , eligerct potius cflc Dei peipcu um 
hoftem. Qiiibus omnibus condcrari put non Silultmr. 
pofs ncgart magnam probabiliratcm hair parti 
8t faltcm in ordine aj dcfiderium fp culariuum 
ipicmct Lugo facciur magis debere hominem 
opurc.ne a Dco permltratur morl finc pceni- 
tentia , qeam ne pcrmittatur labi in venhle : 
vnde fequitur, fi lit concurrcntia vtriufqnc. vel 
mori finr panitentia, & xtcrnnro cfc Dci ho- 
ftem, vcl rocndacium leueadmiHetr,magis de- 
bcxe conarl ne fine petrniccncja motijtur,quam 
nc admitcac lcue tnendacium. 

SVBSECTIO SECVNDA. 



Di/cMtitur *lterttm dubium. 

SEcnnd6 citca eam dcteftationem peccati 
fupra pcenam xtetnam moueti potcft ca 
qtixftio.quam fupcriils tangit Cardinalis Lugo, 
Vtrtim teneatur quis ita deteftari peccatum fu- 
pra pocnam xrernam.vt dcfiderct libi nunc dari 
occafioncm cfticiendi , ne fnerit pcccatum , et- 
iarofi ad hunc finem fit nccefsariura rolerare ip. 
fits pocnas xternas, Refpondcr autem.Non cfse 
necefsarium talc defidcrium.fed fufficete fi pcr 
voiflntatcm condirionatam dt'car-,5» lulit occttfto 
dmrrtmr , qnod poffem tgo imm tfjjitrt tolermndo 
inftrnnm nt peccmuerim , id ejji.errm; non tm- 
men propttrtk opto eam occmjionem occmrere. 
Vri poisum efsc pcrarusad moricndum . ne 
peccem fi dctur occafio.inqtia vnum e duobus 
debTcm cligerc ; n«*>n ramen i.le6 rgo dcfidcro 
abfolarc vt occttrratca occafio,im6 pofsum 

dcfiderare 



*r 

A» trmf* 
dtfiJtrmf 
dmri »<•> • 
mmt tfffi*~ 
u*m,nt fut - 
rit ftccittum 
frtttritnm^ 
ttfi md hmm» 
fmtmdtif 
rtm imftr* 
nmm tligtrr. 
Stfmt Lmgo. 



Difp 8. Quomodo amordcbcat cjfc fupcromma. Sc&.j. 77 



mi nfrtndit 



16 



Ttrtit. 



JnfltnttAm 
ftlnt. 



»7 

ZxAmiuAtur 
diOriuA Lu- 



dcfidcrare conrrarium: potcft cnim qnis optarc 
nc occurratoccafiornartyrij & tamen examorc 
Dri fuper omnia efTc paratus , vt fi ca occurtac, 
velit iflud tokrrarc citius , quam Dcum offcn- 
dcre. Si in contrarium eiobiicias , Scqui hinc, 
qu6d fi homo cx corde non dclidcrat daii t.ilcm 
occafioncm, vidcatur pluris faccre pcenas qttain 
pcccatum: vri paicns qui dolctmagis dc mortc 
filij quara dc iactura mcrcium, eo ipfo dciidcr.it 
fibi cllc poffibile eum rcuocarc ad vitam pcr 
mercium iacluram : crgo homo dclcns dc pcc- 
catofiiper omniadebct dciiderarc dari fibi oc- 
cadoncm tollcndi peccatum prxtctitum criam 
pcr cjuodcumque mcdium, quanrumuis difHcilc, 
atiam eas panas infcrni fuilinendo: fi hoc in- 
quam obi cias, tcfpondcbit , Pccctrum ellc qui 
dcmlummc odibifc in ordine ad voluntatcm 
cfhcaccm tam abfolutam quam conditionatam, 
nontamcnin ordinc ad dclldcrium : nam licct 
qiiis icirct cx rcuelationc Dci , quod li cat ad 
talcm locum , fit pcccarurus , & polba faclra 
Poriiireuria faluandtis, non tcnctur tamcn mori 
vt fugiat talcin occalioncm: hoc autcin dcfidc- 
rium vocat quafi fpeculatiuum : rationcm vcr6 
a priori dcfiunit cx do&rini Patris Vafqucz, 8c 
ahoquin communi , qu6d fcilicet dclcctatio Sc 
voluntas incfficax, qux non habct vim ponen- 
di fuum obicchim , non cft fcmper mala, licet 
obicctum fit m ilum.Vndcctiamfi non liccatpro- 
curarc homiciditim, ex quo fequitur Rcipublicx 
bonum, licebit , tamcn dc illo gandcre proptcr 
idcm bonum. Sccundo id oftendic : quia polfij- 
mus Jici c optirc amico vt incidatin aliquod 
pcccatum, ad hoc vt caucat fibi a multis aJiis: 
nontamcn poltumus hoc ipfum procurarc. Itcm 
cx charitatc in proximum non tenctur quis im- 
pcdirc cius pecc.uumcum magno fuo damno: 
fi tamcn proximus fit in falutis xtcrnx magno 
pcriculo , v. g. infans in pcriculo morris fine 
Baptifmo . dcbco eriam cum pcricnlo mcx vitx 
illi fuccurrcre . Vnde infcrr hic Auclor , maius 
clfi: damnuro , qu6d proximus amittat vitam 
xtcrnam, quamquodad tcmpnscommittataJi- 
quod mortalc: & tamcn ipfc noroo non potcft 
admittctc morralc, ncc quidcm ad tempus criam 
cx defiderio vitx xternx. Dcniquc a pollcriori 
id probat : nam fi peccarum elTct magis odibile 
quocumquc odio quam carentia falutis xternx, 
non pofset Dcus cx amorc crga aliqucm homi- 
ncm vellc permitterc eius pcccatum , quod cft 
mcdium ad falutem : nam vcllct illi pcrmirterc 
maitis malum, hoccft pcccatum, vt vitarct mi- 
nut malum , id cft carcntiam glorix: id quod 
non cfsct figntim bencuolcnrix : vnde colligit 
maius bonum hominis efsc, qu6d falutem con- 
fcquarur, quam qu6d vitct pcccatum hoc, licet 
homo ipfc non pofCt , nec quidcm pto falute 
conf. qncnda vcllc committerc peccatum. Ad 
inftantiam autcm parcnris, qui cx affcciuin fi. 
lium feri6 optat pofsc fe illum etiam cum mcr- 
cium iadtira liberare, refpondct , Parentcm do. 
lcrc ctiam de mortc filij dolorc fccundi gcncris, 
fcu dolorc fpcculariuo ; quia mors fiUj non fo- 
lum cft mala, vt ponibilis ab ipfb parente , fed 
ctiam fccundum fej idcoque efbmagis odibilis 
quam mcrcium iachua, etiam odio fpcculatiuo, 
fcu odio cocccfpondcntedcfidctio. 

Ego in hac doctrina aliqua cenfco cflc vi- 
rttmquc confufa: aliquas ctiam vidco inftantias 
quc non funtomnino ad rem : & quidem qu6d 
cgo pofCm optarc proximum labi in vnum pcc- 
Atri*g* Tom. VI IU 



ai 



catum , vt vitct • alia multa, non videtur efTc ad 
rcm prxfcntrm ; quia fi cgo facio comp.uatio- 
nem intct vnum pcccatum lctie cx vna partc ,Sc 
alia grauiora, numcroquc plttra cx altcca paitc, 
non potcft cfsc dubium, quin mihi liccat optare 
illud, vt vitentur hxc : quia haud dubic funt 
maiora mala quiun illud : vtrumquc cnim cft 
intra idcm gcruis malitix , in quo multiplicatio 
& grauitasVffic unt , vt illa lccunda lint lon* 
gc magis abomfnabilia quam primum non fo- 
lum dcliderio fpcculatiuoi fcd ctiam pra&ico» 
& vcr6 criam volunurc cfficicndi; nam li dare- 
tur ille cafus , quo homo elict ncccflitaius ad 
vnara ex illis parnbus ciuscomplcxi, procul du- 
bio dcbercr 6.uzkMaIo e$c*c,ter ctrtnttam U- 
lerttm ftlurmm qtum c*> tnti*M huiut , qu»d Q- 
nnmera vnuum eft , & erMttitMte le-tfi inferiut: 
vndc fi loquamur dc facto in ordine ad pro- 
pofitum in fttuirtim . quilibct potc.t diccre» 
M*git abUbtr*b» <td fu«itnd* peccnt* UU em- 
nimfiimuiftmptd tfium ijlud vttum, Idcmcftdc 
dolocc dc prxtcri o; potclt cnim diccrc, Minitt 
dolte mt Ulud cemmi,ijfe cu*m i ttc *ii* Ex hac 
autem inftantia quid qiix'"o infcrtur circa no« 
llrum cafum , in quo ht comparatio intcr pec- 
cuum & intcr carcntiam nue xtcrnxi Vbi ccr- 
tilfimum cft , omnibus pcnlatis , maiusmalum 
ellc pcccatam ipfum quim cam careuriatn : \ ti 
eriomii homo pouatur in biuio, & dcbtat vnum 
cx iliis cligcrc, non licct diccre, M*iepecc*tum 
qu*m vu* *tem* cmr*nti*m I ncc itcm licct di- 
ccre poliriuc , JJbtnmt babee q* 'ed fim fitimtn- 
duj , qucm fi nen vecc*Jfem. Ex hoc codcm capi- 
tc rcfpondctur ad fccundam inftantiam dc Dco 
pcrmittcntc vnum peccatum ad vic.n i.i alia plu- 
ra & m.iiora: crcnim runc non dcbcr ficri com- 
par.uk> intcr pcccatutn ^c intcr gloriam, fcd in- 
tcr pcccuum tllud quod pcrmittituc, & alia plu- 
ra ac qnuiora qu c Deus vitarc intr.ndit in co 
hominc pcr illud, quod dc facto in co pcrmittit: 
qux conftdcratio poteft locum habcrc, cfto ho- 
mo non cllct dcftinatus ad gloiiam : nam & ' 
tunc poilcr Dctis pcnnitrcrc homincm labi in 
vnum pcccatum, vt cuitarct alia plura &: grauio- 
ra. Qui s autcm dubitare potcrit clfc fauorcm 
Dci maximum , fi , cum alias pcrmiilurus mc 
cffct cadcrc in ccntum peccata grauiffiroa , id 
petmutct in pcrmiffioncm vnius tantum & qui- 
dcm longc lcuioris , per qnod ca multa impc- 
diuntur } Hinc vct6 , vt paul6 antc dixi, nihil 
ad rcm noftram , in qua comporatio fit intcr 
pcccatum, quod cft maximum malum moralc, 
cV intcrcarcntiam vitx xtcrnx, quxnon eftni- 
fi phyficum malum hominis: Probanr qttidcm a- - 
liqux cx his inftannis nobis hccte op arc multa d ' m 3 
qux non pofTumns cfricacitcr amatc . fcu intcn- tf fri**n 
dcrc : vti poffiim optare qu6d pcccct Pcnus, t*m*u jjjy 
ad hoc vt vitet gramora pcccata, non tamen pof «■*•»• 
fum id procnrarc : in quo punclo omncs conuc- 
niunt, at hic & nunc in otdinc ad mcipfurn, 
Vrriim rwfllnt magis optarc vifioncm bcatam 
quam carcntiam omnis pcccari, nihil probant. 
Nam certum cft, fi hormni antc pcccatum dicc- 
rcrur , Vtl ptccnbu , & deindt f»limber 'u , v el 
cttrtbu vifient bt*t* , nulle tnmtn ndmijfe ptc- 
c*to , non pofTc Uluro diccrc , M*git dtfider» 
vifientm pr*m>ffe fttcttto qukm c*rtnti*m ftc 
c*ti : quod tarocn dcfidcrium in ptxccdcntibus 
cafibus , fi intcr duo pcccata fiat comparatio, 
iam dixi cflc tam antcccdcntcr quam confcquen- 
tcr licitum 2c fanclifHmum. 

G *i " Prsrterei 




78 Rod. de ARR'aga Tradatus De Panitentia virtute. 



Ccnrlufit. 

Probmtur. 



lnfltntidfM- 

rtntit *m*n- 
lu filum /#/• 
mitnr. 



Prxterea , quod dicitur, Mihi efle licitura 
optare ,ne occurtac occafio manyrij ad vitan- 
dum peccattrm,etiamfi data ca occifionc tencat 
maityrium fubirc citlus, qoam peccarc , veriffi. 
mum quidcm eft , non tainen a J rem noftram-, 
quia in eo cafu nec per defiderium fpeculatiuum 
prxfero ego vitaro pcccato, fed purc pute opto 
vr Sc earenriam peccati habeam,& ftmul vitatn 
retineam ; folum enim opto ne occurrat ea oc- 
cafio vnum exillis amitendi , in quo defiderio 
manifefte conftat me ncutrum alteri prxferre. 
Id;ipfum conftat in ea inftancia de motte filij \- 
' mercium ; vbi tamen nec perdcfidrtium 
fpeculatiuum prxfert parens iaduram mercium 
virx fihj; nam fine dubio optarc ille porcft, ne 
occurrat occafio, in qua ad viundam filij vitam 
fit necc (Tum facere tactutam mctcium , quia & 
vitamfilij & mcrccs cupit habcre. Denique, 
qudd refpundcr , 1'arentem vtroquc dcfiderio 
debere pixferte vitam filij mercibus , affrriiur 
quidem;non tumenmde oftendirur aliqua difpa. 
ritatinrer vcrumque cafum. Dicere enim , Ftlij 
moricm efle ma|am,fiuc a parente fiue ab .ilio 
caus.cur , non fufficir ; quia co fenfu rtfpe&u 
Dei pcccatum omne cft malum , fiue a me fiue 
ab al oquocumque ponatnr. Deindc , iam nos 
in prxlenti agimus non dc defidc rio vitandi pcc- 
cati alieni,ftd de dcfiJerio vitandi proprij; hoc 
eft.Vtrum tenear optarc dari oircafioncm , in 
qua paticndo pctn s xtcrhas cfHciam ne cgo 
offenderim Dcnm^vtrutn autcm tencar cas pcc- 
nas optarcue Dcnm offcnderit meus proximus 
alia c it quxftio , <ie qua nos nunc non agimu ; 
ergo aJ tcm nofltam omnino per accidcns cft 
illa differcnru , qu6d mors filij fit mala,'fiue a 
parCntc fcu ab aho pon«tur.peccatum ver6 non 
fitmalum, nifi vt pofitum ab ipfo homine , 
cum hinc inferatur.faltem refpe&u proprij pec- 
cati debcre effc talc dcfidenum. 

Dicendumergo rftin hacquxftione, Non 
tenett hominem ad illud drfideriutn; quia nulla 
efl racioqtix oftcndac nccefJitate talium defi- 
deriorum dc cis conditionibus omnino iam im- 
poffibiltbus, & ( vt ficdicam ) iiiucilibus; cum 
enim ex terroinis repugnct cffkcte.vt quod fuit 
nonfueric, vcquidDcusinamore fui obligabit 
nos ad huiufmodi defidcria ; S tis ergo eft fi 
homo habeat talem voluntatcm.quz omnc pec 
catura poflibile exclud.it , & vct6 qux fi fuifTcc 
quando homo peccauir , etiam exclufiilet illud 
pecca(ttm;vti non eftneceffarium in aroore Dci 
recurrere id illasconditionales impolTibiles, ad 
quas naturratur cecucciflc Auguftinus dicendo, 
Si tu tffti Auguflmus , & tg* tffim Dius , mml- 
Itm vt tm tjfts Dtns , flcc. Ad inftamiam illara 
parencis optantis poffe redimere mortem filij 
per mercium ijcturam refpondco, Difpariratero 
cfle magnam,- nam parens ille adhuc ia£tur»m 
filij patttur de prxfenti , quid etgo mirum fi 
opret eciam de prxfcnti per iafturam mercium 
recipere filiom ? Ac tn noftro cafu homo* iam 
fupponitur liberacus a pcccaro , ac proinde de 
prxfenti non patictir illitts malum; qttid ergo £ 
contrario mirura.fi nnn curet illud tam pocen- 
ter.vc cupiac carere vifione beata ad folamprx- 
tcricionem eius peccaci vicandam , qux iam ei 
proprie non eft mala,fed fuit;vcl fi adhuc eft in 
peccato.certe poceft fine xccrnc glorix amiffio- 
ne per alia media faciliora cxire ab illo ; Vci fi 
i!le idem pacens habetet aliamcdia faciliota 
longcquim fit raercium ia&iira ad icctiim ha- 



bendum fuura filium, eriamfi per hoc non im- 
pcdirct,qu6 minus fuiffet prius morruus; pro- 
fcct 'j non curaret ille multuro de eo dcfiderio 
impediciidi prxteritam mottcm pct iaccuiain 
raercium. Qux cft claca folutio, fic omnino in- 
drpendens ab eo,qu6d illa mots rilij fic ipfi pa- 
renci roala, non folum vc cauflata ab ipfo pa- 
cence.fcd vc abfolucc a quoquocunquc,prouc re- 
fpondebac ic Au&or. si iurttur 

Addo cjmen cicca eamdcm difrkultatesn.etfi '** d*fm** 
homo adillud dcfid.it .m non Ccncaiuc, pofTc "«"M.fT»»' *•« 
camen ade6 in eo horrore p.-ccaci & in Dci "'" 
amore proficere,vc habcat fim liadcfideria circa 
eum cafum impoffibilem.qux haud dubic eflent 
maximi merici coram Dco. 



S E C T I O IV. 

Vtrum etinm huiufmidi amor Dei fufer 
omnin dcbc.it deteftari feccutum fufri* 
ma/um intrinfecum Dei. 



# it y, V jt hucnlqae dixtmtis incclligenda func 
V^t- de matocceaturx fiuc pofitiuoftuc priua- 
liuo | nam crcacitrx damna refpe&u damni cx 
crinfcci Dci , qualc cfl peccacum , nullius func 
momcnci. lam moucri graue dubiuin poceft , 
Quid fi per impoflibilc cx omiflione pcccati fe- 
qucrctur Dco intiinfccum aliquod gcaue ma- 
lum , idcoque aJ vitandum illud eflec necefla- 
rium admictcrc peccatum aliqttod , foretne id 
licitum/ Hanc quxlcionem moaic Suarcz vbi 
fupta frd.i. dc ea ag c Lugo fcc>. 1. fupri Cim*\mfi>. 
num.16.6c nonnulli alij, omncsautem illi do- 
cent, eo cafu admittendum omnino illud pecca- p, t €*imm 
tum.Qnx refolutio ita eft intclligenda , nonvc twtmmif- 
m(k\o uE etiam cuc manerec in racione peccaci, {ttpiccmtmm 
Sc ftmul cflecadmucendajepuganc enim iu ter- 
minis aliqucm iuxta u cf un rationero tencri auc 
pofle admiuere id ,quod dum admittit, peccar; 
volunc ergo prxcisc docerc,eo cafu aclioiicm il- 
lam, qux ahoquin fjillec mala,ceddi licicim ob 
vcilitacem iropcdiendi roaluro intcinfccum Dei. 

Qu6d fi vrgeas , Pollct coniingerc vi in co 
cafu cxerrore ralis homo iudicarec lieadhuc ne- 
ceflarid peccacurum eciam malum illttd Dci in- 
trinfecum impcdiendo; quid ergo deberec cunc 
facerc ; Rcfpondenc hi Auiores , Sc bcnc.talcm 
hominem debececunc permittecc vc bonum il. 
lud incrifccum Dei coUererur; ratto aucem eft 
clara, quia fi omnibus penfatis.fic non obftante 
ea vcilitate, Dcus difplicec fibi in ea acxione,il- 
lamquc prohibec, auc falcem inuincibtlicer ille 
homo ica iudicac, pcocul dubio debcbic illarn 
omittcr. Toca hxc doclrina videtur mthi vera; 
maxirae autem hxc fecunda pats. , 4 

Circa primam tamen eft aliqua difricultas,5c DijfirMttmj 
roco iudicio non exigtu:quia etiara tunc vrge- grmmii in 
rec illud vniuerfale principium, quod fxpc re- Mt tmm9i% 

£eciuimas , Xon funt fmcitndm mmlm vt vtrtimnt 
iM.Conficmo 9c explico rattonctn hanc dubi- Cmr i' ttr ** 
tand i :Naro fi feracl dicimus , roendacium v.g. ^^jfJlSL 
fieri licitam ob vcilitatem illam impediendi dam ^i^oti 
nura inccinfccum Dei, e6 qu6d damnum incrin- imtrimftn$m t 
fecura grauius ficquara eicrtnfecum in peccaro &n*mmi 
rrprrium:: rofcito iain eric difticillimuro fuffi- vtt * mJ * *•/ 
ciencem racionem reddere , cur quando vcilitai m "*f tttM$s 
eius mendacij eflo non fit tanta,ell taroen abfo- 
lute valde magna,& quodarotnodo infinica, nou 

ctum 



OtitHil. 



Silmitur. 



Difp.8. Qugmodo etmor Dei debeat efte fuperomma. Se&. 4. 79 

etiam debeamus dicere, illud mcndacium fore nam damnum illud phyficum Dei , quod in eo 

lic-tum v.g. fi per illud impediremur infinito- cafu impoflibili dicimai vitandum per mend - 

rum hominum peccata mortalia grauiflinu.qux riuro.iu requcretur nece(Tari6 ex carencia pcc- 

haud Hnbie infimties mag<s Deo difpiiccnc cati,vt nulla noua intcruenirer libcrtas; ac pro- 

quam illud mendacium cumquc racio a priori, inde ergo tunc illud non impediens cllcm quafi 

qnx in malo intrinfe co Dci locum habct > icili- planc dcterminau caufla illiu<>;& cx hoc capicc 

cec quod Deo, omnibus pcnfatis , magis difpli- poterat mihi foli clTc obligitio lllud impedicndt 

ccat amicccre aliquam perfedcionem inninfecam mentiendo , quia nullum alium calis obligacio 

quam qu6d aliquid iiat contra nuturam ratio- poterat tunc refpiccre : in noftro autem caiu de 

nalem ,- cum inquam hxc ratio ctiam in noltro mcndacto ad viunda alia pcccata grauiora eft 

cafu locum habeac, quia ommbus pcnfacis mul- longc difpar racio;nam quomodocumquc cafu» 

r6 nugis, etiam infinitc, vt dixi , difplicet Dco fingatur , dcbet neceflati6 eiTc noua libcttas in 

complexum illud omnium corum peccatorum commiflione fecundi pcccati , ideoque ic noua 

qnam mendaciolum leue,piofc£t6 non videcuc obligatio ,quae nequit elidere priorem.Explico 

polH: ncgiri, ciiam in eo cafu reddendum lici- id magis.-Nam cafus vel ita ponitur.vt dicar ego 

tum mendacium illud tam ingtntem fccum tra- pcr meum prsfent mcndadiyn impedttuius.ne 

hens vtilitatcm. ego ipfe dcindc maiora committam: vel ponicur 

Refpondcbis forte ; Damnum intrinfecum ita, vt fim impcditurus, ne alij ea commitcant. 

q U ,»f*im f )n c ne longc maius quam excrinfccum.quod Si fccundo hoc modo cafus poneretur , tunc 

tmMtiiur. > n ea multicudinc pcccatorum confi(tu;ideoque dici dcbct obligationcm vitandi ca maiota non 

non bene argumencum cx illo trahi ad pcccata. efle pcnes me , qui in cis commitendisnon cro 

Refpondco, In toto qnidcm rigore Logico «r- liber.fcd penes proximum; ac proindc meam 

gumenrum non concludcre, ac proinde hxc ra- obligationem fugicndi mcnd.uium fcmper me 

tio dubicandi non eft euidens , nihilominus,vt vrgcrc.quia inco folo fum Iibet cgo ; idcoque 

fie dicam, mediatc falcem vidctur valde vrgere: cgo folum teneor vidcrc quid c enfaciaro.vide» 

nam, vc dix<, fi fcmel admittimus ob vtiliutem rint alij quid faciant i p ii . bi ver6 pouatur cafus 

iliam extiinficam polTc cohoneftari mcndaciu, prinio modo.vti fcilicet ego committam nunc 

non viderour habcte poflc vlluro argumentum ueniale.ne poftea comroittam alia grauiora.ct- 

ad ncgandum, eam vtilitatein iropediendi infi- iam dici mihi poterit id quod antca nouui,£//a 

nira & grauiffima peccara non eiTe etiam fuffi- "unc fugist mcncUcium , ntn prcftere* tcUetur 

cicnreu cauflam adrc ipfaillud cohoncftadum; tibi iiteriaj fcilek , fid et'um tnnc feterij , fi 

ctiam fi ea vcilitas non lit tanta, quanta ,illa,qua vtlucrij ttiam UU vitttre ,htc igitur cpertet 

damnum intiiniccum Dei iropediretur. Narn vitttrt ,& ill*non ttdmitttrt. Alitei , vt dixi , iS 

( vt fzpe in fimilibus difliculutibus dixijquan- contingercc in illo cafu impoflibili de damno 

do iemel a rcgnla generali defiftimus per «Ji- intrinfcco Dei;quod fupponimus ita neceiTario 

quam exceptionem , eft fupra modum diflicile ex meo peccato fccuturum,vt pofiia roea libera 

poitca dicerc.Tantus exceilns vt oclo v g. fufli- omiflione mcndaci) v. g. non alia inierueniat 

cir,non ver6 alter aliquantulo minor. Dcnique operatio libera; ac proinde videatur iam eoiplo 

ratio a prori facia , quod Deo infinities magis fupra me tota ea obligatio illud rcpcllendi in- s : per ; mft f 

difpliceat illud aggregatum quam mendacium cumbcre. Vndc fi poncrcmus huiulmodi cafum pfo ftjme" 

ac proinde, qu6d videatur malle carere eo ag- circa pcccata.vt pcr irnpoflibile cx eoquod ego mtmrmttif- 

gregato quara m6dacio,adhuc vrgeti&c fortaile non mentirer fine vlla planc roea aut ali-j«'<' cr /<••••< 

propter illam iudicari dcbere argamentum fii- cuiusalterius libertate , fequcrentur illa nona n ,"^ t ^ lim 

cJuin etiam in omnirigore Logico concluderej grauia peccata ( video quidem in hoc efle rc- g| <tftf 

nam licer in damno intrinieco Dei fi mult6 ma- Pugnantiam,pro prxfenti umen quxftionc me- ni(i trg» m» 

ior exceflhs quam hic , hic umen abfolutc cft lius intelligendahoc impoflibilc fuppono) pio tktt temttr, 

valde maioi: i i autcm ob exceffum fit ibi com- feft6 runc ego dicercm,me potius dcbere rocn- *V* f * mn ' 

penutio,cur non & hic/aut cur ab intrinfcco bo tiri,quam dare ncccflariam illam cauflam , ex 

no Dei ,quodillud peccatum fccum adfcrret , qua fine noua vllius altetius libertate tot alia 

quodque eflet maius, quod ln eiufdem pcccati grauia (equerentur peccata. Vnde di.iique ad 

careniia reperirur,cohoneiubitur ipfum pecca» rem noftramdico ; Si uliter poneremus cafum 

tnartk cti.im a maiori bono Dei extrinfco,quod illumdedamno intrinfeco Dci{qu6dfi ego v.g. 

in altero aafu afferr , non eciam cohoneftabi- non mencirer , alter ex fua malitia libere eflet 

tur,cum fcmper fit verum illud principium .£x Deo illatuius illud damnum phyficum , tunc 

duobus malis eiufdero geneiis intcr fe inxqua- omnino dicerem., me fore obligandum ad non 

libus minus efle eligenduro/ mentiendum-,quiatunccgofolura dcbctemefle { 

^ Vt verum fatear , hxc ratio mhi vtjumque folicitus , vt mea libertate bcne vterer : qu6d 

vidcturdiflicilis,nec fcio qnam aflignaie pofljm vet6 ex eo bono roeo vfu alter fcandaluro paf- 

StUlmr i bonam difparitatem nam folijm afleieie , ///« fiuum accipetet.ad inferendum Deo illud dam- 

£>;*i/W V fHitMs fitfficit. htc ntn , ponus eft diuinate num, non debcret a me vllo modo curari; fed 

rr^infZum*' < J u * ro difcurrere : vndenon fine aliqua ratione ipfi deberet dici, Vttrt t* ttut lilttrtttt Prtmt 

Dtimibiim. dubitandi defcndo cam fenrenriam. Fortaflis ex tUctt. De quo punAo adhuc nonnihil dicam 

t*rcjnm. eo capite pofle aliqua certa difparicas aflignari,- fine fcquentis difpuutionis, 



C 4 DISPVTA 



8o Rod.de Arr. i a g a Tra&atus De Tcenitentia virtute. 



DISPVTATIO NONA. 

Qtytlis debeatejfe contritio quoad altas ctrcumjlanttas 




Xplicvimvs hucufque moti- 
ua contritionis & amori Dci fuper 
omnia ; item quopa&odebeat Deum 
Prxferre aliis creaturis:reftantadhuc nonnullx 
"Jix condiones , quz in eis a&ibus a diuetfis 
Audoribus requiruntur ad hoc.vtad iuftificatio 
ne fufficunr,dc quibus hac & fequenti difputa- 
tionem <ufficiant.de quibus hac& fequenti dif- 
putatione agenduro crit, vt exacta notitia aclus 
luft ficantis cxtta Sacramentum habcatur. Et in 
primis fuppono illam d. bere efle honeftam, & 
qnoad lubAaniiam fupernatuialem.ficut fiint 
omnesahj aftus metironj prxmij fupernaturalis 
de condigno; de quo fue aftum cft in mareria 
de Gritia & de Merito-ideoquc hic de eo puncto 
nihil repetendum.Suppono ircm ex eadcm ma- 
teria, poflc cfle naturalcm dolorem de pcccatis: 
Sc naturale propofitum non peccandi dc cetcro: 
quod umen non fit proportionatum ad gratiam 
promcrendam prodtcr diucrfitatem ordims.Hxc' 
commuma omnibus acttbus mcriroriis, ad pro- 
pria veniamus. 



S E C T I O I. 

An qtti detcftatur vnum peccatum fropter 
aliqttod motiuum , dcteflctur eo ipfo fal- 
tem virtualiter omnia qu* tllud parti- 
cipant. 

n t e r prccipuas difficultates , quz de 
_JLj£ contritione : difquiri fo!cnt,vna eft.Quo 
patto dcbeat refpicere pcccata quz odio habcr, 
an determinatc&diitinctc omnia;an verdfufti- 
ciat , fi fub aliqua ratione communi. Vbi rurfus 
noua eft difficultas,Quomodo, fi rationem ali- 
quam vniuerfalem omnibus peccatis refpiciar,eo 
ipfo omnia illa dcteftetur.Vt <rgo hxc oifficul- 
tasex.idtcintclligatur oportuit prxmittere hanc 
vniuerfalcm quxftionem, Qtiomodo fcilicct cx 
deteflatione motiui vniueifalisneceftaridlcqua- 
tor deteftatio omnium peccatoruro , qux illud 
rnotiaum participant.Difficultasautem hxc ha. 
bct eodcm modo locum in ordine ad amorem, 
An qui amat vniuerfale aliquod motiuum,eo ip- 
U> necelTario amet omnia qux illud prrticipant. 
Dico fcmper, Quindo ex rnotiua vniuerftii dc- 
teftatnr quis aliyuod pcccMum ; nam ob parri- 
cularem malitiam cxtracomrouerfiam cft.poiTe 
vnum odiohabcri , non odio habitisaliis di- 
uerfis: fic grauiflimi peccatores in muttis roa- 
teriis,in vna tamenaut aitera horrent vchcnun- 
ter peccatum. 

SVBSECTIO PRIMA. 

Propontmtur cbttt extremt fntcmi*. 

tU^ffim u T>R'' T " a cftcommuni<;, quam & Suarez tra- 
m. i- dit dif.j. fcft. 8. & Lugo difput. 5. fcft.6. 



arhrmatque.fine vlla vlteriori diftin&ione vo- 9mmm 
luntatem teneri ad eam detcftationem omnium, 
fi odio habeat illud motiuum:aut e contratio 
ad amorem vniuerfalem.fi amat iffi aciter mo- 
tiuum illud vniucrfale.Fundamentum huius fen- 
tentix maxime dcfumitur ab his Auctoribus 
ex habitu fidci ; nam eo ipfo quod quis crcdic 
vnam vcritatcm vt a Dco rcuelatam , tenctur 
omnes omnino credere qux fubftant ei motiuo 
diuinx rcuelationis:ergo codem modo volunrai 
tcnebuur amare,aut odio habcrc omnia ca ob- 
icctamaterialia.qux fubflant rootiuo a (c cffica- 
citer odio habito,aut amato.Q-iid in hac fcnten- 
tia placeat , $c an fit efficax rario pro ea allata, 
dicam proponendo mcatn fcntcmiam mediam 
inter hanc & negatiuam. 

Abfolutc igitur loannes de Mcda Cod. de Settmd» 
Pa nicentia ,titulo 1. quxft. 1 1. att 1. in folu. /'•""f* 
tionc ad fecundum negat ncceffarium ciTc,vt qui 
drteftatur aliquod pcccattiro fub motiuo vniuer- 
fk]i,dcteftctur er ; am o.ni.ia fub eo motiuo con- tnbtttmr. 
rcnta. Hanc fcntcntiam acritcr dcfeudunt non- 
nulli Recentiotcs , fufcque diducunt quidquid 
tamcn circa illam dicunt,reduci potTunt ad hxc 
duo.Primum eft , quia licct ratio communis fit 
furficiens,vt propter illam poflit homo deteftari 
omnia peccata.in quibus ea repcrirur, eo modo 
quo dcteftatut vnum ex illis : non tamen inde 
cogitur voluntas de fe libera ad talem deteftatio- 
ncm .* poterir enim proprer iliud motiuum de- 
tcftati vnum folum pcccatum:& licet poflit pro- 
pter illud idem aliud dctcftari.tamen libere po- 
teft cefiare , vel quia in altero pcccato reperit 
dcle&arionem prxpondcrantem,quam in ptiori, 
quod dcteftata eft,non reperit,fed prxciir mali- 
tiam moriui:vel quia. licct non inueniat i\\ cia- 
lem dcle&ationem in vno.quam iu alio,pro (ua 
tamen liberrate vult fugerc vnum,& non aliud, 
licet ambo fint xqualia in malitia. 

Secundum fundamcntum eft,quia poteft quis 4 
vellc date clccroofynam vt qnatuot propter ho- 
ncftatemelecmofynx, & tamcn non vclle dare 
vt centum, quantumuis eadem ratio honeftatii 
cV maior longc repcriatur in elargitione centum. 
Confirmatur:Ipfe Dcus mouetur propter fuam 
gloriam ad producendum hominero:nec tamen 
ideo tenetur produccre alias omnes creaturas,ex 
quibus eadem vel fbrte maior ipfius gloriapo- 
reft prouenire. Im6 addunt hi Audtorcs : Licet 
deteftetur quis futtum commifium v. g. pro- 
pter rationem iniurix Dei(idem de aliis mori- 
uis vniuerfalibus ) adhuc poteft fimul velle 
itctum illud furrum committete 1 quia tatione 
iniurix in furto repertc dcterminatur pro fua 
libenate voltltas ad illud deteftandum pro tem- 
porc prxcedenti,non tamen pro fututo:in quo 
nulla viderur efle repugnantia :quodctiam ve- 
rum cenfcnt, quantumuis voluntas ad deteflan- 
duro peccaturo illnd in indiuidao non confide* 
ret circumftantiam aliquam repertam in illo in- 
diuiduo,rarionc cnitis ad illud determinetur, fed 
ptxcise moueatar cx detcftatione iniutix fccun- 

dutn 



1 



£)i fp. 9. Qjtalis dcbe*t ejfe cor?trit.cjttoad alias circumflant. Se&.i . 81 



du n fc Sc abftracV; confidcrarx. Vrgent torum 
huc excnplo communi; quia dum q.iis cfficax 
citct vult proiiccte mcrccs in roatc y g. proprer 
vium, poteft ctiam liuiul habcrc fimplicem di- 
fplicenriara m ea proiectione. ctgo fiimlitcr dum 
quis efficaciter detcftitur ofF-nfarn Dei.feupec- 
catum , poteft habetc fimplicenm complacenti- 
am inaliquo obieifto , in quotalis ratio offenfx 
rcperiatur: vnde infetunr; Ergo in illa dctcftati- 
onc ofl nfc vt fic non includebatur virtuatitcr 
detcftatio omnium pcccatorum ; aliascum talis 
complaccntia llt etiam pcccatum, non polTct co- 
hxrqtccum illa dcteftatione efficaci.Hxe eftfub- 
ftantia touquc vis huius fcruentix : circa quam 

SVBSECTIO SECVNDA 

Primtt p4>s nojlrx ftntcntu. 

PRimd ccnfeo , in ordine ad acVus arooris 
11011 eiTe neceffimutn, vt qui ex arTcctu cffi- 
CmtttS* Cicl *& aliquod bonum fccundum fc Jc abftracte 
tirtm «Aw conli.ieraiu n dctcrroinaturad aliquod obiectum 
Mmtrk. m tcn.il ■, co ipfo velit virtualiter omnia alia 
obieCra, in quibus talc bonum rcperitur. In hac 
conjcmo cum his Auttortbus fccundis \ differo 
veto a prinribus fnpra cita'-is vniucrfaliter con- 
tratiam aircrent.bus. probatur autcro cfficaciter 
T rokmut- a "«"o cxcmpio dantis elecmofinam propter bo- 
nuro clccmohnx: qui non ide6 nccelTiutus eft 
ad danJam omnc n elecmofinara pollibilem. 
Itcm qui vult proptcr Deum facerc bonum ali- 
^ quod opus v. g. conliccri jccommunicarc ; non 
Umon idc6 tcnctur ptuptcr Detim icmnare toto 
anno , vel ingtedi Keligioncm , Scc. Huius rci 
poiriimiK hanc rationem reddere a priori , qaia 
x*ei,i tneex eo qn6d quis eificacitet amet aliq iam boni- 
tatcm fccundum fe confidcratam , folum infcr- 
tur illum ncceffitati ad ponendum aliquod mc- 
diutn , quo talcm bonitatem re ipfa obtineat 
non autera cogitur ad ponenda omnia media; 
per qnx polfct cain bonitatem obtinere,ergo cx, 
co qu&J quis cfficacitcr vult placere Deo v.g. 
feu efficacitcr afficitur ad bonuni Dei (ectindum 
fc ( quod iJem eft ) non infertur.illiim dcbere 
efficaciter amplccTi omnia obiecta qux placcnt 
Dco , fcd fufticict , fi vnttm tantum eligat , pct 
H m quod obtineat ftiuni intentum, nerope placcrc 
Dco. Hoc mihi cft ccttiffimum , nec puto op- 
pofitum clfe probabilc ; ^lias dcbcrcmus dicere, 
nullum poflc propter Dcum fnmmc diledtum 
aliquod bonnmoput efficicitct ficerc, nifi vel- 
let omnia fibi poffibilla ficerc:quod falffimura 
eft.Jc contra omnem omnino expetlentiam. ' 

Refpondcti forralfc polfct cx his qux aliqni 
infinujnc. & inter illos Lugo, Hationem illam 
communcm poflc raagis Sc miniis efficaciter 
amati , in cafu autcm a nobis pofito non amari 
honcftatcm clecmofynx cfficaciier omnino, fcd 
aliquantulum. Hxc tamcn foltitio nullo modo 
iarisftcit quia vel nihil dicit , nifi idcm pcr 
»d?ra, vel continetdocVinam fal r am : ctcnim (1 
pct T , rtmrtri rntiontm communtm ornnino tffi- 
c* *ter intelligant amari eam rationemvt cxten- 
fam ad omiiia.quxfubilla continentut , tunc 
ccrtiffimum eft,eum,qui amateararationcm 
cfficacitet eo modo , deberc aroare omnia qux 
fib illa contincntur. At id cft diccre idem per 
idcm ; hoc eft , qui amat rationcm genericam 
continet orania , amatomnia.' de quo nnltu- 
dubita , quia cft propofitio identica.Si vet6 t» 
gm*ri»mnin* efoacittr. ita intclligant(5c plane 



6 

Ortmrritmr 
rtfiitd. 



&mUtft 

amari omni- 

oncftica- 

citcr. 



ita intelligitut comrouniter ) vt homo vclit po- 
ncrc a parte rci eam ratioiiem commuiirrojficut 
dicimus , Ef o omnino tftca iter uolo brt Vion - 
nnm; id cft, Sum omnino deter.ninatus ad pro- 
cutanda neccllaria media vt Viennam eam r in 
hoc fenfu.in quo nos loquimnr, filfiim conti- 
net aa rcfponfio.nam omnino cfficacirer poteft 
quis vclle ponere a parte tei rationem illam com- 
munem placcndi Dco, aut dandi clccmofynam, 
eo ipfo qu6d in multis rcbus Deo placcat , et- 
iamfi longc plura omittat.qtix fcit illi placcrc, 
polTetque pluta facctc •, vti vctiffimc amat cffi. 
caciter rationcm gcncficam eiccmofynx , qui 
multadat in elecmofynam ,cfto poiret plura( vt 
dixmus } Sc vcre ille cxequerctut c fficaciter 1 
partc tei rationem animalis, qui aliquod animal 
producerct, licct non omnia. 

Dices Ptim6 ; Q«ni cx motiuo FiJei diuinx 7 
credit vni vctitati iciiclatx,tenettit & omiiibus orulti* 
credere crgo qtii ex motiuo ch ttitatis amat vuum prim*i 
obiectum honcftum.tcnetut cx eodcm motitio 
omnia aroare. Hoc ( vrfupta dixi ) eft ptaci- c ^ . j 
puum fuiidamentiim 0|>politxfcntcniix: ci tcf- ?-i 7«/V«»>». 
podent nonnulli tiegando confequcmiarainam f,dimjfif 
eoipfo quod qnis diflenurct alicui diclo dtui- tittt, 
no, iam iudicarcr Dc im cllc fallibilcffl in fuis 
didis, cuius conttadtctorium fupponitur credj- 
tum ante afTcnfum qticracumque Fidci . ctgo 
non cohxret cum aftenfu altqno Fidei difTcnuic 
alaeri diito Dei -.quianequit limul homo duo 
connadictoria iudicarcHxc tefponfio probar 
quidem non poffe clTe vnum afTenfum circa 
vnam -vctitatcm & difTcnfum citca altctammon 
tamcn oftenditnonpolTeintcllcciiim fufpendere 
fuum afTenfuni citca alicram : deinde non ex- 
plicar,mr volunus poffit fimul velle vnum ob- 
leccum, Sc nollc alterum,in qno cft idem mo- 
tiuum ; quia ctiam inde videtur fcqui , velle & 
non velle cfficacircr illud motiuum.Rcfpondco 
crgo concedenJo anteccdcns, & negando con- //^,, 
fcquentiam , qua ciim eflenfus Fidct pertincat Dijfaritst 
ad intellectum, qtiianon cft liber in fuis opcta- httrmJhm 
tionibus eo ipfo quod ccttum fibi pctfuadcat t9,tU,am & 
Deuro m omnibns fuis dictis efle veraccm , £e 
adnertat hoc in patticulari clTe diftum Dci , 
non potcftnon tudicarc hoc difturo ctTe verum. 
fuppono enim aliunde , pofito affenfu prxmif- 
firum. non pofT: intellectum non alTcntiri 
conclitfioni inde euidentct dlatx : qu.ilis t ft in 
prxfcnti veritas cuiufcumque d fti Dei fuppo- 
fitis ille duabus vninerfalibus prxmiflh : in or- 
dine aurem ad voluntatem nihil tale reperitur, 
quia cum fit libvra, poteft pro fua libcrtatc inter 
duo obiccta,in quibus eft eadcm bonitas.vnum 
amare, aliud refpucre; neque ide6 fcquitur con- 
ttadiccto vlla, quia non amat 5e tcfputt eamdcm 
bonitatem, fed diftinctas .• amat enim boniu- 
trm vt fic , quam obtinet amando aliquaro iri 
parricuiari, refpuit autem prxcise aliaru in pat- 
ticulart diftincTam. g 
• SecunJodiccs : Uem fecundum idcm fem- 0 h, t ai» 
psr eft natum facetc idem,-ergo ciim in illis. ob- [ttnmU t 
leAismatetialibusfupponafflus cSdcm elle bo- 
niutem , qux eft in hoc particulari amaro.quia 
orania patricipant eara rationetn communem , Stlmitmf, 
dcbebtint etiam6c alia ntccfTati6 amati.Rcipon- 
dco , Hoc axiomare foliim probati, omnia lia 
partieularia ohic&a polTe etiam amari,non vc6 
concludi, necclFaiium id eftc.qnia .vtidni. vn- 
luntas libcra inrcr obiedta xqualta poteftpro 
fuo libitu hocvcl illud eligere ; im6 mct in- 

cqualu 



8: 



Rod. de Arriaga Tra&atus De Vctmtmia virtutel 



cqualia poteft relicto nobiliori amace iJ quod 
tuinus bonum cft. 

Hinc infero , Etiam in peccatorc pofle efTe 
actum aliqucm an>oris.qtio ex voluncace efficaci 
placendi l)co actualncr cligcre poflic aliquod 
obiecTum honeftum.v.g, lacgitionero clccrootl- 
nz, iciuniutn, flcc. qui acTus ncque erit volun- 
tas vitcualtsaliorum obieclorum honcftorum, 
iuxta dicTa in prxccdenti conclufione»ncc ctiam 
etic dctcftatio virttialis pecracoiuro; nam velle 
cfbcacitcr placere Deo iu aliquo non cxcludit 
voluntatcm Jifplicendi illi in alio vndc talis 
amor non erit fupcr omnia, & confequcnter non 
iuftificabit, iuxta fuperiusdicTa. 
HfiJJ Rcplicabis: talis peccator non habctvolun- 
tatem flmpliciter &abfoluc£ placendi Deo. Rc- 
ipondco, in hac obieclione admifccri quxftio- 
nem de nomine, Vtrum (cilicet, quia illc amor 
non (e cxtendit ad omnia , diccndus flt homo 
ille abfblutc amate Deum Sc vellc ei fcmper 
placcre. In qua qoxftione longc probabihui 
eft omntno dcberedici, idvclle abfolutc ,hccc 
non vniuetfatitct in omni roatcrta. Cctte cx de- 
IccTatione cibi lccundum fc confldcrata v.g. ha- 
b. i c poirumus voluntatem abfolutan vniuscibi, 
licet non lubcamus voluntatem al criu* . Sc ab- 
iolutc dic mur tunc vclle comcdere , & amare 
cfEcac.tcr dclecTationrtn cibi:quis hoc negab t: 
flmilirer qui confideians bonitatcm Dci.cx cibi 
complacens in illa, vult cfticacitcr vnuin ob- 
ieclum, quod videt Dco placetc, etiamfi rcfpuat 
Am*t ui a ' la: P roc "l dubio abfbiute dicetur vcllc piaccie 
/* tNoM, Dco.F'ateor,non dicctur vellc placere fupct om- 
dit *iini* , nia,fl non deteftetur omnia pcccata:(& in iioc 
Mmtftimki. fcnfu poreft dici non abfblutc velle ) hoc tamcu 
tU folotn probar, talcm amorein uon ellc tufhcicn- 

tem ad iuftificationem, vt diximus' idebque ncc 
dcbcbic dici amot amicitue , quia hic eft amot 
f upcr omnia. 

SVBSECTIO TERTIA. 

Alttra parj nofir* ftnttmU. 

Se c v n o ccnfco inordine ad a&us odii, ro 
ipfo qu6d quis cx dcteftationc efticaci alicu- 
Ctmtlmfi* j UJ motm j f ecun( j um f c confldctati, v.g: ininrix 
rtl; Dci, odit aliquod peccatum , virrualiter jctiam 

odio habereomnia in q ibus tale motiuum rcpe- 
ricur. In hoc conucnio cum communi fcntcntia, 
cV differo a Recentioiibus pro fecunda fupra 
citatis. Probo autcm cfticaciter concluflonem: 
tnhmtmr. & ponamus cxcmplum in eo qui ob pccnas in- 
fcrni, vel ne excidat gloiia » odit peccatum. 
Ccrtc qui cx affccTu effkact glorix odir vnum 
peccatum mortale , quia illa gloria priuat non 
dubium quin coipfo neceflario debcac oJio ha- 
bcre omnia peccaca, qux priuanr ea gloria. Nam 
voluntas cmcax alictniis finis, in omnium fcn- 
tentia, cft voluntas falrcm virtualis cflicax om- 
nium mcdiorum nccelTariorum ad confcctitioncm 
eius flnis, ergo curo ad obcincndam gloriam flc 
tnedium flmpticitcr ncccirarium non lolum fu- 
gere vnum pcccatum mortalc , fcd omnia om- 
nino,- ccrte qui ex affccTu cffkaci glorix vnum 
odir, non poteft non & omnia odio habcrc. boc 
tam clarum per fe apparct-,vta ncmine poflitne- 
gari. Similitcr qui cfhcacitct dcteftatur pccnas in. 
fcrni, id eft abfbtutc non .vult c6 ite, ncccflum 
eft vt non folum fugiat vnam viam, qua , illuc 
itur, ij eft vnum peccatum , fcd omnes omni- 
no vias, omnia omniuo peccata, quia fuga om- 



nium eft flmplicitcr ncccifaria a I non cundum 
illuc abfolurc : 3c hincapparet ratio difpatiratil 
inccr duas partestioftix fentcntix ; nam qui cx 
dclccTabilitatc «lotix iffkacitrr volita dctctmi- 
natur ad facicndum bonum opus , quia catifla- 
tiuum cft glorix, non ide6 detctroinatur ad fa- 
cicnda omnia bonaopera cauflitiua glorix;qoia 
per vnicum obtincrc potcft fuum intcntum. At 
li cxcodem afTccTu efticaci glonx determinatur 
ad fugiendum vnum pe cannn mottale, nrccf- 
fati o debct omnia fngcre; quia ron porrft con- 
fcqui fuum intentum nifl omnia fugiendo. 

Dices Prim6 : Potefl qnis . quacumut» effi- | 0 
caciicrdctcftctur infvrnum ptopuMtatamcn ali- oiitBi* 
qtia gtandi voluptacein peccato, illud admitre- frimM: 
Kf crgo voluntas efficax fugicndi infcrni non 
eftdcteflatio effictx omnium peccatorum Rc- * 
fpondco Ab his Aucloribus magnam hic com- 
mitti xquiuocationcm-aliud cn mcft homincm 
illttm vinci tunc eatcntatione , cV dc'ctct pro. 
poflittm 'uum antiquum ; aliud, q- 6 i propo- sttmitmr. 
fltum ill cx fe non flt detcftatio pcccatotum 
omniurn; conccdimus eigo eum hominem iuc- 
cubtiilTe. At de tationc voluntaM efiicacisf vt 
dixi fnpta agcntdc amorc Dci fuper <mnia) 
ooneft , qu6dnon poQit homo cella e ab ilia 
etianibqttacumquc tentacione occurrentc , hoe 
cnim cft fatflflimum. Nam vti ille aclus libcte «, 
eft habitus, ica confcruatur hbete , ac proinde 
criatnfl nulla fl tentat-o , adhuc tamen poteft 
homo.b co celTarc.id tamcn non probatilum 
vciecfficacite non detcftari omnia peccata : id 
qupd fatcti tenentur hi in illo ipfb particulari 
obictflo , quod a&us iilc efficacitcr dctcftacur, 
Hcer enim negcnt hi pcr eum adom volun:atcm 
dctcftari ceccra obieda, qux fub generali rario- 
ne coniinentur, faltcm dcbent admittere vnum 
puticularc eam deteftari ; Sc tamcn occurtente 
tentatione,im6 & (inevlla planc,potcft volun- 
ta s mutato co atftu illud idem obirltum amplc- 
c"ti , ergo ca obicclio.quod volunras tuuc tnali- 
qua alta macctia fucctimbere podit tcntationi, 
non cftad rem prxfcntem. 

Sccund6obi cies : Potcft quis manete in ca 
dctcftationc cfhcaci mf tni pcr futtum v.g. in- tt 
currenJi i tamcn fi poflit in hac vita eflc Im. ohitSh 
perator pcr muhosannos, non cur.irc infcrnum I ,tmmdmt 
Rcfpondco, Etiam hic coinmirti xquiuocatio- 
ncm inca obicclioucriam deteflari infcrntim vt s ^ im 
incurrendum pcr furtum, non cft abfolutc nol- 
le damnati, fed nolle ob um vile ptetium:i)ot 
autem loquimur de odio abfoluto inferni , fcu 
dc abluKitavoliint.it;- illuc non eundi.Vti met- 
cator , qtti iufto prctio vult pallium vendcre, 
non tamcn idc6 habct voluntatrm illud ftandi 
pro crucifcto.-neque proptcrca poceft Jici.Non 
vult veud rr,fcd, Non vult prodigcre. 

Repticabis : Ex difplicentia cnca infernorn 
pofliim cfHcaciter deteftari furtttm.cciamfi limul 
adtnittam aliud peccatum, vt diximus : atqui co Rrflie*-. 
cafu ctiam detcftor cfficacitct ipfum infcrnum, 
quia iuxca illud commune axioroa , Prtpttr 
tjuod vriHmqnodtjtie tale , & iilud magis ; ergo 
fi hoc pcccatum Ueccflor cfficaciccr ob infcx- 
num ,cti.m cfhcaciccr dctcftot mfcrnum. Re- Sp i 
fpondeo Prim6 , Hoc aigumentum debcrc ab P ,imi. 
omnibus folui. quia ( quidquiJ flt de hoc pun* 
6fo(ccrti(Timum eft pofle tneduim aliquod cxe- 
cutioni mandari ex foio flmplici arfectu circa 
nncm. N nn'Dcus cx votunta e inefncaci ialutii 
v.g.ludx dcdit tHi auxtlia iuUuicmu , omnia- 

que 



6 



Difp 9. Ouomodo amordebeat ejfe fUperomnia. Se&.i. 83 



p,im/* 



Sjiieitur. 



*\ae alia media neceflaria ad hoc , vt pofTct fal- 
uari.-quz media haud dubic Dcu$ voluir cffica- 
eiter, quandoquidcm produxit illa,& idem fuo 
modo de oranibns reprobis dicendum eft:etgo 
<*o quod ex horrore infcrin fugiat quis cftic o - 
ter hoc numeropcccatum,nullo modo fcqnitor, 
•um abfolute nolle damnari, fcd abfoluu uolle 
per hanc viam , terrainum vcro illiusfoliim ui- 
efticaotcr runc odio habet: quid crgo adobie- 
lcioiiem abfolute diccmus , & quomodo in 
co cafu faluabicur illud pnncipium coromunc.' 
^ Cardinalis Lugo ea difput. j. fedk. 6.tra&ans 
hanc quzftioncm quoad aroorcm illum incffica- 
cem, quo Deus fertur in falutem noftram, dum 
pct illum datauxilia fufficientia, icfpondct, Et- 
iam tunc Deum amire plus (alutem ludx quam 
media ad illam ,• quia Dcus ita fc habet dando 
mcdia , vt fi medium illud non cflct ytile ad fa- 
lutrm.illud non tribueret.Hzc tamen rcfponfio 
nullo modo mihi fatisficif, nam pcr cam fuliim 
oftcndttur , motiuum adzquatum-atuandi auxi- 
Iia illa cfle eorum vtilititem ad glotiam;idquod 
nemo negat, quin potius hinc roaxime fumitur 
rota ratio dubitandi , quoroodo cum hoc ftet , 
mcdium amari efficaciter, quod cft plus amari, 
ftiiem ver6 tantum inefficaciter , quod cft rni- 
StlmtU Lmg» '■" • amati.Sccundo rcfpondtt , Ided mcdium 
fttmmU: amari afficaciter, finem vci 6 non ; quia finis 
amatur fub conditione , qu6d non fit ncccfla- 
rium aliud mcdium pro ipfo , roedium vet6 
«matut ; ib conditione, quodadipfum poncn- 
dum non fit neceflarium aliiid medtum;cumque 
hrc conditio purificctur rcfpe&u mcdii,ide6 
ait illud amari cfficaciter, finem ver6 inefficaci- 
rer , quia refpe3u illius cit neceflarium aliud 
medmm. Neqne itcm Deus fuo affedtu przfcrt 
exiflentiam mrdij alicui obiedto.cui non przfct 
ratetiam falutem hoininis. Verum neque hxc 
folmio fjtisfacir ; Priroci.quia cx hoc capiteof- 
tcndit quidem Auwtor mcdium non amari plus 
qtiam finem ; ac c conirari finem amari plus 
(vt axioma tllud requirit^ nequaquam oftendit. 

S.*cund6 , quia ad volendum cfficaciter roe. 
dium neceftariurn arl fulutcm non facit Deus 
illam confi ictationem , Sintnt *d ipfitm nu- 
dinm ■: i.i mtdU ntct/firU nicnt , vnde num- 
quam coiiditionatc vtilt medium , fed omnino 
abfoltitc; fbliim enim confidetat illud firoplici- 
ter requiri ad falutcm : viilt enim homini dare 
omnia quibus indiget, vt poflit filutcm obine- 
rcjlicet ei non dct omnia . pcr qux f, ipsa falu- 
tcm illam confcqnatur. 
Ttttit, Tertio falflim eft ,cam conditionem , quam 

hi pnnunt in voluntate diu na, purificari refpe* 
dnm mediorum,id eft,non e(Te alia roediaad il- 
lud ncicnVi i, nam ad vltimum mcdium necef- 
ianum pro faltire hominis mulra alia media 
prxccdunt neceffaria ; in>6 etft efTcnt infiuita 
necefraria,daret illa Deu«;ergo molr6 rnagls ef- 
ficacitet amat mrdium quam falutem *, quia ad 
ponendum defa&o medium non atrndit, qu6d 
neccflitetur ctiam ponere alia;ad hoc tamen at- 
£**rti, tendit,vt ponat falutem.iuxta hos Au&ores. 

ContraQjartci ,quiapofito iam vltimo roe- 
dio non eft necefTarium aliud pro exiflentia fi- 
nis,& tamen non idc6 Dens cogitur ad volen- 
dum efficaciier finem;ergo.Ne ver6 fortcdica* 
repugnare , Deum poft vltimum mediura cogi 
ad volendom efficiciter eum finera.-nam iam eo 
ipfo tlla voluntas Dei efTct vltimum mcdium : 
hoc autero eft contra fuppofitionero.-nc inquarn 



»3 

StcnnJt, 



'4 



id dicas , altter rbrmo vltimam hanc impugna- 
tionem,quando Dcus dat penultimr.ro medium 
fine dubio videt ad dandum tunc illud , quod 
fit efficax prz incfficaci , non efTe nccefTarium 
vllum aliud mcdium adhibcre . Sc tamcn non 
. obligatur Dcus tanc efficax eligcre,& per illud 
qua(i araare cfficacitct finem , fcd potcft date 
medium inefficax , ergo folutio non fatisfacic 
difficultati. 

Contra tandem , quia licet refpe&u medij & 
finis prxcefTcrinr dux illx voluntatcsconditio- 
natxex parte obic&i in Deo,& in ordine ad il- 
las lit zqualis ii^^cum medio : poftquam ta- 
mcn Dcusvidit fwttam conditiuncm refpeiftu 
mcdij , debuit haberc voluntatcm abfolutam re- 
fpedhi illius, cui nihil fimile datur refpcclu fa- 
lutis:etgo abfolute ratione illius vltimx volun- 
tatis magis amatuc mcdiura quam falus : ficut 
quaodo dico , Aciiye tletme/jnnm , roagts cffi- 
cacircr amatur clccmolyna , quarn fi cicam , 
Cras tihi UUtn d+bo % fi vtntrtt Pttrut qui 
poftca non vcnit . ideoquc non do clccmofi- 
nam. DfarfrW 

Mclius ergo poteft refpondcri ; Non femper r ffir*rittr 
rnaiorem effc cum amorcm quo alicuj rei maius rtttit* pr». 
bonum amo. Etenim multo magis Deus amat, t*fit*. 
fcumagis ipli placet vnio hypoftatica poflibilis 
de fadco non producla, quara arenula aliqua re- 
ipfa cxiftens; & taroen arenulx dcdit roaius bo- 
nuni, quia eam produxit , quaro illi vnioni qu..tn 
non ptoduxit. Vndc eam patet , non lcmper 
amorcm cfficacem efle maiorem limplicitcr 
quam fimplicetn omnem complacentiam| fimi- 
liter in humanis fxpe contigit , vt pro perfbna 
minus amatamaiora procurentur bona , qujm stn/tmftt 
pro magis amata ob alias diuerlas caufas: cV in *mtr 
amorc tHtftrb rcfpedlu Dei res eft ceftiffima; ille 
cnim quj paratus eft notius vitam & omnia amit / !m f l, "" r 
tetc, quam Deum oirendete, procul dubio ma- tma ;,f, m 
gis amat fimpliciter Deum qujm creatutas ; & fi,x <.w r l*- 
tamen fxpifltmc ifte talis maiora bona confett ttwtU. 
creaturis efficacitcr quam Deo , quia contentus 
eft Deutn non offmdcre : d^- faciendis autem 
adibus qui illi placaiU, non cft valde fullicitus: 
creaturis ver6, v. g. amico intimo, filio vcl vxo- 
ri, non foliim cft contentus fi non faciat on^en- 
fam , fcd multa pofitiua bona illis ex complacen- 
tia in ipfisefficacirer procurar.- ergo maiot amor 
fimpliciter non confiftit in dando maioti bono: 
inquoctgo ille confiftit : 

Refpondeo, Confiftcre in maiori voluntatis 
appretiatione,qux cxplicatur pcr hanc conditio- 1 S 
njlcm, Si eflent ea duo bona incompoffibilia (?LJ"' "^" 
Deusfcilicct Scamjcus, & vnus propter alium «LjIrTiiiai 
cflet relinquendus, prius relinquentcm amicum 
quam Deum, licer nunc plura amen amico bo- makr. 
naquam Deo. Similitcr fi Deus inter vnionem 
hypoftaticam poffibilem & atenulam exiftcntem 
deberet facere eleftionem , ita vt vnain foliim 
admitteret poffibilem , magis vcllct poflibilern 
efle vnionem quam arcnulam , licet de faclo 
vnioni non det exiftentiaro;quam tamen dat are- 
nulx. Idem err»o dico in prxfenti, Deum magis S.*'*»* 

r i • * t) ■ iii 6 Dni mt/il 

amarc lalutem pitrt , qnam mcdtum ad illam ^,,^,^» 
vt tale eft; quia fi tnter hxc duo eflet repugnan- „,^4 Y «4« 
tia, Sc vnum prx alio debcrct omitti,ptius vcl- mtdimdi 
let Deos non eflc poilibilc medium, quam non M* m ' 
efTe poflibilemfalutem:im6 ctiam in ordine ad 
exiftentiam , fi medium repugnaret cum falute, 
& vnum ex illis dibetet poni , poneret Dcns 
falutcm, & non medium; quia tunc nullaeflet ta- 

tio 



Difp. 9. Qitalis dcbcnt c/p contrit.qnoad alias circumjt. Se&. 1. 



19 



10 

fLmtfli, 
fttmm : 
Mmrtiftti'*' 
tmr Jtttft*- 
ti* diflintli 
tmimfuh ftc 
*mti. 

Cmclufio »» 

g*tim*. 

Fnbmtmr. 



turjjicct non lit tanta gloria,quaiua obtinerc- 
tut cx multis. Ad altctam inftantiam, decoqui 
ob ruipitudincm rutticcffat ab vno furto, non 
tamen ab omnibus, iam in difctttlu di.Utmcll 
talem non deteftari abfolutc cfficacitcr eam 
(urpirudincm in gcn.-rc , fed bmc indiuiduam, 
quxin hoc nurncro peccato eft.Advltimam in- 
Itanriam de eo qui ob vitam tutandam proiicit 
mcrces in marc,& (tmul haber aliquam difpli- 
centiam circa camdcni proiecrioncm , dico 
cam non cffc ad rero:quia iimulex iila difpli- 
centia non rcpugnat cum abfoiura proicdrone: 
quid ergo mirum fi fimui lint :• At hi Auctorcs 
ponunt funui cum odio crficaci pcccati vnam 
ralem fimplicerocoinplac<nriaro,qnam dicunt 
effe peccaminofam:(l atitem cam homo habcr, 
iam co ipfo fimul & fcmc l dicit errJcacitet JV#-. 
/* peccare, & t.mun in actti cxcrcito pcccat:id 
qupd haud dubic tcpugnat. Porro ralem ab cis 
poni complacentiam indc patct , quia ponunt 
eam qux dicctct,.Vi tttmtn non efftt infemut^fo 
poccnrew.Ae quanos alibi diximus omnino cf- 
fc pcccaminofam, quiicft voluntas couditioiu- 
ta malitix,& quidcm dc fc, fi conditio illa po ■ 
ticrcturxrtct cfticax.in caaatein conditionc nort 
prxkinditur .1 malitia , fcd a pcrnauc proindc 
cft idcm ac (i diccjct,^»,^ non efjet peenn.om- 
nino pece«rem:c\\iz volitio cft omnino pcccami- 
nofa.Vndc fi talcm fimplicem comphtccntiam 
in pcccato hi poncrcnr , qur non cflet pecca- 
ttim.haud dubic ea cohxrcre poflcr cum vo- 
iuntatc non peccaudi. 



S E C T I O II. 

An contritio perfella debeat cadtre fupr* 
omnta peccata tn parttculari. 

S,J7?y Vp t r x circahoc poteft cffc dirficultas 
fJ^l Prima:An ftrneceflaria diftincta dctclta- 
rio pro quolibct peccatO. Circa quam aiiqui 
apudPatrein Vafquez quxft.86.art.i. dubio 7. 
arfirmant. Contraria tamcn 'fententia cft fcri 
omnium,& ccrtilfima:qtiia ncquc in Scriptura, 
ncquc in Conciliis aut rationc potcft fundari 
talisnecelfitas:im6exprcfsc vidctut contrarium 
cx Tridenrinocolligi : loqticns cniiu dc eoiuri- 
tionc habente motiuum vniucrialc,ait illam, fi 
charitatc fomietiujullincarc crgo non tcquirit 
Tridenrinum diftinctas dcteftuioncs, fcd vnam 
vniucrfalcm:dc qua criam dicit comprchcndcrc 
peccata , quorum homo cft oblitus:quod non 
ncrct , fi dc quolibct pcccato diftincta dctc- 
ftatio tcquircrctur. Ratio huius concluhonis 
non poteft cx natura rci dcfumhpotuiffet enim 
Deiis,ii voluiflct.cas deteft-uioncs diftinctasre- 
quircrc:dtfumenda crgo cft,qiiia Concilia & Pa 
trcs,dum cxpUcant media ncceffaria ad iuftifi- 
cationem , numquam dc cis diftinctis dctcfta- 
tionibus qnidquam aircnmt;icd prxcise requi- 
runt^juod homo amct Dcum , dolcu fc illum 
offcndiffcproponat cmcndarionem , &c. qux 
omnia luberi poffunr cum gcncrali tantutn do- 
lorc dc omnibus peccatis commiilis:crgo non 
pollumus vllo modo requircre eas diftinctas 
dcteftationcs Congtuentia vci6 , cur Deus ira 
dccrcuctit,ca eft , quia alias in infinitis caltlms 
periculi mortis, & prxfctrim in his qui mulia 
lubcrcntjcccJta.omnino cltct falus impoflibi- 
Atrimga Tom.VIIL 



lis, quianon poflenr tot diftinctas conrririones 
cliceic.m.ignum autcm delldetium.quoJ Dcus 
habct pro noftraiaiiite vidctut cxcgulc^vt eam 
nobis reddcret non adeo dirficilem. 

Obiicics.Magis dcbco dctcftari grauius pcc- 
carum quatn minusifed hoc non poteftlficri pct oi,- # a,'rt 
vnicam dctcftationem omnia complectcntemi 
crgo.Rcfpondco Primo,->al(cm quando pccca- 
ta llint xqualia.noii fbrc ob cam ratiOnem ne- 
tcrtariaspluics dctcftationcs. Secundd dico, 
Non teneri nos .id magis dcteftandam vnmrl 
peccatum quamaliud cxprcfsc:ncc cnim dcbcc 



peccaror 



idus pcccatotum,& pon- 



derare,quod lit maius,quod minus.vt iuxta eo 
rumcxigenti^s habcat dctcftationcs. Certesi'z 
Thcologi poffutu poft multasdifputationcs ag- 
noiccrc cuin cxcctium peccatorum.S: quod nt' 
alio grauius •, quid e go facrct tufticus } Tcitii 
tandcm, quta llcct hoc fequirerxrur, poffet per 
vnum aclum ficri-.imo omnis maior detcftattri 
vnitts obiecti ptx aliofidcm cft in amopc ) rtci 
ceifiuio debet m vnico aihi con(ilicrc-nami'vt 
diximus fupra lixc maior detcftario non couli- 
ftitin maiori intcnrionc actus,fcd in effcnriaii» 
hus , qui vnum prxfcrt altcritli autem neater 
ex illis adtibus ungat n>fi vnum obieclum,viuts 
ftigiat futtum, nihil de luxuria diccndo , altcr 
b conttario luxuriam. nihil diccndodc f...r r, 
non cft explicabile,quomodo poflit ibi reperiri 
detcftatio vntus ptie altcro:dcbct crgo eflc vmts 
actus indiuifibilis, qui dicat , Mmlo boc fngtrt 
• x.irn <l 'tu r.: cnim ncquc id rcquiritlcd furriccre, 
fi abiblutc dicat,iV(«/« vtn<fm*m ojfendtrt Dcmw, 
vidctur apud omncsccrtiflimum. 

■iQaod il VTgeas, Data occafione , in qua dc- 
bcrct vnum e duobus digi^nagis cft fugiendum 
quod eft grauius:ergo etiam quando quis ca de- 
tcftatur,dcbct magis dctcftari quod grauius c \\; 
Ci hoc inquam obicceris^efpondebimus facile, 
Non omnia qux fieri dcbcnr quando ponitut 
homo in aliqua occafionc admittcndi obi €t>\m , 
dcbcre criam fieri quando homo abftractc, & 
tcmotc, vt iic dicam, tangit.ea obic&ufic pro 
coturirione furhcir dicerc , Volofernmrt om n 
ptdceptn, ncc cft neccffum ca dcternMnate tunc 
nofccrc.li tamcn ad praxim vcniarur, necclfuin 
eft detcrminate & in particulari circa iUudt 
quod tunc occunet, diccrc, Volo ftrmtre btchi 
pmrticmlari , tfnod cqgnofco effi bic & nwc fnb 

t !' !>.r«s>rNnM Cft CfgO CUT C l diftillctt COO- 

ttitio requiratiir dc quolibct peccato. 

Secunda ramen difficultas in pnxiui fit, •j (/ , ( ?;„ / «- 
Vtium (altem fic ncccffarium omnia peccara '»44* 
diftinAc recogittte, vt fupra illa cadar contri- *nf* 
rio Multi arfirmantapud Parrcm Valque2 fupri: ''^^J^' 
led ip/e ibi & Parer Suarcz difput. j. fecl. %. '^ttl^iW 
num. «.ncgatiuam tucntur, T t. 

Diccndum Pnm6 : Si fcnno lir dc rcmporc, 1 1 
quo Vrgct virx pcriculum , non effc probabi- Ctn:lmfi'o\ 
lc reouiri talcm diilinctam confidcrationcm: pnm*. 

. ' • r c rr. S*n rft ntitf 

quia tunc nec prxccptum ipium coiireiuoms, ^ rim J m ; „ ^ 

quod dc fc obligu ad diftindtam omnium pce- Tltn i, VltMt 

catorum explicationcm , eam requ rit.fed dato 

figno doloris peritaquc abfolutionc poteft hoino 

valide Sc frudtuosc abfolui : ergo in eo cjtii 

mult6 miniis conttitio petet cam dtftincxatn 

confiderationenv 

Diccniluin Sccund6: Cafu quo quis oblitii- Stru \j t: 
fcitur alicuius pcccati facto cxaminr, li habeat UttiU 
aclum rcfpicictem motiuum vniucrulc de Fidc mitm i*t 
eflc cx Tiidcntinoi illud peccatum ctiam runc 

- ~\i temitti*. 



4 



86 Rod.de Arriaga Tra&atus De Pcenitentia vtrtute. 



Ttrtit.titt 
im vtU nu 



trcluur. 



ftims. 



Htifti wr. 



OHtSlt 
ftt unJt. 
StUiiur. 



Rtflira tx 
fa i " Scri- 
fture. 



Stlultnr. 



rcmiui , licct dc co non fit cogitatio vlU. 

Dicendum tandcm Tcrrio;Euam cxtt.t cafuin 
neceffitaris,& quando quis potcft omnium pcc- 
catorum recordari, nonclfe necclTum ad iulli- 
ficationem cxtra Sacramcntum omnia dirtinctc 
rccogirarc,fcd fufKccrc in confufo oinniapec- 
cata qux fccit dctcftari cx motiuochariratis.lu 
Patcr Stiarcz 5c Vafqucx & fupra,& multi alij. 
Probaturquc;nam talis rccogiurio diftindunon 
cft nccciraria ex natura rci , fcu cx neccffuace 
mcdi|,alias iu cxrrcmo pcriculo cllct necelfaria: 
quod ncc Aducrfarij adrnjttunt.Dctndc id con- 
fitmatur cxcmpio cx htunanis dcfuinptO; nam 
il quis mnltas contra alium iniurias commific, 
non eft uccelfum ad reconciliat>ouem omnrs 
memoria rcpctcre.fcd fuffidr pro illis in con- 
\fufo vcniam pctcre , & offcrrc fatisfacboncm, 
qux ccnicatur omnibus xquiualerc,quxcuuque 
illx fuerinc. Sccundb, talis rccogitatio non cft 
ncccllaria cx prxccpto diuino; quia nullibi dc 
r ! i prxccpro tic mentio : humano autcm iure 
nec pofita cft bxc obligatio , ncc potcft poni, 
qu» Ecclctta non potcft dctcrminare adfus 
neccffanos adiuftific.uioncm , lcd lolum cx- 
plicare dctcrmitioncm a Deo fa&am 

Dices Primo : Quot funt pcccata , tnc funt 
auerliones a Dco, &conucrfioncs cxprcffx ad 
creaturas;crgo, vt fufficienrcr retraSentnr, dc- 
benc etiam elfe c concrario rotidem exprelfx 
conucrliones ad Deum & aucrliones a crcacura. 
Hocargu n cnciim prob.it amplius quam vclinc 
eius Au&orcs,fciliccr non folum rcquiri cogi- 
tacioncmdc omnibtts, fcddiirin&am de quo- 
libct contritioncm;deinde ctiam probac rcqui- 
ri id vrgcntc ncct (litatc, quod eriam clr contra 
cos /. ik b >u s, imb cciam,dum non occurric pcc- 
cacum rncmorix, probac non futficientcr rcrra- 
curi.fi non iit dc illo cxprcfta dctcftatio:qnod 
eft contu Trickiuinum.Rcfpondco ergo: Om- 
ncs conuerfioncs fulficiciucr rctradtart pct de- 
teftationcm vniucrfilcm ex vniuerfali mociuo 
quia illa cft tanri valoris & ctiicacix acti clfiu 
cxprcifamcc necetfiim eft concricioncm in om 
nibus comparari cum pcccato,v g.m duratione 
intenfinne»&c. idcm cft in cxpreila conlidcra- 
tionc illorum. 

Diccs Sccundi.Homo dum conrinctur excr- 
cct munus iudicis conrra fc:ergo dcbct omnia 
ci irnioa diftinccc cognofccrp.Ncgo antcccdens: 
folum cnim fc habcc vc rcus petens a iiimmo 
tudicc Dco vcniam dc fiiis peccacis , qux aiio- 
quiti ipfi Dco iudici faris funt nora. 

Vrgcbis cx Ezechiclis capite 18. Si impiut 
tgtrit pcenittntiam ttb omnihitt peccmis fuis, (jr 
ftcerit iuditium Cr iuJ)itium,Scc vbi riiudi.ium 
folum vidccur incelligi polfc de actu iudiciali 
circa fcipfum , prxlcriim ciim diftiuguattir ibi 
ab hoc , quod cft faccre iuftiriam & feruare 
prxccptum Dci. Scd in primis rcdarguo hos 
Aucforcs ; ipfi cnim dicunt clfc pr.rccprum dc 
facicndo ifto acbi judiciali : crgoiam ralc iudi- 
cium includitut in illis \crbis,/Tr prmctpt* mtu 
Jiruatterit , crgo adliuc hi non condirtiiiguunt 
i Hud fectru iudicium ab hoc , quod cft teruarc 
prxccpra quandoquidcm ibi includirur ; non 
crgo cx repcritibnc illotum verborum potcft 
infcrri aliquid dirtin&um li^niricari /ed idcm 
magis dcclarari.Addc,ibi/4f<Tf iudicium, idem 
clfc ac fcruarc iultitiam circa alios , ticur aicbat 
Dauid Pfal.it 8. teci iuditium & iuftitUmtnen 
(tUumnientur me fuptrki\\\A\\\ ri fecerit iudicium 



Ali* Ues fh- 
vbi de rt t Sertftu * 



UAlHHt. 



ad ccmpus ftirurum p<irt pnnitcntiam fcduct.- 
iatn enim fupponitur fada illis vcrbis:5* tmpius 
tgerit pcenitrniittm ttb emnilim pecxntis NeC 
cx co ,quod dicat mb imnilws , dcbct infi rir, 
llla omnia neccffario rcuocJnda tn memo- 
riatn cxprcise,fcd fblum, qu6ti dc omnibus de- 
bct dolcrc , Itue in confulo, tiuc cxplicite ca 
confidcrer. 

Alia fblcnt loca adfcrri Scripturx 
Sancfis diciturrecogitallc fua pcccata.ck ab oc- **fiii 
cultii ctiam pcnilfe vcniamj fcd hxc oftcndunt, 
quid Sancb fcccrinr.cV laucLtbilitc> quidcm;non >j 
tamcn prohant prxceptum dc luc confidcutio- 
nc:ficut Dauid dicrc fc rigatTc lectum fuum la- *«H 
crymis;non umcn indc infcrtur, cifc obligatio- 
nem ad hoc , vc peccaca rcnuctantur , vltas la- 
crymas etfundcndi. , L 

Tandcm adducuncur aliqita Parrum loci, de ^"^ l ^m 
quibus Vafquez vbifupraqitL intclligenda funt ^,^,. 
vcl de prxccpco confcluonis.vcl de nccclfitate 
deteitandi omnia,& non Vnum folum aut alcc- 
rum, fiuc hoc ti.it caexplicire recogitando.fiuc , 
non; vcl adhorrantur nos ad haric exa£tam dif. % 
quilitioncm, quia vcilior eft ctiamli iirnplicitcr 
non iit necetfaria. Strim rtm- 

Qux diximus inrclllgcnda funt ctuim qu.m- f/J^ r*»mu 
do cpiis coiiritctunlicct ciii^lit nccc(liirium,vt , llur jaltr 
Saccrdoti tamquam iudici omnia peccau ex- difiimHmt dt 
plicc»,non camcn eft^icccffum vt contririovcl f •««»»/"- 
atiricio ifc.it, Detefimrfurtmm, & periurium : & 
mduiierttim, CVc. fcd fufficit fi dicat , Dettfior, *^ ^ 
vcl, Ptrnitet me Deum effmdi(fe. Ratio huius flmri i 
eft , quia ncauc pro tali cafu eft fundamcn t „ (li t,nm 
tum vlhtm ad requircndum dolorcrp iu cxpli-/».jpti«/ 
citum omnium in parriculari 



untmmJtir. 



lllud hac occafionc verti poteft in dubitim 



Vtrum (i aliquis mcmor diuctforum pccca 



..•;•.»■ fre 
farlt utjmti' 



rum mottalium , vnum tantiim dctcftarcnrr ob 
Deumi fumme dilccxum,fuffic:rct ea dilcdio ad 
iuftificationem.Aliqui iudicant non poifctalem srgttSum- 
adhnn dari ; qnia cum cadcm fiiciliace pofltr m.. 
cunc homo dctcftari omnia pcccata, p-otVclo 
li id non f-.c i.it.co ipfo vidccur cccera approba- 
re, falccm iiuerprcracinc:eo autcm ipfo non ha- 
bcrct motiuum vnuieifalc, im& ( quod grauius Retie Sumrij. 
eft)pcccaret Ira tcncit Corduba.qticm rcfcrc & 
fcquicur Suar dilput.4. fccl . cV ptoblcmarice 
ruetur Tannerus. Confirmatur : Si quis in prx- 
fentia duorum honcftorum viiorum vnum tan- 
- tum honotct,vidctur co ipfo alcctum coiuem- 
ncre Snarez prarterea id probat , quia formalis 
pccnitentia cft ncccllarinm mcdium pcr fc ad 
iuftih\ationem:crgo qu< tics hotno eft : in pro- 
xima poccntia aj eam pccnitemiam , & vult 
iuftificari, debct formalitcr omma illa dctcftari 
Vcrum quidcm eft homincm abfolutc ad id 
non oblig.iri, ex fuppofitionc tamcn, quod pcr 
vniusdctcrtationem vcUt iuftificari,dcbcbRom 
nia odio habcrc.In contritionc autcmincludi- 
tur vcl virtualiter vclformalitcr ca inccntio iu- 
ftificarionis,' crgo. Non placet mihi hxc rano-, 
Primo,t]iiia contritio non cft vllif modo rcftexa 
aut dirccia voluncas iuft ficacionis; fquod idem 
fuo modo dicode atrririone;)procedit quidc frc 
quccer cxtali dctidcrio,at ipfa nihil dicit dc iu- 
Itincarioncjed in acba exercito cft odium pcc- 
cari ob Deu fumm ; - dile£fum:ac proindc(vt ali- 
bi dixi)cfto homo ignorarcr poflibilem eflc iu- 
ficarioncm nmncm^nu qubd I eus vclit in eum 
fmcm acceptarc contritioncm , ^dliuc tamcn 
polfct dolcrc dc pcccatis cb Dcum fummc di- 

Icdum, 



Difp. 9. §h*Iu Achttt tjp contrit.tjttoad alias circumft. Sc&. j. %y 

lec*tttm,vti dolcmuj de malis qiuc iam non pof- 
funt rcpararimulla ergoeft ibi ieflcxio,ob qtum 
homo velit iuftificari , & cx qua inrtncione 
rurfuseogatur ad habendam expreffam pomi- 
tcntum dc omnibus. Sccund6 ca ratio mihi 



Cenelnfir. 



difplicct.quia longe cft probabilius non clfe nc 
ecllari.im contritionem, ctiam pcr fc loqticndo 
iuftificationcm obtinendam, quaudo non obli- 
fcu aliundc prxccprtim Pomitenti* , ideoque 
lolum amoicm ctiam tunc fuffkcre.vt diximus 



clVc impo(fibilem : quia pcr fc cft notam non 
polfcq ncm tcneri ad peccaudum.Hoc mihi dif* * p 
plicctmam licct fit principium naturalc^icmi- 
ncmclfc polfc ncceflitatum ad pcccandum-.non 
tamcn proptctca illud omnes tcncnrur fcire/ 
numquid cnim omncs ruftici renentui' (ci« 
re omnia principia naturalia , licct lint pcr fi> 
noca intcllcitui benc difpoiito? Ccrtc ego pu- 
to fxpiflimc cafttm hunc contingrrc, & hotni* 
ncm elfc dubium>ncc fcirc qti6 lc vcrtat : quia 
fupra;ergo a fottiori fufncier , li coniungatur quodcumquefaciac.apprchendit fore pcccatjm 
detcftatio exprelfa falccm vnius peccati.Tcrtio, Sccund6 docet Suarcz , cafu quo darcrur talU 
qitia fitltem fcqucndo opiniorcm conrcariam, ignorantia.cum homincm pcccaturum mcntien 
•utccrtc cx ignotantia inuincibili, vcl cx injd- do rationc confcientix cnoncx.Hoc ctiam mi- 
uerrentia.poflct homo cogitare , fe non tcncti hi difpliccr.natn fi illc fecit in co cafu quantu 

potuit , ccrtc licet putaucrit fe pcccarc , non 
tamcn idc6 pccc.nui. Pone ilhim ruilfc ouuiino 
ncccfllratum phylicc ad mcnticndum , hoc ta- 
mcn ab ipfo iguorari:quia potius reflrxe puxit 
(c clVc libcrum, mcnriatunaicefnc illum pccca- 
rc?Profedt6 hoc hullus admittct : alias qu dor- 
micns mcntircuir.vcl h tbcrct aliqucm confcn- 
fum in peccatum,peccarci, ii illc ipfc indicatet 



StetmJm Jlf. 
ettrfm : < <* 

Rtiicirmr. 



» -1 q y j — 

tunc ad cam vniucrlalcm detcftatiencm , fiuc 
fimul iudictt fc poife iulhficari, liuc non. Cur 
crgo tunc non crit poflibilis ulis dctcftatio? Sc 
tunc habcbit lucum dubium propofiuim.an illa 
vaJc.it ad iullific. ndum. 

Prior ratio , quod tunc ccnfcatur homo in- 
terprctatiuc cctcra pcccat.i approbare, cftfvt 
verum fatear ) difficilior ; nuxinii- aurem quia 



diximus fxpc non polfe clfc amoicm aut odiu >n fomnis fc elfc liberunv.quod tamcn clt om- 

fupcr omnia, nili faciat comparationem illam, nino falfum. Confcquentia aotem eft euidcns, 

qu6d nulir omnia amittcrc quam Dcum ,- hoc quia ramin vuo cafu quam in alio carct hotno 

autcm vix potcft dici quando homo elt mcmor libcrtate , tam in vno quam in alio iudicat fc 

peccati alicuius, nifi dctcftctur illud exprcfse. illam habcre,&: tam in vho quam in aUo fjtlli- 

Vnde abfolutc non puto poflibilcm in co cafu tunergo. Raiio a priori cft.quia pcccatum non 

amorcm hne vniucrfali dctcftarione omnium rcfultat cx iudicio , quo cgo puio mc peccatc: 

pcccatorumi non tamcn quia ca prxcifio circa hoc cnim itidicium , quia cft artus intclle&us. 

pcccara clfct corum approbatio,vt ca prima ra- non potcft clfc pcccatummcc prxtctca cft cau- 

tio diccbat.fcd qnia rcucra non pollct fc tunc faamandi lilurc mautiam,crgo nullo modo po- 

voluntas cohibcie ab co odio. Addo, fi tamcn tcft clfc caufa pcccari hic & nunc. 



aliquando habctctut talis achis cum eavniucr- 
falitatc moriui.illum omnino furarum fufticicn- 
tcm ad itiftificationcm , ob paul6 antc di- 
dla, ob vtiiucrfalc noftrum principium , quod 
amor iupcr omnia ctiam fmc vlla dctcftatione 
furficiat. 



S E C T 1 O 1 1 r. 

Sluomoit f< dcbcnt vo/untssgerere in con- 
currentim fcccntorum intaualtum ejr 
in Ajfeclu condttiona/i circa il/n. 



47 



Imttr du* ptt 
f*t» mimm 
*$tt ttiftn- 



Ex quibus oritur difficulras ,An fi illc tunc '[ !i " u 
cligcrcc m.uuspcccatum.peccarctmortaIitcr,iVi ^ ti ^„.1 
folum vcmJitcr.Rcfpondco , Si cxcclfus intcr t/lfttm pte- 
ea'duo peccata clfct tantus.vt tatiunc fui xqtii- ettxmtttii' 
ualeret pcccato gt.iui,peccaturum procul dubio 
moruliter 'qttii omnino libcte ilium malitia} C>9t 
cxccllum adtnittcret, quc fupponimus cdc pcc - 
catum grauc:fi vcr6 cxcclfus fit cxiguus, ncc 
xquiualcat pcccato moitali d ftintto.ti^ n pcc- 
caturtim mortaliter.v.g.cfse: q <is dctermiiutus 
ad furandam vnam c duabtis rebus, qux fc fo- 
lum cxccdcrc nt in quatuor crucifcris : in hoc 
cafu dico,f jrari illam qux valet quatuor floic- 
nos & quatuor cruciretos v.g.non clfc morta» 
Ic.criamii non tcncrctur hanc furari, fcd polfct 
omittendo hanc ali.nn accipcrc,qux folum va- 
lcrct qtutuot florcnos : flc ratio eft clara, quia 
mnc moralitet folum furarcrur libcrc quatuot 
crucifcros: hoc autcm non facit morulc. 

In hac do£trina, qux ctiam eft Patris Siur. 
Sc multorum Rcccntiorum.habet .ihquam ditfi- 
cultatcm,licet non omnino fc dctcrminct,Car- 
dinalis Lugo fcch 4. num. 4». vbi fic obiicit: 
lllc cxceflus ctiani in fe exiguus,li tamcn con- 
iungatur cum rtutcria graui punitur pceiu xtcr- 
na in mfcrno : qui enim ruratur florcnum & 
medium,non fulum punittiir xtcrnum proptet 



OlittlU 1 

tt 



Diftnrfm 

f.iUAfU 



x 1 m v s abfolute loqucndo non e ife 
ncccllarium vliatn comp.uationem facc- 
rc intcr peccata-.nunc tamen quxrimus , Quid 
fi cffcm detenninams ad eligcnditm vnum c 
duobus malis inxqualibus • Rcfpondeo , Mc 
obligandum vt citiiis admittercm minus quam 
maius. Quam dodrinam fxpc iradidimus, <fft- 
q c rationi namrali adcqfcpnformis, \r cxpli- 
catis tcrminis vix poflit avnplius probari : qui 
enim non potcft tntum roaluin vitarc, tcnctur 
faltcm illudinaius quod potcft.Vndc in ca con* 

currcntia nccclfuin cftcxprcfse nugis dctcfta- florcnum,qui cft matctia granis, fcd ttiam pro- 
ri quod grauius cft. Ideo fi quis cx ignorantia prer mcdium Hlum, licct mcdius florenus non 
inuiticibili putarct fc hic & nunc tcncri ad lit nurcria pcccati morulis. Hrc probatio de icMtmr. 
menticndum , vt innoccnxcm hbcraret , Sc pceru infcrni parum vrgct , cum in communi 
aliundc ctiam iudicarct fc peccate mcntiendo, fententia etiam proptcr pura vcnialia ^homo in 
minus tamcn grauirer quam loquendo vcrum,& infcmo xtcrnum puniatur ftlcem pcr accidcns. 
innoccntcm ptoduccndo : procul dnbio tcne - Q^iidquid sxto dc hoc fu refpondeo, Non co- 
rctur mcntiri.Quo cafu Patcr Suarcz ca difput. gi nos vllo modo pcr hanc obicdioncm a pro- 
j fcd.to.duas conclufioncs ponit, qux non vi- pofiu doi!xtin.i dciiftcrcEtenim ctiam in fni- 
dcnturmihi vcrx : vna cft.ulcsi ignorantiam UntiaipfiusCaidinaUsfiquiseflct prxdetcrmi- 
Arr\*g4 f om. V 1 1 1. r * H i natuJ 



♦ 



88 Ron. n e Arriaga Tra&atus De Tcmitentia virtute. 

natus a<\ furandum florcniim.Sc ex fna Ubcrurc 
-ddcrctquatuor v.g.cnirifctos, ccttilfimum eft 
ulcm non pcccaturum roortalittr.qtiia libcrta- 
tem fuamnon cxctcuit nift circa illos crucifc- 
ros,quos fuperaddit ; qui etiam in co cafu vt 
coniuncti cum quatuor floreriis. cx fc funt ma- 
tcria gtaiiis, non tamcn tota libcra; ac proindc 
rton rcfundunt malitiam nifi fccutidumeosqua- 
tuor cxucifcros,- ergo fi hic idcm cllet dctcrmi- 
narus non quidem ad vnum numcro furtum, 
fcd vcl ad furtum gemmx vnios valentis fiorc- 
num & quaiuot crucifcros,vcl altcrius gcmmat 
valentts toliim flovcnum, & tunc fc dctcnnina- 
rct libcre ad furrum prioris gemm.T;ncmo pru- 
dcns polfi.r iudicare talem acccpilfc libe c nifi 
eos quatuoc crucifcrosmam ad rcliquam fum- 
mam ncccflturus crat fiuc in hac froe in illa 
gcmma:hoc cnim totum licct phyficam catilet 
diiicrficatem, motalitcr caracn eft omnino pcr 
«ccidcns.Quod dixi in materia.qux habct p r- 
tes realircr dirtinflas dico eodem modo,quan- 
do eflei jndiuifibills rcalitcr& f >litm pcr intcl- 
Kaum fcparabilis ille exceflus:demus -.gpcc- 
catum luxurix nonexcediapcriurio, niti adeo 
p.nriim , vt fi pcr impofllbile poiTct illc cxccf- 
lus icparari , non caufarct folus nifi vcn alcro 
culpam:circt quit tunc ncccffitatus vcl ad luxu- 
riara, vcl ad pcriurinm : pro fua tamcn libct- 
t.ue lcicns illum cxcclfum efle leucm, fc dctcr- 
minarct potiusad pcrinrium quam ad luxurii: 
profculo ctli phyficc loqucndo rotttm pcriuriu 
(quod afioquin in fc eft matcria grauis ptccati ; 
Cllct jlli libcrum,loqucn io tamcn mor litcr non 
eflet libcrum.nifi illc cxcelTus qui non caufat 



jijtfuHi yw Cu 'P ani g ra ucm crgo tunc nori ncccaret uifi 
" *i.ftt*iufi, lolum veniaUccr..Concedoquidem luVnt ffimc, 
vmimtp ,, quando comparatio dcbct licri iarct pcccata 
tifrtalitr» fc cxccdcntia diucrfx fpecici , vix pofle fblidc 
dctcrmirjari, Vtriim illc exccllus (it tantus qui 
fufllccre polfit ad mortalc : im6 fafpe ncc pof- 
furous certd dcterminarc,quod pcccaruro cxcc- 
dat, quod vcr6 c contrario ctccdatur.pcr hoc 
ramcn nihil contra prxccdcntcm dottxinam, 
in qua folum loquimur conditionaliter , fi cx- 
ccfltis agnofcatur,aut putctur lctris:quando au- 
j 0 tcm dcbcat iudicari taiis,non Ipcftat huc. 
Mmitmrim Ad argtimcntum crgo Cardinalis in forma 
ftrmtUi,- rcfpondcmus,HUid quidcm proccdcrc quando 
. totacanurcria pcccari infra illuin cxcclliim eft 

Vmnntrt tx- _ r , -rr a 

tttfmt ttuiutt. P ccc - 1tl 'm mortalc: vcrilumum cnim c(t tunc 
Smi tmtm ml- et : »m ipfum cxcclfum, vt compartcm illius pec- 
ttrtfttrmr* cati , puuiri pccna xrcrnarirem eft vcrum,illum 
fmnimturfm. cxccflum cllc conftitutiuutn monalis,quatcnus 
•m ttttnm.b noc qL , 0£ jj ir - tocum Quando tamcn illa 

tmmm,rrnlr R rau,s matttia, lupra qnam ca<lir cxctllus, ex 
' dcfecCtu libcrtatis non Conflituithic & nuncof- 
fcnfitm Pci grauem,dicimus ncc excclluro ad- 
dimm confiituere graucm oflcn ami ncc puniti 
pana .Trcrna,cVc.Ncquc obcft illum cxccifum 
idcndficari cum matcria illa graui , ac proindc 
• totam illam matctiam clTc Ubcram,& ad inor- 
talc fuflidcntcm :hoc inquam non obcft, qnia 
illa lib crtas phyfica pcraccidcns cfttunc ingc- 
ncrc moris .• quandoquidcm homo co cafu cft 
phyficc dctcrrninatus ad hanc vel illam mate- 
riam (tbi xquiualcntcm r id quod iu ordine ad 
mcritum etiam inxta hunc Attclorcm idcm cft, 
/,/,_ j; tem ac fi homo ctfctad hanc numcro matcriam de- 
tfmm nntnd tcrminams ph\ licc.cx l"ol6m libcr ad exce<fuln: 
m.u. . nii. quo caius in co cxccllu hand dubic non pccca- 
rctur grauitcr.Qux dixi.cafii quo homo rcipfa 



tittmlti. 



a&ucflct in ca ncccflitatcad vtrumquc,& fo- 
lum libcr adcxccflum, codcm omnino modo 
dlcenda funt de fatfto rationc voluntatis con- 
ditionata :vt fi quis diceret , Si egm effim dcer- 
minmtHS*d fmrm idum mclo dmcat s.mdiiuc fmrs- 
rer tres crtttiferet mmpUus , aur , Si drherem 
inter duo trmuim peccdtti eliiere , ita vt rtem 
fefpttm vtrmmqme vitttre , ttmc itlmd fttcnrm, l k. 
tjmod effet grttttittt t frcmndwn exceffum tm/nrrt 
lettem , &c.Ratio cft cbta,qu l a id quod Lcerct " V 
faccrc tc ipfa iu cis occalionibus , Ucet criam 
nunc diccrc, Factrtm >» ttt occm;>* t. hxc cnim ' • 
volunras condittonata non potcft tflc pcior, 
qtiamc(Tct,fi pofita ipfi condirionc trarifircr in DtUftttirmti 
abfolutam.Nain cftoin delccftuionibus norl U- f* •sdmmfmb 
ceatfrpcdc prxfcnri ddcitari Ipb condjtionc eemdltmimf 
etiam illa , qua nofita re ipsa Ikercnt dclccla ***£tV 

— • i » A \. . • i • r « • » ■ • " rmwmm iitm 
nones huiufinodt : < ul quod rerc vnice habct C imdiii»me. 

locum in rc vcnCtea obpc iculum prxicnscon- 

fcnfits , iuxa <\v& fuo loco : ) in volirionibus . >. 

tamcn pnris, qux non funt delec^ationcs,verif. 

Iimum fcmpcr c): cas , q«x data condirione 

elTcnt licit.T,eirc ctiam de prxfcntt liciras,fi ap- 

ponatqt illa cadem condttio : vndc liciiiflimum > »; ^ fct -* 

cft et amdic' icitini|,& maxime oblig. ntcptx^ 

cepto, diccre . Si nen rffrt hedie ieimrtium , egm 

hodie tomrderrm tmmrj ; tk in ipsa criam tna- ,-4 tfmf^ 

tcria vcucrca licitc dici potcft , Si UU effet mem • ? ^° 

vxer,md iiUm m .<•.;' > , m.X i . c !\<> dclcc>ari ntmc '-\ * 

non liccat dc copula cumiila cogitara ctiam 

fub ca conditione , qtiod elTet vxor , ob ra- 

tioncm infiriuatam paulc atitc , cv aUbi fufius 

expUcatam. j r 

lam hinc aliud dubiinn oritur , An quando' ftf id ditem. 

exceifus intcr <iuopcccata tft not .bilis. Scqui ^« m >**^r 

ctiam folus Itifticcrcr ad mortale, lit pcccatum ;M ""^"'*.l 

ii. i, , ■ 1 >m'*lntt'tm. 

mortalc cltpcrc tllud grauius ea volunutc con- ciln.eyftfe. 
ditionat.i,v. g. Si peccttndum tfet, meillem prr- i, fuffitUmi 
iurinw „um fu.tttm \ fi fntnrnt ejjem btoni- •* minmte. 
ensy maltem effe ttthent tjnam Lnthermnns Dc 
hac quarftionc cgit Scotui in" 4.diftin<£t.- q i. 
art. 4 vbi ait hiiiufmodi volitioncs non cfle 
peccaminofiui : eum fecurus eft nofter Hcnri* 
qucz lib.i. dc Po-nitcnt a cap. i^T«5c Rccen- 
fiorcs aliqui apud Ordinalem Lugo dilput j. 
fccl. 4. h orura fttndamcntum cft, qu6d omnia _ « 
pcccata mortalia conrineant aucrlioncm a Deo: 
crgocligcrr vnamprx alia non dicit indcccn- Rtjbimdetmr, 
tiam graucm. Hxc tamcn dodrrina communi- '*»« fen.ftt 
tcrrciicirur, qtria licct omnia peccata mortaJia fmrmm m * r " 
finrauetlio a Dcomihilominus vnum cft aner- ,mi * 
Uo maior quam altcrum.fV' vnorn cft quaft du- 
plex Dci orfcnfa,altcrura qnafi firoplcx:quis au- 
tcm ditbitct malum cfl*e,intcr duo mala cligcre 
quod grauius eft:ircm fi qttis debcrct abfoTitt6 
^ pcccarc,finc dubio fuppofito priori pcccato gra- 
uitcr peccarct.fi admittcret lccundum.quantu- 
uis iam cllcr per p^luim ancrfus a Deo:<V ve- 
io h.rc rario etiam dc f icfo locitm h.ibct:quia 
vti non cxcufamnr cum fcmel pcccauimus, iS 
pcccemus fecund6:ita neque cxcularemur.fi an- 
rc omnc pcccatum dicci enws,S' peri a«»um ef- 
fet petiits pectmrem bis attarn ,~rmrl\'cm fi ad eas 
angufliasrcduccrcmur.vt vnum cx duobuscflct 
admincndum,auc furtum,aut h-micidtum, fine 
dubio rcncremur fib pcccato furtum potius 
quam homicidium admitrcre:crqo dicere ntinc 
pcr voluntarcm illam condttionauin, 5» vnum 
ex dnebus effet mdmitteidnti , p< intt eranins 
auam Unittt mdm ttevem, "erit jjnttc [ rccntum, 
ii cxccllus illc fit notabiUs:qut.t minc pcr vo- 

luutatcrn 



\\n%n%\\\ 



Difp. 9. Qualis dcbeat effe contrit.cfUodd alias circumjt. Sed. 4. 89 

tunutcm conditioiutc cfficaccm vcllc obic- hxrefi:tunc autcm grauiuscrit Originalc quatn 

ttum/juod fiamarctur pcr abiblutam. pofita il- a&ualc.Refpondco:Eiiamfi cx co capite Origi- tttnitur, 

•a coditionc edet roorulc,ctiam nunc critmor- nale videatur grauius.abfolutc umcn omnibus 

Jalc,vr p.iulo antc diximusc contwrio non cf- penfatis grauiorcm cUe a&ualcm morulem of- 

'c peccacum,vcllc condirionate id, cjuod vclle fcnlam quamcumquc quam originalem : vnde 

ablolutc ca conditionc poftta non c'1'ct pccca- ilb promcrctur odium Dci grauius. e6 quod 

tum.Rario huius a priori cft,quia quando vo- per vcram & propriam & non alicnam volun» 

Iunus pcr conditioncm,qium apponit obit&o taccm,ficuc Originalc, (it commilTa:inde criam 



malo , non rollit ab eo maliriam, co ipfo eam 
anipkditur,ac proindc peccat iuxta grauitarem 
malirix quam amplc&iiur:atqui pcr hoc quod 
dicac.Si peccmndum tfftt vno i duobtu modu,tgm 
ftctartm gmuiori non aufL-rrur maliriaUIa gra- 
uior,fed rcUnquitur tota incct;ra,vt ex cerminis 



tbitflm. 



Sccund6 promcrcrur pcenam ignis , qux non 
dcbctur Originali Dc hac ergo compaiarione 
non cit difficultas. 

Sccunda& difficilior eft intcr Otiginalc & tniJJtfte- 
venialc. Quam compararioncm rurfus duobus '*'* V0m '*il 
modis confidcrat Lugo •, Primo in ordinc ad "'J*?^ 
patet i crgo ilfam aiv.plcdi fiib ca conditionc, Originalc habitualcqualc contrahimus in in i>'/i' r "fat*f 
quod cilet vnum cx iUis facicndum, non excu- ftanti conceprionis,cx' in quo durauimus, quo- j» , >»*#. 
(at a maliria; crgo nequc a graui maUtia,fi cx- ufquc condonatum iUudnobis cft per Baptif- 
ccflus fit grauis. mum. Altcra comparario cft rcfpedtu commif- 

Obiici m contrarium polTiint illa omnta qux llonis ipfius Originalis,quando in Adamo pcc- 
fnpra diximus in ipfa propoiitione quxftionis: cauimus. Vti cnim in noliro a&uaU aliud cftil- 



Gmidjntitm ctenim mulri ctiam pi) ac doc"ri homincs finc lud adhi committcrc , aliud vcr6 dcinde ipfo vr 

moralitcr mancntc maculari:ira aliud fuit not 
in Adamo peccalTc:aliud ver6 dcind cotraxilfe 
habitualcm maculam.Vnde dum dc iinnaculau 
conccptionc Beatiffimx Vitginis agitut,dux hx 
quxltiones vt diuetfx tuftantui : Prima An 
in inltanti conceptionis con raxcrit pcccarum: 
Sccunda, An in Adamo pcccaucrit. Has ctiam 
duas comparariones rurUim fubdiuidit , ve 1 in 
comparationem quafi pra&cam, An cx chari- 
tatc liceat admittere vcniale , ne contrahatur 
Originalc,aut ciusmacula:3c in fccundam qua- 
fi pure fpccul tiuam, fi fcilicct da ctur optio, 
quid homo porius deberct clig-rc cx ch.uit.uc, 
anjprxfcruari a veniali,& non . b Originali, an 
ab Originali,& non vcniali. His pofiris. 



ranus. 



dum miitm fcrupulo habcrc folcnt c -s a£his-,£i tjftm futu 
frtftfiUnt, rH4 ixrtiicwu mmlltm tjft nthtm mtttm Lntbern- 
Sttffcnfa- ntt timen certifilmumeft atheifmum elTc 
cus mjHcm ' on B e grauiorcm Luthcramlmovcrgo ui nis vo- 
cfle* uSeoi litionibus conditionaris non arguitur maUtia 
qoia Luthe. grauiscx maioiicxcclTu obicdti voUti in cadcm 
malitia;potcAquc ea ratio reddi , quod ibi non 
eft arrcdhis ablolute ad malitiam,fed (bret dau 
ca conditionc impoffibilLRcfpondco cum Lu- 
go & aliis , Illas volitiones communcs intclli- 
gendas ita elic.vt q-ii dicit, MtAltm tjft nthtus 
tjunm /jtthrrnnnt, loquatuc attendendo aut ad 
COn<moditatero propriam , aut ccnc ad conlc- 
qucntiam crroris:quia fcilicet confcqucrius dif 
currit qui nczat vniucrfalircr, qiiam qui vnas 
vcriutes admittit^iltcras non.quando lub eifde 
tnoriuis omnes propomuitur credibilcs. Ad ra- 
rionema priori cx du tu a nubr conftat, talcm 
homincm ctiam dc prxfcnti affici obicdo illi 
malo.feu ilUus malitix.cum eam non exclud.it 
per con ditionem, iub qua illud obie£him vulc: 
vi enim cius a£tus fi poncretur ea condirio,dc- 
bcrct necc(lari6 ample&i ablolure maliriam 



SVBSECTIO PRIMA. 

RcfponJethr prioribus cempnrntlonilrus. , 



• TTX Tcendum Prim6 cft 
JL/lunutc praftica 



)4 



Si loqiiamur de vo- 
, non licere vcnialiter N f m,ir,t «d 
pcccarc, vt vitctur Origin.uc:3c quidem fi fup- v "* ndum 

r * C b mi r ftitmimm 

per .-nctdcns aurem clt,qutVIcaconditio(it pol- ponamus (orc cnam tunc ulam achoncm pcc- oririnmlt, 
fibilis, autnon,quia cuon volunus non vcrfetur caminofam venialitcr,non potcft eile dubium vttmnt vac 
circa illam,fed circa obiei^him , quod eiTct ca in hac quxftione,quia fi omnibus pcnfatis ad *nmm mliis, 
pofiu,fufficit quod illud dTct nulu non min6s huc illa actio difplicet Dco,quanrumuis eo ani* *" **" 
fub condicionc imoofiibili quam fub pofllbili. mo fiat.vt virctur Originale,prorc&6 non dc- m * l,,tr ' 

ccr vllo modo admitti : quia rcpugnat aliquid 
. < tlc peccatum^c fimul homincm ad illud tene- 

c r» t f\ lv ri,aut polfc iUud admitterc iuxta t cgulas ratio- 

o h L. 1 1 IV. nis.De quofufiut diccmus paul6 poft compa- 

rando pcccarum proprium cun\ alieno.ln hoc 
Vtrum centritio magis icteflctur peccatum ergo knfu(vtdix*)nulla eftquxftio.quomodo- 



OriginaU proprtum qukm *8u*- 
le frtfrium 



JJ 



cumque accipiarur Origiuale. Quxltio igitur 
ita cft intclligcnda,Vtrum fcilicct ea ackio.qii.r 
exfe cflet pcccatum vcnialcsreddcrccur licita c \ 
co capirc,qu6d fieret ad ritandum Originale:ita 
enim propofica non habet repugnantiam in ter- 
minis,eftque pcr fe Tatis difficilis: fpcchit tamcn 
duplicem hic polle ficri compa»rioncm:Prima ad eam quam paul6 poft difcuricmus.Iam nunc Ptrtmtnm 
cft iiitcr pcccatum monale proprium ScOrigi- dc fccunda coinpararionc venialis cum Origi 
rulc proprium.ln hoc fcnfu rcs carct omni dif- nali non vt commifib.fcd vt maculantc.in qua V , *** m 'P 
nculutc , quia mortalc propnum in omntbus conudcrationc placct mihi fcntcntu Cardtna- /; ^,^11. 
fupcutOriginalejcrgodcbcmusmagisillud dc lisquod vcniale firp'X illo fugicndum. Ratio /#» mstnUi* 



KgK E hac quxftione ben 
Lugo difput.5 fccX j. 



benc agit CardinaUs 
Brcuiccr dicimus, 



Ttttttum 
mtrtmlt tft 
mmgn ittt- 
fismdmm 

qmimoriii- tt Hari quam hoc. 

oWftfiV Diccs forcc:Mortale proprium poteftelTe in 
aliqua maceria lcuiorhvt fi fir fiirtum infimx 
matcrix ad monalc fufficientis,Otiginale ver6 
potcft clTc in materia graui, v.g.odij Dci $ aut 
Atriag* Tom. VI I /. 



cft,quia Originalc fub ea conhdcutione non 
cft pcopric produdio teu crfcctio pcccati , fcd 
durario moralis,co modo quo poftquam quis 
pcccauir aifliiaUter, manet habitualiccr macula- 
tus,quandiu ci non condonatur peccatum,autab 

H j ipfo 



Ron. i?e Arkiaga Tra&atus De Pcenitentia vtrtute. 



Tnbmtur. 



ipfo non retra&atur.Certam autem eft , fl hxc 
duo concurrant , Vel debes duobut inflanjibus 
V. g. dijferre ptenitentUm pro mortmli, vel vt- 
nimliter prccMviii magis eflc rugiendiim veniale 
cju.nn dilationcm illam pccnircnrix deco mor. 
tali. R.icio a piioti iam f rc eft CacYi , quia ill.i 
pcrfcueramialtib dcnommatione peccatorisnon 
nddit noaam vllam miliciam.ncc nouam difpli- 
centiam;efto defxdet hominem nunc,& teddac 
illum poena dignum ;at veniale de noiio com- 
mifTum habcc nouam indecentiam, nouam op- 
pofitionem cum rccla ratione , Scc. Sc idem in 
numanis cetnicur.Nam poftqaam femel graui- 
Ccr offendi Petrum v. g. non cft tam maTum , 
qutid pcr mcdiam horam v, g. amplius difTe- 
ram darc illi fatisfa&ionem , quam fi dc nouo 
illmn orfcndam , efto lcuiter; ergo fuppofito 
qndd iaro in Adamo pecauerim , qu6d dcinde 
concraham itlud peccacum per modum maculx 
habitr.alis , & qu6d in eo durem duobus aut 



xtcmum damnandum. Addic (amen probabilft 
cfle, Dcum ica rcs difpofuurum , vc >lle ob um 
egrcgium a£cum non damnecur. Hzc lllatio 
maxime habcc viro,fi homo illr cciam ex crrote 
inuincibiti puuiec fc co caf i cciam pcccatururn 
in eo mendacio;qtiia ( vt fxpc diximus ) rrpu- 
gnat in tetminis honv.nem pcccare in co , ad 
quod itidicac fe ex reguhs racionis tcncri,- crgo 
ii abfolucc iudicac fibi illicitum Ulc mcntni, 
mori auccm in habuuali licituro,hauddubic te- 
ncbiturnon mentiri. 

Dc hac quxftionecgi fupra difp, 7. fi&. j. 
dixiquc dubium elTc, An non cunc illud ir.cn- Srfrm frm- 
dacium rcddcrctur licitum ex ca occuricntia ,'»*»'«■• 
quia quidquid fitde ccmmittendo mendacio,vt 
aliena peccaca vitcm ;de quo tnfcrius.ccrte, vt m yr 
ego me conftituam inimicum perpetuum Dci,& fm*ti. 
quafi moralicer in hac morte dc nouo admittam 
ca infinita peccata mortalia, qux qualt neccllj- 
rio fiquuntur ex damnanonc perpctua ( non 



rn.ro ej» 
iuii r*f' 



tribi's inftanttbus arnphus , non eft tanti mo- confiiero dolorem ipfum xtcrnum.quia in hoc 



Jf 

O1MM1 



nulla eft difficoltas,c6m non fit malum morale 
contra Dcum, tut contra natur. m rationalcm, 
fcd potius facifpaQin pxo pcccaro ) planc mihi 
viJcror fnpta modum dutu - , Ncc Videtur ma- 
gi*. Deo furc gratum , li hoc rr-odo prrcam , 
qnam fi leue mmdacium prof\ram ; m.iximc 
cum htc crlTct cx intcgro ca ratio , qux folet 
adduci.qudd chaiitas roag s fit folicita de pro- 
prin fnbxdn , ne illud orTcnd^t Dcum ciiani - 
iruiter , qnam ncalij prccent. Etcnim iam hic 



menti, q ianti commitere dc notio vnum pecca 
tum, etiamfi illud fit vcnilc : vndc in ipforoec, 
qui in Originali accu efTct*quia nondum eft per 
Baptifmum auc per contrrionem ei ablatum , fi 
cflct racionis compos, & dcbcrct vnum r duo- 
bus facere, vel ! . • r . Biptifmum . qno ab eo 
Origmali libermdus etfct.vrl commitctc men- 
dactum lcuc.deberct •llud prx hoc eligrrc. 

Obiicies Ptiroo • Peius rft Cfam pro vnico 
inftanri erte obiccTum inimicitix diiiina qt-am 

vcnialiter p k -ccare j quia pet hoc folu n rtddor fjcio coroparationcm inter mendacium lcue Qc 
obiccciim difpliccntix alicuius lcuis. Courir- mcafutm.i grjuifllma piccata ; & licet li prc- 
marur , Qaia pcr dilationcm cius conucrfionis citi confijrrarentui pcccjta futura in infcrno, 
protrahituc malum feu orTcnfa grauis Dci,q>ix polRi fottafie dici , non foic licitum vcniaiej 
protrsiftio grauior eft quam cauflare aliqtiod q u 'a , vc fupcriusad aliud propoiicnm notaui, 
malum leuiflimum rxtrinfccum ipfins Dci.R.e- dici mihi runc poiTct : H*l>tbit tu* deinde liber- 
fpondeon; gandofubfumptum-ctenim liccteffi. tmtetn *d HU prccMt.tt itani* ; qux alioquin (i 
cetc malum graue Dei, & rcddcrc fc dignum nor > cflcni lihcra, non forent peccata,-|M»r ergm 
m!»*mrf r ^S <? rau ' ' l° n g* P Cn,i q^i"» committere tibi primnm incttmbet vitttre ilU , nmtc fit foii* 
n>»Uy.hm vcn,a «''» :lt poftquam illud malum eftcommilTum c 'tit de vitnndo mendnxu , * ui* &bot oportet 
Sc dignitas odij pofita.non eft t.inti momenci ea" tibi tutnc fttgere , & UU deitide : lictc inquam 
dilatio cmendationis, fcu parnitentix.&cquam ob hanc tarioncm dici poflct.dcbtrc hommcm 
veniale .-quod vel inde patct ; nam alioqmn de 
rai£co poft morrale commillnm tenemur ma- 
gis ad amandampccniceniiam ftattm , quaro ad 
vitandum veniale: a:qui pa*nicentiam pofTumus 
lidccdifTerre etiam ad annum fine vllo pcccaio 
eciamveniati,'venialiter autem peccare non licct; 
ergonon xftimatur moraliter tanti ea dilatio 
partiitentix.feu ea protraifrio in habituali com- 
mifTo, quam nouum admittere , cfto folum fic 



Seluitur. 
Dilmrit fa 
uirrntim it 



fterttmm 
vtmimle, 



OlMBi 

frtmndm 

difficilu. 

frtlernr 
lUftrt mm 



vcniale. 

Secuodo obiicics:Hxc ratio nimium probar. 
fcilicec etiam ipfure manercin perpctuum in 
pcccaco habituali cfle minoris momenti, quam 
vnum veniale committcrejhoc autem plane vi- 
decur .-ibfurdom' Quis enim diccr , Magis efTe 
mtrt tternH cligibi lc.cjtcrc in pcrpecuum vifione bcaca,&- 
ktflrm Dtt xterniim damnari, atque in xcernum eflc inimi. 

rtv?Ji"iit*r ^ 111 ^ e *' *l uarn committere vnum leue menda. 
Smfmt c*r ciam , quod vix aliqnam difplicentiam caufTar, 
iimmlitLmi*. eftque leuiffima otTcnfa Dei ; Cardinalis Lugo 
fupracoceditomnino fcqtielam}negu autcm in 
confcqucnci vllum cfle abfardum : vnde addii , 
Si ( vt abfolutc potcft) concingrret , qu6d ali- 
quis eflet in raonali,ck cx errore purarct fc non 
pofle iuftificari fine confc(uone,caius tunc co- 
piam non haberct , 5f aliunde immineret illi 
mors,nifi menriretur.forc vt hic cenerctur fub 
voaiali ad non menticndum , cfto vidcrct fe in 



cunceligerc danmationcm prx mcndacio;ccrr£ 
ratione ipfitis futut.x prrprtux inimiciux cum 
Deoob pcccamm iam .uitca coromilium ; qux 
xterna permanentia i^m non cflcc atrplius in 
mca libcirate ,ac proinde neque dici roihi tunc 
poflcr , Et hoc eportet xitnre & illud , c6m ad 
illud,vt diximus, iam non eflcm fiiurus libcr , 
videtur omnino diccndum , forc Dcum tunc 
magis contenium fi illtid mendacium leue ad- 
rnitrcrcm , vc in eins amiciciam in perperuum 
redirem , quira fi eligerera poti6seiuselTe per- 
prtuum hoftcm' tVc quibus omnibus pondcra- 
tis dtxi non po(Te magnam probabilitatcm huic 
parci ncgaci,* & faltem in ordine ad dcfiderium yiJetur mt* 
fpeculatiuum Lugo faCetur magis debcte hon\i'd***r* 4*fi- 
ncm optarc,ne a Dco pcrmitcat mori fine pcr- 
mtentia,quam nc pctmitta labi in vcnialc.vn- tfttrtm rm0 , 
dc vidctur fequi,fi fit cor.ctirrcrma vtnufquc, ru „ 
vel mori fine pccnitcntia,vt;l admittere mcnda. n/rmmi 
ciom leue.plus debcte hominem efle folicitum 1 m * 
ne fine pceniccmia motiatur, quam nc non ad 
mituc vcniale. 



m n* »•'- 
mttiMJuitue. 



SVBSECTIO SECVNDA. 



}7 



Qui>i de comparmione in ordine ad eleHionem. £wi jepee- 

At • n- n. ■ -i emti ■vemitli 

L'a comparacio cflc poceft inter venialc^ oWf»Wi 
Sc Origmulc in ipfo ncri : quod fcilicec mHumU. 

roigti 



Difp. 9. Q*alu debeat ejfe contrit.cjuoad alias circumfi. Se«£h 4. $t 



magts ci!' t eligendum, aut non pcccarc mona- 
litet in altena voluntatc,aut non pcccare venia- 
liter in propria. Quidam abfolute putant graui- 
us e(Te vcniate. quia c tt cum maioti libcrutc:aJij 
vt Gratudus i. i. contronetfia 6. de peccatts 
Tuftatu 8. difput. 1. Ucl. 4 qucm Lugofupra 
citat aiictunt Oiiginale eflc hmpliitcr grauius, 
quia priuat gtatia & amicitia Dei> licec in rati- 
CtriintU, one voluntarij fit minus. Cardinatis vero ipfe 
Lurtvult ait quidquid fit de ea qucftionc, quod fcilicct 
fmpnfttitn exillij fitmaius, homincm iuv.cn tcncti maeis 

vittnimm • . . „ - .° 

»0i vtmUU cvltarc pcccatam veniaicproprium.quaroevua- 
mukmtOnj,- re "c mor.ilitct roortalitct pecctt in voluntate 
—I: aliena : id quod piobat, quia co calu poilto ad- 

huc pcccatum veniale mancrct peccatum : crgo 
adhuc manerer ineligibite. Nc vct6 aliquis di- 
ceret cafum elfe poflibilcm , probat cum ca- 
fum poife dari : (i v. g. Dcus alltgatct. rocam 
voluncatem voluntacipctii in ordine ad aliquod 
przcentum, ficuc alligauit mearovoluntatcm vo- 
. luntati Adami,potcft tunc Pctrus cogcrc roc 
ilue ex malitia, liuc cafu. admcmicudum, fht- 
mansfe alioquin vcl dormienie me vcl carcnte 
vfu rationi* ueccatuium grauitcr in ea matcria, 
in qua eft ailigau cius voiuntati mca volunus: 
quo cafii ncmo dicit roe licicc poiTc tunc cotn- 
rnitterc veniale, alioquin ii licitc polTcm , iam 
non cfTct veniale : deoerem ergo in co cafu po- 
tius pcrmitterc iltud Originalc, quodmihi roo- 
raliter imputaretur.quim comroittere vcniale 
pct volunratem propriam Cuius rationcm vlte- 
riorem eam reddit,qu6d arTcctusdilcctioniserga 
Dcum non folum moraliter ,fcd ctiam phyfice 
eft a voliintatc propria , atquc ide6 tendit ad 
coninngend.im affectiuc cum Deo voluntatem 
phyficam hominis,- cui aftcclui non opponitur 
peccatum in altena volunute conttactum , quia 
reuera polTllcc iiludroihi difplicere pcr volunta- 
tcm propriam, ac ptoinde polTcm ego mancre 
phyitce affcdiuc coniunctos cum Dco; cgoau- 
tcm ex charitare non taro curare debeo affcctum 
Dei erga me , qui toliitur pcr illud peccatum 
quaft Otignalcqttam arTedum mci in Deum 
crgo non tam dcbco curate pcccatum morule in 
aliena voluntate quira vcniale in propria, 
' Ego in hac difficulutc primum ctnko minus 

bene ab hoc Auctotc hanc dirficulutcm iudi- 
cari independentem a puncto illo > Vtrnm fi- 
Ktfirm ftn- i ' crt Originule fit grauius venitdi ntcnt. Etenira 
ttmtU $1 fi'omntbus penfatis cgo grauius Drum ofVendo 
Orijiualt t/l pcr Or ginale quam pcr vinialcptoficto chari- 
r *<••■' t.15 in Deum magisme inclinab t ad fugiendum 
Jmm ' V "" Originale quam venialc; q»ia charius (vt & hic 
Aurior bcnc notat) cum tcfpiciat meam con-G- 
diionero cum Deo , Sc fugiat meam oflcnfam 
in Dcum, longc magis me inclinat adfugicn- 
dum id quod magts tcpugnat ei coniuncctoni, 
cV quodcft mator Dci orTcnlaetiaex parte mea, 
quid^qiiid fitde illa confidctationc, qu6d chari- 
tatis a&us fit conitin<3io phyftca ; quia efto in 
ie fic phyflca.profccTo illa ipfa conftderat id , 
quo cgo magis romufve Deum moralitcr offrn- 
do,& illi difplcco-,cotifidcrat in quam vt roagis 
ii'ud fugiat.Vnde fi vnum c duobus cogor ad- 
mittcre, dcbeo illud qnod cft ornnibus penfatis 
mjiius. Qiii difcurfus videtur mthi valde clarus 
& ccttus-, pendet ergo ea tefolutio necclTari6 
Diffuilt tfi ab illo puncto.quod icilicet fit grauius pcccatu. 
dUtrtmmti Sccund6 dico , Eflc nobis valde incertum , 
ftttmtum ft quod ex bii peccatis fit omnibus penfatis gra- 
grnmut. oiuSjnam(vt Hrpe in fitnilibus materiij notaui) 



Pnlsiilittr 



dihScillimum efl inter duas res taoi phyficu 
quam morales determinare, qux exced t alte- 
ram , nifi in paucts aliqnibus, vbi ex operatio • 
nibus aut aliis principiis nods poiTumutid pro. 
babititer diccrc. Hxc aucem ratio dttbitandt 
mult6 magis in ptx r cntt vrgetmam ipfius O.i- 
ginalis peccatielTcntia vatde nobis eft obfcura; 
Oc niti Paulus dixilTct Ephef. 1 .Nos tmnes n.tfii 
fiiitj ird , viv potlcmus illud Originalc aliter 
explicare qnam in carcntia grattc habituatis.qux 
porius edet per modum maculx phyficz qu^m 
moialis. Nihilominus tameu iudico in rc in 
ccru longe efTcprobabtlius quod docet Graua- ,^u*vr 
dus, Originalc ommbus pcnfatis e(Te grauius; mUU, 
quia fi tcs in ieipfis non funt nobis cognitr,led 
cx effectibus , & a pofteriori debemus de illia 
iudicarc,profcct6 longc grautorcs^rtcctns Scii- 
ptura , Patres Sc Concilia ttibutint Originali 
quiun venuli*.hoc euim lenem aJiquam tantum 
difplicentiam Det cautTat , quc non repugrtat 
gtattz babituali, non viftoni beatx;ideoque rc- 
linquit hominem iullum fandtum , amicum 
Dci, Scc Or ginale vei6 c conttario conftttuit 
hominem filium itx( vt dtxiex I'aulo)?xcludit 
gratiam habitualero,con(tituit homincm inca- 
paccm glorix, 6c quidctn ex ic tn peipctuumi 
quis etgo nun dicct hcc omnia t-il.- longe ma- 
ioiis momenti, quam quod phyfirc vd mora* 
licer umum procedat a voluniace hominis; 

SVBSECTIO TERTIA. 

Refpondetur obieQis. Et «uii it fim- 
pliA dtfiderio. 

Dlres Prim6« Hac mea rattone nimium 
probari , fcilicet ccneri me magts fifgcre 
alicinim moaale qua.n mcum vcnialr,- quando- 
quidem nmnibus pcnfacis longc magis dtfplicct 
Dco alienitm mottalequam mcum vrniale.-vn- 
dc illud antcccdcns, qu6d charitas ruagis inclt- 
net ad vitandum id quod Dco magts difplicet 
diftingul debet iu; Si vtrutnmne * ir: proctdnt 
imem voluntate, conccdo,-tiego ver&, Si vnunt 
vere k me protedit , Mterum folum permittitur 
kme ; peccatnm crgo , quod in alto cgo com- 
mitto, non ntfi pctmilTitic procedic a m -,m igis 
ergo ego cenebor permittcce vc alius pccccc , 
quam vc cgo pofitioe committam peccaturo.Re- 
fpondco.Originale non iudicari rcfpcccu mci vt 
alienum.fed vt ptoprium moraliter, perindc ae 
fi a me committeretur.lnquo puncto cft maxi- 
ma difparitas intcr peccatum proprie alienurn. 
cV Oiiginale.-rattone cuius difpatitatis chnritas 
me poteft ob!igare,vt r6 curem graue aiiennm 
pr« meo veniali,-c cotrario vcr6 poteft me obli- 
gare , vt longc roagis cursm quod eft morale 
alicnum^oc fimul meuro.quam quod eft folum 
vcniale meum phyficc.Vnde nonbenc adduci- 
turct indantia ab hoc Au&otc. Porro cam dif- 
paritatem elTe bonam cft cetto ccttius , nam 
quodeft ptoprie folum alienum.non me magis 
concernit,non me magis dcfcedat, non aucrtit 
magtsa Deo.non magts per illud ego Deo dif- 
pliceo, illumve offcndo, qtiamfi illud honclTet 
in rerum naturaj qnid ergo mirum fi chatitas, 
qnz directc Sc pet fe folum oidtnamt ad hoc , 
vt ego Detim non ofFendam, fcd ei fetuiaro , ei 
placeam,non cutct illud alicnnm ettam ptc ve- 
niali meo, pct qitod rc ipsa ego aliquo modo 
Deo dtfpiiceo» 6cc c conttario tcf accidit com 
H 4 Oiiginall) 



i9 

OtieOit fri' 
m*: 

AVunmgrm- 
uitrM ntn itt 
trlier frm 
tntii Umitri» 
lui, er;t mtt 
Orifimmie» 



Rift»H Jttun 
Onginmlt 
ttnftiur Vt 
lnrum,ntn 
vt mlitnum. 



9*. Rob. t>i ARR»aga Tra&atus De PcenitentU virtute. 



6b» 

im 



Originalij n.im pct hoccftoamc phyfice non 
iit comroilTum , nihilomiuiis cgo iu difpliceo 
Deo , iu rcddor illius hoftii, inimicus.iua fi- 
liaiione ipfius excludor , iu aroe fiuutiutem 
pdlo.ic fi phyfice illud comniifiiTemj iure ego 
meritocturius.qnx maximc ordinatur ad hoc, 
vt cgo non reddar inimicus Dei , me inclitiabit 
tunr , vt magis fugiam hoc alicnnm quidcm 
phynce , moralitcr tamen mcum , quara vnum 
meum phyficc.leue taroen, quo nec amicitiam, 
— nec filiationem Dei, n c iultniam amitto, ncc 
ipfum grauitcr offcn J . f Ctb lumetinatu- 
ule videttir declarare , hoc poiius clTe perrait- 
tcndum quam illud. 
40 Secund6obticies;& fitt rcplica contra dicla^ 

itBitftnL Ergo fi magis tuncdebeo fiigcreillud alienum 
-.Amfi *i quatn rneurn. iam co ipfo nonpcccabo admit- 
o*"/"'«/7 rendo vcniafe proptium ; quia, vti farpe dixi- 
ttmmitttttm ra u*»fi qnis ituer peccata zquaha, quando non 
;i , *ium t,. poteft vtruroque fugete.ehgat quod minus cft, 
mi»U,vtri nullo modo pcccabit ; hoc autero videtur eflc 
fMttfm fmt- coniia fuppofifoncm , quia fupponirous illum 
tunc faitem venialiter peccatutum. Hoc argu- 
mentum prOpofui fiiperius cx hoc Anctorc,quo 
- probat etiam eo cafn mc obliguum omnino fo- 

re ad nun pcccandum venialiter.quia £ adhuc 
ea attio cft peccatum , licet vcnulr ; ergo iuxta 
Htfttnfit recum rattonero uncor illam vitarc. Rcfpon- 
j eo tamen Pnmo.pollc cufiim illum excogiuri 
etiam fub ea re^ugnantia , dato fcilicct qu6d 
vttumqnc faciendo peccaret; quid umen etiam 
(unc diberct cligt'certc nondefunt aliqui Au- 
ctorcs.qui iud cant.li homo eflet dctcrminatut 
ad vnum e duobus a&ibus, qui alioquin eflcnt 
peccarum,adhuc,in quodcumquc illorum inci- 
dat, pcccatuium,& ita a Suario infinuari fupra 
diximus.ld ergo quod Au&ores illidocent ctfi 
reipuinfc fitfal(um,ponamusnos vt poflible 
pto prxfcnti quxftione,fcilicet non obllante ea 
neccfljtatc ad vntim ex illis duobus.pcccaturum 
Camen eum hominem fiue hoc ftuc illud eligat,- 
hoc ver6 pofito dicimus illium roreobligatum 
ad peccatum venialitcr , ne admittat morule 
in aliena voluntatetper hoc ergo quod cbhga- 
rctut ad minus.non excularctut a culpa veniali 
iuxtaearr. foltuioncm.Re^pondco Sccundo, Eo 
**M»f«*- cafu cxcuiandam ctiam a rationc culpz venialis 
fu, ,},','.',] 'ti, cam ac ^ onem ♦ °t boc maxiroc inquiri in hac 
ttrigmuL 4 u *fti ont »Virum ficut fi quiseflet phyficcne- 
ceflltatus vel ad mentiendum, vcl ad occiden- 
dum.teneretnr mentiri;& eo cafu illud mcnda- 
cium noneflet peccatum cx defe&ti libertatis; 
iu in przfcti'quando cflctdetcrminatus vel ad 
mentiendum venialiter.vcl ad peccandum gra- 
uiter inalicna volnnute.illud mcndacium dcfi- 
neret elTe pcccatum. 

Dices Teni6;cV fit adhuc replxa contra da- 
41 tam folutionem; Si hic homo noueftipfc com- 
OUiHi§ miffutus iliud mortale in altena voluntatc.quid 
ttrtU: quzf<j cft effecturus , vt illud vitet -, vel quo- 
o^in***** mo ^° "^pc^c 1 '"ud < aut 9,uid iuuabit menda- 
i,,,'. a cium vt impediattir ahenum peccattim ,*ergo 
ftrmifimii tunc rrfpcctu illius altcni.ctiam fi iudicctur mo 
trrt hti p». raliter proprinm , noo fc potcrit alitcr babcre 
tiutJttti quam perm fliue.Hoc autem mimis malumcft 
j* il\ "itmittr et,am tefpeftu pcccati morulis, quam pofitiue 
fttimrt. committere aliquod venialc; vri cttam p.rcc in 
ipfo Deo , qui potcft pcrmittere eriam infinita 
peccata, & quidem in fc grauiflima.non potcft 
Umen vnumvcl leuiflimu vcn.alc pofitiuc cfti- 
ccrcjcrgo adhuc vrgcre ca raiio,quod magisnos 



tcne.irout fugcte proprium vcnialcquam Oti- 

ginale etiam morule. Rcfpondeo Pthl 6,Si ho- 

mo tunc temporisnihil cmccrc poflit.quo illud Sttaiimr. 

Originalc impcdiai,ctiamfi mcimaiur, non cflc 

cafum noftrac quarfttonis ; fupponimus cnim 

iam, fiue pcr pofhbile, fitie pcr irrpoflibile per 

mendacium illud impcdicndum Or ginale ; Sc 

tnncdicimus, fi id nonfaciat, lcd mt-ndacium, 

non foliim pcrmilfururo Onginale, fcd cttam 

pofitiuc moraliter illud erlcdtururo. Vndc in- 

fittia de Deo non cft ad rero, quia Dcns prar- 

cisc petmittit peccatajpura puta autcm peimtf- 

fio flmpcr eft magis lictta , cfto refpcclu mor. fermi jp 0 

ulium,quarn politiua cooperatio inquodcum- ,p iufiem. 

que etiam leuiflimurn veniale : negamus ramen 

id dc permtflione, quc fimul aliquid habcat de 

pofitiuo influxu mouli. Id qnod facilc poflu- 

mus nos oftcndere , quia ioxta communem &c 

ceium fcntcntiam,fi c. ■■ tcncatur alterius pcc- 

catum impcdire iu,vt fi id non faciat. impute- 

tur ipfi pcccatnm alienum, 0r ver6 ita imputc- 

tur, vt non cxcufciur pcr hcc , quod ipfctunc 

fe occupauerlt in re obl gante fi b vcniali; pfu- 

feStt» ro.ig s tunc dcbcrct attct dcrc . nc ipfc Sc 

pupillus peccarin roorta) tct.qtiam ne ipfeve- 

nialiter non peccaret ;d;bctc ngovcniale fcn 

veniahs materiam adm>ttcndo mortalc fuutn 

mortale i pr.i ic ; 5c ad hoc pamm cft , quud 

connexio illa fit folu<n ex transfufione volunta- 

tis,non vcr6 ex natuta rei. 

Ex his fufticientct fatisfa£tum argumentir 
comratix patris , ortendimus enim illam raiio 4 1 
nem,qti6i{ phyficc procedat veniale ab iplo ho- 
mine, compcufari v.ildc , im6 fupercxc.di per 
hoc , qu6d illud Originale fundet odium im. 
micitiz,expcllat gratiam,&c. 

Hinc ctiam refpi.ndetur ad vltimam compa- , n ^\ t ,, mm 
utioncm.quz potcft fieri , quid fcilicer fit per fr t t*U- 
fblum defidetium fpecttlatiuum magis optan. * *um m*' 
dum fcu pctendum aDeo ,an vt non permitut /" '/'»*- 
mc pcccare mortaiitei in al o ,anvt non venia- f , 4 " "T/ r ** 

i- • . r . a. Itrmmrim 

uter in mcipfo. In quo ptincto maiorem ratio mv1t ,i, o»t- 

nem inuenit dubitandi Cardinalis Li'go;aafb- gi**li, *m 

lute umcn etiam iudicat optandum magis care frrfri» i*mi. 

rc vcniali quam Onginali.quia hcet pt r Ongi- 

nale magis Deus feparetur a nob.s.pcr veniale 

Umen ns magis fpctamus a Deo; chatitas au- 

tem magis cutat ne.ops feparemur a Dcu,quam 

ne Deus fe fepare a nebis. Dixi ex refolutinne 

pofiu deeidi hancquxftionem.quia cum often- - 

derimus etiam per volunutcm efBcacem & pra- R 'ft tm >'*' 

(fticam roagis nos debere fugere Originale.a for- 

tiori id erit dicendum dc hac fpeculaiiua Ratio 

ver6 in contnriu allata mihi vidctur in terminis 

inuoluete contraditCtionem Sc cx cius refutatio- 

ne magis confitmabitut rclbltitio fupra pofita. 

Etcnim fupponcndum eft, Deum non recedere 

a nobis pet pofitiuum odium inimidtc , nifi 

pofiio vero Sc proprio fundamcnto ex parte 110- Dtmi ** m 

ftu, quod vere Sc proptie cxigat illud odium; ftttfl m meh't 

non cnim Deus pro folo fuo libitu nos profe- *"x« *—rt$ 

quiturodio vt inimicos. Hmc mco iudicio of- 1 ummm * 
. j t . » tr *M,ttsmmi 

tendo clarc , m eo atgumcnto elfe repugnan» ^uu. 

tiaui ; quia fi Deus utidnc Originalis magis fe 

eiongat a nobis, & guuioriodio nos piofequi 

tur, Sc gratiam aufcrt , &c.repugnar, qmnnos 

eiiam ex patte nnftra guuius illi dcderimus fun- 

damentum,Sc grauiotem in eum comroiferimus 

offenfam. In eo autem cafu Dcus non foliim 

odio h.ibct Adamum v g. icd Si me ; Sc mihi 

vt inituico , v t [^fiUo irafcitur , mc iudicat 10 

dignum «, ^ 



4 



Difp 9. QuaIu debeat effe corjtrit.ejuoad alids circumjf. Sccfhj. 9 



dignum gratia habituali , &c. ergo non folum 
AtJamus, fed egoctiamei dedi gratuus funda- 
mentum.quam fiego ipfe pet mc dixifTem rnum 
leuc mcndacium : tunc enim nec odioirar pro- 
fcquctetur mc, nec iudicaret mcindignum gra- 
tia , fcc. crgo magis dcbco optare, ne ille me 
permitt.it in aliena votuntate, vbi cgo ipfc in- 
cludor, ipfum off.ndcre gt.iuttcr ,fcu mortali- 
ter , quam ne cadam in lcuc aliquod pacc.itiun 
veniale. Eccc illius atgumcnti rcpngnanti.im : 
qut»d fi re&c ponderetut antcced ntis illiusvis, 
pottus eft pro nobis ,-'quia co ipfo quod tationc 
Originaiis Deus nobis grauius offcndaturfvt hi 
rocritofaaeti:r,cumid fatis clarcex Diuo Paulo 
colligatur ) nccctriim cftetiam , vt Sc nos gra- 
uius ipfiim offcndamus , eriauifi illud peccaruth 
non fit a nobis phyficci quia D:us ab homini- 
bus non auertittit , eisnun irafcitur ,nifi protic 
homines ipfi fc auertunt a Dco, Sc prout illum 
offcndunt Qnx ratio videtnr mihi dcmonftrare 
intenttim mcum vnincii .i tcr, o-.6d fciliccttam 
quoad vohtionem prac"c.cam,qi:am quoad fpe- 
culatiu.im dcbeat homo potiiis nptarc non pec- 
care mortaliter in alicna volur.ta c, quarn vc- 
malitcr m proptia Et fjris decompatationlbus' 
inter pcccata ptopria , qux, vt fupia notaui , 
multnm habenrde diuinationc. lam ad compa- 
rationem cum alienis. 



S E C T I O V. 

Qjiomodo qtiis debcnt mngis dctejlnrifro- 
prinm quam alienum, 

■ 4; l i\*fi Lt 1 v a copar.itio & difHcilior eft inter 
r 4 ,;, vy&i pcccatum propri.im & alienum , Vttum 

fcilicct dcbeam dcteftari magis alicnum grauius 
quam proptium lcuius. Ratio autem dubitandl 
eft,qnia charius rcfpicit bonnm Dci fecundum 
I. ,\" fugit lllius malum fecundum fc ; ergo *bi 
efl maius damnum Dei, ibi debetefle maiot 
dctcitatio : atqni pcccatum grauius proximi cft 
maius malum Dci abfolutc loquendo quam 
meuin lctic proprium- eigo magis rcncor dete- 
ftari alienum grauius qujtm proprium leuius: 
Similcm qtixftionem tra&aui ftipta d.fpur. 8. 
fcct. i .agens dc comparationc inrer peccata pro- 
ptia I 11:01.1 & grauiora , & fuc iuxta ibi difta 
tcs cft dccidenda in pixfenti. 

P. Suarez d'fp. •..fcft.to.cum communi affir- 
mat magis cffc dctcflandum ptopnum lcuins 
qnam omnia aliena.eriam grauitTima : ait cnim 
alienavno c ttibus modispofTcad me coparari, 
vd vt pcrmittendaprxcisc,vel vt nliquomodo a 
me cautfada.vcl vtdifpatata,& folum in otdine 
a I fimplicem difplicentiam mcx volurtatis cir- 
ca ilU;fi vt petmittcnda compatcntur.prius.in- 
qnit,debeb illa permittetc quam ptoptium c6- 
mirtere ; nam pctmittendo alicna non pecco ; 
permifliocnim defe non cft mala ;fccusaurem 
comnvttcndo ptopria : fi vct6 compatentut vt 
aliquo modo a me caufanda .tunc iam non funt 
alicna fed mea, & vt fic, qu6 gtauiora funt , co 
magis teneot illa deteftari : tandctndt vt difpt- 
tata confidctcntut , magis teneor apprctiatiuc 
proprium detcftari , eriam leue , quam alienum 
grauc • id cft , Magis dcbeoconari vt non fic 
meom , quam vt non fit alicnum , quia charttas 
etfitcfpiciat Dcuni vt obic&um, rcfpicii tamcn 



Stnfmt Pmfit 
Smttu. 



propriumifnbiecttim vt ptincipium placendi aus 
offcndendi Dcum ; crgo pr-.ns dcbet mca cha- 
riraserga Deum vitare in me otfenfam quam 
in aliis. 

Rcccntioribus nonnullis non videtur hxc ra- stfmt Ktctj^ 
tio fufticiens , & vt comniuncm fcntcntiam de ti-.-mm. 
rcndant , tccurrunt ad naturam amicitix, qux 
talis rft , vt neccfTarin prohibcat , ne iniutiam 
graoem committam contramrum amicum;nam 
pcr illam dilibluerctur amicitia. 

Cetctum ceo m hac rc iudico cafum , ficut r r~ 
proponnur a l'atrr SuarcT: f: nts Kcantioti. dtfmtnSm4 
bus, elle implicatotium tn tctminis;nam ex vna "« eV Jtm* 
paae fupponunt meam adionem futurampec- 
catum , aliundeautem dubitant an ex rcAara- 
tione tcncat illam faccrc ; quod eft iniplicaro. 
rium,vt f.rpc diximus : nam fi tcncor.non crit 
pcccatum.ii ccoutratio cll pcccatum,non tene. 
bor 1 quia rccTa tatio non c^git ad pccc-tum , 
ncque ad hoc cft nccctlatium iecutfcte ad natu- 
tam amicitix.vcl ad alia ptincipta, quaro ad ra- 
tionem taftam.Hoc iplum amptiusdeclaro^uia 
vcl f.iccre eam tcm ad vitandum gtauius pecca- 
f um ptoximi cft pcccatum,8c gtauius quam 1 1 - 
lam non t.iccrc,-\ vt ficuon rcnebor lllam fa- 
cere,fed potius omittcfcvelcft pecc^tum, cfto 
lcuius quatn omiticte iliam , cV tunc dico ncc 
peccatum elfe : nam , vt fopra oftcndi, qtiando 
cogor vnum c duobus maiiseligete,line picca- 
to cligitur id quod eft minus malumjicct alias 
eile pcccatum : vcl lunt xqualia.Sc tunc nuilius 
ctc£cio crit pcccatum .- quia homo dcterminaros 
ad duo xqualia fub dihunAione , non potcft -.^ 
vnum eligendo pvxaltcto pcccate. Qoxftio cr- st Mt M {»4» 
go in hoc fi*fu nullam h-bct diflicuUatcm,im6 ft"*u, An 
implicatotia videtut : v t etgo clatc ptopona- P«'m~ 
tut, dcbct 6eri comparatio oon intct pcccatum •"'•*/* t*&* 
mcum vt ncccatum cll.Sc intet alicnum,iedin- .*..." 
tcrobtctt.i dc lc alias mala.vnum a tnc politum, 
aliud a ptox.mo , Sc tunc inquititur , An ego 
pofllm iuxta rcgulas tationis, Si confcquenter 
line peccato, cVsfcroata amicitia cum Dco , ad- 
mittcie adtionem illam dc fc ahas malam , vt 
vitem alicn.im grauiorcm, v.g. Anego pofllm 
licite mentiii, nt innocensoccidaturit^iufte.aut 
nc fiit nliud grauius peccatum. 1 1 hic vidctur 
vrgc tc latto fuprafjftain dubitatione, cui non 
videtur fatisfacete refponfio Patris Suarcz Sc 
aliofiim-,qux,vt dixi.folum habet locum,quan- 
do mcndacium atftn manet in tatione pcccati ; 
ego autem hic mquiro,An cxtrahatut a tatione 
pcccati pet hoc, qtiod fiat ad impcdienda grt^- 
uit r.i pcccata aliena. OhnBh» 

Diccs : Mcndacium eft natura fua malum ; 

crgo nullo honelto fine poteft reddi bonuni. 

Sed contta, quia dc hoc dubitamus, cur, quan- Stlmitnr. 

dofinis eftpriuatio aliotum gratiioiu peccato- 

rum , non poflit habcte mendacititn rationem 

boni.Ponamusexemplum-DafcRicial.ipam . . 
1 r - t n. ar r n InflsmtM 1* 

de fc & cx natuta iua cTl oftcnla contta Regcni; humiail t 

fi timen dum hoftes quxrunt Regem vt occi- ,„:y,. ..r'. 

danc ,autcapiant , ncc ilhim benc norunt j cx dtnmm ?rfit 

circumftanriisautcni fcte iam iam illum digno-/*^ U(H»r>, 

fcebant.cunc vnui ex famulis Rcgis non potcn» 

enm alitct ltbcrar?,vt dcluderct hoftcs.darct illi 

alapam quafioftendcns nnn cftc Rcgem illnm, 

qnt m (pbM tus coram omnib'is rali iniuia affc- 

ciftcf-, Jt fichoftes dclufi, al-,6 pcrgerent,Rcs;c 

libetc etiadctite; cctte in ifto cafu nullits impn- 

tafcr ad culpam famulo cam adtioncm;nim iicct 

de fe tnala„3f iniutiofa Regi,quia taincn hic Sc 

1 uunc 



94 Rob. Arruga Tra&atus De Vamtcntia viriute. 



aunc per eam gtauius Regis daronuni impcdi- 
tum eft , licita 5c honrila reputacur. Ec vtget 
hocidem cafos a Patte Suarez circa D^um p<»- 
ficus.fcilicct i; pcr impoflibde Deo debcret eue- 
nire malum aliquod inttiiifeciim,aut ego pccca- 
re dcberem-,a;t enim me drbeic peccare.ne Deo 
malum illud euenitet.Taceo quod min u s benc 
a Suar o dicatur.me debere tunc peccarc:(i enim 
tencor racete,ergo non pccco;'ed de hoc fupc- 
rius. Ad tem veriio , Sc vhtrius argumentor; 
Ergo etiani dc fa&o ad vnandum gra.iiflimum 
peccatum proximietit mihi licitum mentin,vcl 
committere aliud obiedlu leuius ex fc intra ge- 
nus mortale. Probo confequentUm.quia vt 1.1 
difput. 8. dixi, idc6 in illo cafu impoflibili li- 
ceret mihi mcntiri.quia per mendacium vitare- 
tur maius damnum Dci ,• crgo poteto pro hoc 
licite mentiri , quia etiam hic vitatnr. Refpon- 
dco Primo , Hanc difficulucem non pcrtinrrc 
proprie ad nos , quiaego non difputo in prx. 
lcnti qu.r Jinr peccata qox non, Sc an mcnda- 
cium in aliquo cafu poflit cfle licicum;fed folutn 
jfim qut l ift i n q n ir 0 t jnter peccata ipfa quod tencat magis 
l """''^ d . deteftari ex charitate , quod vero minus. Re- 
Vlit fpondeo Secundo abfolutriSi adhuc penfau il- 

»l»l»md»m tfi la maiori commoditatc umcn iple Deus non 
vult.vt ego propter illam admittam vel Iruiffi- 
mam rem in fe intcinfccc malam,tunc non po- 
tero illam admittcre , ctiam provitandis omni- 
buspeccuis poflibtlibus. Ratto eft mamfcfta, 
quia (i ipfa peifona,qttx amaturper chariutem, 
etiam ponderau illa commoditate eius actioms, 
abfolute non vtilt vt illam ego faciam,rgo te- 
neor roe ilii conformare : amor enim tendit ad 
conformandum fe cum volnntate amici:5c illa 
conformatio debet dici hic fcnunc maiusbo- 
num refpeftu ipiius. Vnde non poilum omitte- 
re rem prxceptam 'a Deo.etiamli (it in in6mo 
gradu vittucis : n:c pofliun me tunc occnpare 
etiam tn actibus amnris i) i.iicc hi ex fc mulio 
/ magis placeant Deoquam auditio Sacri v g.aut 
cura de infirmo. Et ad hoc facit illud Samuelis 
ad Saulem : Melior tft mbedientia qu*m vitlt- 
"»« i & mufi.nli.fe magis quatn cjferre aiiptm 
arittnm. Cum ergo dcfa&n nobis conftct a 
miftrVtfuHt DeociTe prohibiwm mendatium in omnicafu 
grmmifm»». fine cxcepiione vla quod ScS.n>t"tt $c Theologi 
lUrnnptttm. paffim docrnc,& inde ortum cft tlLd axioma, 
'* an '"}' m f Non fmt fatitnda mala vt vtnitnt bena ; ided 



l.Reg.iy. 



fitibt ftr. 



t"Ptiif*tir 



Non funt fm 

ego et chaciuce cencocnon meiicui ,quij hoc 
mihi aDeo ptxcipitur, & debro permittete 
vcalius peccet ; quia Dcus vult me ita id per- 
mittcre , quando id non paflumimpedire nifl 
mentiendo. 

, Sed vrgcbis : Ergo ex natufa rei (i non fcire- 

Obi*a; f 1 ^ co c ^* c m ornn ' ca ^ a prohibitum , 

HmiJfi mim polTemus pro vitando alieno factilegio v.g. ve 1 
timftmrit j* morteinnocentis menciri Refpondco , Fortafle 
vtUtAt, Dti inillo cafudici polfct fututum licitum mcnda- 
. cium. Abfolute tamen «probabilius iudico ne- 
/ ll'."" eandamconfequentiam-.cuius hancreddo ratio- 

fr» L nhl,mt O 1 _ ' _ 

mdhme, tmmK nem » qiuro lupta trrigi, quta cum culpa aliena 
immpttim, dt foli proximo voluntaria , nihi acitcnt nullo 
t**t* r 'S timi. modo ( vt fupponimus;^ego non obligot prx- 
cepto impediencU illius culpara bic cx' nunc : c 
contracio autero mcutnmcdacium roihi foli efl 
voluntatiutn.ck non proxitno,- crgo tun« teneot 
ego vitare mendacium,& non tcncor impcdiie 
culpam alterius ; nam obligmo prxccpti mihi 
impo(itt ine folum refpict, & folqm actionem 
qux mihicft libera; pio pcoximo autcmiam clt 



m viti $» 
tmjm miflri ■ 



alind prxccptum illum obligans.Ad exemplurs 
autem fupetius pofitum dc Rcge tefpondeo , 
Auioncm illam etiam pcrcut cndi.fiueinfl grn- silmltur im. 
di alapam.non eire natura fua malam ic inirin- ftmmnmf»ft* 
fecr,led ex finc & moriuis; «um autrm in prx- s J" m ^f'^ > 
di&o cafn finis Sc motiuum (int boria , non cft 
mitum actioncm illam bonam nlc. vA- atitem 
nihil infcrtur contra nos loqucntes foliim de 
actione intrinfrcc mala. 

Dices Ptim6 in h*c folutione.- Supponitur ^''^* 
adhuc illud mcndacium mancre in ratione pcc- m ,'.j M ,i mm 
cati ; eo antemipfo procul dndio charitas erit ; , t 
magis rollicita,ne ego pcccem, quam nc impc- i^tmmlum im 
diam alirna;quia non in<pcditc non rft prcca- "fl™ 
tum : quxftio autcm przfens tota cft in e<>, 
Vcritm ob illam concurcntiam <l iinai mcnda- 
ciumrlTc illicitum, ac proindc charitas iaro me Vrtittt* * 
non obliget ad lllud vitand.un. Vtgrriqiic hoc rmritmu. 
pofrft cx doctrina , qusm fuprnus tradidtmus 
cum Patre S<iario , licct formidances nonnihil , 
fcilicei,qur>dfiex mci mendacij omiflionc Dcns 
cilct patliirus aliquod mtnnfccum ii.nn>ii>m , 
tunc drbrtem mentirt citiiis quam il ud djtn- 
num permittcrc;rrgnidcm in picfenti diccndii. 
RefponJeo Prim ,\ qtiidcm incipiendo ab hac 
inftantia , M? proptcrra fupra dixiilc , eam *7 
docVinara Suarij valdc dcbilitare dodtrinaro R '^ f *''f' rmi 
hanc prxfrntem:vp)ia licet damntim intrinfccum f '^*j ltm j* 
D i ut inaltiuri ordinc quam ettrinfcca omnia ,„.:, fnfa 
damna,ac proindc in toto rigorc confequencia fmDeiU. 
ab illo ad hxc non fit bona ; indircc^e tamen r,t " mem '"i 
valde brnc eo moJo , quem fupra inlinacu,de- 
ducitur argumrntum.quia faltem iudc infcnur, 
Mendacium4ton ad. 6 cife intiinfrcc malum vt 
cohoneftart non poflic per vtilicatem cxirtnfc- 
cam. Si autem hot fcmel admittimus, profcc\6 
vitarc omnia aliomm grauilTima mortalia licet 
nonadfctat tantam vtilitatcm , quantam impe- 
dire damnum ir.trinfrcum Dci : iudicari tamrn 
dcbet fufficiens ad illam cnhoncftationcm.qtiia 
reueta vidctut elfe ingens vtilitas, licet non fit 
fumma. Nihilorttinijs tamen poteft dici fatis 
pr»babilitrr, Maioris longc clTe momcnri , ne 
prxdtcatum infinitiun D^i prrr.it, quam ne 
committatur aliquod mruJaciuro :qtiod lolDtn 
in daronum .iliqund Iruc natnrx utionalisctca 
tc vcrgit. M 'i is enim finc dubio cft dainnmn 
intrinfrcum ipfius capitis Reipublicx , id cft 
Dei , qujm damnum rooraic lene cocpotis ip- 
fius Rripublicx : ciim crgo mendacium ex co 
folo damno K.ipu^licx fit peccatum , cefTaret 
finedubioin co cafu motiuum llhid ftigicndi, 
Atquando d-nnna alia qux fequntut, ctli fint 
magna, n m funt tamen inttinleca Deo,icd cx- 
trinfeca,& in codem genere cum damno ipfius 
mendacij.prxualcrc debet in uu- obligatio,qux 
mihi in pnrois incurobit , nc cgo quidquara 
quod ex fe maluro eft , admittam, cfto cetrri ex 
fua nequitia alia grauiou fint admiiriui. Vidro 
banc difparitatcm non eflc talem,qux non pa- 
ciatur adhuc difficulutem aliquaro : cfttamcn 
ptobabilis. 

Ad obiectionem ergo dico, Me in folutione 
noo fupponere mendacium efle peccatum etiam ft,nndM'.ktt. 
va to cafu,(cd fiipponere eile malum contra ra- dmttmm tfl.i 
tionem naturalcm.feu contra Rempublicam ra- mtlmm.i^ n 
tionalcm:boc cnim ctiam tunc habcret, quan. "B*' t "S' 

• n i i. Z fiitntum. 

tumuis pcr lllud aha mala cu.tarenuir ; qt*o 

fuppofitodtco , Me , e6 qn6d direclc obl gcr 

ad hoc,vc non noccam lihcrc nattirx cationali, fi 

ad aliorutu vcr6 volunutes rcgcndas nou obli- 

gof 



4« 

Rtfftnfil 



« 



Uti. 



Difp. 10. Cttcraqtu dc contritione dcfiderantur. Se& i. 9J 

nam nequitiam tencri admittere mala phyfica , 
quz illc excogitaret. 

Fortafle aliquis diccret non cfT: mirura, fi in 
tah cafu non teneat ego fubire eas pcciiasiquan- 
doquidem iam fupponitur ille humo grauitcr 
pcccans , dum mc vult tam iniufte obligare ad 
cos dolores fuftincndos;etgo tunc pcr illosnon 
vitarem cgo altcritis pcccatum. Scd contiaquia 
licet hocpectatum nonvitatem, cetera laraen, 
qux minatiir fe commiiltitum, n;li cgo bxc aut 
iila mala phyfica fubircm, non vitarem , debe- 
rem eigo, v: ea alia impedirem , fubire omnia 
illa mala qux ille vult ; habetet ergo adbuc lo- 
habcntcs viros fan&iffimos , hoc modo illos * cum argumentum i mc fadum. Similem K:c 
vcxarent diccndo ; Vtl dcbts permittere tt om- quzftioncm tmCt.un alibi rcddens rationem,cut 
•nibut tormemis mfjici, vti eto facistm periurium liccat occidcre illum qui me inn.it. aggrcditur, 
pcr fe autem apparet abiurdum ob talem alie- efto damnandus coiplo fit. 

tfc$i $ -4* &$fc r% $l & rfa rfi r% rfc $i $i $\ $x r% rft t$x «$i tf\ $1 

DISPVTATIO DECIMA. 

Cttera qu* de contritionc dcfiderantur. 



gor , nifi prius mez direttx obligationi fatis- 
iici.nr, me idco tunc tcmporis tencri prtus ad 
non mentiendum , quatn ad impedicnda aliena 
pcccara 

jJvhsnii lllud landcro togabis, An propter vitandum 
iMootftrts, alicnum peccatum teneat faltcm cgo omncspce 
tt u. t,n,*r, nas admittcrc.Rcfpondeo.M. polfe id honcftc 
A ^'*/*L" & laudabiliter fucctc , non iamen'tencri- ; qnia 
r» «nw>%'l cum a ' tct ' ,Dcr »fc P°0i c pcccatum illud non 
committcrc.non teneor cgo pioptcr alterius ne 
quitiam tantam pccnam admittcrciCoiifirmatur 
idclare,'Nam G datetur a patte rci hxc obliga- 
tio.-lfet occafio vt fxpc nequam homincs odio 



snftrhf 4m 
rmti* /jffpeit 
mi ver.t !■■>»■ 
trin.nem 



frtimtur, 




».Rcg 1 1 



S E C T I O I. 

De tntenfitfne & duratione ton- 
trtttonts. • 

V o a d intenfionem Sc duratio- 
nem ferc nulla his temponbus 
icfl controucrfia : omncs enim ad- 
Imittunt quamcumque intenfio- 
ncm fufficcr* .• idem 1 eft de dutatione , quia 
licct Deus potuerit fummam intenfionem Sc 
duiationem a nobis exigete , de facto tamen 
id non fecit. ld quod conftat ex Conciliis Sc 
Scriptura , vbi non petitur a nobis aliquid cic- 
ca durationem Sc .imenfioncm , fed folum 
amor 3: dolor . qui faltiantnr in quocumquc 
gradu inrcnlionis Sc in quacumque durationc: 
Confirmatur quoad dirationcm exctnplo Da- 
uidis , qni vixdixerat Peccstui, Sc ftatim audiuit 
a Propheta, DominHs ejuoque trmnfluUt peccMum 
tuum certe vix potcftclff breuiorduratio qnam 
iila fjerit. Congruentia pro hac vcrltate; poteft 
ea elTe.quod intenfio Sc dutatio funt nobis val- 
dc difficilcscognitti .-fiautem Deus ccttum Sc 
determinatum gradum intcnfionis Sc tempus 
durationis petiirtct.vix & nec vix quidcm poiTet 
homo cognofirerc , quando fatisfecilfct ei prx- 
ccptoivndc millc anxiet.ites Sc difticultates 
orirentur.Et hinc conftat difcrimcn inter inten- 



hiuc probandum tencri hominem in hoc adu 
amoris tota vita durare , im6 Sc faceie omnes 
alios aChis bonosquos polTccid quod apcttc eft 
falfum ,Rclpondcocrgo,Tcneri homincm facete 
quantum potcft , vt habcat amorcm fupcr om- 
nia,quia hic pcr fc cft ctiam latis difiicilisj hoc 
KCB habito dico non tencri ad alias orcumftan- 
tias,qu ia Deos cx fua mifcncoidia cas a nobis 
non prtiuv : s, 

Sacund6 obiicies ; In ficta Scriptnra videtnr ohirtV» ft* 
paflim tequirt fiimma doloris intenfio: dkitur '***'" 



enim Deutcronomij 4. Citm qutfitris Domi* 
num Deum tuusm , iitutnits tum , /; tamtn toto 
eorde ejtisfitris , ($• tot* tribulatior.t mnimt tuei 
ii illud ; Dilifts Dominum Drutn tuum tx toto 
ctrde tuo, CT c.v totts ttr.irnj tun, & ex totnfor- 
titudinetus- Dcutcr. 6. & Matthxi 11. Clui- 
ftus hoc ptzcrptumapprobauit j ergo tcncmuf 
ad omnem intcniioncm nobis poflibilem. Ob 
hxc Cc fimilia loca Adrianus in 4. q. i.de Pce- 
nitentia fenfit neceirariam elTe fumraam inten« 
iionem : ali)verd,vt Petrus Soto (cCt. 14 & ic 
de Pcenitentta dixernnt , Dcbere faltem contii* , 
tioncm exccdere alios acTns, quos habemus cir- 
ca alia obecla : i l quod Cyprianus 5c Ambro- 
iius videntut ienlilTe , illc TracTjtu dc Lapfis, • 
is ver6 ad vitginem lapfam cap. 18. dum docet stlmii 
dcbere pccnirentiam eiTc fortiorcm cnlpa. Re- 
, fpondeo, Hzc loca nimismnltum probare , Sc 
longc plusquair vclint hi Auc~torcs,fcilicetexi« 
gi pto remiuione mortalis omnia omninoopcra 



fionem Sc motiuura amoris ; nam motiuuro fa- 

cile quis poteft cogno^ccre faltcm probabiliter , qu* poflunt abfolutc ficri ab hornine.vt piuli 
intenfinem autem nullo modo potcft cognofce- antc in ptimz obiec^ionis folutione notaui.Ab- 
re In d.iutiune ctiam valde cadcm diflicultas folutc refpondeo,!n iis locis facram Scriptutam 
vrgct. N 1 n ho^nini ex occurrenttbus v^riis co- hortari nos ad id quod cft pcrfccliifimtim, vt 
gitatimbus eft fipra tno ium diffic le cognofce- colliniantes ad fummum rangamus fattero quod 
re qualem habuerit, & an illam per notabilem necelTariuin eft:quando autcm cum ea limita- 
raoram contiiuuacrit.Detnde fzpe occotrit oc- tione dixit facia Scriptut a : Inutnies D<um : Ji 
calio , in quaadc6 c vicinomots imminet ,vt tumen toto corde , Scc non tam agit dc pccni- 
ncce q ildera antc tllam fit tempus pro eadura- tentia , loquitot cnim vniuctfalitet cum otnni- 

bus etiam non pcccatotibus : quam ne Deum 
vlla ex parte homo ofrcdat,itixta illud lacob.i. 
£)ui ojfendit invno fmUus eft omnium reUs. Am» 
btolius autem Sc Cyprianus fummum rcquirunt 
conttitioncm eflc intenfiotcm quam ipfum pec« 

catudi 



tione notabili:e(Tct ergo de falute dcfperattim 
in innu netis cafibos.fi notabtlis aliqua dutatio 

DtcesiHomo tenetut facerc quantnm potclt; 
s»lm'twr. etgo.Refpondco,Si argutncntum ciTetbonuro, 



1 



Ron. de Arriaga Tra&atus De Tcenitentia virtute. 



catum fuerir ; nih:l aut-m dicunt quod d beat 
fupcrarr alios a&us omnes noftros . vcn.tn ne- 
que de intrnfionc illi loqmintur , fed vt pa.-ni- 
tentia in fe fitfortior quam peccatum.; idquod 
haud dubic habet, qtiandoquidcm contritio po- 
teft extinguetc omnia peccata prxcedentia. 
5 Dices Tctti6 cum Caietano; Si non rcquiri» 

ObitOi* tir- turaliqua certa duratio conrri(ionis,crgo facde 
Sttmttmr nomo poftet fcirefc elfe in gratia.Rcrpondco ; 
* "' Vd Caictanus dicit c(Te aliquod prxceprum de 

eacerta duratione rcquifita , vcl non ,• fi dicit 
non e(Te,quoergo fund imento illud fingtt Nc 
que cnira fufHcit diccrc; Poncndum cft nefcta- # 
mus nos clle in gratia : td cnim fcite non crf" t 
abfurjum , fi allunde non ptobatetur. Quod fi 
oftcndere poteftaliqupd prxceptnm.quod qux 
fo illud cft , Sc quanta in co mora rcquiritur f 
Ccn illam iplaro moram cognofcerc fortc non 
eflct valde difficiie,nifiearn tam longam pone- 
tct, vt , iuxta paulo ante di&a,vix poflet homo 
& eam tamdiu conttnuare,& tefiexe eam nolce- 
re : vnde Caictanus dum vult facere incogni- 
tam noftram iuftificationem , eam rcddet fcre 
Ktfflfi» Ln. impoflibilcm Ablolutc refpondct Lugo.Nobis 
/« ide6 efle inccrtum , an a&us ille amotis fuerir 

fufticiens , quia ncfcimus an adiuncta illi fuerit 
aliqua circumftanria mala (altem vcnialiter , tc- 
.. . nens feexparte ac.1is.Ego hanc rationem du- 
'" ' bitandi de noftro adtu non facilc admiferim ; 

Prim6,quiadum quis fojum cogitans de boni- 
tate infinita Dei Sc grauitate fuorum peccato- 
rum, ptodit in illorum odium.non videoquo- 
modo ibi admifceri poflit culpa venialis , aut 
qoomoJo.fi ca adfit.ignorcrur. Secund6, quia 
efto admifceatur , non poterjt imprdire valo- 
rem illius a&us fup -rnatutalis boneftiflimi,6cc. 
Meliusergo ip(c refpondct Sccund6, Sxpc nos 
putare habere hunc vd illum a&um , maxime 
vbi tam altum motiuum attingi debet, cum ta- 
men re ipfa illum non habcimus.Denique etfi 
conccdamus fxpc hominem haberc aliquam fe» 
curitatemdecontritionc fua, nihil abfiirdi dixc- 
rimus. Non volumus cnim vllo modo diccre 
cum hxreticis huius temporis , debere nos fide 
diuina ctedcrc nos cife in gratia : at moralem 
certitudincm nunquam excliifitTridentinum , 
vcl Patres,- im6 paflim eatn folent habere fan- 
&i viri : ide6 noftet Beatus Francifcus Borgias 
d'cebat l.rpc , Nihil clfc in hacvita quod pof- 
fitanimam quietam rcddere prxtcraftum con- 
tritionis Sc amoris Dci. Nim , vt ad aliud pro. 
pofitura alibi dixi,in abfolutione Sacramcntali 
admifceri poteft ahquod dubiom; vel quia for- 
te non eft Sacerdos . aut non habcr intentio- 
ncm ille qui dat abfolutionrm ; eft prxtctca ibi 
dubiura, Vtrum homo hibcat actum illum.qut 
ad valotem Sacrainenti tcquintur, Qj r dubia 
ceftant fetc ex intcgro in amore Dci fuper 
omnia. 

qu*rt*. Obiid deniqucpofic^Quid fi amor fit valde 

Muitmr remiflus , non (umciatad omnia contcmnenda 
. prx Dei ofFenfa. lam dixi fupt. , non clTe de 

ratione eius amotis qti6d homoab eo non pof- 
fir ccfiare : hoc cnim nec fi fit intenfiflimus 
habet , fed vt eo durantc omnia fupcrcmur; 
hoc auicm habct,ctiamii fu rcmifliflimus. 



ftcunJt mt 

litr. 



S E C T I O II. 

QuofnoAoAA contritionem riqwrttur pr$*> 
fofitum jujcifiendt sacramentum Pccni- 
ttnti^L* 

A n c qurftionem difcutio ptopter Cir- $tattr»* Btl ' 

Idinalcm Bellarminum.qui co lib.i.c.i^. UtwM. 
doni.Si q is,duin recordatur S.cramcnti Pcc- 
nitenrix,habcat amotcm Dci fupcr omnia.eiim 
non polTc non haberc cxptciTum propofitum 
dc illo fuCipiendo; fi tamcn te ipia iltud non 
h bcat,aitillum non iuftificandum j quod idcra 
diri potcft dc adulto nondum baptizaio tcfpe- 
dhi propofitifurcipicndi Baptifmum. Hxc fcn- 
tcntia habet maximum m Tndentino funda- 
mcntuminam coiitruioni ca ratione tribuit vim 
iuftiricandi , quia cft Pomitcnti* votum. CSelmfit Hf 

ln hoc pundto Primvm ivutco,Merii6dici ** 
a Bellarmmo.non pollc fien vt nmor illc fit fi- r "" fA ^^* 

, • . r n. • r x II a P*fi" (0 tkW% 

ne voto Baptnmi,aut Pceintentix.d uitcll gitut Hllim fU»it: 
id de voto faltem imphcito : id quod max>mc 
locum habet in nofha fcntentiaj uam amor m- 
pcr omnia nequit c(T- nifi comparatiuus , hoc 
eft di< ens , Volo omnis tnaU Btvicitius ttukm 
Deum ojftndtrr,\b\ atttem necet1at>6 includitut 
voluntas Pxivitcntix,vti .S: omnium teliquotum 
prxccptorum ,gi tiitcr oblignntium. 

S*e c v n d u Dico,Sidc eo v°to fcrmo fit, 
non polfe nec quidcm pet impoflibtle admnti 
fijppofitioncm , quia eft in ipfis icmiinis con- 
tradidtona; f .pponit cnim &. quod hon o vclit 
obfrruarc t>mnia prxcepta , li qt)6d non vclit 
omnia, quia non v.dtfcruarc prxccprum con- 
feffionis ; vndc fuppofitio co modo accepra tn- 
fcrt vtrumquc.Sf qui" d homoille amarer Deum 
fijpcr omnia , cV q*iod non ama et , ar ptoinde 
fcqurrctur ctlam.qu^d itiftificarcrar.quia jmot 
fuper omnia ad id liu i : ,,V non iuftificatcn>r, 
quia non amarct Dcnm lupctomnia. 

Te R t i 6 t> i c o.Si frrmo fit dr expteflb &* 
cc forutili propofito confcflionii.minn? bcnc «^iJTw» 
Bcllarminumdiccre , ilhid clTentiaiitcr oriri ex f f g, t mu*M- 
amorr Dei fi]perorar)ia:ccniflimum enim mihi /rtf: 
contranum vidctut , quia U. tli.it, (i homotunc 
propoii.it cxpr^fscomiiiaferuarr^cfto non dicat 
in patticulaii, polo fujeipfe Sucr*mtmum Ptg. 
nittntitz: ficbt qui vidct centum hommes (in ul, 
cV intcr illosPerrum, potcft vno aftn dtcere 
Omnej venUnt ,\\cti non nominct tn patticulaii 
& cxprcfse ipf im Pctrum. * 

Dices , Poteft quidem quoad voces cxternas oHt&>*: 
eum tion nominarc . at racntcvixcft conccpti- 
bile , qu6J cum non attingat dcterminatc. Rc sAuitur 
fpondeo Prim6, Poftc fbrte prius natura eflc primm 
volitionem illam genctalcm,pcr quam non ran- 
gir determinatc Petium, & poftctius natura de- 
tenninatam cognitioncm Pctti; tunc autemcla- 
riflimc intclligt , quo pac\o nonattingatur illc 
cxprefse pcr illam volttioncm , ctiamfi fimul * 
temporc habeatut diftindlaillins cognitio in in- 
tetlectu.Sccuud6 refpondco.Etiam (i intcllectus 
ea indiutdua detcrminatc no/cat,nihil tam? ob- . ff 
e(Te quo min6s voluntas in fuo actu dicat fo- ^ '*J^H 
lum omnU , non tangendo vllum detcrminatc, -j.yj^ ;f; . 
licct.fi tutic voluiflet, poiuiftct omnino habctc ftfinttmfm- 
aclum diftincJum tefpcciu illiuj. jfitmi>.f«giet. 

Q^v a r t 6 oico.Dato perimpoflibile vcl rt>m4,»^ 
perpoflibilcqu6d non Ccquatut ilic dolor, fiu nmm ' 

iilud 



Oiii&l: 



Silmilmr. 



Difp. 10. Citera qu& de contritione defiderantnr. Se&. 5. 97 

iUud propofitum,omnino umen iiiflificandum pofimni non pcccandi in futurum, turn etiam 
homincm pcr cum amorem Oei fupcr omnia. ucr.r Scripturx 6c Conciliis , quac ctiam cos 
Vt hoc probem fuppono hominem tunc pcr acTus fempcr requirunt:pro quo adducit multi L***ftr* 
eam omiflionem cxprclli cius propofiti n6 pec- loca,vt Amos tOdite m*lum,& diiigite bonum, J 
carc mortaliter.alioquin nulla cll "ct quxftio:quo & conftituitt in port* iudiiium : Jiftrti miferett- BitUnmim» 
modo enim pcccanti moruliter a&u remitte- tur Dominm Dtut ixercitumm. Ifaix t. Lttu*- 
tcntur peccata,6r confcrretur gtatiat Hoc ergo mini mundi eftite, umfrrte mmlum cojritationum 
pofito argumentor fic:Amor illc ex defecluil- veftrmrum, fJccExechiclis i8. Si *ute m impiut 
lius propofiti cxpreffi non amittit quidquam de 'gtrit panittntUm *b omr.ibmt pectmtit fuit 
fua vi Sc cfficaciajatqui fi propofiuim fequere- * H * opermus eft , & fecerit imdicimm , 8cc. ibi 
lur, iuftificaict;ergoetiamli non fcquacur,iufti- autem reiicit Bctlarm:nus varias Vcgx refpon- 
ficabit.Probo hanc confequentiam , quia eriain fiones ad hxc loca; vnam timcn non ponit, 
quando fequitut illud ptopofitum,n6 iuftificat qux clariifime omnia cxplicat : ca autem eft, SmftUmmtmr. 
nifi folus amot ; ptopofitum cniro nec quidem eam pcrnitcntiam,eum dolorem 6c propofitum 

includi cmincntcr in ipfo amore Dci fupcr om- 

dum 
peccator 

ex neccfliutc phyfica , quia infcrtut ab amotc, obfcruet ptxcepu omnia , 6c faciat iudiciurn 



Cemtimjut 




vel ex oblit^ationc prxccpti; fi autein prxcepru 
illud tunc ibi finc culpa non implctur.vis amo- 
ris rota quanu manet.Porrd folum amorem ha- 
bcrc illam vim oftcndiou roanifeltc cx co.quod 
fi quis non attcndcns ad Confcfltonis Sacra- 
mcntum,5c ad obligarioncm illud fi/cipicndi, 
amct Deuin fupcr omnia , iulHhcarur etiam in 
lcnrentia ipfius Beliarmini : crgo amor folus 
cam habetvim.' 

Dices fortcj Deus in homine memorc con- 
feflionis petiit ctiam huius votum .cxptelTum, 
iecus in non meroorc.Scd contra, quia licet ca 
diiicrlitatcm requircndi illud propofitum potuif- 
fct Dcus haud dubic (tatucic.cum umen nullo 
modo conftet ex facra Scriptura & Patribus 
concctlam amori caro vim in vno cadi.non in 
altcro,- profc&olongc roagisconiequcntercam 
illi tribuimus in omnibus : propofitum autem 
dicimus vcl fbliim ciTc tunc ncceCfarium cx ptx- 
ccpto , vcl neccllario dimanare ab amorc •, vti 
in (imili diximus dc dolore cxprcflb : de quo 
adhuc ftatim. 



6c iuftitiam^ion loqtiitur ptout vcrba raateria- 
liter fonant : alioquin rcpugnarct homincm iu- 
ftificari per contritionem aute actualem rc ipfit 
obfcruationem omnium prxccptorum, 6c anrc 
achialc cxcrcitium iudici) & iultitix : hoc eiura 
verba ipfa vt iaccnt fonaiif.loquitur crr^o l'ro- 
phcu cfc obleruationc in actu primo,&, vt fic 
dicam,virtuali leu cmincnti.ili:qualis cft rn amo* 
re Dei fuper omnia:ergo pofTumus illum cadem 
ntione cxplicare de propofito vi tuali,fcu cmi- 
nenrialr.cmale clt in ipfo amore Dei fuper om- 
nia.Quomodo etiaro fbrte antiquiorcs Scho- 
lallicflocuti funt.qui fuam mentcm non fatis 
cxplicuerunt in hoc puncto,im5 nequc quxftio- 
ncm fub his termims diftinxerunt Eodcm mo- 
doad Tridentinum $c Flotentinum , quorum 
auctoritatc maxiroe mouetur Bellarminus, tcf- 
pondcndum cfhDicimus Concilia hxc require- C T. 
rc quuiem in hominibus,qui memores funt pcc- 
catoru a fc cominilloruro , dolorem cxprclTum 
8c propofitum cxprcllum non pcccandi , ( vt 
dixirous fxpe ) qui aroat Dcum fuper omnia, 
eo ipfo , quoad futurum proponit fe omnia 
mala vclie potius tolerare quam Deum offcn- 
dere :ol'endimus enim fupra, finc hac compa- 
ratione exprcfia non poitc explicari , in quo 
confiflat ilium amorero cflc appretiatiue fuper 
omnia , quoad dolorem ctiam diximus , eum 
qui amat fuperomnia Deum , Sc videtfeilli 
adhuc aliquod malum inferrc,qualc cft pecca- 
i"i k icc difficultas polt immcdiat* dicta haud tum, eo ipfo dolcrc nccell'ari6 de illo : pcr hoc 
opcrose potcft cxpedirucft umcn fpecia- autem non ncearuut Concilia amorcm Dci 
iitcrdiicuticnda ptoptcr aliquos Audforcs nobis fuper omnia.fi finc iisduobus adhbusconfillat, 
c6tnrios:cadcro autem occafionc debet aliquid fufficere ad iuftificarionem ; alioquin qui non 
dici dc necelfiute doloris ab amore diftincri.' recordaretur fnorum peccatorum, idcoqurnon 
quia rarocn de hoc vlrimo puncTo fupra dixi- habcrct dolore,non polfet iuiuficari.quantum- 
mus multa , eis omiifis folum ca qux ptopria uis Dcum amarct fuper omni.i, id quod 6c ipfi 
fuut huius loci breuitcr ungemus. Bcllarraino contrarium cft ( vt ledtionc prxce- 

denti diximus;JConciliaautcm ibi non faciunt 
SVBSECTIO PR.1MA. vllam prorfus diftincrioncm intet roemores 

peccatorum 6c non memores , Ccd vniucrfali- 
Stntmtur vera doirrina. tcr loquuntur dc mcdio neceffario ad hoc , vt 

peccator extra Sacramentum iuftificetur , ergo 

ASferimus ergo j Si aroor Dei firpcr om- ea definitio debet habcre locum etiam in co 
nia fit^fto fine vllo exptcfTo ptopofito qui oblitus cft peccar;6c cofcqucter etia in co 



7 

CintUm 1»' 
tMmtur. 



S E C T I O III. 

*>uomodo contrmo ticbent haberc propojt- 
tum non peccandt de cstero. 



T.jl ctntr» 
MilUrmi**. 



non peccandi, 6c fine vllo dolore, adhuc urncn 
fbre iufficientcm ad iuftificationem extta Sacra- 
mcnrum Tencnt hanc fcntentiam multi, quos 
citat Bcllarminus fupra cap.6.6c Suarez fcdc. )• 
Ipfc vuu Bcllarminus valdc huic fenrentix op- 
ponitur,quia cenfct comrarium elfe longe con- 
fbrmius tum Scholafticis antiquioribus , qui rc- 
quirunt icmper doloremde prxteriris , 6c pro* 
Arri*i* lom.VUL 



debemus rcquir-rc dolorcm 6c propofitum, 
non autem rcquirimus exprcfTum & formale; 
ergo dcbcmus dicere,fufficere virtuale 6c emi- 
nenriale,qualc in ipfb amore includiruc ■ ergo 
non cft cur etiaro foli amori,fi adfit fine dolore, 
ctiam data mcmoria peccatonim^ion tribuamus 
vim iuftificandi. Hisautcm locis Bellarnuni 
mulu aliapollumus nos opponcrc quibus aroa- 

I ti 



Cinfrmmtmr 

timdmfii. 



de ArR-iaga Tra&atus De Vcenitentia virtute. 



98 R(3D. 

ti Deom fuper omnia.nulla fa£ka mentione do- 
loris , tribuitur iuftficatio a pcccatis.Video il- 
lumrefpondere,Charitatem veram omnino fuf- 
ficcre ad falotem; nam vbicumque adeftchati- 
tas , ibi adcftiuftitia ,6c inde ncccflari6 abcft 
peccatum letbale.Hzc tamen refponfio non vi- 
dctur cfTe ad quzftinnem przfcntero.-vel eninn 
loquitot de charitate habituali) St in hoc fenlu 
etiam vbi eft humiliras habitualis,o£ caftitas ha- 
bitualis , eft fan&itas , quia omncs hi habitus; 
cum il.it connexi cum gratia, non infunduntur 
mfi cum illa.N.queloca Patrom &facrz Scri- 
pturz loquuntur de habitu charitatis , fcd de 
amore ipfo charitaris Qnbi fi propterca dicat, 
Vbi adeft amot.ibi etTe luftitiam.quatenus ftite 
eo amore fcruari debent omnia przcepca,ctiam 
non cft ad r . m ca refponfio;quta Paues doccnt 
ipfb inomenco, quo eft amor ille , etiam ante. 
quam aduemac opporntnitas fetuandi alia prz- 
cepta 8c toram Legcro, hominem iuftificati 
iuftificano ergo tunc ttibuitur ipfi a£tui dum 
exiftit,ctiam priusnatura quam fequatur dolor 
Si propofitum(vt in fimili oft.ndimus fecVone 
przcedcnti deamote Dei ante propofitum con- 
fclIionis:}omnia enim illa hab nr eodcm mo- 
do hic locum mutato tcrmino pr opofiti con- 
fcffionis in dolorem & propofitum nonp.-ccan- 
di decctero.Facemurenim hzc duo vel nect fli- 
tatc przcepri vel cx natnrali conncxion; oriri 
» ab amorc Dei fupcr omnia; dicimus ratncn pcr 
hoc non probari,ipfam iuflificationcm ac remtf- 
fionem peccari cllc is a£tibos tribuendam , atit 
expcctandum doncc illi ponancur, etiam quan- 
do rc ipsa ponendi funt, fcd in priori naturz , 
que amor illatiuus illarum ponitur,eo ipfo poni 
fufficicntcro dtfpoficionem ad hoc, vc Deus in- 
fundat gratiam & peccata rcmicut.Qux eft iarn 
icntcnria ferc omnium Reccntiotum. 

SVBSECTIO SECVNDA. 

D*tfnign\arti opitiones rcucmntup 
tx ditltt. 



Triwn «piai* 
P.Ctaiach: 



Reiicitur. 



PRima eft Patrts Coninch , qui difpot. t. 
dceffc&u Paenitentiz num. 54. chm bcne 
iuppofuifTet amorem Dei fiipcr omnia habere 
vim ad dclendum pcccatum,illumqiie pn6s na- 
tuta exiftere quam fir contriiiojnihilominus ait 
ipfam contritionem feu dolorcm fecutil difpo- 
nere ad gratia, e6 qu6d fimul temporc fic cum 
amore, & naturaliter ab eo fequatur; item quia 
licetfoltis amor fufficiat.contritiotamen eicon- 
iucta pcif.xl us difponit fubiectum.ac proinde 
docet, Deum in co cafu intuitu vtriufque in- 
fundere gratiam. Hzc mihl minus bene di£ca 
vidcntur,quia fi fufficit amor.-ergo in priori na- 
torx, quo illom Dcos videt, mouetor ad dao- 
dam gratiam:& ver6 illam datinfecundo figno 
n6 cxpectato eo dolore.-3c ad hoc parum iuuar, 
qu6d fit fimul tcmpore:nam ( vt ipfe Coninch. 
bene obferuat aiiisin locis Jdifpofitio.qnx re- 
ducicur ad materiatcm Sc ad efficicntcm cauflam 
debct exiftere non rantum in eodem inftanti realt 
com efrecni.fcd in priori narurc. Vnde ea dlfpo- 
firio melior,qox deinde additut,'per acddens fe 
habet iam ad volunurem diuinam degratia in- 
fundendaj quia hzc voluntas concipitur vel na- 
tura prius quam fitdolor, vcl certein eodem 
figno,- caufa autem debct prius efle (uo erTecto. 
Sccundo hinc colliges minui bcne eum do- 



cere.in hotntne rocmore fuornm peccatorom 
ide6 rcquiri dolorcm formalem , quia amans 
Dcumtuncitaetficacitcr impclliturad doloreu-r, 
vtnon poffit cum omictere , n.fi defiftcndo ab 
amore.Hoc ciiamminusbene dicitur ,- nain fi 
iam fupponitur aroor, ptofc£t6 etiamfiille ba- 
mo , vt cohibeat dolorcm , ccfiet ab vltcriori 
amorisconleruatione in fequenti mftanti , iatn 
fupponccur ci reraiffum peccacum ; vtdixnnus 
fupta 1 ; cumqueexprcfsehic Au&or ibiagit 
quando n«>n cftptzceptum contritionis.potcrit 
profccto durare inaccepca iufticia homo illc.li- 
cet eam contritionem omittat. Probabil.utdi- 
xiflct, cum dolotcm tuncfcqut ctiam in eodem 
inftanti,ac proindeamorem habcn fincillonon 
pofTe ; ficut efTentiz non pofTunt clfe fine ti* 
paffionibus.a quibus pen<icnt 1 poft rion; non 
tamen proptetei i iftificationcm ci doloci tri- 
buendam , vr oftcnf 111 cft paulu antc 

Secund6 \ diclis hucufquc a fortiori reiic es „ '° 
1 anncrum,qui ungularcm eitam m noc pucco „,„ T*nmti t 
fcntcntiam dcfendic difp. 6. quzft. j. dub.i. namritn m 
a num. 17. & , quod mtrabile tft , ait lc nnn iiflifiettitml 
fcirc vllum elTc in cont.ana ( excepto Patre t ?"* mm . 
Va^qucz; ) aiterr»o actura formalis Pccnitentiz .- „«. 
( quam,vtlup<a diximus.iple putat llc vetam ,ksrit»th. 
& ptop:iam inftitiam comimttatiuam) efTe ne- 
ocilariura prr f- loqnendo ad iuftificationem , 
vt , nifi faltcm imperariuc ab eo proccdat amot 
Dei fupcr omnia, St dolor dc peccatis ctiam fo- 
per omnia cx c<>dem mor uo amoris Dei , non 
iurhci.it .i.l iuftilicandnm per fc loquendo-.quam 
dicit efT- apertan fcntcnciam Diui Thomz hic 
quzft. 86. a. 1. qui dum nccetTariiiin a£kum 
pro iuftificationc expontc,ait illum ell - tmsl de- 
teftationem pcccati ,tum propofituin rmrnda- 
tionis ,- quod pertinct, inquit, ad ratinnem pae. 
nitentiz; oe ibidem a.^.ait tecompenfare emcn- 
dam ad pcenirenrtam pcrtirtcre;pro eadcm fcn- 
tentiacicat Pacrera Henriquez lib. ^cap. 19. 
DUra. i7.vbi raotiutira charicatis ait non cfTe 
fufficieincm difpofit onem , fi memor fir qtffs 
fc offcnriiiTe Dcum , debereqtie ulem habcrc 
dolorera.quo obformalcm rattonem pcenitcn- 
tiz intcndat infe punne offenfam Dci,& quoad 
poteft illam recorapenfarc : aicqnc Hcnnqnez 
eam efle communem fcntentiam Patrum apud 
Cardinalem Oellarminum Lb.t.d 1 Prrnitcniia, 
cap.cf.St lO.tum Doftnrura aim Magiftro 104. 
diftind). 16. quatenuscnm vcra Pcenitentia fa- 
tisfadlionem t v corapcnfationem coniungunt .- 
citat ctiam Diuum Thomam, Paludanum.So- 
tum, Canam, Ledefinam, Bancs, Durandum, 
fiafTolim, Gabrielem 6c alios , qui doccnt Pce"» 
nitenttam petrinere ad ioftitiam. 

Hanc alTerrionem probat Tannerus Prim6 p r »batmr. 
iudicio fapientum:Secund6 ex facra Scriptura: 
qnxdkm Pcenitentiam defcribat per modum 
cuiufilam iuftitiz crga Deum , ait eam necefTa- 
riam efTe ad falutem. Vnde lctem. j. didtur : 
ferumt.1t/1rn ftite iniaMUAtem tuam , tjni* in 
Dotrtutum 'Deum tuum prtuntricMtus tt. Tcrti6, 
quia magis accomodatum medium ad oblite- 
randam offcnfam rft a&us quidam iuftuiz.quo 
fbrm.iliter & intrndatur 8c fiat cnmpenfatio , 
quam aclns charitas 8c dolor illius : fictit qui 
vtamictts aut vt pater offert creditori mitnus , 
profrcl:6nonri fattsfacitifed nccefsarium cft vt 
et folutioncmofferat tamquam crcditori.Addit- 
que.Eciarafi aftus charitatis fit nobilior,nihtlo- 
mimjs non idc6 efsc fufficicntcm ptz paniren- 

tu { 



Difp. io. Cxterjtijnt d: contritione dcfidertntur. Se&. 3. 99 



Rffmtaimr. 



D#/#» nutiiti 
iriimr ix 
mmni f«i«H 
«x imftitii. 



ria:quia lusc includit maiorem huinUitatero & 
iubie&ioncm hominis crga Deum.qux maxime 
in utisfnctionc pto iniuria illata coniiddrantur. 

Nihilominus umcn dochinam hanc Taimc- 
ri iudico cilc fctc improbabikin,& folum fun- 
datam in xquiuocatione quadam vocis Pceniten. 
/M.Etenimf vc fupra djximus)Pcenicciuia potcu 
vturpari vcl magis vniucrfahtcr , vc figniricac 
omncm adhmi doloris dc pcccatis, & propofi- 
tum non pcccandi dc cxtcro:vcl vt ligniricac 
;ittimi,qui cx fpcciali motmo eius viituris(qui 
Scholaftici vocant Pcenitcntiam)concipit illuin 
dolorem & propofitum non amplius peccmdi. 
In primo fcnfu comprchcnditur ctiam a&us il- 
lc.quQ cx dilc&ioue Dci homo dolet dc pcc- 
catis, caque dctcftarur. In fccundo vcro icnfu 
folum includicur fpecialis adtus, dc quo Tan- 
ncrus loquitur , qui , quod P.urcs & Scriptura 
abfoiutc doccnt dc Panitcncii fub ca miucrfa- 
liori iigniricaiione, ipfe transfctt ad magis ftri. 
cum & Scholafticam. 

Quo pofito iic argumcntor : Numquaru eft 
in Parribus & facra Scripcuta vel minimum fi- 
gnum, quod vcl lcuitcr oltendac cos fuilfe foli- 
cicos, vccx hoc fpcciali niotiuo dcbcat homo 
dclcrcrc fua pecc.ua, & ad Dcum ccnuerti:Eft 
quidcm plcna facra Scriptura & Pattes plcni 
doloris & cmcdacionis,qux homo dcbct habc- 
tc \t iuftiriceturat ciim hxc longc mclius ex 
moriuo charitaris concipiancur,quam cx altcro 
motiuo Pcmitcnrix,fiuc iufticia ca (ic , vc vult 
Tanneru>,fiue aliqua alia fpccialis vircus , non 
vidcoquo fundamcnco Pacrum & Scripcurxre- 
ftimonia craxcrk hic Auctor ad illud mociuum 
parcictilarc ignobilius; mulco autcm minus ca- 

Eio, cur Ocus ipfc potius pcticrit illud particu- 
ire quam hoc nobUitfimum charitaris. 
Oiicndendum ctgo nunc eft. cos dolorcs ac 
gcminis , & p.opobtum ctiam non pcccandi 
de rcliquo commodius concipi cx charitatc in 
Dcum quam ex arTecru iuftitix, Ccrtum cnim 
cft amorisaffcc~tumclic cx fc poccnciorem.qui- 
do grauc damnum tr. perfonx amatx , quam 
«raor aiicnius honcftacis quafi in abftracTo:vn* 
de faciliu* quis prodibic in fummam afflicrionc, 
fi dilcctiiTimum iibi vidcat motiuum , aut infir- 
mum,aiir fpoliatum, &c. quim fi contraaliam 
pcrfonam, quam non amac.vidcac iufticiam clle 
viol.uam.Id quod vcriifimum cft, ctiamfi dam 
num iiiatum pcrfonxamatx nou fit contra iu- 
ftitiam , vti clTet.fi a boftia auc pr.cter inccntio- 
nc I ifailla fuilTcc ab alio, vbiiufticia nulla \io- 
IataelIet:crgo ad.hoc vt homo dolcat , & fcrid 
arTlig.itur ac promitcar ctncndarioncro,&c. cffi- 
cacius longc moriuum cft, quod vidcat fc Oco, 
quem fupra omnia diligit , damnum mtulitfc 
giauc,quam fi uon amato Dco, cx honeftatc, 
qux cft in fcruanda cuiUbct xqualiutc.mouea- 
tur.illud pcrtincc ad chariratcm, hoc ad fpecia- 



nem pcccatakrcligionis.cailitaccm pcccaulu- 
xurix.&c. Si prxtcr aniorcm Dci lupcr omnia 
dtxiilcc Tanncrus ncccilarium ctlc dolo; cm & 
propolicum non pcccandi Jecxtero,quia P.uics 
&Conclia paffim dolorcm,palfim gcm tus.paf- 
fim propofitum cmcndationis rcquirunt,proba- 
biliuslocutus iailkt.Dico probnbiiuu , quia, vc 
iupra diximus, cuo hi actus non fcquantur, fo- 
lus t.imcn amor.qui eos continet,fufkcit. Atdi- 
cere, Ulum dolorcm,& propolitum.vt fit fufri- 
cicns, dcbcrc clfc motiuo iuititix , & non ciTe 
m.igis proportionarum,fi iit cx amocc Dci,non 
capio quam probabiliuttm habcac. RiijeitmK 

Argumcntor prxCcrca ex Tridcutino; quod ^j^gf* 
dum docct, Antc Sacramciituin Panitcncix rc * 
ipfa fufccpcum obcincri pcr conccicioncrn rc 
uiilfioncm morulis procul dubio non rcquiii- 
uic pro ca rcimlfione artririoncm limul cura 
coutririonc : fcd folam couciicioncm didtfuih- 
ccrc.Acqui iuxta I anncrum dcbcrcr ctiam in- 
cctuenirc actritio ; ergo cius ientcncia, non cli 
conformis I ridencino Probo minottm:nam illc 
dolor dc pcccato commi.'.o ( quaicnuseft contra 
iuftitiam ,cft ipia foimaliilima attririo , quam 
ConcUium:co ioco cxplicarct:cnira ibi Conci» 
lium dicit cam cilc qux concipirur ex turpitu- 
dmc pcccathatqui peccatum eUecontra iuftida 
cft turpitiido ipfa pcccad,vt cx tcrrainU couftat, 
crgo li vltta doloicmcx moduo chariutisdc- 
bct eilc dolor , quia pcccatum clt.contra iufti- 
tiain,' tcquiretur contrido & attricio fimul ad 
rcmilfioncm mortalis:id quod,yt dixunus-vide- 
tuc cilc contra Triduiu mum. 

SVBSECTIO TERTIA. 

Refttndctttr nrfiimemit oppofitin 

IAra facillimum erit refpondcrc argumentis . 
fupra pofitis : fic* quidcm quod p iroo loco jf f(mmtn ,i 
ait Taimcrus , fuam fcntentiam a neminc no i ?r , mU m r«f< 
doccri,cxcepto Vaiqucz,non i idttur vllo modo c tmr. 
verum.Namlicct multi Audorcs dicant folom 
purum amorcm Dci fine dolorc & propofito nd 
fufficcre,& in hoc puncco diffcranc a Vafquez; • 
vix camen cft vUus qui dicac , Si dbloc illc fit 
cx inociuo charicarisf& idcm dico dc propofico 
non pcccandi ) non fufhccre ctiarh pcc ic ad 
iuftincadonem.Farcor Hcnriqucz in ca ellc fcn- 
ccncia ; cui valdc ctiam fauct Diuus Thonus 
quteft 8r . a.3. vbitamcn doctrinam diificilcm 
admodum tradir, fciUcct chadtatem non polle 
pioponcrcemendadoncm infuturum,fcd folum 
dolcrc qu6d Dcum offenderit:id quod mihi du. 
riifimum videtur , quia ii , co qu6d peccata 
fint malum cxriinfecum Dci,qucm amo,poluim 
dolerc me peccaflc , quomodo potcft ncgari, 
famdem virtutcm habcrc vim vt Aicu.Non vo' 
lo arnpltlu peccare, ne Dium tmicttm affrndami 



lcm 8c propriam Pccnitenriammon cft crgo cur ' profeclo uihil potcft cx co dolorc fub illo mo- 



cxillis acTibus.quos Scriptura & Patres rcqui- 
runt pro iuftihcationc , quidquam infcratur 
de motiuo formali iuftitix, prout difcurrit Taru 
nerus.Aliundc autc infiniu func loca.qtixamo- 
ri tcu dolori orto cx amore ptominunt iuftitia-, 
quo ergo fundamento, prxtcr dolorcm Si pro- 
pofitum cx charicaie,poccft tcquiti alius a&us 
vircutis fpcculis Paniccncix.de quaadhuc fcrc 
cft fub licc , vttum rc ipfa dccur, alfcrencibus 
nonnullis nullam elfe fcd quamlibec vircucem 
dcccftati oppoiicum fibi peccatum,v.g. ccligio- 
AirUg* Tom.Vl l /. 



ciuo magis connacuraliccr infeni quam illud 
propofitum; imb fi ierius fit illc dolot,vti fine 
dubio cft,nece(Tario infen propofitum non pcc- 
candi fub ipfomotiuo:quo fcnfu reliqux eriam 
omncs vircutes habcnc vim cciain proponcndi 
carentiam pcccandiin futm-um.Caft.us v g.do- 
Ict fc pcccalu: dc prxtcriro,& proponit non pcc- 
catc in futurumm matcdaluxurix.lmo in tigo- 
rc ad nihil aliud videntur ordinari virtutcs quam 
ad cauenda peccata in fua materia. Cum crgo 
charius in Dcum habcat vniucrfalc motiuum, 

i x fub 



t 



io o Rod. de Arri A ga Tra&atus De Paenitentia -vtrtute. 



SulU JOtHr 



fub quo omnia pcccau includucur.potcft dolcre 
& proponerc vniucrfalitcr vitare omni.i peccara 
Diccs fortc.Non ncg.tri in hoc fcniu chari- 
utcm polfe proponcre in fururum , fcd ipfara 
non dirc pcr fc farisfacTionem pro prxtcritis, 
Stlmitmr. nih imperet acTum qui lit fatisfaeTio. Scd con- 
tra, quia ipfa charitas,c6 quod dolcat dc pccca- 
Co,& promittat fc amplius nun velle vllo mo- 
do pccc.uc.iam cil ipia fbrroalis fatisfaciio pro 
pccc.uo.quam Deus requitit. 

Quod vt melius intclligas , aduerte , neqne 
ipfum amorcm Dei fuper omnu.ncquc propo- 
t , , 4 tirum non pcccandi, ncquc dolotcm cx rootiuo 

/-. fstiif*ai* charitadsfroultb autcm minus exaliis vinuti- 
prt mtnali. bus infcrioribus) im6 ncque acTus omncs om* 
nium virtutum fimul fumptos clfc ex fe & na- 
ra fua xqualcm pro peccaro fatisf cTioncm pro 
mortali : quando crgo diciraus cbnttitionero, 
qux indudit amorem Dci fiiper omnia clfc in 
acTu exercito fatUfacTionem,nolumus vllo mo- 
do dicere, cam efle xqualcm , fed clVc illam, 
quam Deus cx fita liberalit.itc de facio requi- 
imic pro dclcndo peccato : id quod nos proba- 
mus cx Iocis.qux diledHoni & dolori dc pecca- 
ris ac propofito non peccandi de futuro pro- 
mirtunt iuftificationem:de quibus fupra, maxi- 
mc autcm ex "Tridcntino quod contritioni per- 
fecTx eam tribuit remiffionem Hioc enim ar- 
gumcntamur clarc : Tota rario pcrfccTiffimx 
contririonis uluatur,(i ex moriuo charitatis fit 
dolor & propofiram non peccandi de ccccro:& 
ibi raexime repcritut quidquid facta Scriprura 
Ei.ech.it. requirit : Prtiitite * vobu ornnei inicmitmtesve- 
Jir^t , fmtite vobie tor noumm, &c. ergo non eff 
vilo modo necclfarius dolor ex alio moriuo in- 
fcriori:nam fi ex natura rci loquamurmon ma- 
gts eft nccclVarius quam alij acTus honefti : cx 
voluntate vero Dci non porcit rcquiri,quia nec 
verbum vllnm cft in tora facra Scriptura & Pa- 
tribus de co fpeciali morioo':licct de dolorc.dc 
propofito.fccmulta fint. 
Afummi Ec hinc rciicitur quod fccundo loco alfcrit 
fttmtdmm re» hic AucTor.fcilicetfuam ientcntiam cffeconfor- 
mero Patribus& facrxScripnirxad enimomnt- 
no gratis afferitur. Bellarmuius etiam Iib. i dc 
Pcrnitcntia c.9 ctfi dicat charitatcm finc pcrni- 
tentia non fulliccre,non f.utct his AucToribus, 
quiapcr pcenitcntiam ille intelligit dolorcm de 
pcccatis& propolitum non pcccandi. hxc aur£ 
polfunt clle ex motiuo charitatis , vt diximus. 

Quod dicitur, Si inter homines quis credi. 
toridct vt amico&paremi,&c.non fatisfacTu- 

■ rum,non videturelfe ad rem:Primo, quia inter 

■ homines potelt debitor faccre Uberalera doiu- 
cioncm crcditoii.pci quam nihil extinguat. Ac 
Dcus ralitcr fc nobifctnn gerit,vt fi ci offera- 
mus obfequiumxtiamfi dic.imus, Afrn offero vt 
prtmier. (ed mis &c. nihilominus illud re- 
muncrat:limiliter fi vouimus aliquid , & illud 
faciamus , cfto non fimus cunc mcmorrs voti: 
nihilominus voto fatisfacimus : & idcm eft de 
prxccpto.nam fi cgo audio die Dominica Sa- 
crum,n»n aducrtcns cllc Fcftum, adhuc tamen 
fatisfacio prxccpto pcrfccTiflimcuion crgo bcucV 
cx hoc capitc argmncntum trahirur ad Dcum. 
Sccundo dico, lde6 eam inftanriam cllc minus 
bonam , quia ctiam cx ipfo charitatis motiuo 
nobiliffime poteft aroari coropenfatiorcx amore 
cnim Dci poffum vcllc non Ixdcrc in honore 
alium,non furari.non occidere, feruare cuilibet 
fuum ius:hoc cnim tubcnt omncs virtutcs qux 



tjiitnr. 



16 

Argumtnti 
itriimm 
titmr Pri 



Rotfti ur. 



rcfpiciunt vniucrfale motiuum : qu6d fciiicet 
poffint fe cxtcndctc ad obiccTa ommum virtu- 
tumjvti fiomne pcccatum cft, iuxra muhorum 
fcutcntiam, contia rcligioin m.poteft rchgio cx 
arfccTu fui obiecTi oninia cauctc pccxau : idctn 
eft de obcdicntia , naro cx affccTu (ohus illius 
honeftatis , qux rcpcrirur in obedicndo Veo, 
poflum vcllc non furari.non LrJcrc vllum,ciia« 
fi tunc non moucai propric honc ftate, qux re- 
pcritur in hoc, quod cft feruare cui.ibet hium 
tus. Qtix do&rina cum vcriffima & ceniffima 
apud omncs flr,miror hunc Auiftorcm iudicalfe, 
non pofie charitatcm in Dcum vclic faccrc c6- 
pcniationcm.Aliud cnim eft diccre , Vtlo vere 
& proprie (omptnj*re id muod Deo mbflmlr.aUud 
autem dicere^ivio e*m eomptnfotiontm ob kone- 
ntftmttm qme, reperitur in compenpmdo , illnd 
habct charitas , nou hoc fccundum : vci aliud 
cdtVtlo vere & p<oprie fm>mi aliud , /'*/<■/«- 
r*'i non d> deieUttttonem /itrii.fid >,t pefi mfor- 
ni mri. Vndc rurfus probatur noiira fcntcnria, 
quia Ucet facra Scripmra & Patics tequirani 
volunrntem compcnlandi, i. tisf.icicndi, cxtin- 
gucndi pcccacum ,&c.cx quo tamcn motiuo id 
raccre dcbeamus. nequaquam dicunt Vndc ad> 
huc obieruaui fiipra, valde dtfHcultcr cx facra 
Srriprura probati neccflarium cffe a&um amo- 
ris Dci ad iuflificarioncm cxtra S.icramcntum: 
quod fi de hoc diflicultei id fuadctut, profc&6 
multo diffictliusfuadcbitur hoc motiuum iufli- 
ftitix rcquiri , quod eft minoris momcnti.X il- 
lud altius non fufficcre. Peniquc, quod dice- 
batur:volunratcm compcniandi cx affccTu iufti- 
rix includcic maiorcm humiliratem , quam af 
fecTum compcnfandi proptci Dcum offcnfum, 
in primis uanfcat, vndc quxfb probar hic Au- 
cTor clfc nccrlfarium eum aftccTum maiorcm 
humilitatis' ocxth hacde re nihilin facra Scri- 
pcura & Patribus oftcndi potcft , nam licct iili 
rcquirant huroifiationcm ex parte peccatotis, 
debcre tamen effc cam maiorem qux cft in acTu 
iuilitix,& non fufficctc ilbm qu.r.cft in dolorc 
de peccato ob Dcum offcnfumf fuppono cnim 
hos non negaruros etiara in eo aclu elVc aU- 

5iuam humiliationcinmon vidco quomodo poU 
intoflendeicDiccrc enim rcqitiriuir, quia cft 
maior,cft planc arbitrariumj& ego polfem dicc- 
rc,nrc quidcm hunc aclum iuftitix valcrc, fcd 
dcbere clle acTum proprix illius virturis humi- 
liuris; quia licct dolot ex affccTu iullitix fnne 
. fit nobilior,non tamcn tanum atguit humilita- 
tt ni, vt hi argumcntaimir. Sccundo rrfpondco, 
& ncgo in eoacTu iulritix ctlc maiorcm humi- 
litatcm.imo dico longe cflc maiorcm in dolorc 
ex moriuo charitatis : r.uio autcm cft cl.ua,quu 
longe porenrius motiuum ad fc humiliandutn 
habct homojfi comparct iuam offcnfam a vilif- 
fima crcatuia cnin inhnita Dci bonitate infinite 
am.-ibili,quam fi prxcisc confiderct fc non fcr- 
uafl'eeamxqualitatrm,quam ratio natuialis di- 
cTat feruandaro rcddcndo cuilibct quod fuum 
cfLld quod magis declaio-.Nam hxicndo prxci- 
sc inrra tcrminos iuftitix,fbnaiVe peccatum nnn 
crefcit cx peiibnx quam lxdo grauitate : nam 
fiirari crntum a Rcgc non eft pcccatum giauius, 
quam 'ur.tr i cadcm ccntum a ciuc: vndc cx hoc 
capite non caufat pcrfona Rcgis maiorcm hu- 
mtlitatem in furc quam pcrfnna ciuis^ At rt 
coniidcro offcnfam infinirx bonitaris infinito 
amorc dignx, profccTo inde vclicmcntcr pude» 
fio,humilior,&c.crgo criam cx hoc capue mo* 

tiuu.n 



»7 



At mfoSui 
tnjtit t tmtm 
d+t tmmitrtm 

humilil 



Mtiort/tmtC 

miliim im 



tmtrt .7 

im offtilm tm 
fluie* 



I 



AmpHnt 

ttfutMlUT 

Itnmitmt. 



Difp. n. Oe Attritione. Se&. i. ,01 

tittum charitatiscft vchcmcntius u^i cxcirandam ncs, quas hic Auftor adducir, fi quid probanr, 

hiimiliCJtcm , quam ac"hts proprix £c fpccialis illud maximc,cam fpedalem Pccnitcntiain clfe 

patuicntix. ^iicccliariam nccclliiate mcdi) vtpoce magis pro- 

lllud tandem contra hunc Au&orcm addo.fi portioiiatum magis humihantcm homincm,&c. 

( vt ipfc putat )loot ficri Scriptur* Sc Patrum itcm illa inlt.mtia dc eo,qui ctcditoti vt amico 



Rtfiiu: 



Ukdtm». 



Oftfndilnt 
Tmmnttmm 
incmftaurn. 
ttt Itcmlmm, 



»9 



loquuntur dc adtu ptoprix 3c fpecialis virturis 
Prrnitentix» minus bcnc cumdctn cxcipcrc ali- 
quos cafus, in quibus docet, finc co adru poffc 
iufkificatioiura obtincri Etcnim facta Scriptuia 
Sc Patrcs aijunt dc atkibus funplicitcr nccdfit- 
riis, ncc vftam omnino faciunt cxccptioncm; 
etgo vel vniucr'alitct cft negandum.vcl vniucr- 
fjfitcr alTcrendum eura a&um cffc neceffarium; 
affirmari autcm non poteft vniuctfaliicr,etiam 
ipfo Tannero tcfte:crgo ncj»andum cft. 

Fortc huicobkcWonircfpondcbis.Etiam nos 
dicerc, amoicm fulum finc dolorc fufficcre in 
ftliquibuscalibus;3c tamcn pcr fe dicimusctiam 
tcquiridolorcm^cum tamcn facra Saiptura dc 
ca limitatione nullam faciat mcntionem. Rc- 
fpondco facilc , Nos cum dolorcm & propofi ■ 
tutn iton tequircre tamquam id pcr quod pcc- 
catum dclcatut, quia fi adftt a&us verx chari- 
tati s fupcr omnia jcmpcr illc tollit co ipfo mo 
mento anteomnem dolorcm pcccatum;idco ct- 
go dolotcm cxigimus, quia nccefTari6 pullulat 
tx amore , quandocumque eft aducrtentia ad 
cccata commilfa;hoc autem modo non poteft 
ic Auftot tcqui:crc cum dolorcm Ptrnitentia*, 
quia voluntas fcmcl cx amore Dci dctcftans 
pcccatum non tcnetut illud ob alia motiua »n- 
rcriora dertftari : ac pioindc finc fundamcnto 
facit illas cxccptiones. 

Tandem aducrto , in hac ipfa fcntentianon 
videri conftanter difcurriffe Tannerum:etenim 
(vt ex alfcrtione t.num.j.conftat) tot.un eam 
ncccffitatem fpccialis virturis folum rcducitad 
neceffitatem prxccpti:vndc fatetur,quandocum- 
quc homo non tcnetut contcri, polfc iuftificari 
abfque formali Pccnireiuiapcr folum amorem 
fupcr omnia : imo ctiamfi fit obligatio clicien- 
di contritionem , fi tamcn homo eam ignorat, 
ait polfc iuftificari pcr folum eum amotcm. 
Hinc crgo argumcntor Primo.Rauoncs om- 



I 



& paxcnti darct id quod dcbct :quo cafu ait hic 
A -ttot illam donationem non fbrc iatisfa&io- 
nem xquaIcm:probat id ipftun. 

Secundo aigumcntor euidcntcr: Quia (acra 
Scriptura Sc Patics.quos ipfc citat, nuUam pe- 
nitus(dumagunt de nccefliutc doloris, contri- 
tionis,&c.ad hoc vt iuftificetur homo ) faciunt 
dillincboncm inter ncccffitatcm ptxccpci Sc 
ncccffiutcm mcdij.vt conttat cuidctet cx vct- 
bis ipfis:fed maximc vidcntui piobarc ncceffi- 
tatctn mcdij dicunt cnim , ft^ifi b*c ftctritficc. 
nen ftlnnbitnr-.xd quod vidctur dcbeic intclligi 
dc ea neceffirate.Quidquid vcr6 fir.vttum ma- 
gis de hac quam dc illa , certc euidcntci hinc 
infcrtur nos non habcre vllura fundamcnum; 
vtdicamus cum dolorcm rcquiri quidcm ncccf- 
fitate prxcepri,non tamcn ncceffitatc mcdij:id- 
quc ex Patribus Sc Scriptura colligi. 

Tcni6 argumcntor.ln hoc iplb non vidctur 
fcruarc confequentiam,quia cum doccat , amo- 
rcm DeijCtiam quando homo aducrtit ad obli* 
gationcm habcndi conttitionf, praeccdcie piius 
natuia ipfum doloiem ortum ex fpcciali moti- 
uo Pccnitcntix,ptofcct6ciiam tunc debct amot 
iullificare; ac promde ad Lftifkandum num- 
quam, ncc quidera ncceffitate prxcepti.crir nc- 
cclfarius illc altcr adhis; fcd fummum in inftan- 
ti fcqucrui erit neccfTarius , nc homo itcrum 
c gratia decidat non obfcruando prxceptum: 
id quod aliud longe eft a quxftibne ptx- 
fenti. 

Denique cum hic Au&orbenc agnouetit cllc 
polfe verara contritionem ex raotiuo cbariu- 
tis, Sc ad iuftificationcm ctiam neccffitatc prx- 
cepti nihil fit alittd necelfarium quam perfr <r 
contcri (iam non loqttor de ncceffiute confcf- 
fionis)noa vidco quomodo requirat fpecialem 
aotnm cx motiuo virtutis iuftitix , quara ipfe 
dicit cfic vittutcm Pccnitcntix. 



$i $i & m & *fa ifcrfPflfc jft rft- - ,^ n}t J ■ft.-ft $i $i rfi 

DISPVTATIO VNDECIMA. 

De Attritione\ 



* X di&is dc contritionc non erit difficile 
attririoncm, qux contritio imperfe&a di- 
citur>explicareridc6 earo quxftionem ante cffc- 
€cm contntionis cxpcdiemus. Supponcnduffl 
ad hoc, vt fufficiat in Sacramcnto ad rcmiffio- 
ncm , debcre elfc honeftam ; infenus autcro 
explicabitur , quomodo id illi conncniat, 

Sccund6 fupponcndum cam dcbete effc fu- 
pernaturalcm : quod ex Tridentino probat 
Patcr Suarci difpuutionc quinta.fcftionc pri- 
ma , quia vcr6 difiicultas eft omni a£mi pro- 
ponionato ad gratiam communis , in ca non 
immoroi : fusc dc illa cgiTomo^. in Tra- 
dtatu dc Gratia, 
nVtbltTliit Attritio etit illa, qux non ex motiuo chari- 
tatis, idcft, non proptcr Dcum fummi dilc- 
£him,fedvcl cx dcfiderio beatitudinis , vd cx 
. timutc pcenarum,vcl cx tutpitudine pcccati lu- 
Arrittgtt ? om. y 1 1 1. 



Attrilh mU 
btt tflt bnu 
/»•• 

Smptm*ln- 

MWl 



bcmr:Iranc autem fufficere intra Sacramenttlrn 
definimm eft aTiidcnrino Seffionc i^.cap. 4; 
vbi cam a chariutc condiftinguens docet,licei 
cxtra Sacramentum non fufficiat , fufhccre ta- 
mcn intra illud.Vndc redargtus Syluium,q. 1. 
Stipplcmm.a.f . doccntcm attritioncm , qux in 
Sacramento requiritur,dcbcre elfc a£fum cha- 
ritatis, imperfc&um tamcn-.ctenim fi j» imptr- 
feilnm folum dicit non tequiri valdc intenfum^ 
apcttc opponituiTridentino,quodadum illura 
ex rimorc pccnarum ( qui nullo mnJo cft cha- 
tius,ncc quidcm remiffa) definit fufficcre inrra 
Sacramenrum. Si vcro pcr ti imftrfcQnm in- 
tclligat Syluiusaclum nonhabcntem motiuum 
diuinum,fed illum, qui eo fcnfu , quo omnis 
voluntas non pcccandidicitur amor Dciimpro- 
pric,iuxta a nobis fupra di£ba , Sc illum dicat 
actum charitatis,tunc dicit vctutn in rr, eriabit 

| 3 tafflen 



lOL 



Ron. re Auiaga Trattatus De Tcemttnm virtute. 



tamen in nomine, & in modo loqttendi ad mi- 
nimum opponetor Tridcntino. Id quod fnfius 
infra,dum Deo dante de Sacramemo Paiiiien- 
tix egcnmus. Hoc pofito, 



t.Vmfqmit- tl 
tfuirit mltr. 
mmi ftxnmi. 

tXtiieiimr. 
Sfmfieimmt 
fuut P«r/«- 
l#m. 



S E G T I O I. 

$u* pcent fttfficUnt , vt exe»r»m fkg* 
concipiAtnr nttrimvtr». 

fiHR Atia Vafqoez q.9i.art.i.dub. } .affif- 
£|*jg mat folam intelligt xternarrt;vndeConie 
quciiter ait, Si quis poft pnmam confcflionem- 
vcl contritionem dc pcccato illod deteftaretur 
qu.a^dh ic in Pnrgatorio punitur pcena tem- 
porali , non habtttirum atttitionem requifitam 
ad vjlotem Sacramemi.Conirariam tamen fen. 
tentiam puto omnino ccrtaro.tum quiaTridero 
tinum non exclifit pcenam Purgatorij ; quod 
autem cam noncxpteUcrit , non obcft.naro ct 
fam non expreffit motiuum beantudinis , quod 
tamen, iuxta ipfum Va r quez .fofficit , quia eft 
nob.liusquam timotpccnatam.Vrg'-o hocidem 
euidet i.Si qW» Habeit folum peccata venialia, 
cettum cft , eum dc illis poff> habcre artntio 
nem fufljcicntem ad Sactamenturo, quia pcf fc* 
funr materia fufficiens illins;nicautem non po- 
tcft dolete de illiS propter pccnas «tcrnajtqnia 
venialia non illas merentur, ergo proptet tem- 
porales Purgatorij. Nec potcft di«i, t\pn potfc 
habere attritionem dc venialibus proptet timo- 
rcm pcenarum ; nam Concilmm vniuerfalircr 
affignat motnm atttitionis fufficientis ad Sacra- 
mentum tam pro veniali quam pro mortalijef- 
go vrrumque poffumus detcftati fuftlciemer pro 
Sacramrnti valore ex timore pccnaturoj dicerc 
enim attritionemdc venialibns proptet timotc 
pcenarum Purgatotij.cum bona fit Sc fuperna- 
turalis , itera ex motiuo vntuerfali , non elfe 
fufficicntcm difpofuionem ad Sacramcroum , 
exprefsc videtur limitatio contra Conalium 
d >cens vniuetfalitcr illarrrex timore pcenarura 
fufficerc. 

Secundd adhuc cenfo .cnm Cardinali Logo 
eadifpur. c. fecl. 9. id quod Sc Suarius rtadi- 
p*»t iDt* der..t difput .r. fe&.i.etiarn cx timore pctna- 

A«r f ""'" f ' mm nu,us v ' rx ' • a ' tcm P ro,lt * Dco inn 'g lin,ur 
:* ' poffe efTeTufficicntem andtionero ad Sacrame- ' 

Extmtlmm tam '• ex °t ao a fbfriori probamr "prxcedejis 

Hrmimitmtim concfufio. Hoc autem videiur efTe ex Tridcn- 

tinoj rum vbi fupra addocir exemplum Ninioi- 

tarum.qoi ex timote fubuetfionis ciuitatis.quam 

lonas nominc Dei minatns eft , pocniteniiam 

egcrunt; ergo fenrit Ttideniinum artritionem 

conccptam cx rimore pcenarum huiui virz elTe 

fiifficicrucm difpofitionem ad Sacramcntum. 

Video hic obiici poffes hunc locum Concilij 

vel nimium , vcl nihil prohare : ctenim Nini- 

uitx non cgcruntpccnitentiam intra Sacramen- 

tum confcffionis, quodtunc nullum crnf:& ti- 

men obtinuetunt vcniam pet illum dolorem 

(vc ibi dcfihit Tridcntinuro.-jcrgo vel non fiiir 

ille dolor proptertimote pccnarum non folom 

huius vitx.fed ncqueinferni , vcl fufficit extra 

mulmitmirti. Sacramcntnm dolor ex timorc pccnarum. Huic 

•»>, obie&ioni dupliciter refpondeo : Ptirad , Tri- 

dentinum non d. finirc , N'niuiias confecuios 



i 

ttttim pmm*. 
mmini vitt, 



Otitfli* ttm. 
tr» txtmili 
d* Simimitii; 



quoad mitigatioem pcenx illius iromincntis , 
qnam lonas Propheta impendefc eis intraqua- 
draginta diesdixcrarj noncft crgo cur cogamur 
ponere in tllisveram contri(ionero,f< d (ufticic 
attritioncm honcftain, quxa Deo iemuner«i» 
eft reroporalis pccn* rclaxatione. 

Rcplicabis forie Si peccata cis nnn crant 
condonata, ptofecloeos petmittctcdiuiiius vi- 
uere.vr grauionbus pcccitisfc in moroenu one- 
rarcnt , ic dcinde in infcrno longe icrribilius 
ztetnoro punirentur,non debuiilei iudicaii re- 
muneratio,fcd caft<gatio, tc quidc g;auis:ergo 
illa mifcncnrdia , quam Coiiciliuni dcfimt ces 
confeccutos,debct intclligi de rcmtfljonc pccca 
toruro:ac proinde fine dubio habuc-reilit vcara 
conttitionem.Rcrpondcn.Hanc tcplicam ds be- 
reabomnibns folui.Ccttiflimum coim eft dici 
pccnaro Dei Gmilern apticipatioriem n ottis cr- 
iam in his peccatoiibus: qui (i diutius vi- 
xiffent, pcccailent etiam fr qucnt ffi uc \- gra- 
uiffimc.Nonnc ignis illc de cxlo in Sddon itas 
defcendcns pcena fuir gtauiffima Domini Dci : 
Sc tamen fi illi diutius vixiffcnt, handdubie 6c 
atixlffent pcccata, Jc poenas longc ma>ores fuif- 
fcnr promeritt:pofrumos etgo inre mcrito co. 
dem modo dicere, Eam cioitati] fubuerfionem, 
ctiamfi perillam erTcnt libcrandi inonis pecca. 
tis,fuiffe tamcn veriffimam pcenam.qtiam Dcus 
eis infligere cogitaucrar.cV ab ea confecutos mi- 
fericordiam pcr attrifonem illam,qux hcet ho- 
nefta & *n t , • • 1 tamccx motiuo chariians 
non fuit.non fuit fufficiens ad iuftificationem. 
Concilium jiutmnon aliud ibt intcndere vide 
tur,quam oftendeie , eum timorem eflc hone- 
ftum;adquod non eft neceffum oftcndcrcillos 
fuiffe ioftificatos , qoia non ag. bat de Conni. 
tione fcd de attritione. Refpondeo Sccundo: 
Etiarofi admiitarotts Niniuiias verara rgiffc pcc- 
nitentiam ,adhuc Concilium a nobis fiarc;duo 
enim doccreo capitcPrimum eft.attritioncm ex 
timore pccnarum effefanftam6c bonam,contra 
hxreticos dicentcs illam cffc pcccaminofam : & 
ad hoc probandum adfctt exemplum Nin uita- 
tum , qui ex rimore pccnarum fancle egerunt 
pcenitentiam : Sccnndo, dc hac eadcm attrio- 
ne,quamcxeroplo Niniuiramm probnt effc fan 
Aamtdefinit fufficcre mrra Sacraraeimim;cV ad 
hocnon affcrt excroplum N.niuuarum. Vtium 
aotem Niniuitx incipieroes ab hac fancla atui. 
tione afcenderint ad coniritioncra , per quam 
obtinactunt veniam pcccatarum , non explicat 
ibiTiidentituim , etiarofi id pie ciedi poffit. 
Dico ttft pit crtdi poflit ; nam licct Chfftus 
Dominus Matthxi 11. Sc Lucs 1. illospccni- 
tcntiani cgiife dixcrit,non tamen cogimut id de 
Prrnitenua adiuftificationem fufficicnti intelli- 
gere.fcd fufficit dc ea,qux in attticione cofiftir. 
Nara Sc dc luda.qui tamcn nec artritionemfu- 
pernatutalem habuit, facra Sctiptuta dicit cora 
prrnitentia duflum reruliffe tiiginta argenteos. 
Et fanc ad intcntumChtifti ibi conrra inctedu- 
los ludxos neceffarium non fuit oftcndere am- 
plius , quara qu6d illi vcre credidiffcnt Ionx, 
qudd vcram egilfentpccnitentiam.licMnon ram 
pcrfccla . qux fola pocuetit obtinere venibm 

Eeccatorum. Noncrgo cogirour omnino ad tri- 
uendam illis veram contrttionem-Credi ramen 
id pie potcftf vt dixi ) quiafaris probabiliter id 
infinuanr Chnfti vcrba , & Dcus , qui volcbat 
mundooftcndercfe loaim date prxnitctix cui- 



stcu*.r» 



veniam peccatotum.fed mifericordiamrid qttod 

polliimus optimc intelligere dc mifcticotdia llbet quautumuis graui pcccatoit) vu illos mo 

nuit 



4k 



Difp. n. 



De Attrittone. Scd. n. 



6 

S#rf imtffie*. 



uit prim6 ad •tritioncm veram credcnduseft 
etiam raouifte ad veram contricioncm. Ec fatis 
dc Nininitis occafionc motiuiatritionts. 
moitdit ftti . Secundo adhuc obiiciesj Si timor iilius mor- 
it.An f*ffi tU, fcu eucrfioms, fuffecit ad veram fupernatu- 
timat tf*m ra l em attritionera.crgoaciam timor pcenx tero-" 
mSVlmUt* P ot *lis.qtixcumque illa fit.flc vt a ludice infli- 
r,«m»m*imf>>- gendx.lufiiciet pro attione intra Saccamcntum. 
Xtn4t.vtti»t Negit Patet Suarez confequcnriam,qnia timot 
pmt. immtx* pccnarum i ludice humauo non fiifikit ad ar- 
•ytt*i cendum hominem ab omni peccato , nifi ad 
fummum ab extcrna actione.qux fola elfe po- 
teft noca et iudici , pto quo videtut facere /•. u- 
guftinus ita loqucnS : Si piopttrek r.on fnrto U, 
*mU timtt tideri , Um : nr.it.; i ei in cerde tut. 
Contta infu: gir Lugo fupia, quia fi Iudex ali- 
nf '? 5 U ' S < *' um ' tu * haberet vim cognofccndi ctiam 
fcjjf iecreta cordis fuorum fubditorum tunc detrfta- 
tio proptet timorem pccnarom ab hoc iudice 
eilet fufiicicns adarcendtim homincm ab omni 
peccato ctiam interno. 

Hxc tamen impognario non vrget t poflet 
enim refponderi Prim6;EtiaroG illc ludex habe- 
rer eam vim cognofcendi fccreta , adhuc non 
idc6 fore vt pofTet ea punire, nam nifi ex fpe- 
cialt Dci commiffione humani iudices non pof- 
fimt interna punire : fi autcm confidcrcttir vt 
habens fpecialem commiffioncm a Dco , tunc 
proculdubio timor pcenarum , vt ab eo infli- 
qendarum efTcr fofliciens ad atrdtionem; quia 
iam ille timor haberet refpeftum ad Deum .* 
quod folum hi Au&orcs reqnirunt , Si benc : 
dc quo fiatim.Refpondco Sccundo , Cafum U- 
lum cfle iccidencarium, qui non immticar vim 
attritionis : vnde non debet ille confiderari ad 
cognofcendtim qux atttitio fufhciat.Cum ergo 
regulariter & pcr feiudex ignorer fecretacordis, 
per fe etiam attritio ob timorem ludicis eritin- 
capix ad impcdtcndum inrerios peccatum , ,V 
confeqoenter non eritetiam intraSacramenturn 
proportionata pro remiflione. 

Sccundo idem Au&or imptignat Patrem Sua- 
rium.nam etiam peccata interna cauftant iu ho- 
minc prcnam aliqaam, ttiftitiam, confcientic 
remorfus, qui ad corpus prodeunt , Scc. 9c ta- 
roen odio hsberc peccata , quia caufant hanc 
trifticiam, licet fi motiuum vnitterfalepro om- 
nibus peccatis non fufiicit ad attricionem intra 
Sacramentum.Ergo timor prcnx temporalisa 
ludicc non tde6 deficit ab attntione fufficienti, 
qtiia non fit vniuerfalis.Hxc etiam impugnatio 
non fitisfacit , quia reucra non oftendit hic 
Au£tor,cur dolor depeccatisob tllud motiuum, 
ob quietem fcilicet confcientix , non. fit luth 
ciens ad veram atttitionem.Et(vtverum fatear) 
mihi longe probabtlitis cft hunc dolorem ex 
anxietatibus confcientix defumptum clTe omni 
no fufficientem pco atttitione adSacramentum 
jtti*aiiitu. tcqaifita.Vnde refponfura Patris Suarez itidico 
nni.ar valdc probabile.-poiTct tamen a.ihuc alitetcum 
r mmt * lm *'>- Lugeaffignari difparitas interpceias vc aludicc 
"enfVi^ • nn ' , g er,< - 1J * pccnas xtcmas : qu6d per illas , 
' " vt funt a ludice infli&x, nullo modo homoad 
Dcum conuertittu:quia hx pcrnx vt fic non ha- 
bentordinem ad Deum. Ad attritionem autcm 
fufiicieniem pro Sacramento rcquirirur, vt ho- 
mo conuertatur ad D um , etfi non petfecte 
ipfum amando ( hoc enim fpc&at ad contrio- 
nem ( falccm timendo ipfum, vel colendo, vcl 
ti obediendo,vc hoc roodo fattsfaciat aliqnali- 
ter pro peccato, pet quod auetfus fuii a Deo, 



IO 

Jicer ncn ex odio expreffb ipfius , aduerrendo 
tamen fe illutn tniuria afticerc.ipfius prxceptum 
tranfgrediendo,&c.Timor autrmpcenc tempo- 
ralis.vt infliclxa Deo.iam facic hominem ad ip 
fum «onuerti, falrem eum timendo ergo licec 
timor, quo conucrtirnxir ad folum ludicem hu- 
manum,non fufiiciat ad attririonem rcquificam 
pro Sacramenco , fufiiciet tamen timor pcena- 
ruro etiam temporalium vt ii.fl-gcndarum i 
Deo. 



S E C T I O II. 

2t»ii&c turpttu&ine pccc»ti vt clfceatrA 
foltm natur*m rntionnlcm. 

'i(V\ Ardinai i s Lugo ex didis prxcc- 

Jcnri fcdione rollisu deteflationS pcc- . T 
caci prxctse.vt ell contra natura rationalcm, fcu bttmwiHKm 
contra di&amcn rationrs, ibi ftftcndo.non elTe n.m f-ffictm 
fuflicientcin pro Sacramcto.quia tunc iionefiec 
conucrfio ad Dcum , fed ad nataram rationa- 
lcm : ficut c contrario diximus Tomo ). cafu 
quo omnjno Deus ignoraretur , tk quis com- 
mitceret aliquid gtaueconcra diclamcn rarionis 
non peccaturum proprie, nrc meritutum pce- 
naro xtsrnam , fed folum admifiurum inde- 
centiam moralem contra naturam rationalcm. 
Ex quibus intelligitur,quid a Concilio fignifi. 
cetur in fecundo motiuo de turpicudine pecca» 
torum, fcilicetnon vt intelligatur ea turpitudo 
qtiafi pure naturalis concra didamcn rationts 
prxc.se fcd vt habet maliciam inobedientix, 
irreiigtonis, aut aliquidaliud contra Deum. Id 
quod vltcrius declarat hic Aucxdr , c6 quod 
Conciltum dixerit tttrpitMdinemptcctui . pecca- 
tum atitem non efi nili formalitcc contra DeH; 
quo ignotato efiet quidcm indeccntia motalis 
contra naturam rationalcm , non tamen cfict 
pcccatum , vt immediate dixi tv.c ttadidifie cu 

Tomo j. Ctmtrmrium 

Hxc func fatis probabiliter di&a ; mihi ta- IMn „,jf 
rnen abfoltite vidctur probabilius cum Patre fnMHitt, 
Suario, iliud mociuum omnino efie fufficicns 
ad veram arcririonem , qux in Sacramcnto rc- 
quiriturpro iufiificationie:nam Concil um vni- 
ucifaliter finevlla limi.atione loquiiur dc tur- 

Eitadine peccati.cur ergo nos iliud magis ad 
anc quam adillaro coar&abimus : ncque ra- 
tiones in conrranum cogunt nos ab hac doctri- 
na recedere.Ad,primam,qu6d couerfio perjattri. Stlmwt^ 
tionem cffe debcat ad Dcum,admiitimus id li- »»'»■»»»»» 
benter|,- negamus camen hoc non fieri , fi quis /'A' 4 » 
dctcfietur pcccatum ex odio huius turpitudinisi 
nam homo fciens Deuro cfie capnt natorx ra- 
tionalis, prof;ct6 vti peccando contia naturam 
rationalcm eo ipfo fcit illum orTenfum;etiamfi 
nullo modoincendat cum orfendere) ica eadem 
ciiam rationedum dolet fc peccalTc , c6 quod 
orfenderit eam naturam, cbius agnofcit Deum 
eiTc.caput,iam eo ipfo ad Deum in accu excrdto 
& implicitc faltem conuettitur,ecfi non habcat * 
pro motiuo formali cius dctcftationis mali- 
tiaro,quxin Dct oflcnsa qua tah tcpcritur. ^ ( £ tx , t 
Secundam ver6 argumentum defutnptum mefr» fnii- 
ex ea ponderatione ,qu6 Concilium agens de fU ttm^rme* 
turpitudine vtitorvocc peccati , peccarom au- w '' 
tem iam denotatorTenfam Dei, non valde vr- 
getjquia aucrfio a aatura rationali, q,ax Jc C»* 
I 4 fto 



De Attritiom 



Smtrm Seri 
ttmrmfrf mm . 
Hi Patni di- 
emmi mttri 
litnf igi h*- 
mtftmm. 



Difp. ii. 

aftustllceft majus, vtpote natatifua virtuaii. 
tet laltem ad pcccandum inclinans. Vrgco : Si 
quis dicerer, Si nan efftt infernus peccmrem, 
co ipfo pcccarctjergo de fa&o cum idipfum vi- 
deatur dicetc per illum acYim atttitionis, etiam 
peccabir. 

Hac dc re fusc agit Suatez difput. j. fcc"t. 1 . 
vbi ptiusex muliis factx Scripturx $c Patrum 
tcflitnoniisbeneprob.ir,timorcm pccnatum efle 
in fe honeftum. lllud tamcn aduetro,aliqua lo. 
ca.qux ex facra Scriptura adducit ipie cu aliis, 
non eiTe omnino efiicacia;quia licet in illis lau- 
detur timor , non dererminatut tamen , vtrum 
ille firtimor pccnarum.feii fctuilis.de quo agi- 
nius , an ver6 lilialis, de quo nulla cft contto- 
oerfiaquin fit bonus. Aliqua item loca expli- 
cari fbrtc poiTent de tiroore occafionalicer , id 
eft, qu6d timot fit occafio cmendationis vitx, 



ternx bcatudinis ex minus bona inftru&ione. 
Parochf , cettc adhuc cxrimore eorum crucia- 
tuum xtcrnorum poflet atreri honcfttflime , vc 
eit terminis patet. Dcinde etiatn inttr omncs 
ferc , qui beatitudinis notitiam habent, idcm 
conftat :quiailli inctedibiliter mngs appre- 
bendant ipforum rormentorum grauiurem 
quam vllam pofitiuam beatutidtnem.-ac proin* 
de magis frcqucntet conuertuntur ex timora 
quam ex glonx fpe :*ergo in fuga panarum 
non habcnt illi pto motiuo bonum,quod rclu- 
cet in bearitudinc ipsa , rtd prxcisc fugam fen 
carentiam corum ingentium dolorum:ergo bo- 
nitas motiniilliusnon dcbct cx bcaritudinis bo. 
nitate explicati. Teni6 > quiaetiam ipfx pccn« 
Purgatoti} fiint fuftjcicntiQimum motiuum ar- 
rritionis,& ramenillx non dcterrent ea rationc, 
quatenus cauflant dilationem beatitudinis:quia 



vti illi dc quibus PfalmiAa : Implefmciet eorum. fi homo toto eo temporc,quo in Purgatorio cft 



ignominim, & tfMttrent nomcn titum , Plalm.8». 
illis cnim vexatio Sc ignominia dcdit occalio- 
ncm ad quxrcn-Jum Dcum non ramen pio- 
ptereea infcrrur.&os operaros deindc ex motiuo 
illo fugiendi ignominiam , vtifxpe. contingit 
hominem ex morte amici intcgrc redire a d 
Deum-, non quia operetur poftea cx aniroo fu- 
gfendi mortero.fcir enimfe,quantumuis fit fan 
dus.eam non viuturum : ea crgo mor fuir oc- 
cafio vt ai;nofccrct homo mundanarum rcrum 
inftabilitatem.Sc ptopterea quxrerer maiora Sc 



futurus, roancrei in hac vira, haberet eamdtm 
omnino dilacionem eins bratitudinis : cettum 
autem eft eam raanfionem in vita non habcre 
illam viro detetrendi quam pcrnx Purgarorii; . 
crgo hx non moucrttad attririonem ratione 
beatitudinis.quam vcl ad tempus difreranr, vel 
omnino impcdiaut, fcd aliunde,hoc cft ratione 
eorum grauiQlmorum ctuciacuutn. 

Iudicoergo independencer a beacicudine rem 
elTc dcclarandaro.-vti etiam vidttur id explicare mttHtUft 
paulo mfetius idem Suarez : quia fcilicet ipfa n*n*fim. 



Attriti» 

fHtift iffi 11. 
tmfi* mmtrii 

M 



dutabiliora.&c. In quo fenfu nec ipfi hxrctici carcntia c us phyfici doloris cft bona homini , 



poifunt negatc, honcftoro efle timotem pcrna 
rum; xtctnum nollc damnaii,(ine dubio potcft 
eifcocafio vt homo deinde quxrat Dcum eum 
amando.Jcc. Id quod clarius definit Tridenti- 
num contra hxreticos huius tcmporis , neque 
dchac re dubitandum iam eftinter Catholicos, 
etiamfi aliqui, vt Gregorius in i.d.i6.quxft. 1. 
att. j. Almainus Traccatu i^ Moralium cap. j. 



& maximc iuxta natnram illius , ac proinde cft 
honefte amabilis; vti eft honeftcamabitisiani- 
tas, vita,diiiitix, honot,fi in co amote aliundc 
non admifccatut aliq-.ta inordinatio ■ id quod 
cgo cfficactter meo iudicio oftcndi Tomo r. „ „ 
agensde humilttate. Etenim(vtibi dixi^ oronia htmiflif^ 
qui cgo honeftc raccre polTum circa proxiroum u , r , 
ob amorcm tllius ibiftftendo.polTumctiam cir- t'![* m & m i- 



m 

ste- 



frti*t P4U[ 
Smirtiattri 



Mmfmgiiitu. 



dubio vltimo , & Adrianus quolib.4. quxft.i. cameipfum fjccre fiftendo ctii in .amorc mei ** 

tenlerinr , operari ex tirooreferuili , vr ex fitic ( fi aliunde non adroifceatut aliqua reptignan» 

proximo Sc motiuo formali, elTe maluro; qui ria:) nam & ego fumeiufdcm ipecici cum illo, 

ex diccdis circa rationem dubitandi propoiiram cV,confiderata natura phyllca.tam bonus quam 

rciicicmur. ille^ eodcm modo fum pars natutx rarionalis 

Ergo,vt ad foltttionem illius accedamus.Pa» ficut illc -, ncque vllumpoterit inueniri princi- 

rer Suarez eo loco ideo putatefle h jneftum ti- piura naturalc , quod vel apparenter fuadet roe 

morem poenarum inferni, qtiia in coincludirur * huiufmodt bona poiTe honefte aliis procurare 

amoroppofiti boni, fcilicct beatudinis xternx, ex aifeclu erga illos,non ver^ mihi,cum poritis 

quxeft honeftifttmum obicdtum. Ego tamen ipfanaturadtcatptiushominemdcberefibifuif- 

hanc explicationem ex duobus capitibus tninus que attcndere quam aliis:vnde fi ego vel proxj. 

iudico Cifficicntcm-, Ptim6, quia non dat ratio- mus dc vira periclitcmur,& non poflim vtrum- 

nem gencralem ad timores aliarum pocnarum, que faluare.non teneor roeam vitam exponere 

qui etiamhonefti funt. Cerrc Nmiuitx vix vi- vt ptoximum faluem, fedpolTtim honefte prius 



denttir apprehendifle alias pcrnas quam mor- 
rem temporalem^xcidium ciuitatis,&c.Secun- 
dd , quia pccna xterna fenfus non eft propnc 
oppofita beathudini ; etenim beatitudo folum 
debciur homini vt cleuaro diuinitus ad fincm 
fupcrnaturalem \ at pcena xtetna debetur natu- 
raliter cuilibct peccato mottali indcpcndenter 
planc ab omni eleuatione hominis Na fi in fta- 
tu putx nacutx relinquerctur homo, Sc peccaret 
monalirer , aud dobie mcreretur earodem pcc- 
nam quam iam,vti eam merentur qui cum igno 
rantia inuincibili beatudinis ( quam non Chri 



mihi atten4ete : fuppono aliunde non eiTc ex- 
crinfecas alias rationes.vt quod tllc fitnecelTa- 
rius magis Reipublicx, vel quod, fi nunc mo- 
riatur.fit Jamnandus.&c.Hxc cnim o^nia func 
cxtrinfeca Sc accidentatia in ordine ad noftrum 
difcurfuro. A fortiori ergo porero honeftc roihi 
attendere, quando id fine damno proximi ob- 
rineo. 

Ex hocergoptincipio lumine naturx euiden- 
ciflimo argumencot : Namteftibus etiam ipfis 
hxreticis honeftc Sc fandtc ex folo amore proxi. 
rai,& obbonumquod fit racionali Reipublicx, 



S iwt fft 
•tttitmdinh 
f*tiR ijft 
mt trim . 



ftiani habent maxiraa ex partc ) cum notitia ta- cuius membtum eft Pettos v.g.poflum vellc ip- 

roen Dei, eum oftendunt grauiccr;negari aucem fum liberare , li valeo id pexftatc, a doloribuj 

non poccft, quin etiam cunc fan&c polTent ho- grauiflimis quos paticut : quf»d fit in periculo 

mines cxearum pcenarum cimore rccrahi a pec- vicx poflum illum iunare , tcneot etiatn ad id 

cato-,& vet6 defacxo id poceft concingere.Nam ipfam:ergo fi cgo, qui eciam fum pars nattttx 

lt aliquis haberec ignotantiam inuincibilem x- rationalis, morbo eodem gtauifljmc vcxot.vel 



i 



o£ R o d. oe Arrtaga Tra&atus De Voenltentia virtute. 



de vita pcticliror.poffum fan&e & honefti qux- 
rcre mcdia vt libcrer ab ris dolotibus cx amore 
mei. Neque crit ncceflarium alitim fincm adhi- 
berc;vtidum Itbcio Petrum non adhibcoalium 
fniem , nifi quia honcftum cft Itberare Petrum 
ab ci$ phyficismalis i nequc htc a&us circa me 
dcfinit efle honeftus ex eo , quftd ego habcam 
anauira inchnationem Jc propcnftoncm ad pro- 
curanda mtht ea bona : ctcniro Dcus a natura 
habct infinitam inclin nioncm adfe amandum , 
nec tamen proptetei vllus vmquam dixir , amo- 
tem illiusin fe non eiTe honeftiflimtim. Rncio 
a priori eft cuidentiffima, quia (i non obftante 
c i inclinatione obiectum adhuc rctinet totam 
fuam honeftacem , non potcfl obltare ea incli- 
natio,qu6 mtnui acttts fi bonos.Poteft qutdem 
eainclinatio atiquando canfTare excelfum in eo 
amocc.Jc tuncfateor ac%us ille non erit bortus ; 
fi tainen voluntas fe contineat intra limites , tc 
nodum noncxcedit . erit ptofcdtdillcamoc 
honeftus.jc fortalfe ex co.quod vrgenrc ea in- 
clirutione,volunus tamcn (c continuertt.Ac ter- 
minos non exceflcrit poterit illi actui fupcroe- 
* nite aliqua ratio nom menti. Scd , quidquid 
de hoc maioii merito fir, abunde nobis cft, 
quod probauerirausfubftantiam itliusa&us efTe 
noncftaro. 

Htntflmmtfl Ex hij conc l U(J i tl , r elariffime , homincm 

rvt i fmnis v "' c *' cai " crtcrc illosdolores phyficos xrernos 
imftrui. infcnii , eflc obiefStum honefttim , vti eft ho- 
neflam illos eotdcm velle auenere a Paulo , ab 
Aruonio, jccatqui hoc prxftattimor ille ferui- 
lis ergo illc honeftuseft. 
BtnrflHftm Sccundo i4 tpfum pnbatunNam prxcer ho- 
mttittmf*' ne ^ iicm rootitii , qnam expofuirnus , habet 
rn- (,.- /* - a li >m valdc magnam, qu6d aflttmat pro tali fi- 
ftttmti. ncm.dium houeftifiimum;qtule cft caterc pcc- 
catis omntbus mottal bns ; cfuid crgo , rogo , 
poteft obiid contra boniutem & honeftatem 
cius ,.a.; - 



SECTIO IV. 

Rcftondctur in forma dtfficultatiin contra. 
rium pofit*. 

. *~ Am infomaad obieclra fupta.Proquoad- 

tm * '^" ' $JL£ lertetria prxcisc obuci cficra cimoris ho- 
neftatem. Vnum, qu6dnon vcht vitarc pccca- 
cum in omni circuftancia, fed prxcisc.quando 
eft illi annexa pcrna. Alterum , qu6d vidcatnr 
cffc voluntas virtualis pcccandi qiiandoeapcc 
nanon eflcc.ln quibus duobus capitibus vide- 
tur confifl£c tertium,quod plus horreat pccnas 
qtiam pcccatum , per pattcs ergo his obicclio- 

^T^-m nib,,s c,arc uti!,r " ,cicni,urn crif - Et q»i<lem 
*»bmti 'J?i,j Rioad primam difticulutero dico illam cife ad- 
mttritit n a c 6 lcuem,vc pudcrc dcbcrcc hxrecicos le ea mo- 
fmgiut ftrtt. ucri j ctcnim omnis omnino adtus ( excipio 
imm imtmm amorem Dei fuper omnu , Sc voluntatem vni- 
ucrfalem non peccandi ) quaiicumuis bonus Sc 
honeftus aut indifferens , habet id quointinc 
obiicitut : etenim voluntas ambulandi.loqnen- 
di.comedendi, dormiendi, d mdi clecmdiynjra 
iciunandi,orandi,cxetcendi adkos rcligiofos, tic. 
non folum non cft voluncas numquam pec- 
candi , fcd in rigorc neque eft voluncas vel fc- 
mclnon peccandi,quia pcr illas volunures ni- 



•Cttftttu. 



hil omnino propono de vlla fi;ga peccati ; ac" 

proindc hx vulnncace.compoffibiles fiuu cum 

omnibus fcrc pcccatis, qnomodocrgo, auc qui 

apparcntia dici potetitillam volnntatcm , qi>ai 

licet pto omni omni.no cafn poflibili peccata 

nonfm;iat , fngit umen omnia pro hoc ordine 

rerum'f quomodo inqtiam dici poteiit ilUro cfle 

malam , co qu6d ad illos omncs cafus pofll- 

bilcs fe non cxtendat ? Si q»is dicerct manc , 

Ego frtcio firtmjfimHm propofittim hoJie non 

frrr«»<iiipeccatetne t c6 qtiodilla volunus non 

fe extendcret ad omncs dics » (i ca voluntas di- 

ceret , Hodtt nolo pecctt * , crat t*men %tlo , 

haud dubic eflet roal jj quu hodie aroplccl- ie- 

tur obicctunt maluro pro craflino: at e6 qu6d 

reiiciat hodicrnum peccattirn , dc ctalltno vcr6 

nih:l dicat , quomodo quxfo cfhcictur mala f 

Dectaroid mcoiudicio mamftflcf fi urocn in 

rc tam clara icquitnut maior (Xplicatio)in .uti- 

bus intellccStiis.Nam (i currentc Pctro ek loan- 

nc ego vno adu dicerem ' Soius Petruj tutrit , X j 

fine dubio ertaremjat fi dicam, Petrus curtit , 

dcloanne ver6 id non aftir vem , dummodo 

nonn g.*m,fed mc hahtam prxctfiur,vti quan- 

do in lumnis aut vigilia de nullo qu dqnam af- 

firmo.profeclo nemo poterit di eie.aut mc er- 

rcflc,aut mc non dixifle vcriutem ; 8t fi forte 

non tam roagnam veritatem dix flcm, qujm fi 

afh r rojflcro virunique currere ; idem cft m vo- 

lunutr, egopure omittens omiiem voluntatcm 

honeftam non peccandi hodir,cras & in xtrr- 

nom,non pecco;(iiipponome hic Sc rwt»cnon «J^HH 

obligari ad vlla n voiiiionem i)crgo fi pro mra . 

libertate amplcctor pattcm qiumdam obi: dti 

illius honcfti, tcliquaro non ungendo , nequc 

amando , neque fngiendo, nnllo modo dicen- 

dus fnm pcccarc, fcd potius bcnc opct^ti, lic t 

non ram bcne , qnim fi omnino proponerem 

non peccatein vlla plancoccafionc.Et hxc de 

prirrm diflicultate. > . . .... 

Secunda 5c tenu,Qj6d videa;ur homo plus f e , mm ju ><>$• 
fugcic prxnas quam pcccatum , 5c qu6d , cafu , . , - : £u*i 
quo pocnx non cflcnt , pcccarct, nnllo rtiam »"•/»'» 
modo vrgcnt. Eccnim wrfpondendum t ft fcie ! "*l*f f<*"*' 
codem modo quo pra-ccdcnti/Aliud enim eti in iH ¥ *»*"*• 
a£tu cxercitomagis amarc hoc obicclum quam 
aliud.aliud auietn nugis amare in o t , 1 fignato 
Sc rcflexo. Amare plus in aclu tcfl. xo elt di- 
ccrcjM.iln hoc haberequam illud , aut , Malo 
hoc amirtctc qnjm illud.Si attricio hoc modo 
rcflexe diccrct. M*lo petc*re ,-.j„.u,s toltrttri 
patnttt infeini , cflet haud dubi6mala ; qnia cx. 
prefse prxfcrtct malitiam moralcm pccnis , aut 
cxptcfsc amplcdetur malitiam jficut (i dicctet , Amtf , in 
Prccmrem , nifi efet infernut : at qu6d in aclu mtlm tmtttiro 
cxcrcitofcu materialitcr afliciatur magis pccna- t mt 
rum carentix qrjam carcntix pcccati,nihil peni- 
cus ci obeft : etcnim actus quilibet refpiciendi " 
aliud obiectum quaro Deuro, ille v.g. quo volo 
ambularc,fcdcrc, dormirc , dare eleemofynam , 
&c. in actu cxcrcttoamat ca obiccla plusquam 
Deum, im6 nullo modo Dcum amai; alia ver6 
obiefta am.it vc ofto v. g. quod loi ge adhuc 
plus eft vidcturqne pcr hoc magis accedi ad 
malitiatniuxtaobicdrtonem pofitam. Etcnim fi ig 
amare vt quatuor v. g, Deuro , 8c ctcaturas vc 
odtoinattu cxervito^iciciit ab his tnalum. de- 
debunt pr»f \b 1 fortiort dicere , malum elfe 
amare creaturamvt oclo.Dcum ver6 nullo mo- 
do.qtnafvt cx ternvnis conftatjprius cft nuUo 
modo atnarcquam aliqualttcr: vndc e coucra- 



no 



Difp. 



n 



De Attritione. Sc&. 4. 



riorargumentot;Non potcftabvllo dici.malum 
eirc illtim aCtum, qui non amat Dcum vllo mo- 
do.creatutam vet6 intenscjergo nequeeric ma- 
lus 'lle,qui creaturam intense , Dcum vcr6 re- 
mifse' amar.Hoc quod dixi de Deo.codem om- 
I nino modo dicitut de peccato &pocnis,-nam fi, 
quando non cogito de pccato, & fugio pcenas, 
acluj ille , efto nullo modo odio habeat pecca- 
tum.pocnas veid intense h^trcat.non clt malus, 
non potctit profect6eiTe malusalter,qui£c por- 
nas 8c pcccatum odio habei,hcet magis pcenas 
quam peccatum in aftu, vt dixi,excrcito.Rario 
i pi iori facilis eft, quia vt a&us fit bonus abfo- 
lutc, non eft ncceffum, qu6d habeat obieftum 
optimuni quod poteft elfe ,- item dum verljrur 
circa illud, non tenetur etiam illud amare opti- 
mo modo,quopotcft amatijfufficit enim fi acius 
habeat obicctum.bonum , efto minus bonum.* 
item fufficit.fi citca tllud verfctur bono modo, 
licet non optimo ; alioquin nullus a&us clTct 
bomrs*} ni li qui habcret Deum pro obic&o, (fc 
ver6 illum tcfpicctct optimo modo poffibili*, 
quod cft apetttffimc contra omnium omniuo 
fenfum , & contra priina principia natutalia. 
Libentercrgo concedo melius obicctum efle , 
fugere pcccatum obmalitiam quam ob anntxas 
pcenas -, item meliori modo poiTe ea obiecta 
anurijfi ea malitia fit obie&um formalc,paenx 
vei6 matcriaie: at negofugam pcenarum non 
efTe ob<cc"t*im bonum ( vt in primx obiectio- 
ms folutione diccum cft ; ) vnde confequenter 
ncgonon effe bonum modum opetandi.fugcre 
peccata vt fugiat pcenas. Et fanc Deus ipfc.qui 
in futs volttionibui otdinatiffimus eft , fxpi 
1 9 amat obicctum nobilius ptopter aliud minds 
;/// T)t " s * m nobilc.*cunftat id in Incarnatione.quam ad no- 
^HmnlCtlli ^ rjm k ,uten i otdinat-cft autcm illa obiectum 
f , longr nobilius in fe quam noftra falus-id quod 

minkintiil* benc Suarez fupra ponderauit. Eo autem cafu 
in atShi exetcitoamatur magisa Deo noftra fa« 
lus quam Incarnatio; eodcm plane modo quo 
in noftto cafu magis amatut fugadolotu quam 
f ig i pccoui. Ncque dcbilitat vim hmus u>- 
ftantix de Deo , qu64 illa eadcm Incarnatio 
fimul ordinetuc ab ipfo Deo ad alium finem 
nobiliorem.ncmpc ad ipfum Deum:ctenim per 
hoc non tollitur ea,quam hi volunt dcere ma- 
iitiam,qu6d fcilicettcs nobilior ametur inaetu 
cxercito minus quam ignobilior ; nam ( quid- 
qmd fitde aliis finibus) adhuc fempercft vc- 
rum,& vrriffimum , quod etiam ordinerurea 
Incarnatto ad noftram falutem,& confequenter 
quod obietScum in fe nobilius ametur ob igno- 
bilius,* licet fimul otdtnetjr ad aliud nobilius, 
de quo iam non difputo. 
r.-; -m-.t* (Viod vt tandem radicitus tntelligas,aduettc, 
'• ftrc omnia obie&a honcfta habere in fe duat 
fi* h*htmt bonitates.vnam honcftam.altetam vtilera. V.e. 
ntmviiiitM. oftitas cfttn lchonefta,eft cttam vttns ad glo- 
tit. riam xtcrnam , ad alias virtutes obtinendas, ad 

fugicndas poenas loxutiofis debitas,&c idem di- 
co de omnibus aliis vittutibus. Carentia etiam 
omnis peccati eft in fe honefta,eft ctiam vtilis 
a J placcndum Deo, ad pcenas ftigiendas : hoc 
nemo poteft negaf e *, neque vllus , quantumus 
ftolidus hxtcticus- fi tamen terminos intclligat; 
fi igitur eacarentia habet in fe vtilitatcra , cur 
quxfo proptctillara amari non poterit honeftc? 
Certe ea vtilitas eft ad finem honeftum ; dixi 
enim eacarentiampcenx elTeobiettuto hone- 
ftum.nonminusquatn fithonefta cibatio pa-.j- 



107 

perit, curatio infirmi patientis graues dolorcs l 

ca cnim curatio explicatis termsnis cft ipliifima 

fug.i dolorum : fi crgo catentia pcrcati habet 

vttlitatem ad illud obicdtum houcftum , cur 

quxfo non amabitur honeftc ? Certc quidquid 

eft Ttilc ad rem honeftatn,necelTati6 oe tpfo cft 

honeftc ptopter tllam amabileinam finis eft bo- 

nus.mcdium ctiam eft bonumiac denique nihil 

in ea otdinatione 6t,quod non fit.naturx con- 

forme •, crgo. 

Quod autem prxterca dicebatut,eum adtum R '^ w '..'l - ' 

vittualttet quafi cogerc horainem, vt calu quo em ! lJtt ; t s> m ii 

vel peccare vel pati pccnas dcberet.mallct pec- mtntthtmL 

cate,quam eas pcenasparijhocciijmnon vrger 4 ittftttmr* 

quia in terminis rrpuanat, vt vi eius aAusvo- V** m ,Tt *** 
1* • P r-i-r tnfttmm m 

luntas id faciar^ctiamu poncretur tn limili caiu: ' 

id quod non explico ego modo quo Pacer 

Suarez itipia , quia fciliccc fi peccarct , iam eo 

ipfo fcrcdJerct dignum pccna.hoc inquam ruo- 

do idego non decUromam cafusira ponitur.vc 

peccatum non mcrcretutparnam liue pcr poftl- 

bile fiue per impofTibile , vel certe vt de facco 

hic & nunc non ellct ea iuRigcnda,ac proinde 

eam fugercm pcccando:in hoc autem cafu ha- Bttfitm^itta 

betadhuc vim fipta faclka obiedio.Alitcr crgo idimurmimit 

oftcndenda eft illa repugnantia , e6 qu6d lllc 

ac^tusabfolute omnino efhcaciter vult fugete pec 

catum , efto id faciat ob vitandas pccna^:ctgo 

repugnant viillius aftus mc in vllo excogitabili 

cafu detctminari ad peccandum : ficut voluntas 

qu3 dico , Volo r < num wt tmrm Vienn*m , tepu- 

gnat vt dicat, Nmlo tmtmm, quantumuis agno- 

lccrctcquum eifc inutilcm pro eo itinecc:iro6 

etiamfi cxprcfseagnofcerct le per eqtium ab eo 

itincre impediendum , repugnaret vr yi iliua 

abtus dtccret, Nolo tctuum , fedfummum eo 

cifu , ccir>nJo ab eo a habct homo ille 

alium.quo line equo vcllet ite VL nnam.Ratlo 

a priori dcfumitur cx hisqux fxpc dixi ad varia 

ropofita (<5c r ft alioqtiin res pct fe nota ) actui 

cilicet amanti mendium Sc finem xque effenna- 

lem.licet nontam ptincipalem , ellc rcfpcclum 

cVordmem ad obic£tu materialc,quam ad for- 

malc;ficut homini xque elTcntialis eft materia, 

ficut anima,efto hxc fit nobiliot quam illa,-ergo 

repugnatin rcrminis, vi eius adus elTentialitec 

volentis non peccare, dctctminati aliquem in 

vlloexcogitabili cafti ad peccandum.Summum QnMmlimmh 

poffct inferriquod paul6 antc in firoili dixi,vi mtUt ptjjtt 

cihs ac2us,qm per modutn intentionis fettur ad lndit*a> /»- 

folam fuaam pcenarurn, abftrahendo a mediis, 

if 1 « • Ji n \ • 1 j 1 , ttmm.mtn 

poiTc homtnem mdireac luduci ad peccandum. t M„, f j m 
At hocvel non fequitur , vel certe non fufficit htmtjlmti. 
inomnium omnino fententia aJ malitiam J XI 
qtiod non fequatut oftendam paul6 poftiquod 
autem non fufficiat admalitiam patet,quia id efl 
commnne ommbus omnino a&ibus:actus enira 
quo volo ambulate habet hoc, vt,fi ille durec 
etiam poftquam eft prohibita ambulatio.poffit 
me ad illam tnclinate;idem dicode quocumque 
alio etiam honeftotnara voluntas ieiunandi eft 
talis.vt fi dutet poftquara iciuniura eft mihi gta- 
uitet ptohibitum, in clinet me ad peccandum , 
id eft ad ieiunandum non oftantc conttatio 
mandato,-ergo ea inditedta inclinatiOi qux om« 
rounis eft omnibus acxibus quantumuis hone* 
ftis , excepto tllo.quo dico Nolo ptccmrt ,non 
poteft teddete fpectalitet atttitionem malara. 
Ratio autem vniuerfalis, curtam attritio quara &M ; : }t;,U'i 
omnes alij acttis.quos pto inftauria adduxi,non * 
teddantut snali cx ea quafi inducfti inclinario- 

nc 



S 



\ 
1 



io8 Roo. de Arriaga Tra&atus De TcenitentU virtute. 



ne td malum ea eft quia quoJ pofita ca condi- 
tione ptohibitiomsohiecti, fi dutent attusilli, 
habeant vim trahcndi volunutem ad illud, non 
prouenit cis ex fc , quia ipfi nutlo modo petunt 
tuncdutare.imo potius petunt perircxum enira 
noua malina, quzantca non erat reprzfcmetut 
iam in obicdto , profc&6 quodam modo telu- 
Cttnur manet illeactusamando idquod agnof- 
cit iam non tam dignum amotc,quam antca pu- 
ubatur.Ex quo capite non dcfucte Au&ores.qui 
cenfuerunt non polfe ncquc diuinitusco cafu ra 
Jcm a:tum permanere ; & licct opinio hzc non 
fii veta, faltcra oftendit non debcre tunc tribui 
iili aficui cam pcrfcucrantiam,fcd fi durat.idefle 
potius malitiz ipfius volontatis tribucndum , 
qux cum agnofcat fe nou deberc tunc retinere 
talem adtum, id tamen non curanseum retinec; 
quocafu iam ipfc aftus.qui antcierat bonus.red 
ditut malus. 

Jtt lam vero ollendoquod dixi fupra, neque id 

Ofltnditmr, polTe fequijnam luitt probabiltorem fcnictiam, 
jmhdwriti» fi a&us ille , quo amaui fugam pccnirtim , fuit 
mt tmdirtB) boiuis,confequcntet pcr ilium hiu amatacaren 
md*t»i ad ( j a ^ujjgpm bona.qula non fufficit ad hoc, 
" vt aitns fit honeltus.quod amet obie&um in fc 

honeftum , fed deb:t illud amarc qua talc , fcu 
q ia honcftura; atqui eo ipfo qo6d ca fuga pce 
narum agnofceretur erTe connexa cum prccaro, 
non poflet agnofci vt bona, (ed potius vt malaj 
ergo tunc non polfet pctfeuerare illa voluntas 
prior, quia iam non haberet obiectum . quod 
antea amabat fi fuilfct volitioaliqua indirferens 
potuiflet durate.quia hzc non amat honcftatera 
moralera qua talem , proinde durare eriarn 

fioteft qu ndo obiedcnm tcdditur malum mora- 
iter , ergo nullo vtnquam cafu illa voluntas 
etiam pcr modum iutcntionis poteft inclinarc 
ad maium. 

Dcndeattritionisnomine intelligimus & vo- 
luntatcm fcudefiderium fugtendi ptxnasinrerni 
quod poteft elTe in omnibus , etiam qui orani 
carent peccato , & de quo non poflunt hzrctici 
nifi ftultc diccrc,opure nondamnari in pcrpe- 
tuum, clTe adtum malum vltra hocergo defi- 
derium fugicndi pccnasinfcrni.quod bonum,& 
optimum eft,additattririo dolorcm de peccatis, 
Sc propofitum non peccandi de czteto,iam au- 
tcm oftendi propofitum huiufmodi , cum fit 
enScax dcteftatio peccati,non poife in vllo cafu 
inclinare ad peccarumjnam co ipfo vellet duo 
contradictoria , etiamfi per impoffibilc millz 
pccnz rcfponderent pcccatis.eflctquc pcr fc bo- 
num ; ergo fi ea duo coniungantur in vnum 
aitum, quo velim fugere & infcrnum & pecca- 
tum, noncft vndedici ille ailus poflit pccca- 
minofos, 



£«</»•'» 

frimi: 
Virkm mlfri 
tit eltmtim- 
tmr fttm m&i 
ftermmimti. 
fi*I»lmr% 



S E C T I O V. 

Ali q»4 Aifficultttcs de nttritione. 

R. t M A fit quzftiuncnla qucdam inon- 
|H| nullis hic mota;Vcrum fcilicct faltcrapof 
fit dc facto cum ca attritione cohzrerealia vo- 
limtas <]uadicctem,5< infti nm mn ejftt.ptccmrt. 
Rc'pondent aliqui , Non poflc , tationemque 
rcddunt ; nam illa voluntas cflctre ipla pecca- 
tum , ac pro ndcctiam dcfadco meteretur pcc- 
nam xcetnam quaro fugit illa attritio. Hxc ra. 



Qnflit /#- 
iSJrnx A» mt» 
triiil t* mm~ 
limt fmrnmrt 
ftftr tft fm- 
frrnmtmrmtil. 
VtBrimm 
f.SumrttU 



tio eft quidem bona, non tamen adzquara me- 
lius crgo refpondctut ex dittis , Etiamfi re ipfa 
de fatSto peccatum non roercretor pcenam per 
talcmaclum , non polfe tamen illum cohzrere 
cum atttitione, quia hzc eft dctcftatio efticax 
non (blum pcenarurr ,(cd etam pcccatorum ; vt 
oftcnfum cftfuse fupra,)crgo illain nullo cafii 
non (olum per fc immcdute vt diximus , pote- 
rit indinate ad peccandum,fcd ncc confortium 
admittet vllius altcrius volitionis, quz fit pcc- 
catum, qmdquid fit de pcena ; nam cfhcauti r 
vcllc nullum pcccatum 'admitterc, & re ipfa de 
facco aliquod admincre , aperum dicunt repu- 
gnantiam. 

Qnzritor Secundo , Vtrum attritio ex hoc 
motiuopcena om poQli e:Ie fupernauualis.Sua 
rez ca fcct. i. mouct fimilcm quzftionem de 
atricione ex motiuo fordiutis pcccatijdc pccnis 
vcro taccr jvidcturquc fupponere.fugam prrna- 
rum elle motiuum fupcrnaturalc. Ego tamcn 
iudico debcre codem modo de vrroquc nfetiuo 
difcurrit, quia catcntia illaium panarum in fe 
eft natuialiflimura obieccum, non minusquam 
ftt i}i(a fccdi as peccati , dc qua Suarcz moucc 
dubium. Foruflis id o de pa-nu nihil dixit , 
quia (upponcbat fugam infcrni elTe amotcm 
bcatitudinis fupc-rnaturalis vt boni oppoi n,vn- 
dc Cltem impficitc in ea ruga rcpcntur obie- 
czum fupcrnaturalr. Verum hoc rundamentura 
illius iam fupra reiccimus, quia reucra bonum 
relucens incarenua pa-narum noncft beatitudo 
fed pura carentia doloris-,hzc autem haud dibie 
cft naturalis ; crgo eadera difticuhas eft de por- 
nis quz de foeditaie peccati; de vtroquc igitur 
motiuo eodem modo difcurrendum. 

Idem Suarcz confcquenicr ad fua principia de 
diftindtione acuunn (upetnaturalium k naturali- 
bus per obiecxum formale fupernatutale & na- 
turalc docct.eam fcxdiuiem, fi purc confidere- 
tur vtcft contra naturam rattonalrm,(olum fuf- 
ficere pro virtutibus moialibos acqtiifiti , non 
pro infufis 5c fupcrnatoralibos ; puur crgo de- 
bcre conlidcrari eam vt eft nota per rcuriaam 
tcgulam , & vc cft contra rectam rarioncm vc 
clcuattm ad fincm fupcrnaturalem ; nam vittu- 
tcs diftinguuntur per obicdtt fcu motioa. In 
camdcm fcntcntiam ade6 confentit P. Gafpar 
Hurudus diiput.6. de r<ciutentia,difiiculiate *. 
vt cuin prius dixi(ret,doiorem de malo rempo- 
rali cum rcfpectu ad Oeom efle motinom d fli- 
ciens pro aitriiione ad gratiam obtinendam in 
Sacramenro, addiderit, non cflc neceflariom vc 
ea attriiio pro gratia furTiciens fit infe fuperna- 
Cucalis in fubftantia ,efto fpcs, quzetiamtc- 
auiritur ad crTcotum Sacramcnri , dcbcat clfe 
uipernaruralis c6m habcac pro obiedlo beariiu- 
dinem , quz eft fupernaturalis in fubftanua.De 
timore autem pcenatura infcttii nihil bi dicit ; 
vti eiiam non explicat, quomodo illud malum 
naturalcquod ludicatelfct moiiuum fumcicns, 
refcrendum in Dcum.vti requirit tcferti. 

Duo fiint in hac fententta quz mthi valde Rtijtitmr. 
difplicenc. Pnmum,qu6d dicat eam .urirtonem 
non nece(Tari6 elTe debere fupcrna uralcm in 
fobftantia. Etenim fusc Tomo t. de Gratiaof- 
tendi , ad mcritom , maximc co.-.dignum gra- 
tiz,ncceflari6 d bere intcruenire adtum in fiib- 
ftantia fupernatutalem , nam fupernaturalitas 
quoad modura.quod fcihcetadtus illc.qui aho- 
quin poccrac proccderc vmbus naturx.fiac pec 
auxtlium gracuit6 datum , nec augcc nacutalem 

iilius 



14 



Difp. 



Dc Attritione. 



109 



ilhus bonitatcm & valorcm, ncc rationcmme- 
rrti.Cum crgo hic Auctor conccdac hanc attri- 
tionem cffc fuffic cnicm , vt 11 in gratia fiac flt 
meritoria cciam dc condigno, dcbct concedcre 
illam cffc in fubftantia fupcrnaturalcm:fcd quia 
dc hoc eo Tomo 4. cgi fusc , non amplius hic 
addo. Sccundum quod in ea doclriiu difplicet 
eft.quod iudicct de obie&o illo naturaU.lcu de 
nultcia ac fccditate naturali peccaci,non pofTe 
cfTc actum in fubftancia rupcrnaturalem: ctrca 
obiccfum cnim infc lurardiflimum.qtialiscft 
Dcus, poteft verlari acbis amoris fummc fupcr- 
naturalisud quod alibi a mc probarum cft , vti 
circa vifionem rupernaturolcm i contrario pof • 
(untelfc a£tusiututa'cs,quales habcnt hxrcrici 
non errantcs circa pun&um bcacicudinis : & 
idem eft dc acfu , quo Incamatiortem exiften- 
<iam grarix lubirualis credunc . & dcinde pcc 
volunuicm bcne circailla . liciuntur: 
»f Igit ir confcqucnrcr ad ca pcincipia qux cra- 

Stlunur. didi fusc Tomo t,. circa obicdhim naturale, 
q» <;•'■' poflc clfc virtutcs tam nacurales quim fupcrna- 
turalesjc contrario vcr6 circa fupcrnaturalcpof 
fe elfe actus nacurales 6c fu|>cmamralcs,cx (olo 
jtttriri» «* ^' ucri ° modo tcndcndi inccr fc diffcrcnrcs; di- 
mnmtpa Cf > criam in pcxfenci cam fxdicaccm , vt purc 
uMrum,»m putc tft contra narur.un rationalem , clfc poffc 
fmittttk obieCcum attcicjonis upcnuturalis Ncqucca 
pitttti.p- rat j 0 dcdiffercntia cx motiuo eft magni mo- 
ptmmimrtUk. mcntI Nam ita obiccta fcu motiua danc duiec- 
fitatcm a£ubus,vt camen eciam aUunde illa fu- 
maturmam ccfioculusleonis & oculus hominis 
idcm habcanc omnino obicftum cam macerialc 
quam fonnalc, nempe lucem & colorem, non 
propterea ciufdcm cft fpeciei mca vifio albe- 
dinis cum vifionc leonis dc eadcm albcdinc.fcd 
de hoc fuliuscitito loco. Quod a itcm in pcx- 
icnci dicit Suarca dc faedicacc vc 'cuclata pcr 
fidem, mihi vidccuc vccumquc difticile:ctenim 
fidcs, qux me ditigit ad eam attvitiancm , erfi 
dicat mihi , In hoc obieclo eft dtfrrmitAi contrA 
nntMrAm tAtionAlemmon dicic mihi, L* tft dttc- 
J'..tnd.i , amit per hunc mflmm fidei coemfci- 
tur. Neque cmm a&us illc cft ccHexus fupra ' 
fcipium,fcd immcciatc proponic maliciam ob- 
ie&i.Ncqttc item necciluiucft tunc, vr ner ali- 
quemalium acmm inrclle3us nofcacrcftcxc fc 
habcre acmm (upcriururalcm fidci circa cam 
curpicudincm pcccarijcrgo Uccccuncilt inincel- 
Iectu ccgula fupcriucucalis,voluncas tamcn dum 
feccuc in illud obicdum , non fcrturin illud vt 
fnbcft rcgulx , fcd odio habet malitiam illatn, 
quam regula ipfa nouit:re£iila aittetn ctfi ftiper- 
nacuralis fic.non nouit niti luturalcm malitiam: 
s 8c idcm dico quando quis horrer pccnas infcrni, 

vcl amat carcnciam illarum-, tum liccc dc infer- 
no homo forfan fcircc nifi ex rcuclacionc Oci,- 
Sc tamen quandocgo dcccftor p rrus.non dete- 
ftor illas vt cognitaspcr tidem.quia cacognitio 
non addit illis maiorcm dcceftabiliraccm. quam 
fi nocx fuilfcnc coguicionc ntturaliifcd^cteftor 
ECte cx imroediate phyficos illos dolorcs,& 
contrario amo phy ficam illorum carcntiam,qux 
jfi finc dubio in fua cnritatc eft naturaliftlma^non 
£utfti»i*r-^ habeoctgo canc pro obic&o formjli vllam fu- 
tiMiAnfitti. p C rnaturalit.ucm , licct pro principio dirigcntc 
mit'f"ffi'iiM ■ nJ bcam cognirionem fupernaturaicin. 
ttr trMiitM m Tertia difttcultas circa eam attritioncm eft; 
Comtili* Tri- Vttum fttfficicutet fit cius diuifio a Concilio 
dtntim. tradita. Rcfpondec Suat.cafc<a. 1. n. 1 c. illara 
AfrmmW. oronino effe adxquatam.quia atcricio vnicc fu- 
AtriA t A Tom. VI II. 



micur ob ouliciam obie&i , illa auccm malicia 
nonpoccft cflc nifi vel ipfa curpicudo pcccJti, 
qtum Concilium iam ibi exprcflit , vcl qu6d 
ut caufa pcruirum , quod ctiam ibi cxprcflit: 
cft crgo adxquata. 

Quod fi obiicias^Primo Porcft cciam accricio 
cffc ob bonum , quo homo caccrcc , fi pccca- 
rec:Sccund6;Nam 1 ridcntinum ibi folas pccnas 
pofuk inferni,cum canicn nos dixcrimus fupra ffhAtSmMt. 
fufficere aUas : Rcfpondcc Suarcz ad primuin, f*f *"*fiT' 
Eam carcnnam bom dcbcrc rcduci ad cimo- 
rcm prcnarum : quia idcm cft fugcre pecca- 
cum ex cimorc amicccndi vicam xccrnam ac cx 
amorc cam habcndLAd fccundum rcfpondec , 
A Conciliond folum gehennam,(ed eciam in- 
dcfinicc poficum ex timore fanarmm. Hxc fb- 
lucio fecundi argumcnci bona eft,in piima ver6 
cft roagna difHculcas : nam videtur confudille 
in vnum hic au£tor duos dmoces : aliud enim 
eft cimor amicccndi vicam xccrnam^iliud titnor 
tolerandi conucam ignis.Primus cimor reduci- 
tur haud dubic ad amorem gIorix:quia idcm 
cft duci amorc glorix, ac duci timotc non ac- 
quircndi camdem gloriam : at cimor gehcnnx 
alius cft:eft enitncimor tomirx illius grauifli- 
mx ignis. Pone homincm ambienccm aliqu m 
dignicacem v e. Papacum.Epifcopacum, &c. in 
hoc idcm eft,falcem xquiualcnccr , duci amora 
dignicaccm illam obtincndi ac duci cimorc ca- 
rcndi ca dignicacc : in cali tamen hominc nul- 
lus timoc eft alicuius coccurx auc doloris:vnde 
li.vc affcquccecutcum Papacum, abftinecet ab 
aliqua culpa, ne ipftus Corriualcs inde accipc- 
rcnr occafioncm cum decurbandi,profcct6 non 
pollct dici habuiffe actricioncm cx mccu pccru- 
«ttm.lcd ex cimocc carcndi aliqua dignicatc ku 
aliquo bono : crgbattricio \ C pucc puce fcrtur 
ad gloriam, non dcfumicur a pcenis,fcd a bono 
pofitiuo. Vnde ifta dtio poftimt in prxfenri fc- 

(Kirari faltcm diuinitus : namf vt fupra dixi ) fi 
lomo nonfuillct elcuacus ad gloriam, nihilo- 
minus pcccaca monalia prnmenra fuilfcnc m- 
femum:cffcc ccgo in eo cafu timor infcrni,non 
vcru amor glorix.Quod fi ver6 i contrario dc 
infcmo nihil cflcc , fed fohi prltiacio bcacicU- 
dinis , polfcc camen adhuc homo ciinc accect 
ptopric cx amorc bcacitudinis , (eu cx ciraore 
illam amittcndi-.de timore aucem inferni nihil 
omnino cllct : crgo non fufficicnicr cxplic.tr 
Suarez illud motiuum. 

Mclius crgo poccft cefponderi Prim6,NomI- %y 
nc pcenarum inrclligi carenciam bcatitudinis, prtbatmt 
quia hxc habct rarionem pctnx damni grauif- *»#**• 
iimc homincm torquentis,iuxca dicla alibhquia 
reueca Dcus in prcnam pcccati pritut glotia^ $c 
hinc facilc rciici poteft ca inftantia de homine 
opcrantc cx affcttu dignitatisobttncndx,qui re- 
uera non operatur ex cimorc prcnanim:quiaea 
carenria,fi ei contingacnon veniet pcr modum 
pa nx.fed alio modo ; nam qui Pontificacu ca* 
dic,non cadic in pcenam fcd vcl quia alii funt 
digniores.vel quiamaiocem lubuecc intelligcn- 
tiam, &c. Vndc confcquentcr , fi non affcqtd 
eam dignitatcm tanttun contingcret in pa-nam 
peccati: tunc cauctc peccatum cx cimocc cam 
amittcndi haud dubic clfct opccari cx timor» 
pccnx damni , licct non pcenx fcnfus. 

Secund6 poccft cefpondeci-, Eciamfi nomiri4 
pcrnarum non incluftlfcc Conalium affcdiun 
glorix,non camen idco cam diuifionem cffcdi* 
mimicam-.quia poifumus cunc dicerc.proptefci 
^ K a 



i\o Roi). p e Arriaga Tra&atus De ToenitemU virtute. 



a Concilio addicam ilhm parcicul.tm eommmi- 
ter , vt oftcndcrec cam actrtrioncm nolfc cz 
aliis moriuis aliquando habcri. Fateor , in hac 
explicatione Concilii illud vidcridifficilcquod 
atttitio ex affcAu glorix non cxtraordinarii 
tanruin , fcd voldc frcqucntcr concipiacur , ac 
proindc dcbcrcc rcduci ad motiuum communc. 
Ob hanc racioncm iudico elle llandum priori 
folucioni. 

Mittinm Vbi pro complcmcnto obitcr nocandum, 

/i^t' 4 /"'^ n °" ^ CDcre au<Mr ' Uurandum^juia in 4-difp. i 7. 

quxfci.doccc mociuum elorix fufficcrc ad pcr- 
leccim concncioncm : ccerum Ipes clt diluncca 
virrus a charicace, pe.tin&quead amorcm con- 
cupifcenrix.*cum crgo Concilium Tridcntinum 
non agnofcac mociuum aliud ad iuftificutdum 
cxcra Sacramentum fiifficicns quam amoris lcu 
charicacis in Dcum, non poteft probabiliccr id 
a nobis exccndi ad amorem concupifccncix fca 
ipei. 

Quarra quxftio circa actririoncm cft,* Quo- 
Qutfiic.jutr mo j 0 rC q U j ral propoflrum non peccandi dc 

GutmtJt st cxtero.Circa quod poffct difcuti fcntcntia Pa- 
tntitrtjmi tris Vafqucz,quiquxft.8r .arr.4 n.14.aic Pcopo- 
tmi frtftfiti ficttm non pcccandide cxcero non pcnincread 
r*"f*d> Pccniccntiam fpecialem virtutcm.fcd ad omncs 
jTwSnhk ^irtutcs in puuculari:v.g.non pcccare in matc- 
' rrfuimtur. na eaftitatis pcccinere ad caftitatcm : non pccca- 
re in matcria iuftitix.pcrrinere ad iufticia:& ob 
cadem rationcm arc-.negar poftcclfc pceniccn- 
riam acqu fitam naturalcm \ nam propolirum 
naturalc non peccandi pcrtincc ad quamlibct 
virtutem acquificam in (ua m.ueria. Hanc tamc 
icncenciam difcuQl fupra difp. 1. Cc< t. 1. quo 
ad primum pun&um , quacenus vidccuc folum 
tribuccc vircuri pcrnitcnctx voluntatem facisfa- 
ciendi finc vllo odio clicito pcccaci. Qux do- 
^ dfcrina valdc cfl concraria comnvini pocuc om. 
nium fenfui , qui prxcipuum acmm clicicum 
a Pccniccntia dicunt cflc dolorcm de in.il c fa- 
, ctis:id quod vox ipfa PanUtntut a vcrbo pa- 
frtrr/ accepra fignihcat priraario. Dcinde vt ego 
tollam iniuftum , quod pcccatum caufauitfpro- 
ut Vaiqucz. ait toili pcr pccnitcnriam ) debct 
mihi fanc illud difplicere : nam idc6 habicus 
illc vult collerc iniuftum, quia illud apprchcn- 
dit vt malum : co autcm ipfo dcbcc iflud odio 
habcrc , & confcquenter habec ibi mociuum 
fufficiens vt illud dctcftctur , & noUt illud ad- 
mitrcre in pofterum : non crgo in hoc loqui- 
tur Vafqucz confequcntcr . Quo.nl fccundum 
vcro punctum de virtucc acquifica non cft diffi- 
cuIcjs, quia vircuccs infufx(vc dixiTomo 5. & 
Tomo < .)non diftinguiuuiur i rururalibus , ex 
eo qqod obicdtum harum fic naturalc, illarum 
vero fupcrnaturalc : nam circa obie&um natu- 
rale polfunc cffc naturalcs Sc fupcrnaturalcs vir 
tutcs;vti c concrario cciam circa obie&uro fu- 
pcrnaturajc coucedrre dcbcmus a&us in fub ■ 
ftantia fupernauiralcs. Addc, iuxta immcdiace 
di&a illum habinim, qui cxtcndit fe ad fatitia- 
ciendum Dco, &r iniuftum , quod cft in pccca- 
to, tollcndum ,ctiam polfc cliccre propolicum 
naturalcnon pcccandi , abftrahcndo ab hac vcl 
ilia maccria:nam cciam poccft in pcccaco vc fic 
abftrahcntc a luxuria.iniulHiia, &c. repcriri ra- 
tio dilfonancix luttir.tlis contca diclamctirario- 
nis, proptcr qua odio lubcatur,non dcfccnden- 
do ad parricularcs malit ia«.:& ob eamdcm gcnc- 
ricam rationcm poccft quis dolcre ic illud ad- 
mifiiTe, poccric quoquc vcUe toUcdo illud com- 



*9 



pcnfarc Dco pro ca offenfa:non eft ergo cx co 
capicc negandtun propofitum non peccandi de 
cxtero vniucrfalc & abllrahcns a particularibus 
tnateriis,qu6dque pollit ad accrinoncra fpccbt- 
re.Dico ad *ttritionem:nam propoficum vniucr- 
fale orcum a charicue admircic ipfc Vafquez: 
hoc tamcn non cft pro rc prxfcnri:hic enim fo- • 
lum agimus de accricione. Qtiidquid autem dc Er mttritU- 
mentc ilUus fit, faltrm cx timorc inf-. rni.qucm ** f* tr fl f* 
omne peccatum monale mcrctur.vcl c*: atnore f ref>, i' 
bcatimdims a qua omne eriam mortalc cxclu- etm j, t 
dit, poccft elfe propoficum vniucrfalc non pec- »ft m*erf*nt 
candi in \ Ua macccia : cft crgo dubium an lllud tiimm m lt. 
fic omnino neccffarium ad cfftctum Sacrmicn- ^ 4 ^"j*'* 
ci l J ccniccncix.AgcnsTridcntinum fupta dc hoc jj£ mti jjZjj, 
punclo.folum dixic accricioncm fufrtccrc , li cx lmt , 
cludac voluncacem pcccandi dc cxtcro.Auc^orcs 
autem communitct illud propofitum rcquirunt. 
Nam licet Caietanus , Canus & Natur. apud 
Suarez (cQt 1. num. j o. adminanr attritioncm 
quamcam inefficacem,fcu vcllciutem non pcc- 
candi,ccnfcnt tamen cam clfc infufficicntcm ad 
iuitificandum ctiam in Sacramcnto, *c proindc 
cum eis quxftio cft dc folo nominc,*- trum fci- 
Ucec taUs debeat abfblute vocari artricio.Mihi 
circa vcrba Concili) ca occurrit difficultas,qu6d )0 
vidcatur inurilitcr addidilfe illam Umitationem, 
Si t*mtn vlunttitm teccgndi <xr'. wi.u. Nam 
omnis vera attritio cft dctcftatio cfficax peccaci 
vcl ob pccnas inferni,vcl ob fpcm glorix, cVc. 
acqui hxc dcccftacio coipfo tcpugnac cum vo- 
luncace pcccandi : vt quid crgo Tridcncinuin 
addidic cas patciculas> Rcfpondcrec quis cx in- 
finuata Caktani do&rina, f-ampniculim clfc 
addicamad cxcludcndam illam attritiunc-m,qux 
fc htbet per modum purx vcllcitatis. 1'robabi- 
Us folucio Puto tamen Concilium , quando m 
gencte dcfinut attritionem, non eam vfurpafle 
protit clt ctiam communis uli fimplici vcllci- 
taci.quia hanc,dum maxime homo peccac , po- 
ceft habcrc:agebac aucem Tridcntinum dc co do- 
lorc,de cis lacrymis^ccqux noni-adtmc nifiin 
homiucm fcrio paruicentcm;ctgo de fctia & cf- 
ficaci dcrcflationc cgit,qux cum co ipfb inclu- 
dat propofitum non peccandi de cxtcro.non vi- 
dcbacur pccccc cam limicarionem,5ir4Mr»i &c. 
Ide6 alitcrrcfpondco,Atcricioncm eciam cffica- 
cem Sc omnino feriam poffe aliquando effe cx 
partc motiui non omnino rniucrfatcm,quia li- 
cet exclud.it voluntatcm pcccandi in fuamate» 
rii,non ramen in aliisuc proinde non excludit 
volunt.ucm abfolutc pcccandi:cuius voluntatis 
exclufionem Concilium requirit vel fbrmaUter 
vel virtualitct in attritionc. 

rv- r '-A. /Lt Nt» immi 

Diccs.Etgo non omms vcra atcricio cft nu- jjjij^fij 

ficicns difpofiuo ad graciam Rcfpondeo conce- titadgrttil, 

dendo fcquclamiimoaddo^iequc omncm calcm »-t vtfit 

efTc fufficicntcm vt fit vcra pars Sacramcnci : ver * 1"* . 

fuse cnim oftendi Tomo prxcedcnci^ion pofle S^TS»* 

dari acctitioncm fufficicntcm ad valorcm Sacra- mUfhmW? 

menti,qux non fit ad gratiamuc proinde cam, t um. 
qu.r Uimtata cft ad vnam fpccicm pcccaci, non 
iufficcrc pro Sacramcnti valorc. 



SECTIO VI. 
An Attrttio fofsit in contritionem tranfire . 




V .t n 1 m vs pro complcmcnro corura qux 
Jc auriuonc dtcumur^Quo lcnfuintclli- 

gcndum 



31 



< 



Difp 



De Aitrittone. 



Sc<5L 6. Tn 



gendum fit td quod folet frequonccr, dici Ho- Gm , quand* «ufci ft>la trctitionc confitcniui, 
mincm cx attrito ficti contritum tntca Sacru- fcon fentiunt in ic nouos eos a&us contririonis, 



ImfefbiU 
efi xil dli 
mB*t,fmi 

fmit ali juX 
d* mttrttio, 
fiat diinii 
itofrhii. 



fL-fmfm 

f >£it mwtri 
htt mmejli». 



mentum : hoc enim vidctur (bnarc atcritionem 
eonuerti in conrritionem:quod omnino rt pu- 
gnat Hac de rc Pater Suarez fupra fc&j.Vbi 
opcimc expbcac quatuor fenfus, quibus poreft 
ea propoiiuo vfurpar..Nos vno verbo dicimus, 
Cum actritiodiftcratacontritioncnon in huc- 
fioncdurarionc auc abis circumftanriis, ted in 
ip(b mociuo. quod pcr accus attingitur , achii 
autcm elfcutialis lic ordo ad fuum obiechim, 
non polfs vllo prorfus modo eumdcm accum, 
qui antea crat atcritio,£tanfire in conrritionem; 
in quo puncro iuppoficis iis qux vniuerfalircr 
m Philofopbia diximus de? ordinc achium ad 
fua obiecu,& iis qttx de contricione iuperius 
funt tradita, nihilcft qudd iam vcl hxrcamus, 
vcl aliquid addmius ampbus. Vnde eciam rc- 
iicicndi runt Vicroria & Ledcfnu apud Sua- 
rcx num. 7. opinantes acxum intcricttm ac- 
critionis pcr (blam addirioncmalicuiusextcrio- 
ris achonis polfc ficn contritionem : ctenim 
icmper debcc clfc fixum quod dcfinic Tridcn- 
cinum,debcrc contriuonem eifc achim charica- 
cis> hoc antcm non potcft clfc accidcns achis 
intcrioiis,fed dhyficaiUiuselfcnciajcrgo muico 
minus potcric ci hoc prouenire cx aliquo achi 
externo fupcraddico.ifia vct6qux Victoria di« 
cit requiri exrerius.vt func rctticurio,fuga occa- 
Iwnis , <5v c.nnn funt ncceifaria ad hoc,vt acfus 
intcnor fic concricio,fcd vcl ne homo dc nouo 
pcccct,fi ea noo expleac ,• vel quaccnus debuic 
pcoponcre fc ca fachmim ad hoc , vc habcrec 
tam icrririonem quam comririoncm. 

Eo ergo Iblo ienfn poceft habcrc probabili- 
catem conucrllo illa ex attrito in contticum , il 
loco accririonis fuccedar incerius aliusdiftinchis 
achis nobilior ac pcrteccior, qui per fuara eflcn- 
ciam fic concricio .- id quod poceft adhuc variis 
modis cxplicari:Prim6,quia Dcus incuicuaccri- 
cionis intra Sacramcntum infundic achim con- 
tritionis : Secundo, quia dat auxiUa cificacia, 
pcr qux hotv.o Cc dc nouo cxcitat ad elicien- 
dam contritioncm, pcr quam tandcra iuftifica- 
tur.Hxc tamcn dochina, fi intclligcnda iit dc 
rcgula aliqua ordinaria ac cccca , e3 oranino 
improbabi!is(vc nocanc benc aliqui Auctores; ) 
nutlibi enim conftac dc hac promiilione Dci 
vniuerfaU & ccrca dsndi omnibus , qui cum 
accritione accedunt ad Sacramcntum Pccnitcn- 
tiz,ab'um dolorcm deindc nobiliorcm ac pcrtc- 
Aiorem.qui fit conrritio vcl auxilium etficax 
ad iltum.Quoad infufionem autcm cius contri- 
tionis eft indc neuadifficulus. quodca concri- 
rio debcc e(fe libcra ad hoc,vt pcr modum meri- 
ti difponar ad iuftificationcm : vt enim fupra 
oftedimus,ea non ratione fux phyficx cncicacis, 
uail ilc forma fan< kificans vcl repugnans phy- iaUrer loquendoxx quocumque mociuo illa (it,- 



M 

An attriti» 



fcd txpc immcdiacc diftrach" ad alia attcndunL 
Tcctio, quia fundamcntum horum Auccorum, 
quafi conrricio pcrtccta fit ncceifaria ad iuftifi- 
candum ctiam inrra Sacramcntum vidctur elfc 
contrarium Tridcntino,quod folam attririonciTV 
cum Sacraincnto dicit clfc' fuinciqntcm ad iu- 
ftificandum,gracis ergo confingicur ca conucr- 
fio, vci nccclfaria & ocdinaria. Dico or/Hnmris 
& tx ctrta /r? r>quia non ncgo frequcnrcr,ma- 
ximc ui omnibus rebus (pirirualibus magis ad- 
di&is , paularim afcendi pcr achis accricionis 
ad concricionem , vt ipfum Tridcncinum infi- 
nuac cicaco loco. 

Vbi iUapoccft elTe diftirulcas .id modum lo- 
qucndi pocius tpechtns , quam ad rem iplam, "",,"1™," 
Vt 1 um quando accricioni acccdit amor Dci fu - » m *n Dil 
pcr omnia,dicenda fic ea attritio facra contri- f»f" >*■■»>* 
cio ne^cne. Cui dubio refpondco , Non dcberr A '""'*A r 
diciinam ea artricioin lic manec cadcm.nec no- ^"'"/^ 
uos ptxftac cfTcctu$,quos antcanon prarftiriifec: ' s * ,a * 
illc autcm noui accus accelfus eft ipfi accidcn- 
talis.Totura quidcm complexum ex duobusil Titmm ttmt 
lis a&ibus poteft dici coutririo,qitia amor foltfs fmtUmmm) 
etfi futBciat ad iuftificandum quando cft fupcr '^T*^ 
omnia«de quo ftipra fufius ; non poteft tamen tm Ji*Z, x 
dici contritio formalis,fcd fummum arquiualen- Attritiim /•> 
ter : attiitio eciam folaUcecfic formalisdolor, tifiiiti t*m* 
qttia ramcn non habec motiuum contrrionis, "»"'•• 
non potcft dici contririo : ergo aggrcgarum 
illud , quu&dolorem fbrmalcm & amorem 
includit , potcft vocari concricio, vc bcnc Pa- 
cet Suar,fectionc < jiouuic:qui camen addtc ibi 
aUquid, quod non carcc gtaui difricitlucc ; ait 
enim n.io.lcaeum homin€ pcr duos iUos accus 
cllc iutlicienter dirpolicum ad grariam , vt non 
obligctur ad habendum vcl procurandum pcr« 
fcchotcm dolorem.Id quod ait fortalfe non cf- 
fet vcrum , fi illc dolor fuitfct tantum ob me* 
tum gehcnnx.vel ob virtutcm aliam infcriorem: 
illc cnim cxcedir in hocqtto i eft verus actus iO* 
Ititi.i a dctcftacio iniurix di iinx quatenus ta- 
Us eft.Hxc addicio Suarez mihi vidccur habe- 
re grauera concraic difficultaccmtvcl cnim lo- 
quicuc dc acrricionc incra Sacramencum, vcl de 
illa excra:fi incra , profccH cciamfi homo ille 
non habcrec cum amorcm fupcr omnia , tcd 
prxcise arnicionem, &vero cxfolocimore ge- 
hcnnx, elfcc adhuc fufiicienriiTime difpofirus 
ad gratiamif vc ipte Suatcz facecuc : ) quo crgo 
fenfu dicerc poteft, Fartmft htmintm illmm oMi- 
gtnAmm md miioj mftni , p tm nttritio fmijftt ex 
mettmw fmlimt timtrii gthtnn* mut inftrierii mltt- 
rMM?Qii6d fi loqtiacur de accririone ance Sacra- 
menrum Pcenitenrixdcu cxtraillud, cum tota 
ea fcciionc icmper egcrit de attririonc vniucr- 



»4 



\ch cum peccaro fed quarcnus pcr rnodum rac- 
riti congrui &c obtcquij Dco cxhibiri libcre, 
Dcum ipfum de facco moucc ad rcmirrendum 
peccacum St graciam infundendam ■, ii autem 
ilia contritio proprie infundatur a Dco, fiue id 
fiar ipfo fo'o Dco cam produccntc fiuc deter 



& in priori partc huius conclufionis tiihildi- 
xerir, pcr qnod dererminauerit eam attririonem 
ad motiuura iufticix , rcligionis, aut obedicn- 
tix non capio quomodo in ca addirione dicat 
Ftrtmffi nen fert %trum y fi mttritit tfftt tx mo- 
tiuo infrrieri:cettc pro hac addicione dcbuilfct 



mmance voluntaccm.vc eam p:oducac,iam non pcius dixiife acccicionem ex motiuoiultitix, &c. 

eric libcra.fiaic infpiracioncs,quas Tridencinura non auccm id vniucrfalicer ccadete , & dcinda 

dicit opcrari Dfum in nobis finc nobis : etgo fupponete fc de ea fola locucum.Quidquid v-- 

ea infufio non jpoteft admitci in ordine ad od- r64ic de ca fuppoficione priori , ccrte addi- 

tincndam iuftiljcacionem. Sccund6 oftenditur lio ipfa inde mihi difplicet , quod cum fupra 

ips i cxpericntii non conuetti attritionem in docuetimus, amotem iupcr omnia , ccjam ib- 

contcicioncm cx ccru legc , quia hcmunes paf- lum,etfc difpoticioncm (ufficiencem ad grariam 

Anlmg* Tom.KlU. K * 



Rod. B E Ahriaga Tra&atus De Panitentia virtutt. 

Quinra difficnlus cft, qu6d dereftari iccca- 
cum (ccimdum fc nequaquam pcrtinct ad cha- 
rit '.u m , nam peccatum fccundum fc folum de- 



3f 
Thtm*. 



D. 



tirt» btnt 
tUHrintm. 




bft 

extnt Sacramentum, dolorem autcm fortnalcm 
non requitinift funvnum ncceflitaic pr.tccpri 
(eriamfi in mca fcntcntia ille oriaiur fcmpcr 
ex amorcqiundo cft mcmoria pcccati , ) loca 
autcm facrx Scripturx & Paitum,qu.c in con- 
rrariu obiiciuncur, czp!icucrimus ibi dc dolorc 
vcl formali vcl emincti(vc inamorc lncluditufi) 
cum inqttam hxc ita lint,iK>n vidco, cur quan - 
do non foltu eft amor, fed ctiam exprclfus do • 
lor attfitionis,fiuc illc fit ex tiroore gehenni/i- 
nc aliundc dcbcat homo obUgari ad habendum 
alium dolorem ex roof uo nobiliori, cum in fa- 
cra Scriprura ct(i de dolore riat mcnrio.nullibi 
tamcn h r , qu6d dcbcat iUccifeex rnotiuo iulti- 
tix commutariux,qualc nos ponirous cum co- 
dcm Suario pro motiuo Pocnitenrix vel fpccia- 
lis altcrius virrutis ad quam alij reducunt illud 
moriuum ciufdcin Pornitcnrix.Conftct crgo du- 
bitari nullatcnus poflc quin attiitio cx quocu- 
quc motiuo coniuncta cum amore Dci fupcr 
emnia fufficietuiilima (it ad^iuftificandtirn. £t 
dc conuer(ionc artritionis in contririoncro.(aris. 



S E C T I O VII. 

AffenAix decrdwc adttum Parmtenti*. 

SVBSECTIO PR.IMA. 

Qtud eirca mtntem V.Tkonm. 

c dubium mouco proprct Diuum Tho- 
mam, qui quxAione 8<. arr. t; rradit do- 
ttrn. tm faris difhcilcm;ait crgo ihi,poft actum 
fidei Prirooelfcin voluntatc rimorcm fcruilcm, 
quo quis ob fuppliciorum terrorcm retrahitur 
a pcccatts. v ccund6 ponit fpcm , qua quis ob 
confcqucndam veniam alfumit propolitum fe 
emendandi. Tcrtio ponit acnim charitaris, quo 
alicui peccatum dilplicct (ccundum fcipfum,& 
i.>m non proptcr fupplicia:V Itimo dcniquc ri 
roorrm filialem, quo proprcr rcucrrnriam Dci 
orfcrr voiunurie eroendattonem vitx. Hxc ille 
circa voluntatis acfus. Prius autcm pofuerac 
primo loco Dei opcraiioncm conucrtenris cor, 
mxta illud Threnorum vltimo , Connerte not 
Domitte ad te, ttr conttertemur : dcinde pofucrat 
motum fidei. 

Circa qux omnia funr multx& graucs diffi- 
cultarcs.Prima,quia non eft nccelfum homincm 
tncipere a tiraore pccnarunv, poteftcnirn ex de- 
fiderio bearicudinu, potcft ctiam ex folo amo- 
re Dci fuper omnia, aut(vt dicit Tridentinum) 
cx turpitudine peccari. 

Sccunda difnculus eft, quia fpes venix non 
requirirur, ni(i vc ex parte actus Fidei propona- 
tur intellecfui poffibilis venia : hoc enun ip(b 
quod id nofcamxfto per volunutcm non ha- 
beam vllum actum fpci, videor difpofitnc fuf- 
ficienrer ad efficiendain pcenirenriam 

Tcrria difficulus cft , (i hic acfus fpei cflot 
. ncccifarius debcrct ftatim inciperc anre timo- 
rem feruilem:vt quid cnim homo fc exciraret ad 
dolrndum fupcmaruralircr de pcccaro commif- 
fo , fi non fperaret cffecnirum fc aliquid per 
cum dolorcm? 

Quarca difficulta* eft , qu6d intcrponatur 
charitatis accus,cura ntillo modo iit nccclfarius 
poft inftitutum Sacramcntum Pcrnitenrix.nih* 
quando cxtta iUud homo cft iullincandus. 



Krftrnfirntt 
frt Diu» 
Thtmn. 
Ad p'imum 
JijficultAttm: 



Jdfm 



nt.ucm; nam pcccatur 

nout peccarum lccttndum inrrinfccatn ftiatn 
rnalitiam aut curpitudinem , qux vt lalisf tuxta 
fupra dittt ) non cft obic&um chatiucis , Ccd 
acrririonis 

Scxu dirficuluscft quia poft charitatcm exi- 
git timorem fUialcrmvidetur eniro id otiofum, 
cum habica iam charitate pet fcctt fit pccnitcn- 
tia,& ex lc tiroor, curo (ir miniisnobilis quam 
chariutis aclus , potius dcbcat prx^cri quam 
fubfcqui. 

Sepcima eV vltima dihScultat cft , qtua pro- 
pofitum cmendx, qtiod tribuit Diuus Thomaa 
timori iiliali oriri potcft a quocuiuuic moriuo, 
(iue a rimore fuppliciorum, liuc a Ipc bcatitu- 
dinis,&c.illud enim motiunro,quod fiifficit vt 
dctc \ct pcccatum , fufficii vc dcccrnam non 
amplius illud admiitere:li cniro dcre'lor, quia 
difplicet vc malum , co ipfo vidcor nollc illud 
amplius admittcre. 

Hxc omnia fatis reddunt difficilem D Tho- 
Bix mentem; putarcro umcn Primo eum non 
iitcfhdiirc docerc, neccflaiio & clfentialitcr dc- 
bere hunc ordinem a&uum intcnienirc,fed or- 
dinario modo , quia frcqticntius homo incipic 
moucri timorc pcrnarum , quo i.tti rit prirox 
diffiailtati. 

Ad fcctindam,qtiod non vidcatur necefllrius 
vlltis .nftus fpci .Lftindtis ab ipfo iudicio inccl- 
lccfus, quo nofcit qtiis poflibilcm clfc vcniairf 
rcfpondco, Forulfc in roto rigorc ica clfc:ni- 
hilonunus utncn connatucaliccr vtx pofle hcri, 
vc qui eo modo dolet, non dcfiHerct vcniam, 
aut eam non appetat ; iUam antero appcicrc 
cumca cognitionc probabili, quod ill ttn fitctV 
(ecu^urus, conftituit acfum fpei ( vt fufius dixi 
Tomo t . tradtando dc vircutc Spci , & criam 
Tom.j.dum de Virtutibus cgij ) fcquitur crgo 
ordinane in uU hominc acnis Spei. 

Magis vrgct terria difficultas,quod (cilicet ea 
(pes venix debeaccifc criam ante timoreni lcr- 
uilem , quia reucra cum primiiiu homini pro- 
poniturper fidcm pcccato dcbcri pccnam. polfe 
tamcn illo per pojnitcntiam dcleto vitari ularo 
camdcm panam ftatim , primo loco videtur 
pcccator concipcre dclidcrium (e libcran.ii ab 
Ulo Sc a pirna illi dcbiu, cum probabili iudi* 
cio qiiod (ic vtrumquc obienturus. Nihiloroi- 
nus faris probabilirer docct Diuus Thomas, 
eam fpcm primo fequi poft cimorem .• cteniro 
quando alicui proponicur graue aliquod iromi. 
nens malum , primo loco vidctur fequi tiinor 
Uiius, fen horror illius : deinde cx illo ;ipfo do- 
lore (equitur deiideriam illud fugiendi : cum 
crgo aduenit homo pcr illos acnis rirnoris & 
dotoris, Scc. fc difponere ad obtinendam rcmit* 
(ioncm , incipit iam haberc non lolum iudi- 
cium , qu6d abfoluc poffit obtinere veniairt 
hoc cnim iudicium non fufficit ad fpcm : icd 
quod probabilitcr reipfa illam obtincbir. nrff*. 

Circa inrcrpofuionem actus charitatis , de "l***"" 
quo in quarta difficultatc , dico Diuum Tho- 
manri agcrc ibi de Pcrnitentia quatenus eft virr 
tus,& potcft conduccrc ad iuftihcarioncra extra 
Sacramenturo:vbi fme dubio dcbct interucnirc 
aclus chariraris, quia alij actus attririonis extra 
Sacramcntum non funt fufficic.ntcs. 

Q^od autcm dicac Sau&us Doctor difpli- Ai<juimntm. 
cenuaro in pcccato fccundurn ic penincrc ad 

chariutcm 



»7 

4d ttrtit 



Difp ii. De Attritione. 



Sc&. 7. 113 



charitatem cft vtcumque difficile ob di&a 1 
augeturautem ditficultas ex eodcm O. rhoma, 
namin refponfione ad argumentum mt, Tam 
refpicere peccatum vt cft 1 )ci ofFenfa, quam ob 
illius rurpitudinem , ad charicacem pertinere : 
cu <n ergo ibi faciat diftindtioncm duplicis eius 
motiui,offcnfc Bc tutpitudinis,c6 ipfo n Q n pof 
fumus eum explicare , vtdumdixit PtccmtHm 
ficHtidumft , intclligacur peccatum Fccundum 
malitiam , quamin fe qutdem h ibet, Deum <tf~ 
men refpicic hoc cnim modo accipicur pecca- 
tum prouc cft ofFcnfi Dei-,ergo in alcero raociuo 
iam accipitur fecundum turpitudinera peccati 
proprie Sc abfolute.feu vt cft in fe malum con- 
38 tranatucam rationalem.Hoc auccm non perci- 
necad charitatcm; Concilium enim ad attririo- 
nem imperfedtam hoc reduxit , fupra diximus. 
Ego fane nullam video bonam explicationem 
mmtis Diui Thoms in hoc pun&o, ni6 dicece 
velimus t» vtl ob pecc.it i inrpitudinem non dc- 
notarc diftinclum mociuum , fcd elfe maiorcm 
explicattonem illius alterius ofFcnfc Dei quia 
reuera peccatum ctiam fecundum fc non minus 
cft malum extrinfecu.feu offenfa Dei,feu contta 
Deum,quaro contra naturam rationalem. 
Ad ftxtmm \ \ Cexram, quod vltra acTtura chanutis po- 
nat illum timorem 61ialcm, non aliud poflum 
diccre.quam quod ordinarie non 6t necelFarius, 
6c propterei ( vt bene norauic Suarez in Com- 
mentario articuli) Concilium non pofuicillum; 
tc fanc ad cxplicandum ptopofitum emendx non 

Ad fiptimi drbuit dici neceffarius , quia.vt in fcpcima ob- 
"^^**™ ^** • e ^j° ne dixi) quam ide6 iudicoefficacem concra 
eam docVinamjillud propofitum non peccandi 
potc ft oriri a rimore ctiam feruili.vc ip**e Diuus 
Thomas ptius dixerat , mult6 ergo melius 1 
charicate.nifi fortc eamconfundamuj cum ti- 
more 61iaIi:quod tn Diuum Thomam non ca- 
dit, qui exprrfsc ibi eos ac"tus diftinguir. 
Adhuccirca ipfos arCtus ancecedences noua 

AlisiHhnl <fitficulcas:ponic cnim immediarc poft vocacio. 

t4ttl ncm diuinam actus fidei, ciim prius debeac efTe 

pia arFcc*tio,per|quam fe homodijponic ad fincm 

Stimitmr. Rcfpondco camen ., Dinuro Thoraam nomine 
fidci ipfam etiax» piam affedcionem inclufifTe , 
quia per illam a£ktis fidci eft nobis libcr.£tde 
Diui Thomx mente ha&cnus. 

SVBSEC TIO SECVNDA. 

# 

Q*id rt iptd in hnc qutftiont dictndnm. 

Bfolute ergo dicendam puto , ordina- 
_ric loqucndo ,propofito pcr incdlectum 
;9 mociuodeteftandi peccatum , Primo hominem 
Mun'«i incipcre vel ab amore eius motiui.fi bonum fir, 
*4» fuum ve i c C ontrario abodio illius,fi malumjSecundo 
tamttmit, f c< j U i deteftationem pcccati ob illud motiuum, 
Ratio huius eft clara ; nam otdinarii id , quod 
mouet ad aliud, priris amatur.aut odio habecur, 
quim illud aliud. Finis enim & ratio formalis 
motiua prior eft in intentione.Si ergo horaini 
proponitur peccatum vt caufFatinum pcenarum 
infcrni,& homoeis ptrnis vchcmentet tettetur, 
incipic ftacim eas dcceftari efficacicer ; Sc quia 
agnofcic peccatum eiTeillatum caulTatiunm,pro- 
ditin odium illius. Idem c contrario dicode 
amore beatitudinis , (i hoc moriuum homini 
proponatut , ptimo enim amatglotiam,delndc 
£»; tmmi n i pcccatum odir, e6 qu6d gloril prioet. 
ftmptrfit, Dixi in conclufione ita otdiiutie fieri •, quia 
AtrUg» Tom. VI II. 



(vtin Philofophia rradidi ) poteft etiam aii- 

quando voluntas propofiro fine <k medfo aliquo 

ad eum finem fufficienti incipere peracVim,quo 

Vtrumquc amans .jic \x,Vtlo L;-:c finem ptr boc 

mtdinm; quia in hoc modo amandi non video 

cgo vllam repuganciam,otdinarie tamen vcrum 

eft quod dicitur , fincm efFe ptimura in inten- 

tione.vltimum in executionr. f»Vv«W>, 

Dixi item inconclufione,hominem incipere 

vel ab amoce beacicudinis , vcl ab odio alccrius '^^iSL 

mociuii nullum aucem ex his mociuis decetmi tm^dt^ui* 

n.tc priraum pofui , quia cotum huc pendet a tmt,*m. 

ptopoficione quc homini 6c; ea autem prndet 

velab in(ltucTote,vela Concionatore, vel ali- 

bto, in quem horoo incidit,c*c quo mouetur ad 

Pcenitentiaminon poceft ergo vllo roodo 6xus 

ordo allig.iati. Aliquando cniro Concinnator U4H j t 

nihil proponic de xterna gloria, fcd de pcenis Vtta ittnti* 

inFerni -, 8c fic hominem inducit ad pceniten- imtipn i <■'<- 

ti .m, ibi incipit,& vcr.S fbnaffis etiaro 6nit ti- m*rtfm**rM 

mor,i,a vc ille doleac de iis peccacis,necefTurn 

non eft quidquam ei ptoponi de beatitudine i 

licct cnim dcbeac fpcm vcniz habere, 6 accedit 

ad confeffionem^vt ci condoncntur peccatajpo- 

teft tamen opcime id cotum cominget c non fo- 

lum 6ne fpe beacicudinis ccetns,fcd etiam fine 

illius excitaca fpecte.-aJiud enim longc eft pec- 

caca polFc remitti , cVpcenara inFerni illisdcbi- 

tam rcmitti,aliud ver6 hominem zternam obci- 

nere beatirudinern. 

Poccft Secundo c concrario concingere, vt a 4° 

bcatitudinis amore incipiat nihil penitns cogl- 

cando de poems, ac pcoinde nullutD prnttus ha- ^,^^ , 

bcat cimorcm fecuilem , fed cimorcro, ne ptiue- 

tur ea glorii : # quiactiam hocmociuum eft Cx fe 

fufficiens line illo alcero. 

Poteft item Terti6 contingere.vt nec de pct- AUjumUo 

nisinfejni cogitcc,nec de beacicudine,fcd 'olum mbtditpot* 

de motali malitiacius peccati,vt cft contra ra- t " tWt fi . 

, r _ . r». * »» ttmtrm rmtu 

tionem naturalem,ieu contra Deura Auctorem ^ 

naturxcac protnde nullo alio cxfpcdato raociuO 

odio habcat illud peccatum,& proponat am- 

plius nolle illud commitccre. 

CH>art6 denique incipcre poteft i conHderl- 

tionc pcccati , vt eftcontra Deum fiirarrcbo- AUftjdmdt 

num.ergi qucm afficitur:& fub hac tatione po- **'^ t H tt - 

ceftdeceftari peccacum fine vllo altero vel timo* tHtttm&tdM 

ris vel fpci aftu , licet id difficilius (itrquia ho- ju mmi ti* 

mo non ita poteft fe ptimo impctu ad tara per- »mm. 

fectura acTtum excitate. De quo alibl egi,expli- 

cans , An aliquando e x fola notitia Dci in Fe^ 

non vi remuncracoris,aut punientis poffit ho- 

mo per amorem Dci (upcr omnia iuftificarii 

Ex his infrro, Minus benc nonnullos Rccen* 

tiorcs dcfatigari diFpucando, vtrum Pocnitcntia 

incipiat ab arfeccu profecutionis, an vet6 ab af- 

fedtu odi) • minus benc etiam aliqtios dicetei 

debere incipere ab affe&u odij,alms ver6 c con* 

trario ab aftcctu profccutionis.-quia reuera nort 

poteft tradi regula generalis,c6m ( vt oftenfum 

eft) id pendeatudcquatei motiuis, quc prim6 

proponnntut-.hoc autcmcafuale oinnino (it inx- 

ta di&a.Vtrum autem citca quodcumque ex hit 

mociuis dcbet incipcre ab actu profccutionii 

boni oppofici illi malo.qnod obticitur intelle- 

ctui an poffit ipfo odio , qucftio eftplane ge~ 

netalis a I alias materias,de qua nos dixirous fd 

pta aliquid , Sc oftendimus omnino pofFe io- 

choari per odium. 

Suppofito ergo quadruplici eo motiuo^ qno 4* 

poceft homo mcipete, dico , Si deteftatio tunc 

K ) fecut* 



H4 Rob- be ARmaga Tra&itus De Pocnitentia virtutc . 



Ord» vltt ■ 
ritr Pant- 
ttnti*. 



Obitair.An 
md Sntramf- 
tmm Pmmitf- 
ti* rtifuirm- 
tmrmSmt 
/>«. 



4i 

Stlltitur. 



ttfftt auii 
mttmttr* 
pm* mQm 
ff*i,& #*- 
tintrt v*- 



fccuta fit cfficax , eo ipCo in ea iiicludi faltcm 
vittualitct propofitamnon peccandide cxtcto. 
Fateot, fi homofe adtempusfututum rcflcctat, 
eo ipfo natutaiiter fequi propofuum cxprciiura 
nnn peccandi dc cxtero;m otdine tamcn ad iu- 
ftificatjonein non iudico hoc eirc omnino ne- 
ccll.uium. Vndc Conciliura folura dixitillum 
timorem dcbcie cxcludcrr propofitum peccandii 
non requifiuit autem ptopofitum poficiuum Sc 
exptcflum non peccandi dcca-tero. 

Tertiodico, Si homoextra Sactarnentum iu- 
ilificandus fit.dcbere vltctiusci proponi pccca- 
tum illud vt diuinx boniuti contrariuro.dcbcre 
etiarn ipfum homincm moueri in amorc Dci 
6c odium peccaticx eo amore,5c hoc ipfoiilum 
iuftificandum finc vllisaliis adtibus; fi vcr6 iu- 
ftificatio ca intra Sacramcntum Poenitentix co- 
tingat,fufficctc fi poit illum timotem aut amo- 
rem beatitudmis 5c odium peccati , ob aliquod 
ex illjs motims confiteatur fuum peccatum, 3c 
accipiac abfolutioncmj eo enim ipfo fine vlte- 
riori a&u iuilificabitur. 

Obiicies tamcn : Concilium requirit etiatti 
fpem venic. Ex hoc capitc ( vt vidimus Tomo 
prccedenti)docuit Gafpat Huitadus.EiTe poiTe 
Sacramentum Pceniteniic validum Sc informe; 
nam licet h. br.it pcrnitens dolorem fufficien- 
tcrn ,vt confclfio iit valida,-fi tamcn ( vt potcft) 
careat atStu fpei, non habebitdifpofitionem fiif- 
ficientemad cffe&tim Sacramenti/tu ad grariain. 
Rcfpond.oPrimo, Spem venix diio diccrc , Bc 
vtrumquc iam fupponi in tali homine : Vnum 
eft,qu6d credat fe porte obcincre vciiiam,{tc ob- 
tenturum re ipsa, fi adhibeac media a Chrifto 
tnftituta:hoc totum pcitinetad aftns fidci,quos 
iam fuppofuimtis cx pattc intcllcdkus:hic enim 
agirnus de a&ibus tamum voluntatis.Sc hoc fo- 
lum puto a Concilio ibi tcquifitum, dum fpem 
venis exigit Alicrum eft,qu6d voluntas optct 
eam veniain.ec tc ipfa velit applicate mcdiapro 
illa;& hoc etiam tunc inuenitur, quia fupponi- 
mus illum hominem ex defiderio falutis ,feu 
fugiendi pccnas infcrni , dcteftari peccata , flc 
confiteri ; quid crgo quxfo illi amplius dccft; 
Refpondc6 Sccundo, Sicontingat hominem ex 
ignorantia inuincibilinihil fcirede veniaa Deo 
ptomifsa agcnti pcenitentiam, Sc tamen illum 
credcntem alia myfteria fcri6dolere depeccatis 
ob Deum fummc dilcchi , & proponere,fe nolle 
amplius peccarc,me nondubirare illum obten- 
turom veniam;quia quodammod6 illc magis,vt 
fic dicam, generose fe gerit cum Dco,quando- 
quidem minus fpcrat.teliqua tamen facit qux 
a.l remiflionem ncccflaria funt. Concilium au- 
tcm nonalia rationevidetur requirercillam fpe 
venic , nifi Prim6, nc homo crrct crafsc circa 



ducrunt. Scund6, vt homo ille etigatut ad ha- 
bcndos illos altus perfectiores.qui proprie pcc 
fc cullant rcmiflionem pcccati q»ua difficilli- 
raumcft homtnem ad eos clcnati.fi nihil ipcrer, 
lam atem ftipponimus hnnc horoinem nullum 
habeie errorem culpabilrn , im6 nec inculpa- 
bilem,fcd puram catrnta cognitionis de poffi- 
bilitate venic. Ptxterea in conciufioce locuti 
fumuseconditionalitct,fi fcilicct homoilletunc 
habcret cos a&us chtritatis Sc od j pcccati ex 
chatitatcptopter qnos poilet clTe neccllaiia illa 
fpes vcn x , etgo ilh homo tunc iuft>ficatetur; 
locuti item fumus de hominc qui habcretadrutn 
chjritatis, Sc extra Sictamentum iuftificaiecut; 
nam inrra Sacramentura vix potcft concipi,quo- 
modo homo ad illud accedat , 8c fua pcccata 
coufiteaiur, nifi putct fe polfe vcniam oMinetc rftpttt/t 
per ejm coi fcflioncm. Ratio difpatnatis intr t Sarr *' 
a&um chautatisflc intcr voluntatcm coi.feflio- . 

i « r „ r i**rutt*utim 

nis quoad punctum pra-icns cft raanifclla.nam fimtsSm 
ch.ititasoiiti poteft cx bonitate Dei vchcn cntcr y. 
propofita;ro autem ipfo fine reflixione vllacir- 4) 
ca fpcm vcnix, fi nofcat l.omo pcccatum illud 
eflecontra Dcum.illud odio habcbit,cV piopo- 
nrt nollr amplibs id facircficut fi quis nouit 
cibum ahquem fibi cauflalle dcirimcntum n fa. 
nitatc,dolci fc illutu comcdifle,cV proponit nol- 
le arnplius comcdere, fi valde arficuur fanitati, 
licd deirimrntnm iam illatt.m m>nideo6 fperet 
refarcicndun jhabebit mim piopo/itum faltcro, 
nc niaius & 1 ouum fiat fibi daronuro.At con- 
fcflio n-que natutaliter fcquitnr ex odio pcccati, 
neque ex fc e(t .iroabilis,nifi qttatenns pct cam 
potcft obtincii venia peccatotumiergo non po, . 
teft concipi,qu6d horoo illam feti6aggrcdiatut 
nifi quia habet fpem,qu6d fit p t eam obtcntu^ 
rus curationem ab eo peccaio.Et ex hoc capite 
prxccdenti Tomo dixi contta Patrcm Gafpatem 
Hurtadum fupta citatum,non poiTc dati infbr- 
me Sacramenturn &- validum rx dcfcAu fpci 
vcnixinam qui habct attririonem fupcrnarnra- 
lem criam , 6cex illa vtitut S cramcnto ,'non 
poteft intclligTquod id faciatnifi pure putcj 
quod pcret fc pct illain cqnfcflionera obtrntu- 
rumvcniam. Qn6d fi tamen fingrre vcllemus 
cafuro talem.in quo illc homo ex malitiosa pla- 
nc Patochi aut altcrius infttuctione putet cam 
c6reflioncm rfle qtiidem neceflariarn.nc Deum 
de nouo oflepdar Jicct non fit proficua ad de- 
lcndotn ptxcedcns pjccatum;ck tamcn tunc iHc 
homo cum atttitione furficicnti 5c ptopofito 
emendx acccdat ad cnnrc(Tionem,Ac abiolutio- 
nera accipiat, omnino iudico eum accepturum 
remiflionemi quia rcuera ille defecliis ipci ve- 
nix tunc nihil impcdiuit cx his qux ad ialutcm 
funt nccciTatia , vt pau!6 fupcr.us dtximus ex- 



fidem,ficut hxretici, qui attritionem inutilera plicantes,cut Concilium requifiuerit cam fpcm. 

DISPVT ATIO DVODECIMA 

f De fubiefto & effcttti pccnitentu. 

•i^jrt M « t t o difputationern de habitu pce- fua vci facilitantes , vel dantes fimplicitrr po- 
V&M "itentix.quia cx dictis de ipfius obiecto flef vti fiint infufi ) ad elicendos aftus qui ea 
fomali 8c raateriali conftat quali s ille fit;habitus obiccta tcipieiant. 
eiitma nobis n6 nifi in ocdinead obicctadiftin. 
guuniur:fuacenim qualiutcs qucdam natuti 



Difp. 



fubictto & cffcftu PacnitentU. Se& i. 



S E C T I O I. 

De fmbicflo huius hubitus. 



S»'ut fU i 
fluuii u»u 
tfl eirem f* 
ttutimi 



abfohtcc peccati;peccato atitem commiflb etiam 
potcrat Pornitetix ac"Vus clicctcjvti ctiam in in- 
fanribus , quos Deus fcir mortturos antcquam 
poffiut peccarc,tamen fcre omnct Doclores fa- 
tenttu infundi hunc habitum. Alitcr poflci te- R '/W» '«^ 
fpodcti hoic difliculraii in do&rina Pattis Vaf- £j)_. t 
qocz.qui q.8 5 .art.4. dub.i. ait, Non ptopterea 
habitum aliqurm virtutis cflc neg indum alicui 
fubiefto , quud numquam in i lo fit habiturut 
(uum acluinj hacenimrat onedebercmns Jice- 
re.infantibus, qui deccfluri funt antc vfum ra- 



Bjg&jB A c etiam difputatio dc fiib;cc*to habitus 
m__B S omittenda elTct, fi difputaremus tamum 
dcfubiefto proprio in quolibet homioc, an in 
anima,an in voluntatc, an in intellrftumam eo 
4f*.(*4t\t- fenfu quxftiocftvniuerfalisadalios omncs ha- 

tmftrftumi. fjicus , quos alibi dixi recipi in fola anima:Pri- tionis,non infundi habitus fidct Sc fpci.quia ha 
m6, quia ego non diftingtio potentias ab illa: rum vinutum a&usillinnniq.amftint crTi.c"turi; 
de qnoin Pnilofophia.Second6, quia etfi Jice- 
remuseas diftingtii.debettamen anima concur- 
tete immcdiate.vtpoteqnx fola eft libera.^qux 
debct propric & formalitct intclligete,vt poflit 
fir determinare ad amorcm. Quia tamen circa 
rubiedta toialta,feu circa pctfonas.inquibns ha- 
birus Pcenitehtiz admittcduseft, variant Audto- 
rcs , neccfltim eft ante dcclaratum Pornitentix 
erF _tu i. hanc qoxftionem prxmttcre,pro qua 
Htff*ud*% M opottet vti dilttndtionc.Vcl enim loquimut in de peccare non potcrat, v. 1 fi pcccare, habitu ttmtimutnfit 
ymiiiimitt» fcntenti.i illorum , qui dixerunt illum habitum tamcn ipfo Paniteniix vti non potcrat ante- ftundui %m 
vmrtuifintf. non pofle alios atftus elicere quam dcteftattoHc quam peccaret;& confcqucntct pet ipfum pec- ibftdpuet*1% 
dc commiflb pcccato ; vel cum eis ,qui illum " catum crant amilTuri illum habitum:cuios ratio ^_"'* __'/* 
idcntificant cnm habitu i>. ftitix ; vel dcnique ca vidctut effe.quod gratls conccJttut ;ille h.ihi- r A i :fm „,„ 



non in hac vita(vt fupponimus; )non in cxlo, 
quia ibi fidcsSc fpesnon manent;eisauten*ne- 
gate tales habitus videtut eflc contta fcnTum 
coramunemThtlogorum.qiiia non cft ncg n- 
dusillisotnatuscotum habituum & poientiaad 
faocdos a£tus,quido in fe,&: ratione fbtus.illos 
potuerunt ehSccre.Eam crgo iple regulam tr.dtt 
vt fcilicettunc prxcisc nceetur alicui habtrus _ ... ,. 
Pcenitcnttx.quando vei tationc ftntus vclaiiun- p aH ;„ 



ti*i 



lu Cbrifi* 
daiut Pmai 



cum illis , qui dicunt aiuftitia diftingui , & ex 
fc xqu^ cflc aptum ad pcccati detcftationem in 
futurum ac ad dolotem de commiflo efiicien- 
dum.-iuxta has cnim fcntentias vari. eft quxftio- 
ni propofitx rclpondcndum, 

Et quidem li eum habitom a iuftitia non di- 
ftinguamus , clanira cft dcbcre in Crifto , in 
Angelis,in omnibus denique iuftis admiiti.ficut 
nmiM.ji tm admtttitur habitus iuftitix.etiamfi in Chtifto, 
JSt idtmtum Sc hisqui nunquam peccatunt ,non poflit eli- 
tmflitim , ccreeum accum dolotisdc ptxterito peccato ; 

quod in eis nnllum admittimus s (i ver6 dica- 
mus cum 3 iuftitia diftingui , & dcterminatutn 
si vtreJi- ad folos adhis deteftationts commifli peccati.feu 
Jliuxumtur, fatisfa&ionis pro admiflb peccato.viJctut pro- 
babilios longc eum non cfle admittendum in 
Chrifto ,' qut talem aclum elicete non potuit. 
Dixi tdeffe prob iluti u,quia abfolutc pofiet non 
nemo contcndere.filrero tationeornatns dcbete 
in Chrifto concedi : dc qoo pauld poft.ln An- 
gelis ctiam vidct i potcft non admhtendus,quia 
efto illi fuerint capaces peccari , re tamen ip(a 
iilud non habucre.ac proindcetiamin illis clTec 
otiofus. 

DiccsjQo> n do Deus infudit iilis gratiam in 
eo priori , non (ciebat , vttum eftent peccaturi 
nccne , ac proinde dcbuit omnibus infundere 
hfic habitum.Con(irmatur,C*uia fi Dens fuifset 
dirc^tus fcientia media,qu6d hi non cfsent pec- 
catuti , vt eis non datct habitum Pcenitentix, 
potuifll-ut ipfi rcflrxe cognofcctes fc co habitu 
carcte, inde fortc vltcriiiscolligerc, fe non pec 



gV rtjfitimt 
ftlm ftttmtm 
tlmijjm tuue 
ni dmiur,n€f 
iu Anxtlii. 



OkiiiHt eir~ 
tmjtn^tltt: 



•Euftditm 



tus,qui non poteft ptoditein adura . mfi pnus tmtettm* 
dcftruatut ; ea enira ptima eius ptoduAio lam vti**kmUtm 
c(Tet|pIancinutilts;vndcinrcrt,Nequc in Adamo '*")* 

• n • ftr aurd lf- 

in ftatu innocenttx,quia non potctat prccare f ttm \ ltt ,-§ 
vcnialiter,fcd motulitct ideoquc non niii arott- txfmlijjtnt. 
tcndo habituro illum ; nequc in Angelis. quia 
non potctant vmialitrr pecare,ncque in.Chri- 
fto.ncque in Beata Virg.nc,quibus repugnabat 
pcccarum cflc admmittcnduro.Addit autero in- 
finctbus poflc conccdi.quia poflimt piimo pec- 
care venialitcr,& fic h|bere materiam pto cli- 
cicndoeo aclu : & idem conccditin Adamo,(i 
potuit in eo ftatu prim6 pcccatc venialitct , vt 
multi Au£totes admittunt. 
Hxcdodltina Primd non vidctur (ibi conftis: _ . 

— ^ .. , r \ 1 !• • r tteummmimf 

fi entm ca folum dc cauisa.quod altquis non fit ^ „ t ,itur, 
habitutus vlluro adum habirus , non deber ei 
ncgarHiuiufmodi habitus, profc&o non vcdeo 
qui aliaratione ipfe pofllt Beatx Vitgini negate 
habitum Pccnitcntix.fuppono cnim matcinita- 
tem non habcre repugnantiam cum peccato;fcd 
qu6d illa numquam peccauerit id vniceproue- 
niflc ex fingulari fauore Dei : id quod maxim. 
habet locum in otdinc ad ventalia. Deindc tn 
Angclis cft idcm ; etenim qu6d illi non pecca- 
runt venialiter.non potuirptoucnircex ipfa te- 
pugnantia ftatus,- cut enim non potuit leue ali- 
quod vel menduciuro vcl appetitus vcnialiter 
inordinatus laudis in eos cadete ? qu6d cigo 
non habuetint veniale in folam voluntam Dei 
eft tcfundcndum; ficut in infantibus,quibus ob 
fpecialem fauoruro Dcus negauit tcmpus ad v 1 • 



canuos. QH«dquid veio de his confiderationi- lum peccaturo committendum. Eftergo cadcm 
bus fif ,c u m Deus decteuiflet nullo modo cis dc hi; omnibus tatio , & in Adamo habet hoc 



date ioctim Pccnitcntix , non fcio ad quid eis 
forct vtilis talis habitus: (i cnim non erant pec- 
caturi, piofcctb eo non indigcbant;fi vct6 pcc- 
catuti, ctiam cis vtilis non ctat ; quia Dens non 
volcbat cis hanc gratiam faccte , vt poflent eo 
omnino etat in eis inutilis: Cc 



tgmid eirem 



ipfum locum jfolum in Chtifto , cui tationc 
vnionisrepugnat phyficc omnc peccatum,vcri- 
ficatur illud ptincipium Panis Vafquez. 

Secund6 fupponu hic Auclot cumdem nu- 
meto habitumcuc Poenitentix pio venialibusfle 
pio mortalibus;id quod non caret magna difti- 
cultate',(i autcm femclil diftlnguantur , fcque- 



habitu vti jcrgo 

itaiudico abfolute difcur rendum data ea limi- 
9mmtg V*ti- ,_ t ioue habkus.An vet6 etiam in Bcata Virgine temt plane ex ea doarina , nulli infanti , im6 
* i ^ r eodcm modo negandus fit dubium cft.quia licct nulli adulto , nifi qui iam peccauit mottalttcr , 
lc ipfa peccatuta non eflct.ciat umcn illa capax infundi cum habituro Tcen itenttx.quo latis 

K. 4 



riern 
tei 



cunu» 



1 



ii 6 Rot>. de ARMAga Tracfratus De Pcenitentia virtute. 



cimuspro mortali : nam talis habiras debcrcc 
fempcr expelli antcquam poffet vilum adtum 
eliccfe;hoc autem planc cft contra omncs. 

Tetti6 , in hac dodttina P. Vafquez fuppo- 
nitut non pofte cum habitum elicere odium cir- 
ca aliena peccata,vel deteftationcm rururorum: 
id quod cft a nobis fupra ruie rciedtum. 

Dicendnm ergo cenfeo , illud principium a 
•y. ••,/•.„ Vafquez reiedlum, qu6d fcilicet non fii poncn- 
t»nu», Km habitus, vbi non eft fututus eius actus.efie 
afinnhitm probabiliOimum.Ad tationcm veto dehabitu 
Tmnitinnt, fpet (c fidci in infantibus refpondco.Si habitos 
v i »e i»fi nQn conce j tntur Beatis.etiam dici probabi- 
fuiurmitmi . . ...» , ., 

•<3«s, litfimc .ncc conccdendos ets infantibus.ad qutd 

eniri quxfo pro mediafotte tantfcm hora fta- 
tim in morte infantis deftruendi illi concede- 
renturtquod fi admittantut etiam in Beatis ob 
aliquos adcus(vtde habitu fpei tatione gaudij 
de beatitudine alibi docui ) tunc iilos etiam in 
inrantibuj,d bcmus admtttere: qnid fitautrm 
abiblutc dicendum.maneintne an non in cxlis, 
non fpcCt.it huc. 

Sccundo hinc ad rcm noftram dc liabitu Pce* 
nitentic, d co illttm , fi fotum fit detrtminatus 
Si hnhitmt ad adtusfupponentes pcccatum in fubirdto.non 
patitenm debere poni in Beau Vrgine atque in Angclis, 
*fi itttrwu- . n j n f ant i DUJ quos q cus nouerat per 

mntnini ft- r .* . ,. > , « 

Ut nffmi i» icicnriam mediam non hituros proxime capaces 
ptttmit pecciii;quia ibi cifent illi omoino otiofi. Dixi 
pr*j*ritit, ftr ftitntinm mtdi*m,qoia per abfoliiiam for- 
m*m intmrtn lc p eul pnus prxuidit eotum iuft ficationrm 
m* A-gttit. < l' u •" T • morrem, ac ptotnde ea lcicntia non po- 
infnntitmt [ 1,1 ic Jingeic ad non dandum in cis talem ha- 

truritmrii bitUm. 

mmtt vfmm Obiicies Hic habitus oritur nccefTario a gra- 

okirMi'»- tiZi Cr S" ac,5Ct tfbuiomnibus qui eam hibenr. 

Rcfpondeo Primo, Nimium prob.m hoc argu- 
Stlmitmt. mento,(cilicct etiam etim habitum fore in Chri- 
fto-quiaetiam in co fuit gr.uia.a quadicitur ille 
otiri neceirarid Rcfpondeo Secund6 Hunc ha- 
Hnhitm bitura oriri quidem a grana, iuxta, extgrntiam 
rmmittmtit tamen fubiedti , fi ergo hoc non eft futurum 
tntmrk prox:me capax adtuum, ad q'ios ordinatur ha- 
frntin . f*i bttus,non petit gtatia.vt in co fubirdto jllc in- 
imxin tvrr- f un< i. ar qu , a jbi eflet penitus otiofus. 
tinm ImhitSh e , I , 

g Secund6 dices ; Efto adm ttamus potentias 

oHeSi» e ^ c didindtac ab antma, nihilominus fitemut 
fttmmdnt c(Te etiam in eis.qui numquamfunt habi- 

ftttntU turi adtus aliquos ex illis; vti in his, qui plane 
inntmrinM cir m v f^ rat j on j S)a< jm, t timus intclledtum-er- 
''mlm tiivti 5° '^ Cm ^ ,cerc polfuntus dc his habitibus.Re- 
ftttrmmt. (pondco. Potenttam intell. ftiuam etiam in 
mff*n<Utnr. mcnte habere fuam opcrationem. Maior c(Tc 
poftet difrtcultas in vifti , auditu , &c.pro his 
quos Dcus fcit f ituros czco aut furdos toti 
viti;nihilominus etiam in iis dico eiTe admit- 
tendas eas potentias , quia ill« oriuntur cum 
phyfica & plane naturalt necciHtate ab anima, 
non ficuthabitus a gratia , qui folum proce- 
dunt iuxta opetationum futufatum ncccflitatem 
procedunt enim motalitcr, quatenus gtatiape- 
tir,vt Deus infindat eos habitus , qnibus fub- 
oHteli» ied>um indiger pro fupernatutalibus operatio- 

ffint nibus; quarum facicndarum habcbit occafto- 
Htbnmt ' 1 P 

fm P -rmnimr». nCm ea P cr ' on *- 

Utfmnt »•« Diccs Terrio:habirus fupernaturates funt per 
tmt *m m*. modum ornatus animz , ergo maximc debcnt 
Stimitmr. eoncedi Beatc Virgini. Refpondeo Prim6, Ob 
hanc rationem drbere ctiam concedi Chrifto-, 
quia etiamilli non eft n'gandtis ornarus Rc- 
fpondco Secundo , Abfolutc habitus hos vix 



efTe ornatrrm vllum, fcd porc putc dari proptcr 

adtus.-quod fi ra<t>c aliquo modo ofnent ammai 

non propterca dcb rc conccdi.quando alioqiiin 

carent ptarcipuo ftnc , ad quem ordinantur. 

Denique dicp,Si ob h.incqual' mrumqne or- 7 , 

natitm velts co itcndere, illum habitum ciTe in 

Bcata Virginc , Sc eriam in innocentib s , non 

habebo ego magnam dirftciilt..tem ineoconce- 

dendo ; res cmm hxc folum per congruen ias 

decidi debctiin his autemfAcil. cftin vtramque 

pancm aliquid dicefc. Qjod fi loquamur in *' ftrmtttn- 

lcntcntia poncntc habmim Parnitentiz tam pro 
_ r r ttimm nrm 

adtu retradt onis , upecca:uii> przccUit, quam f utM , M ftc . 

pro cauendis inftitutum pccc -t s, pro odro t*t»,i*tmr 

illis habcndis, poiKndus erit huiufivodi habi imCififi», 

tus etiam in Chtifto.licet in ro noi habcat de- v,r '„ 
• n i r t ttmt.Anttltt 

nominationcm Pornitcnfar.qiiaiciius harcdimi 

,. . i r • • 0} i»j*nti»mi * 

tur in ordine ad pcccata conimuia, a foriiori ju " 
tcm in Beata Vitg nr , Angcbs 6r inrant bus , 
quia etiam in carlo poitunt tales aftut rdc tc. 

Circa peccatotcm polleteiTt aliqua rat odtt- 
bitandi. quia ex vna p«te,ci'im habiius infufus nt*n*tm» im 
Potnit6ti* fit ad conucrfionrm ipfius prccatoris 
valdc ncccfTarius, & ver6 magis qtikm habittis fm m,i*mt*: 
, fpei,videtiii magis ncceirati6 ille debere mancre 
in pcccatore qnam manear fpes.-ex altera ver6 
parte Thcologi omnrs fcnttunt> habitus fupet- 
naturales infufos (cxcepta fide ,v I pc ) depcrdi, 
quando amiititur gratia. Ancirofcs , qui non * 
aliamtationcm tcddunt,ob quam mancant fides 
Sc fpcs in prccatore , quam vt p. (fit rxcrcere 
acTus fidei &fpei adconucrfionem netcfTarjos, 
eodem fanc roodo > <> . nnt m diccre manetc ha- 
bitum Pcenitentic; quia etiim poteft pcccatot 
exctceie adtus multos Prxnitentix ; im6 quoad 
hoc pundtum deberent eriam dic<*re , roanere 
aliarum vittutum habitus ,* quia efhVete poteft • 
pcccaror a*ius caftitatis, mifrricotdic; cVC. & 

Cardinalis Lueo obitet rcm tangcus d fp.6 R »"*» Cnv 
nutn. vltimo , ait idco drbuilfe fpem mancrc, 
qma une illa non potcft (c homo difponcri ad /#r# mm*t 
iuftific.itioncm, im6 nccaliquid arduumaggrr- •iti.exnmi- 
di fine fpe vrnia; & falutis Hxc tano fuam ct- mmtmr. 
iam patituf difEcultatcm;vidctur enim confun- 
derein vnum fpcm Theologicam cum alia fpe 
qtiafi morati ; altbi cnim dixi fpem non clte 
Theologicam, quia fpereta Deo.vcl quiainni- 
tatur auxilio diuino , fed purc pute quia fpcret 
Deum,vtab homnine prr vifionem bcaram pof- 
fidcndum.leu vt fibi bonum.Hccautim Thco- 
logica fpcs nullo modocft nccctTaria adfilutem, 
aiioquin omnis atttitio ad falutcm neccfTatia 
dcbcret cffe proptcr bearitiidmem ; cuius con- 
traiium vt ccttumomntno fuppofuit Tridenti- 
num,& coftat cxpeticntia.llia vet6 fprsvenix 
Sc fcmifltonis peccatorum.qux fortaife eft ne- 
cefTaria ad quodlibet opus atduum, quia ncmo 
aggfcditur aliquid magnum nifi dcbeat fpem , 
quod fit id obtenturus , non eft vinus T heolo- 

fica , fcd motalis, pto qua nullus telinquituf 
abitus infufus in pcecatore tuxta communcm Ken mnnt 
fentcntiam. Theologotum; im6 fi rcs bcnc con itfiitrimm 
fidcretur, huinfmodi fpes , qux dicitnr neceiTa- nliemim* tti 
tia ad opus aliquod grandc agred cndum.non i ,t,,m, rp** 

tam eft adttts voluntjtis quam intellcd>us:nihil F ,t - > "'f* d 
i. i -j er \ i tmmtnitmr 

entm ahnd videtur eiie quam tudicium proba- in tmn j 
bile, qti6d (it talem confccuturus : nam amot virtmim 
ieu defiderium euts rci fine dnbio deber eiTc in 
eo qui illam vttlt obtincre, fru qui illam pio- 
cnratrat huiufmodi dcfidcrium non cft proprie 
fpcs, St cianfcendit viics omnes:nam & pcc- 

catot 



( 



Difp. n Dcfuhic&o # tffettn Vanitcntu. Secl:. t. 1,7 



Cunr qui vulc clfc caftus aut miftricors,& niful 
alicuum apud fe h.ibcrc,finc dubio habct «lclj- 
fi^crium hantm opcrationumbonarnm ; quod 
defiderium non!pcrtinet ad fpcm Thcologicam, 
qux vcrfatur tantum circa Deum vt obiecTtun 
. * formale , quod ipfi homini boruir» eft , vt pau- 
16 antc dixi. 

9 Ego circa hoc puncxum , quod C ilicct in 

jf»/fr4 r^*. pcccatore maneant virtures iUx dux infufx, h- 
ttut- ^ 1 >cs > ,,on vcro rcliip.iar.non aliam habco 
/'•ri/o rarionem qinrn ipiara Dci volnnt.itcm qux per 
t». Concilia & fenfum Theologorutu nobis noia 

eft Nam quod folet dici de neceffitatc eorura 
habituum pro acTibus fupcrnarurahbus fidci Sc 
fpci, quos peccaror potcft exercerc , magnana 
patitur dirbculcaccm(vt infinuaui) cum ccrtifli 
mum fit poilc raultos mifcricordi.c v g.caftira- 
tis,huinihtatis, cimoris infcrni , Scc. .ut.is ficri 
ab hominc peccatore,& fxpe rc ipsi ficri, vnde 
viderentur onmes huiulmodi habrtus in eo nc- 
cclfariji & , quod g auius cft , (cquitor , olim, 
quando nondum itilbtuto Saoatncnto Pani- 
tentix rcquirebatttr acTus contritionis a chari- 
ratc orrus ,id iuftiricationcm.dcbuiil i. etiam ma- 
nerc in pcccatorc charitatis hnbitum, fi diftin- 
gtiitur a graria:quod plane cft contta omniura 
, , . fcrc fenfurn ; crco ratio nimis mttltum pro- 
tmm fJti m»m bat Quam crgo ranonem dilparitatis adrcre- 
ofttmutm ijy.mus^ln fidc quidcm curo cognitio fupcrnatu- 
ftmlimt,^ud -ralis,qu.T pcr cam habctur,iit ad omncs omni- 
t* tft ttttm no 3C ^ U$ iupernaturalcs neceifaria, quafi omnes 



fm 



10 



tranfccndens,facilis eft difpariras rcfpccTu alia. 
rum virtutum,qtu: funt magis limitatx,- in fpc 
autcmf vt ex dicbs cotuTatjnon poteft facilc vi- 
laa rarione aflignari diiparitas,fed dcbct tocum 
in Pei voiuntotcm reiia.Et finc cumfortius ac 
fTcqucnrius motiuum, quo homincs ad paeni- 
tcntiam agendam cxcitantur, fit timor grauiffi- 
manim pocnarum infcmi, quam fpes obrincn- 
dx bcatitudinis , quia facilius homines conci- 
piuntxternirucm & grauicatem dolotum quam 
fclicitatcm vifionis, roagis videbatur neccffa- 
rius habitus infufits timoris in peccatore quam 
habitus fpei. In his tamen rcbus contingcnti- 
bus Dcus poruit tnoucri ad rcliuquendum ha. 
bitum fpei ob vtilitatem acTuum fpci .id i !:•- 
tem; non voluit tamen ( efto cadcm aut fbrtc 
maior effct vtilitas in habitu timotis aut pcrni* 
tcntix)hos rclinqucrc ; vti Am*elos hos pro- 
duxit ob bonitatem quidcm naturx illertira^n- 
terim taracu tcliquit alios in ftatu poffibilita- 
tis maiotis pcrfecTionis, & maioris bonitacis.Ec 
dc dtuinatione hac circa motiuum diuinx vo- 
Iuntarisad n m rclinqucndum in peccarorc ha> 
bitura Pcrnitentix bacTcnus : iam ad cffccTus 
acTuum Pcrnitcnrix. 



S E C T I O II. 

An perfrcJa contritie femptr haheat adiun- 
clamremifsiottcm mortalts. 

\ O t e t in prifenti difputari.Vtrum con- 
J tritio & octus amoris Dei fupcr omnia 
ant pcccarum tamquora arqtulis pro ipfo 
fatisfacrio^utt ccrtiper modum fbrmx fanciih- 
cantis:vri gratia habitualis illud expellit in om- 
nium fentenria -quia vei6 de his quxftionibus 
fusc cgiTom.jJifputansdc virtute charitaris, 




idco in prxlenti cas omitto , & pro his qux du * 
cturi fumus fuppono commun, fcntemia, lc h'- Sufftmimt* 
cet contritioncm loliim cx voluntatc Dci accc- esm,ri,i, ' ,m 
ptaridcfaclotaroquam difpoiitioncra ct.gruam 
non condignajn ad remiflioncm mon.tlis;Sc m. "o,it.i*tm 
quirimus.aninfalUbUitcrfitciannexa huiultno- r ,: " 
di remiflio.ln quo pundto afKrm.itiua conclufio 
indttbiuu foret,ni Francifcus Syluius in Com- 
mcnr. qurft. 5. ad Supplcmcnturn D. Thomx 
art.^oJux quatuot docuiirct.-Primo, nou fcm- 
pcr,ira6 rar6 contritionein,etiamfi pcrfeda (ir, 
Sc cum amore Dci fup" ornnia conitincbi, ha. 
betc annexarn rcmiflioncm mortahs ante rea- 
lcm fufccptionem Sacratnenti:Sccund6,contri- 
rioncm fcrapcr affctrc fccum tultificarioucm, 
falrcm futuram, quatcnus, fi nouo pcccato non 
impcdiatur, in finc virx dabttur proptcr ilbm 
graria: Tcrri6 , extra articulum morris aliquan- 
ao etiaro dari gratiain intaituconcritionis untc 
fufccptionem Sacnmen ti , quando lcUicct iton 
nifi difficiUime haberi poteft copia Coufcffariji 
Qjiart6, hoc etiam contingcre cxtratalcm ne- 
ccffitatem^|uando contriciu c I vchcmcns , •& 
coniundb inccnfiflim.T dticdioni Du:fed camcn 
ncquc hoc effe infalhbile, fcd loltun in liisqui* 
bus Dcus volucric 

S VBS|ECT IO P R I M A. i 
Retjcitur htx fenttnti*. 



egir 



11 



Ontta hanc do&rinam bcne & fuse 

Cardinalis Lugo hic difpuL(.num. 98 ad 

i,o.Nos brcuiusrcm cocam Compichcndemux. 

In prirais aurem vidcrur hxc Syluij opinio om* DtfMnmSyl' 

nino damnata in Tridentino Scflionc 14. cap, "» vUttmr 

4. vbi hxc habcntur : Httnc mntem ttntriti— 'd'J* m * M,s 
• r ,. . . . - imTttitumt. 
ncm eift ttnynando thtputtte fortntttam ejjc con 

tingnt , tjonunimaue ttttu iujiijittpt priu/e>ttam 

Sairttmentum /it/iip'utnr. Vbi pro eodem a 

Concilio vfurparur, accu iumficarc anrc Sacra- 

mentum, & Conrririonem cffe chariutc fbrraa- 

tam : quod exprcfsc ncgatur ab hoc Auctore. 

ParrictUa cnim illa tditjujndo conttngttt non 

cft pofita a Concilio ,' vt doccat , contritio- 

nem chariratc fbrmatam aliquando iuAiticare, 

anquando vcro non:fcd quia contritio vfurpa. 

barur a Concilio vniucrfahtcr , provt abftrabit 

a pcrfccTa Sc impcrfccb.quafi dicerct:£»/0r de 

fecctuit ttiitfunndo ej} perfetlm^ tunc ailu mnte 

StKrttmemum iujlificuf.tdiautmd» vere imperfc • 

iltu * & hic nen nifi intra Smtrmmtntum. Hanc 

vcr6 fuiUe Conciti) mentcro nullus , qui iUud 

lcgcrir, porcrir ncgarc. 

Secund6 ex eodem Tridcntino Sefiione 16. 

cap.7.idem fuadctur : nam hcet propter maxt- 

mam rcuercntiam Eucharillix debium dccla- 

rcr requiri in confcio monalis prxuiam confcfl 

fionem , non quia ( vr falso Syluius dicit ) 

putcc Concilium contririohem non iulrificarc: 

uatim raraen Saccrdoti , non habenti copinro 

ConfelTari) , conccdit facultatcm cclcbrandi 

cum fola contririonc *. crgo Concitium fcntit 

illara infaliibilitcr actu iultihcare, aUas pcrmit> 

ccrct Saccrdotcm in mortali acccdcre ad Vcne- 

rabile Sacramcntum .«quod , quam fit ipfi C6- 

cilio Sc toti Ecciefix conttariuro, nultus non 

vidct. 

Htuc fccundo argumento ex Tridentino rcf« ^^^'fji 
ponderc fbnaflis polfct Sylutus : Eo iplo quod u f,, u ,i,mr 
homo habeat acTum contritionis , ctiamfi non •••«.. 

Qaorn 



1 18 BLod. de Arriaga Tra&atus De Pcenitentia virtute. 



Stttlnit 
Juirmm im 

«4/ prc /W. 

mtn.l* <•--. 
ditfmmOif- 
fim* F.m- 
tmari/ltm, 
mn trmt (im 
fmtmrni ii 
gmmi. 



ftarim acqoirat fempct aCtu grat iam , acquiccre 
tamen coipfo iosad illam,ac ptoindcfiiriicicii- 
tcr pcr hoc difpom ad Euchartftiz Sacrantcn- 
tdm .Scd contra Primo,quia li hocius adgra- 
tiam fufficcret pro Jigne fufcipicnda Euchari- 
ftia ci qo 'ciamh putatct Tridentinum non fctn. 
pet hominem aftu iuftificari per contritionem, 
non dcbuiflet tequirere vt przmhtctciur con. 
fcfliojqtiia etiam fine hac ctVct digna difpoiicio; 
cuius tamen oppofitum Syluiusair, vt diximus, 
fupponi a Tridentino:ea crgo fpes gratiz dan- 
dz non fufticit apudTridcntimim pro difpofi- 
tione.Contta Secundo.quia illud ius, fi rclin- 
quit hominem a&u in ftaiu inimici Dei, ita vt 
art i non miuus odio habetar quam fi non 
elicuiilet talem adtum contritionis, nihil pcni- 
tus vidciuriuuate ad hoc,vt de przfenti homo 
fumirdigne Eucbariltiam-.fututa enim dignitas 
non racit illum hodie dignum , fc J facier,cum 
vcneiic gratia. A'Ue,nec quidem de futuro cfle 
certam iTlam dignitatem:fienim illc homopcc- 
caturus eft deinie, non erit verum diccre.il lum 
futurum deinde dignum vi hius contritionis. 
Eft autern certiflimum ad hoc, vt homo hodie 
dignc communicct , nullo modo requiri.qu&J 
cras non flt peccaturus; multo aurem minus 
requiri,ne toiiviii deinde pcccet. Vnde Diuus 
Patihis pro hoc Sacramento non pctiu.vi homo 
icitet, qutd eflet poftra facturus: nonenim . it 
illt id poflibtle : ac proindc tidiculum fuifTct 
illud Pauli przccptum:de prxfcnti ergo luflit, 
vt homovideat .vtrum flt flnepcccatoac Deo 
gracus , iuftus ac fandtus , quantum moraliter 
homopotcft nofcerc:fine hacverodifpofitione 
non permittit hominem accedere, ne iudicium 
manducet : ergo com Concilium flipponarin 
abfentia Confelfari) contcitionem cfle fnfticien- 
tera difpofltionem , profct"t6 fupponit illam 
infallibiliter facerc hominc actu & de przfenci 
fan&um & gracum Deo , ac pcoinde ab omtii 
mortali liberuro. Tcrtib reiicitur ea fententia 
Ttrtit ti. r q UU vi I • t : i damnata exprefse a duobtts Ponti. 
tfwfrV, ficibas » Pl ° v & GregonoXm.in Bullis con- 
mmhtvidtimr ,r * Mi-haelem Baium , qui fuit Profcflbr Syl- 
dmmmmtmm u 'j» Sc a quo hic cam doctrinam didicit : daro- 
f»mtifi,ik mii nacur enim in eisBuliis Primo hzc propoflcio, 
ou, B*,mm cjux c {\ tL>i It. Churitus ptrfttl* & jinctr* , 
**' qu* efi tx cotdt pwc & confdtnti* tona (jr 
fide ntn fiii* tum in catcchitrnenis qmam in 
pctnittmibus , poteff tffi Jine rtmiffione peccuto. 
r*w»,itcm hzc, quc eftji. Cbaritas illa , qm* 
eft pltnitmdo Legis \ non tfl ftmptr coninnfl* 
cmm rtmiffiont ptccatormm.Uem hzc , quz cft 
II. tVvidctur ipfiflima dodcina Syluij: ftr 
contritionem ttiam cmm c baritatt perftila & 
& voto fmfiipitndi Sacramentmm conimnclam 
ntn rtmittitmr crimtn txtra cafmm ntctffttatis 
*ut martyru fint aclmali fmfitptune Sarra- 
menti. Faccor huic vlcimo loco pofle Syluium 
refpondere , fe etiam admictcre aliquos cafus , 
qui non funt propric neceflicacis,in quibus re- 
•nictirur per concririoncm peccatum. Quod fo- 
luro ibidaronant Pontifices,ide6 cgo duo prio- 
fa loca efttcaciora iudico , qui in illis dicitur 
non pofle effe contririonem finciuftificatione: 
& daronatur, qui dicit non femper efle flmul 
ea duo. 

R.efpondct Syluius Prim6 ,Baium loqui de 
habitu charitatisquem dicit polfeconiungi cum 
peccato. Omifsa longiori impugnatione, qua 
ex Augaftino(i quo Baius ea vetba defump(it) 



Rcm.i )• 
Mac ib.ii. 



fnmm Sjtmm 
rtiititmr. 



euidentet oflenditur illum loqui de charitate 
afiuali , facilius ex ipfis piopo(itint-ibus Baij 
contrarium oltendicur .• Ioquittir er.im de cha- 
ritare ex corde puro & fide non fidtt cV con- mfmf 'm mtm 
fcientia bona; quz omnia aclui chatitacis non j e tmmitm , 
habicut conueniunt.Itcm agitdc chatitate.quz ftdmBmib— 
cft pleuicudo Lrgis, alludcns ad Paalum.F/rm- rttatit. 
tmdt trgo Ltgis tftdiltclit : cV Paulus alludeus 
ad Chctftum \ 'Diligts Dtminmm Dtum tmmm 
ex toto ctrdt tmo , & proximum tumm ficut tt- 
ipfmm. In his dmobms practptij vnimerfa Ltx 
pendet & Propbtt* : ecgo non de lubicu , qui 
ncc eft dilec*tio,ncc plenitudo Legis.mc dc illo 
eft mandaium , (ed de ipfli accu amotis loque- 
bacur Baius. Tandero, quia in 1 1 ptopolitione, 
quando dicit Contritiontm coniunUam cmm 
cbaritatt perftQa & voto Sacramenti, non po- 
tcft Tf charitas perftSa de habitu incd ig ,nam 
hab cus charintis vel in minimo gt jdu cft per- 
f-tt tta non ad.iidiflct ebaritatt ptrfeffsi 
vel ordine ad in cnflonem numquan^ iu iufto 
eft pccfeclus, quia femp^r magis cV magts in- 
cenJiiur ; loqtiitut ergode chatitate ptiftcSra , 
id eft,de actu habcnie pro motiuo diuinam bo- 
nitatcm.qui dicitur chmtas peifcca ad diftm. 
ctionem aliorum a£tuum,qui improprit dictin- 
tur amor Dci.quatcnus Dco amaut bonum,licet 
non cxcomplacmtiaipfius,nec ex amorc ipflus 
fuper pmnta (vt fupta (zpc diximus.)Denique, 
cum habicus chartratis non diftinguatur a gratia, 
vrl ccrte numquam tnfundatur nifi cum graria, 
loqui deillo Bains, non potuir , qitando dixit 
chatjtatem peifetlaro non coniungi fempcrcil 
rcmiflionc pecati:cigo locuitit ift de ch trirati» 
adcu, vti loquitur ipfe Syluius. Ntque did po- 
teft Baium contra omnium Caiholicomm opi- 
nionem fcnfiflc .habitum chai tatis polTc cire 
fine gratia:de hac enim cxiraordinaria doctri- 
na in B.iio ntilla omnino cft menrio. 

Vrgeo impupnaiioncm:Na Cenctlia t\ Pon- 
tificesdefumpferuntfundamrntum ad damnan- 
dum przdictas propofuiones cx Patiibus ,\- 
Scriptura;hzc autem de hnbito chaiitatis vix 
vmquam.fcd dc adtibns ipfis (oquuncut t quod 
bene obferuaront Canus & Sotus npud Pa<rcm 
Vafquez i.a. difput*io;.cap.4. vbi plura Scri- 
pturz Pacrum ceftimouia Vafquci congerit: 
& licct ab eo affirantur ad probandnm ipfum 
actum charitatis clfc fbrmam iutiificantcm , 
quod qaidcm non perfuadem , fuadcnc tamen 
coiunctam efle ctim illo »€ta chancatis reroif. 
flonem pecc2ti. Vnde Concilium Tridentinum 
(Timpfit occafionem cam vetiiatcm dcfinicndi: 
& curo a Baio poft Concilium negaretur , icc- 
rtim eam confirmarnnt Pius V. Sc Gcego- 
rius XIILcitatis Bullis. 

Refpondet Secundd Syluis, Baium docuiiTe, Rtfonftt 
nuroquam coniungi gcatiam cum contritione fttnmd* 
ante S ictamcnti fuccptioncin:quod ipfe non s J ,m 9 "»*•'" 
affirmat.Scd concti,quia hoc eft euidcncec fal- ""' 
fum ex propofitionibus Ba j (upra allacisim vna 
enim pzcise' dicit , fljen tji ftmper coniunBa \ _ , g 
in altera , Extra cafmm ntcejptatis. Quod (o- syMittrti* 
lum docet etiara Syluius. rtiihtmr 
Refpondet Tcrtid : Loca Scripturz.Patrum ttmnfitet 
Sc Pontificuroica intelligcnda.vi chariras dica- f*r 
tur iuftificatc a_tu,quacenus dac ius in fucurum . 

_ , « » > . . .v ttqmin l»- 

ad gratiam. Scd contia Ctimo , quia Tridenn- f mm i m fllf. 
num exprefsc dicic itiftificare ante Saciamen- t*ti»mt,ejt 
tum : qux propofitio,nifi rnucccur fignificatio ■*■ 'amtkm 
vcrborum, non potcft pati cam cxpodtionem. " UM *' * m %T 

Contri 



4 



Difp. tr. Dcfabic£lo& efftftuTotnitentU. Sc&.i. tt$ 



16 

DtSrina 

ttntt* C*. 
tttbifmnm 



tl rtntr* 
TtttUftl. 



Utffrins 
Sylmii ••; - 

fu/tmrur 

rntitn*. 
Si ttmfitie 
m"*! int »4 
frntiam, 
ntnijt tatii, 
t»r iUnd ini 
difftratur in 
txKutitnt. 

»7 
Rtfftnfit 
Sylnii ni 
vltimJtop. 
fufnatiintm 
Stlmtnr. 



Contra Sccundo, quia Baius ctiam concedebat 
dariius ad gtatiam per charitatcm , & tamen 
damnarur, quia negat ipfam gratkm darireipfa 
antc Sacramcmam ; ergo. Contia Terti6,quia 
fi concritio , c6 qudd dct ius in futorum ad iu- 
ftificarioncm , cafii quo non inrcraeniat pecca- 
tum,dicitur abfolutc iuftificareieodem omnino 
modo dici deberer eadem contritio redderc ho- 
mincs videntes Deum;nam etiam dat ius ad vi- 
fionera Dei : hoc aurem per ic erroneum eft , 
fcilicet diceie , Omnit fmi nmmt Deum in hec 
rnundo fuptr omnim , tfi kentmt , & vidtt tpfum 
Demm. Contra vltirao, Sc efficacius , quia loca 
Scripturit dc prxfenti proiTiittuntamanti Deum 
gratiam Sc rcmiflioncm peccati.ica Pctrus Epi- 
ftola i.cap.4. iddefumensex Pronetb. lo.aitj 
Cbnritnt operit multitmdintm pecctuormkm : tjon 
dixit tptriet de futuro , fed optrit de prxfcnti. 
Eodem modo loquitur loaniies 1. Epift.cap.4. 
Omnu mmi diligit , ex Den nntms eft , iam de 
prxfcnti , non dc^ututo.ltcm Proucrb. 8. Sm 
diligtmrt me diligo. Ad hoc faciunt innumc- 
ra alia loca,in quibus dicitur,qt 6d tadtm bortt, 
quj peccaror egeru pccniteniiam , & ad ipfum 
Dcum conucrfusfuerit, initfmitntmm iffimt mm- 
piiitt Dtms nen rtcordnbiimr; vt EzCchiclis ) j. 
Sc Ifaix ii.Qoxomnia filta funt in fententia 
Syiuij quia poceft conuecti pcccacor peifecti-, A: 
tamen adhuc eodem modo recordabiror Deus 
peccatijiltum ctiam codem modo odiohabebit 
ac antea. Mulcaalia tcftimonia Patrum poiTunt 
adducijqnx omnino,quia rcscft certior, quara 
vt longiorem cxigat piobationem. 

Q*an6 rademlenfenttarcformatur ex Care- 
chiimo R-jmano, vbi exprefsc docctur , ftatim 
ac vcre cnnterimur grjtiam nobis infundi. Ex- 
plicat hoc Syloitisde contritione valdeintenta. 
Sed coniri.quia non requirit hoc Carechifmus, 
fed pr.ccisc vt vercconteramur.- idqaod etiam 
m rcmifia intcnfionc reperirur.Contik deinde, 
quia nequc valdeintefx contritioni ipfeSyluius 
annedf.it (cmper gratiam, 
Q^inti ex communi Theologorum confen- 
fu docen<iitm,ante alia Sacramcntaetiam viao- 
rum,excepta Euchatiftia , nontcneri nos prc- 
mirterc confc(Jtonem,etiamfi fit copiaConfef- 
farij, fcd fuftSccre habere concritionem ; Sc hoc 
•dcm a Clementc Vtll.in Pontiflcali Romano 
tcadicur;ergo quia & Pontifex &Thcologi fen- 
tiunt nos actu fcmpcr ioftificari pct contritio- 
nem,alias prrmitrercnt nos in peccato mottali 
acccderc ad Sacramenra vinotum.quodeft con- 
iraThcologotum Sc Pontificum mcntem j Sc 
tuncgratis prxrequireretur ea contririo antc Sa- 
ctamentnm , fi hominem nontcddetct in ftatu 
iuftia fandti; 

Tandem ratione impagno Syluium , quia fi 
ex vna parte fupponit,& mcrit6,conttirionern 
fattemdare itis ad gratiam, nulla poteft elTe ra- 
tto, obqtiam non ftatim ea coni"craiur,nifi ve> 
lit facere Deum iniquumjquia non dat homini 
quod hic meretur , vcl faltem quod ei pro- 
mifit. 

Dices , Non promifit illi Dcus gratiam pro 
illo inftanti.fcd in fututum.Fatcor hoc potuitTe 
Dcum facerc ■> vnde tamen conftat ita fcciftc, 
hoc cctr6 fcimus Dcum ptomifilTcgtatiam con- 
tritionijfcimusetiam non requifiuiltealiamcon- 
ditioncm ; vndc optimc inferimus , eam ftatim 
dari. Vc ver6 dicatnus aliquando dari, aliquan- 
do v«6 non,nullum cft fundamcmum(vt con. 



ftabit ex dicendis^etgo non nifi dioinando, !c 
quidem contra tam pocctia atgumenca,traditur . 
ca dolhina : cxqua prxterea fequitur ( vtfate- 
tur ipfe Auctor in folutione ad 1 6.)extta cafum 
ctiam necclltcacis vclmonis , aliquando Deum 
ita dare gtatiam homini h.ibcnti contritionem 
intenfiuimam.vttamen non omnibus xqualem 
habcntibus infundateam gratiam: pocerit ergo 
alius adhuc maiorem dolorcm habcns non ac- 
cipere vllam grariam actu : hoc aucem quam fic 
abfurdum nemo non videt : non eft etgo vllo 
raodo ca opinio toleranda. 

Circa cuius cenfuram poteft e(Te aliqua difH- Sitmtfim. 
cultas:Patcr Coninch Au&orem nonnoroinans s J l ~ 
Tomo 1. de Sacramentis breuircr rcm tangens bt,ttita 
diip.68.arti. cam dicit erroneam : Patcr Vaf- 
quez Tomo 1. in j. Par. diput. iri.num. t. 
dicit eiTe contra fenceutiam Catholicaro: quod 
darioribus terminis videtut fonate, efie hxreri- 
cam.AlphonfusCnricl tcftc Lugo iudicat illam 
efte periculofam 5c patum cutam in Fide.Mihi, 
ftantibus eis deflnicionibus Pij V. & Grego- 
nj XHI. & aliis,quas ponderauimus.minim^m 
videtur crronea,fi non po(Ct dicioronino hxre- 
tica. Quidquid aatem de ccnfura fit, fatis aper- 
te eius falfitascft oftenfa.Videndum nunc vnde 
ille in errorcm induclus fit. 

SVBSECTIO SECVNDA 

Refpottdetur mrgmmtntu Syluu 

QVi Prim6 pro fe adducit Diuum Tho* 
mam,immetit6 tamenmam ccfi dicat San- , g 
clns Dodor eom , qui cum contritione imper- p,i„ mm ,» 
fccca accedit ad Euchariftiam , iuftificandum v.ritn*. 
vi Sacramenti : quibusvetbis videtur docere» 
non omnem contntioncm iuftificare ante fuf- 
ceptionem a>ftualem Sacramenti : nihil tamen 
inde pro Syluio deducitar.-nam Dinus Thomas 
agit uon dc cotiitionc propria,fed de attritione, Stlmktjrx 
qux dicitur contritjo impcrfe£la,vtoftendimus 
in materia dc Sacramentis. Vbi obiter noto , 
Catdinalcm Lugo , qui Tomo de Euchatiftia 
fortitcr negaucrat a D . Thoma doceri.pcr Eu- 
chariftiam aliquando rcmitti peccata , iam in 
prxlenti , vt eumdem Diuam Thomam liberet 
ab opinione Sylnij, admittece, non tamen fatit 
conlcquentet, a Diuo Thoma doceri, Euchari- 
ftiam concederc gratiam ci , qui inuincibilitcr 
accedic inpeccaco cum fola actiitionc , nos fine 
vlla inconfequentixnota explicamus 8c hic Sc 
ibi Diuum Thomam. 

Obiicitut Secund6 idem Sancrus Doclor * 
qui docet conttitionem prxcedete tempote iu- sttmndmm** 
ftificationem : crgo non femper funt fimul. todmi 
Refpondco , Eum loqui dc eadem contririone 
in ficri.id cft deadibus illis, quibus homo in- 
cipitdifponi ad contritionem perfc&am; ali.is 
ipfe exptcle docet , vbi primora eft perfcdla St i Hit)ttl 
contritio ftatira infundi gratiam. 

Adduciitetiaro Syluius pro fe Clietanum in 
Summa vorbo Contritio : non tamen ftat pro ^ 
illo : 1 oquitorenim Caietanus confcqucntet ad p rt f,c*- 
(uaptincipia , fcilicct comtitionem aliquando „,»nnnSft. 
eiTe naruralem,aliquando fapernatutalemtqtiod M 
idco docct , vt oftendat , quomodo non paflit immuMt. 
qaisefle cettus,qu6d fit in graria:co enimipfo 
quod aliquando contritio (Tt naturalis,non po- 
tcft homo ceriitudinem habere de faa ioftifica- 
tionciquia ft contticio fit purc natutalh , non 

pote% 



iio Ror. deArriaga Tra&atus De Pcenitentia vtrtute. 



Cmittanut. 

fft pttikt 
•«M &"//• 
mjum. 



«9 

Cmhtmmi 
dtHtimm 
«i'tm rm 
trithmtnr 
mmimrmitm 
eV f-ltr. 
mmturmltm 
vmUt im- 



potcft fufhccre .i.! tollcndum peccatum. Hinc 
autem ntillo modo coUigitur Caictanum (l.uc 
pro Syluio, im6 potius eum fenfiftc.contritio- 
ncm fapernaturalem fempcr habcre anncxam 
(ibi actualcm infufiunem grntix.alioquin facil- 
limum ei fuitfet refpondcre , non recurrendo 
ad fupernaturalitatem tc naturalitatem , ide6 
hominem , cfto certus fit de comricione , non 
tamcn fcire an fit filius ;t.c, quia non femper 
tollittu a&u pcccatum pcr conttiiionem. 

Fatcor hanc ipfam dofkrinam Caietani e(Te 
oronino improbabilcm , \- in fuo gcnerc peio- 
rem quam fenrenriam Syltuj,- quia Syluius do- 
ccr , quando homo rcfpondens diuinis infpira» 
tiombus f.cit quantum eft in fc, &elicit con- 
tricionem pecfcctam , licec non ftatim accipiat 
gratiam , e(1'c faltem in cecca falutis via.quatc- 
nus fi dc nouo nonpeccec mortaliter.certofal- 
uabicur. Caictanus autem ita difcurrir.vc poiTu 
contingere cafus.vbi xqualiter rupernaruralitcr 
vocatis,& cx i xqualiter illi vocationi rcfpon- 
dentibusvnus cfriciatcontritioncm natoralcm, 
alter fupernaturalcm , ideoqoe vnus faluetur , 
altec damnetur-.id q<iod tudicari debet ab om- 
nibus plane abfucdum. Eft etiam valde durum 
in Caietani opimone, quood idem homo eum- 
dem adhibent conatum.vt iifdcra infpirationi- 
basdiuinisrefpondear,St quidcm quantum cft 
cx fc xqualitei re ipsa refpondcns , (1 per qua- 
drantem v. g. duretin eo accu , pr mo mcdio 
quadrantr,qu)a elicit fupernaruralem amorem, 
mereatur;:ecundo vcr6 quadiante nihil mrrca- 
tur, aut c conttario:idcmque aigumentum fieri 
poreft , fi idcm homo hodic naturalem & cras 
fupcrnatutalcm habcat. Maior eigo abfutdius 
eft pec fe loquendo in fcntentin Caicuni,ljcct 
vt explicet dcriniiiones Conciliorum & fenten- 
tias Patrum fupri allatas,mcliiis d.fcutrar quarn 
Syluiut. 

Illud nunc addo, et(i vnusaut altcr Schola- 

fticus , maximc ex his qui ante Ttidenrinum 

•'. 7mL, fcripscre, Syluii Joctrinam uadidcrit , tocam ta- 
titra SiImim r • i i • 

men rcliqnam Scholam Theologorum incon- 
trarium ftare. Varianc quidcm ahqui in coiidi- 
tionibus vecz contrioms -, conucniunt tamen 
omnes , qu6d illis pofuis fempcr detur ftatim 
gratia. 

Ex Patribusobiicit AuguftinumTractatu 1 i. 
in lo-innem , vbi ait emiccbHmcnHm , qumnrum- 
t^Jl" m titproJUittttfimper tmtntn fUrcinmm initjuitmtii 
Mm t* s P* rt * re ' Cetcum eft autcm catechumcnum fat- 
jt*imftim* Pe habcrc actum contcitionis. Senti ergo Au- 
guftinusnon fcmpercontritioni etiam pcrfcctx 
e(Te arunxam iuftificarioncro.Variorum Aucto- 
rum explicationes adhuc loemi adfcrt Lugo 
fupta , quas omnes dicit efle probabile^cgo u- 
men illasmaiori difcuflionc dignas ccnfco.fater 
Vafquezdifp. tci. num. 9. putat Auguftinum 
regularucr locucum ,quia rar6 catechumenos 
perfeccam habet con-ririonem, aut faltem non 
habct illam moralem fecuritatem , quam habet 
qui eft baptizaras. Hxc cxplicatio valdc diflici- 
)is mihi vidcrut , c6 n enim Auguftmus dicat 
Qii vitHmcunijue cmttchumcnui proficittt , pro- 
fecco non agit de cafibusordinariis tantumded 
etiam cxtraordinarios complcclitut. Ncque 
enim vere dici potcft , CmtechmcnHt aumntum- 
CHmtfMc proJici*t t non poteji bmhcrc contritio- 
nrm.Deinde non ade6 rarum crat olim.quando 
etiam viri vaJdc probi diu diffcrebam Bapti- 
finum ,eos habere adtum conttitionis. Quod 



tbtlaftiti 

UMOTnfu 

eftrm Sjimiii 



ao 

Ttrtinm 



Vtttii i 

Vtriii ix. 

ftiftmr 

Itflitoti* 
f.Vafomtx. 
miaiti ptnm 



antera dc fecuriratc dicitur , ctiam non fatisfa- 
citiiiam de oncrc ipfo iniquitatis, non de fccu- 
litatc pcr re()cxam cognitioncm loquitur Au- 
guftinus. 

Sccunda explicatio eft Bcllatmini lib. x.de 
PornitentiaTomo 1. cap. 14. vbi ait Augufti- 
num locutum contta aliquos ,qui cx ptxlum- 
ptione puuntes fe non indigetc Bapti(mo,illuin 
rcnucbant,aut certc valdr d u difftitbant illius 
fuiceptionem : & fanc eo loci paul:'' antc hxc 
habct vetba Augu(tinus,qux valde faucnt huic 
explicationi : MhM conttmpturi trtmt Em.tU 
fmum, ci tjuod utm mmiori *rmti* prtdU: vitU~ 
rcntur , qumm vidercnt ttliot fiicUt \ iiiccatc- 
chmmniHi pojftt dictrcin cordc fuo . Quid mM 
opmi cfi Bmptifmnm tuciptrc , vt hoc btckcsm 
tjuod & ific , <}ho itm mclior fum i Hxc cx, li 
catio eft iatis plautibilisiattamcii cu.u Augufti- 
nus ad perfuadendum , vt umues bapiizcntur, 
pofteadicat non dcpom fatcinam iuiqu tatis , 
quantumcumque pioficiat,prof(.-ct6 ian> loqui 
videtur cxprcfse decitechumcno.volcntcibapii- 
zari : etenim ille qui Biptifmum rf fpucicr , 
quomodo iufiificari pocerar , fi in ipsa volnn- 
cace non fufcipiendi roonaliccr peccabatio quo- 
roodode illo,qui* accu peccacec mordlitcr.dici 
potcuc , QmbitmmcmmmHc proficimt ? Dcinde 
Atiguftinum loqtiide eo qut vohbat baptizari 
conftat clatc ex eios vcibiscum i\iidi non rc- 
rnifti ptcctumm , ntfi cum vtncri «d Bmpti- 
fmum qui auum venit , haud dub.c anicce- 
dentcr habuit voluntaiera venicndi , & tamen 
adhuc faicmim iniq itatis potabat 1 cigo non 
loquitur de fulis nolentibus baptizati , ant ita 
dirrcrentibus.vt in ipsa dilationcpcccarcnt. 

Coninch.quxft.68. att.s puut nommc far- 
cinx iniquitatis inic-Iigi ab Auguftino ipfim 
obligationem fofcipiendi Baptifmum ; quo roo- 
do criam Richardus de Sancto Victorc^.Part. 
dc Potritatc ligandi 9c folucndi ait obliga - 
tioncm fuicipicndi poft conititioncm Sacra» 
roentum Pccnicentiz cffc rcarom pccnx xteinx 
quatcnus fi vohmuric ncgligatquis illud Sa- 
cramentum, damuabitur.Conrra hanc explica- 
tionem vrgent vcrba qnx (latim addit Augufti- 
nus: rrtjfmrii pcccmtoium ncmo cmrct , niji tmm 
ttd fontcm Bmptifmi pcrmtmit. Ccttc t» prcffu- 
rii pccctttorum ad peccata antr commifta vidc- 
tut alludete , non ad vnum illud , q»od poftca 
committetetur neglecco vo'uiuattc Bipt.fmo 
poft habitam conttitionem.Ex his confiat Au- 
gufiinum fatis difticultct locutum. 

Fot 1 afJi s ( vti folcr frequenter contingere in 
aliismaretiis ) ad homincs magis deterrendos 
a dilatione Baptifmi aliquantulo magisexagge- 
rauit Sandtus Doctor eius neceiliurem.quam rc- 
ipfacafu. AJdo prxrcrcta Secundo.Eum locu- 
tum noncjc pto Syluio , quia Augufiinus ibi 
vniucrfalitct negat vllum anteBaptilinum iufti- 
ficari pollc:t J-etiim denotam illa veiba, Quan- 
tmmcumtjHC proficimt : Syluius autem licet dicat 
ordinaric ita fuu.admittit camen.quando con- 
tritio cft maximc intenfa, ceroicti peccau cciam 
fineaccuali Baptifmo.Item Auguftinus nofacit 
eam diftmftionem ,qu6d faltem infututum 
omnis contritio habeat anncxam iuftificatio- 
nem,ni(i nouum peccacum moccale commirra- 
tur ; im6 videtut clatc fupponere, qu6d fi ille 
carechnmenus , etiam quantumois ptofcccrir, 
in uli ftatu motidtur, fu perituius hoc autcra 
Syluius omning negat ,uon ergo locus Augus 

(biu 



»1 

Sxflitmtio 
< > ■ >•» ('-» 
»fl fftmbi» 

ti» 



Snt tmmUB 

f-fiiit. 



II 
ExpJitotio 
t Ccninth: 



Rtiicitur. 



Difitulltp 
fttft tx. 
flitari 11- 
Oui /tMfufti. 
qui tmmtm mt 
tftft» ^Utt 



O 



Difp.u. De fibiefto efftttuTcenitentU. Se&.t* iti 



ftini cft pro illo. Ahfoltitc dici poffct, Augufti- 
"BxplUatttT num jniellcxifTc nominc farciuac ac prefTurx 
mmuSldim' P cccatori,rn mdignitBtem illain , qua cathccu- 
tiuJxtrut»» nientis reiicitur alhuc a Sacrameotis Ecclcfix, 
th*.umtr..<, maximc vcr6 a fufccptionc corporis Chrifti:de 
m.-sput, sm- quo punclo multadicit idcm Auguftinus Scr- 
trmmmitm. rnonc n.agcns fub Nicodcmi pcrfona dc carc- 
chumcnis:vbi , dum ait illis le Chriftum non 
credcrc.pctit attcncioncm ab auditoribus, for- 
tallc timens nc illi putarent cathccumcnos il- 
Jos non polfc etTc in gtatia:cxplicat crgo quid 
fitChriitumfc non crtdcre illis,& aic,lnterro- 
gemtu emm cathecumertMm : Mmnducmt carnttn 
Filij hitninu tfr Mis tins fmnguintm ! 1\eftit 
tjuid dicim*s,ntiim leftu non ft crtdit tit. Hanc 
crgo incapacitatcm c fct Auguftinus clTe farci • 
nam &c prcfuram peccatorum : alibi enim fxpc 
cciam docuit cathccurocnos pofTc iultiCcari. 
j. Rcplieabis;Ea iiioipacitas ad communican- 

Rttim. 1:11 non potcft dici fardna iniquit Jtis atit ptcf- 
» fura pcccatorum , maximc ciim ctiamfi cate- 

chumenus nttllum pcccitum nabiiilfct ( & pro 

firxfcnti cafu, ctiamli nd conrraxifTct Origina- 
c).idhuc ramcnnon cotinuo pocuifTlt fufcipe- 
te frucluo' c Eucharitliam, nih cllet baptizatus: 
Stlmitmr noncrgo Augullinns dc hac incapacitr.cc locu- 
tus ei.Rcfpondco,Etianifi incapacitas ca n6 iit 
propric pcccatum.nec prellura.ab Auguftino ta 
men concL'ptam pcr inodum effectus cuiufdam 
pecari,ma\imc Origin-ilisja quomcritonQn pu- 
tauit homincro immiincm nifl poft Baptifmum. 
De illo antem punclo, An fi qtiis careret Origt 
nali,& non eflct b tptizatos. cfTct adhuc capax 
Communionis ,qaiaad ftatum prxfcntcm cft 
conditio inutilis, idco Atigultinus ibi non fecit 
mcnrionem : 8c dc co fatis, quia ccrmm eft.vt 
dixiipmm niulds in locis clarc fenfiircchari- 
mTIT* im. Mtcmcl ^ difpofitioncm ftifficicntem ad gratij 
ftatim tccipicndain. Sccundo exPattibusobii- 



mtntmm tx 



S Btmmrm. cit Bernardum Epiftola 77. vbi ait hominem 
polfc cum dcddcfio Baptifmi falua i , fi camen 
ttftitmr. mors ancicipans vel inuincibilis aliqua alia vis 
obtiiarcr.crgo sctit cxtra cafum .leccflitatis ho- 
miticm finc Baptifmo non iuftificari. Refpon- 
dcturcomiminiter,& bcne, Bcrnardum mcrito 
dixiffc ralcm homincm non faluandu n nifi fub 
ea < oondirionc; quia fi fine ca neccfliratc omi- 
fillct H^ptirmum.eo ip o dc nouo peccaftct:pcr 
quod tamcn non negauit cutn hominem iarn 
Quimtmm fuilfc iuiliftcatiim antccedenter per contririonc 
Mbfj ta i,- Tcrtio nbiicit Tridcntinum , quod ScfTione 
mtmtmm tx f, c.ip.Cait eos qui (c ptxparant ad Baptifmum 
T'idtmit—i jncjpcrc amare Dcum^- & tamcn adhuc illi 
Mmitm. nQn con fcquuntut inftificationcm.Rcfpondettir 
communiter, cV bcnc, rii-ciprre mmmre Drum 
dcherc intelligi dc impcrre&o amorc , qui ad- 
^** huc non cft uipcr omnia. 
*4 Poirct ctiam cx codem Tridcntino obiici, 

^"rr^dtmti S K) ' ' ^' C3S •''hquando contingccc vc per contri- 
™ ' tioncm m iilicctur homo. Vcrum fiipra ref- 
pondi ri mHqumndm non cadetc fupra contt itio- 
nctn jKrfcftam.fcd fupra conttitioncm abftra- 
hentcm vt fic a perfcda Sc imperfe£ta,qua: ali. 
quando conttahicur ad pcrfciftam , aliquando 
ad impcrfctfbm , idcoquc aliquando iuftificat, 
aliquando non. 
Stxtmm fmm. Qu arto ar gumcntatut,Magdalena;,poftquam 
dmmtnttum dHcxcrat muliiiin , adhuc non fiierunt dimilfn 

Sjlmm tmni~ _ ' .... _ 

miTtftmmtn- pcccaia, quoufquc Chnftus ci dixtt, Rtmtrtnn- 

ftt tur tiki,Szc. Refpondctttr f.icillimo , tJ Retnit- 

:,.i.i:ur. tur.mr non dcnot;>rc illud ipfum inftaus, quo 

jirrimgm tom. V 1 1 1, 



Chriftus eft locutus/cd totum lllud tempus pra:- 
fens,quo Magdalcna flerc,dolcre, Sc aroarc in- 
ccpit. Alioquin Chriftus falsi poftca fecundu 
AixiiYci, Rcmittuntur tiHprccntm tum, ciim iam 
antca ad priora vcrba fuitlcnt rcmilTa. 

Vtgct.Nam Auguftiniis dc cadcro Magdalc- Rtplitm t 
na dixit Homiha a ). intct t o. Atceff» md Do- 
minnm immund* , t»f redirtt mundm : acctffit 
*£ r * t/t rtdiret fnnm, Sic. Sc tamcn antcqu.im 
acccdcrcr, iamdilcxcrat.Rcfpondco, lllum ac- s,hitmr. 
ccffiim non dcbete intcllici quafi corporalitcr, , 
fird a quo primum cccpit (c difponcrc ad conucr 
fioncm,fcu a quo ccrpit mcntc ad ( hriitum sc 
cedereiquandoxrgo volttit acccdcre antcquam 
pcffcdlam charuatcm habcrct, ttinc erat argra, 
& acccdendo per chariiatcm fanata cft. md . 2 * 

rtL .. . \ . . ... n-i- Sptitmum 

Obncit Cnnntoa rationc:Sicontritioin(tth- syimUfmmmm 

cat , cuf rcquirirur poftca confvffio f Rclpon- mitnmm rm- 

dco , Hoc argtirncnto inultiim ptobati ctiam tUnt:B*ttr- 

contra Syluium Nam qu.indo quis obliuifcitut qmtm. 

alicuius pcccatiA" alia cnn itctut . dcfinitum eft 

in Tridcntino , Illud ipfitm peccatom , cuius 

quis cft oblitus, remitti tanc, & tamcn quando 

rccordanu dc illo poftca,tcnctur illnd conhtc- 

ri.vt lupiici.it illud clauibus Ecclclix:hoc ergo 

idcm dc confclfionc poft contritioncm diccn- 

dum cft.cam fcilicct tequiri.vt pcccara illa fub- 

iiciantur Ecclcfix 5c ab ipfa, qui cft conftiru- 

ta iudcx, rcmittantur. Ocnique hoc argumcn- 

tum torum cftcontra Syluiumrnam ctiamfinc- 

gct a«ftu dari gratiam pcr contritionem , docet 

camen laltem ccrtifiimc d. ndam dcindc, fi ho- 

mo non committat nouum pcccatum.lam crgo 

rogo, cur huic homini,quinouum non commi- 

fit.mancat obligatio accedendi ad Sacramenrii 

P«x nitcnti.v ? Quod Syluius dixcrit pro fururo 

tcmporc hoc ipfum dicam cgo dc prxfcnti. 

VltimoobiicitjQuiafi coiuritio iurtificat s«- oHmnumfX* 

per dc prxfenti ad qtiid quxfodcbct ptxmitti 

confcflio Sacramcntalis antc EurhariftiamJRe- J^^^, ' 

fpondeo , Hoc argi«nentum etiam ctTe contr ttncitut, 

httnc Auctorcm :nam ( vt fupraconcra ipfum 

diximus )fahem in dcFcclu ConfelTarij permic- 

tit Ecclefiaacccclere cuin contritionc.Vnde cgo 

potiori iurc iiifcro,Ecclc(iamfcntire,contfitio- 

ncm iuftificarc (cmpcr.quia cinn numquam fit 

licitumacccdcrc indigne ad hoc Sacramcntum, 

numquam pcrmittcrct ctiam in ConfcfTaril ab- 

fcntia acccucrcnon prxmifTa confcflione,fi non 

fupponetet hominem tunc iam ci'c iufrilicatum: 

dico et go id fpecialicer in Euchariftia requiri 

ob maiorem ei Sacramcnro dcbitam teueren« 

tiam, qux eo ipfo rnaiorcm cxigit de ftatu iu- 

ftitix fccuritatem. 



SECTIO III. 

ftntm verus .?//:/• VetnueHtu fofsit (in.t- 
cumque tjr qutlittte ejr numero m»g- 
na petcata ielere» 

ffatf Iximvs quidem hucufquc contra Syl- 
i^g * uium,contritioncm &c amotem Deifupef 
omnia tubere anncxam fibi ftatim tcmiffioncm 
mortalit,- adhuc tamen quarri polf t vltcrios, 
Vtriim id ita fit intelligendum , vt fupra quod - 
cumque planc peccatam illa c6tnriorcadat,ha- 
bcat hauc vimpn vcto fint aliqua peccau, qti* 

L nequeaot 



1 



Vstf tirc* 
mte trrtrtt. 



Tti Ron. de Armaga Tra&atus De Tcenitentia v irtute. 

nequeant per Pfltttitentiam , quantumuit in fc 
bouam, tcinitti.In hoc pundo vaiiifucrc erro- 
rcs,quos Pater Suarez rcfert diiput. 8. (c€t. t. 
Quidam cniin dixcre , pcccau hominis iam 
Cnriftiani non polfc dclcii.Alii vcr6 docucrunt, 
poftquam homini Chriftiano lemcl funt pccca. 
ta dimilfa.non pofTc fccund6 dimitti : pro quo 
crrorc rcfcrtur a nonnullis Tcrrullian. Alij vc- 
r6 Tcrtio non vniucrfaliterdcd de ahquibus gra- 
uiffinus peccatis id tradidcrc.Hi tamcn omncs 
non ftifncicnrcr dittinxcrunt , vtrum ca impo- 
tcntia ad obtinendam rcmidioncm oriatui cx 
eo qu6d tales non poffint eliccrc dolorcm,qua- 
Ictn cliciunt alij , quibus pcccata lemittuntur; 
an vcro fcnfctint , ctiamli pcccatorcs eliciant 
iimilein a&um,illum tamen non fore fuiEcicn- 
tcm ad cam rcmiffioncm.hxc cnimduo valde 
funt diftincTi , vidcntur tamcn fere hoc fecun- 



18 

T.xftUem* 
ittm f* 
P*mU 



dum inliiuiarc,dc quo nos in hac kdionc. 

\~btUt* tfhr ^ outra onincs hos crrorcs ftatuitur vcritas 

rntsin*. C uhulic.i. qux aiTerit nullum omnino clle aut 

qtialitatc adco graue , aut multitudinc adc6 rc- 

pctitiun pcccaturo, quod non deleatur co ipfo, 

qu6d homo agat verara pa-nitcmi im de iilo. 

Quxdoctritu non poteft rationc vlla ex natu- 

ra rcnim dcfumpta probari ,ii, fuppolitis qux 

nos ahbi tradiditnus , fcilicct coniritioneni & 

amorem Dcifupcr omnia non cllc cx naturafua 

fufficicntcm fitisf.tctioncm pro pcccatis.fld de 

faclopercam illa dclcri:quia Dcus voluit ho- 

mini hanc gratiam prarftarc acccpcando cain 

dilpofitioncm pro conccdcnda vcnia:hoc aurcm 

inppo/ito , finc dubio ponit Dcus numcrum 

aliqucm,aiit qualitaicm pcccatorum ccrtam dc- 

tcrminarc, vltr.i quam nollet pcccata diinittcre, 

etiamfi vcra.cV: vcriffimadc illis habcrctur con- 

tritio:debcc ergo ca doctrina fuaderi auftorita- 

tc facrx Scripuirx & Conciliortim : pcr quam 

nobis conftai Deutn dc frcto acccptalfe vcram 

pcenitcntiam pro rcmitTionc cuiufcumque & 

*7 quoruincumquc pcccatorum.Ea autem auclori- 

tas clara clt,quia paffim abfquc vlla prorfus li- 

lUritmtr. 7 ,-»,. ,. . ' _ » 

mitatioue vniucilalitcr dicitur Dcum rcmittcrc 

pcr pccnircntiam pcccata Ita Sapicntix i.Ifaix 

j-.iercm iS EzcchicL 8 &i Chriftus ' -ominus 

Matthxi i8.Pctro dubitanti,an li leptics homo 

relahatur,fitei condonandum pcccatum,rcfpon- 

dit.cti Jiu feptuagies fcptics.-qtti numcrus poni- 

tur ad oftcndcndum fcinpcr fore locum rcmif- 

fioni loannis autcm 10. linc vlh limitationc 

dcdit Apoltolis potcftarem abfoluendi atquc 

liganJi.Eamdcm vcritatcm paffim traduntom- 

ncs fcrc Patrcs, maximc Concilium Tridcnti- 

num Scffionc 6.C.14. & Latcrancnfe cap. Fir- 

mittr, dc fumma Trinitate , & alij , vt vidcre 

cft apud Suarez fupra : ncque enim in rc adc6 

intcr Catholicos cc ta lubct diurius hxrcrc.Vi- 

dc fi placet Cardinalcm Bcllarminum lib 1. dc 

Graria& libero atbitrio cap.j. & lib i.dcPce- 

nitcnria cap.ij.vbi rcm hanc fusc tra&at. 

ohirBh pri- Obiici tamcn in contrarium folct Prim6 

mttirr* Marci -.& Lucx 1 1. blafphemiam in Spiritum 

H*§k*mism Sandhim dici numquam remittendam.Rclpon- 

im tfitUmm dco,Ibi non dcnotari dihScultatcm in rcmittcn- 

da blafphcmia poft fa&am vcram pcrnitcntiam: 

nam quoad hoc xquali facilitatc omnia pccca- 

ra rcmittuntur:fcd fignificari > difficultcr val.K- 

bbfphcmum fc difponcrc ad faciendam veram 

pccnitenriammam blafphcmia,dcqua ibi Chrt- 

ihis Ioquitur,explicatur communircr pro pecca 

ioUlo,quo homo figna ra£U viitutc Spiritus 



fjnflmm, 
Stlmitmr. 



Otir/le fiu 
• mud* ** li- 
»m IXtfmm 
C /iwm; 

Soltutmr. 



fan&i ad probandamChriftianam Catholicam- 
quc rcligioncm tribuit arrimagicx:homini au- 
tcm fignacredibilitaris ic motiua conuctfionis 
in pdfiinam partcm detorquenti difficdlima eft 
conucrlio.quia pixcludit fibi vias omncsad il- 
lam-Phrafi autcm ordinaria Scripturx qux dif- 
ficilia funt imp<-ffibilia folent dici. 

Simili modo explicandus cft 1'aulus ad Hc- 
br.ros Caicns: Impojpbile ejf fimel Uluminmt /, 
& pafiea rtUtp/ot ad pornitentiam rtr.ouari. Hio 
enim locus non tam probat contra nos docen- 
tcs facti vcra pcrnitcntii omnii peccata rc- 
mitti quam quod non poffit ca pornitcntia hc- 
ri : dc quo paulo poft. Secundo dico , ncque 
hoc probari a Paulo , qui benc fciebat t*etr um 
Apoiiolum illuminatum cccidilfc.jc itcrum fur- 
rexiffc.Et ipfc P.uilus paffim fcriplit ad cos qui 
Iapfi fuerant,v r cmcud ircntunfi autem ccnfiiif- 
tct impoffibilcm conucrfionctn illorura , non 
Liboralfct pro illarco crgo loco idc6 illara dicic 
impoffibilcm.quia valde difficilcm. 

Sccund6 obiicics i.Rcgum 1. Si petctuunt 
w in virum, plmemriri poterit Dtm : fi amttm 
in DoHiimtm ptctmntrit vir , //< •« ormbit p o tot 
Cui loco criam vidctur confcnfiirc Ioannes 
Epiftola 1 cap.t . Eft ptccutum *i mortenr.non 
pro ill» iico vt ortt >,uu. Refpondeo , Vtrum- 
quc locum inreHigcndum de maxima difficul- 
tatc in obiincnda vcnia ; & circa locum loan- 
nis aducrto, Apoftolumnon ptohibuiire orario- 
ncin pioco pcccato : ucc cnim dixit , Dico vt 
n*n o>et ejuis, lcd, N011 dico vt ortt. Quod fb- 
lum dcnotatnon ptxccpillc Apoftolum orario- 
ncmi li autcm ccnfcrcr impoffibilcm cflc con- 
uerfionem , procul dubio prohibuillct oratio- 
ncm tamquam inmilcm - ficut nobis prohibctur 
orare pio damonibus.Cenfuit ergo conucrfio- 
ncm cllc quidcm poffibi cm ; quia tamcn iudi- 
cabatcam valdc difficilcm ,11011 aufus cft politi- 
uc hortari ad orationem pro illa:ne fi poftca 
non cxaudircntur, putarcnt fc dclufos ab Apo- 
ftolo; qui dum hortarus fiiiffct ad orationcm, 
vifus ctiam fu'lfct protnittcic cffc(5hun illius, 
qucm tamen non obtincbant. 

Terti6 obiicics:Non rcpti{»nat aliquod pec- 
catum,quod ex fua cfTcnria 11011 poffit ctiam di 
uinitus rcmirti. Nam ii Dcus habuiftct dtcrc- 
tumaliquod 11011 condouandi rcipfa pcccata in 
hac fcric rcrum, & illttd fuum decrcnim ita rc- 
uclarer alicui , v* tcnccctur id crcdcrc fub pcc- 
cato, fi talis rcipfa id noncredcret , pcccarcc; 
hoc autcm pcccatum non pofTct ncc diuinitus 
rcmitti,quia fi remitteretur , cflet ea rcuclario 
falfr; cumquc illud pcccattim cflcntblitcr fup- 
poncrct cam reuclationcm , cfTentiahtcr criam 
clTet irrcmiffibilc. Hanc obiecl onem tra&at *tf< 
Cardinalis Lugo difput.8.fcdti. vbi faietur talc W*« 
pcccatum omninofotc cflcnrialitcr itrcmiffibi- 
Ic:idc6 air conclufioncm noftram,qu6d nullum 
pcccatum lit irrcmiffibile , deberc intclligi dc 
hoc otdine rcrum,quando Deus non habct hu- 
iufmodi decrctura & leuclationem dc illo. 

Ego tamcn adhuc putarcm poffc iliud pccca- Xrftur. 
tum diuiiiitus rcmitti. Pro quo aduerte ( quod 
in materia dc Fide 3c alibi tradidimusjpoffc fx- 
pe clfi; obligationcm cicdcndi,efio reipfa non 
exiftat rcuclario,quia moriua ita homini propo. 
nuntur.vr teneaturvi iUorum crcdcrcrvti quan- 
do Parochus proponit alicui tuftico myftcrimn 
aliquod,quod re ipfa non exiftit , ade6 tcnetur 
credcrc,vt uou crcdcdo idc numeto pcccatura 

commituc, 



»9 

OhirBi* ttr- 
f». Amfir 
l .-ffitiit pc- 
tmtmm tjjtu- 
limliitr irrtr- 
r»i;/i»ii'«. 



Difp. ii Defobiefto effeftu Variitcrjti*. Seft e. itj 



fltre. 



commitut quod commitccrer > fi re ipsa illud 
oiyftcrium fuit reucbtum. Cuius ratio vniuer- 
falis defumenda cft cx eo, qu6d in matcria dc 
fettttmm m g A&ibus humanis fulius diximus, peccatum,.iut 
dtfumitur cconruriobonuin op.is.non dctumi immedia- 
tmmtJtmi* 0M t ^ cx jpf^ Lcgevtin fc cxiftcutcJcd ex iudicio 
'flt/Zf-A «Hius.Vnde idem numero pcccamm commitrit, 

imjt tXlfltn. t. 1 1 ■ 

tt,ftd ; m . qui comcdit camcs djc Iouis > pitans omnino 
die+tm txi- certo cffc diem Vcncrisj quod commincrei ii 
re ipfa ciTct dics Vcneris:& idcro numcro pec- 
catum adultenj commictir , qui acccdit ad 
fuam vxorcm, puunsomnino ccrt6 illam cife 
fu^m concubiium, quod commirterctji re ipfa 
eflct cuncubina,& non vxor:& idem cft,fi quis 
Petrum occidcret, putans elfc Antonium idem 
enim homicidium numero in rarionc pcccati 
committerct.quod commilitret.fi te ipfa fuiiTct 
Antonius. Hinc mco iu.Ucio colligo ctiidcntcr, 
fi illc homo habutlfrt eadcm motiua crcdcndi 
illam reuc lacionem.aucfvt tncPus dicam) fiipfe 
iiuiincibilitcriudicairct clfccadcm , &fctcne- 
rl ad cr dcndum eodcmmodo , qiundo re ip- 
fa non erat reuclatio , colligo jnquam illum 
idcm numcro pcccarum commilfurum,non cre- 
dcndo quod committcrec , quando rc infa elfet 
ea reuclario.-atqui li carenclatto non effct, ill d 
MtJPimdtfmr pcccattim clfct rcmilfibile ; crgo ahfblutc iitud 



. 50 
frtlmtmr mt 

flrm rtfiemfit 



Lmti. 



s » •Ihm im- 
fStam jm* 

ftrfrtfif 



cx fua cllcnru eft rcmUlibile Vnde ad argumen 
tum Lugo diccndum cft Illtid pccratum,ctiam 
vt cft hoc uumero,non pendcre elfentialitcrab 
ca rcuclationc re ipfa cxiftencc,fed folum vt iu- 
dicau inuincibilitcr esiftcnte.ac profndc abfo- 
lute elfe remiflibilc.Er vcro oprime idem Auctor 
hoc codcm loco fatctur etiam , in hac fcric re. 
rum pollc aliqncm ex ignorantiacrafsa fibi pcr- 
fuadcrcelfc talcm rcuclacioncm Dci,& fc tcneri 
ad credcmUun illi-,quod linon faciac, peci abit; 
hoc tamen pcccarum cffe de fairo rcmilfibilc, 
qtua Dcus talc decrctum non habet.Ex qua do- 
ftrina reiicicur alia prior eiufdem Audtoris.nam 
efto rc ipfa cale decrcrum exifteret , peccatum 
tamcn, vtdixi, clfe poTct idcm numero quod 
nuncjergo liccttunc cx fuppofirionc decrcri il- 
lud idcm numcro,quod nunc eft, eTct irrcmif- 
fibiledd tamen npn haberct eifenrialiter:qnan. 
doquidcm clfc porcrat illuJ idcm, qu A o nul- 
lum ctlct dccrccum , ac proinde quando polfct 
tcmitti. 

Diccs. Saltcm facwm cum eis circumftantiit 
non poifcttcmitri:ergocifct ircemiflibile. Re- 
pondeo , ln hoc fenfu criam omnetn finalctn 
impcenitcnriam eflede ft.^o in hiscircmftan- 
tiis irreminibilem:quiatamen illx funtacciden- 
tales peccaro huic, etiam in inditiiduo conce- 
pto : idcd illud eft abfolutc remiifibile : quod 
idcm ad noftrum cafum applicandum eft. 

Secund6 addo,fi loquamur in fententia ne- 
gantc poilc aliquem alrum intcllecrus etiam in- 
adxqnatc ciTc rcflexum fupta fc.dcberc ctiara 
aliunde dici . illud pcccatum infidclitatis non 



wtmSm eM ~ c itrtmiflibile.quia illa rcuelatio. qu6d Deus 
ftmtmmtf nollct condonarc vllum peccatum, non polfct 
frmtimlittr cadcrc fupra ipf im pcccatum iufidclitatis , fed 
trrtmifibilt. f U p q a |j a ditccta : alioquin elfet reflexa fupra 
fe faltem ina dzqttatc : diccret enim : Dent non 
retmittet vUnt\pecemtu*n*tutm illnd , modnolit 
crritre ntr exi/iert : hzc aucem iam effctpro- 

r>ria rcficxio fupra fc : crgo ilu rcuclatio (b- 
tim dcbcret rcfpicerc alu pcccata qnx non cf- 
fent rcft.-xa fupra ipfam rcuclarionem.ergo cale 
peccatum eflcntialitcr irremifllbilc dari nopof* 
Arrimg* fmm. yi / /. 



fiujn ea (cntentia. Ergo abfolute non vtor hoc 
fecundo argumento, quiafvt fafpe dixi)non vi- 
deo vllam rcpugnantiam in ea inadzquita re- 
flcxione. 

Forulfe aliquis etiam diccrct committi ali* 
quam arquiuocarioncm in co arguracnto Caf- 
dinalis:uam aliud eft Dcum rcue aiTc , fc non 
vcllc rcmiccerc vllapeccatain co ordine rcrumj 
aliud vcr6 reuelalfe,qti6d nou noflinc reraittft 
primura (blura fupponitur,non (ecundum, ctgo 
adhucftantc veriutc reuclationis, quod noncf- 
lcnt rcmittendamihilominus pollet clfe vcrum, 
ea cifc rcmiflibilia , Hxc tamcn obicifcio nul» 
lius cft momcnti:cum enim fuppotumr illud in- 
fidclitatis peccacum non polfc cxiftere , nifi 
quando eft decrctum iIlud:q»ando aucem illud 
c.t, nonpoceft remici peccatum,eoip(b illain- 
fidclitas clfet clllnrialiter. irrcmiflibiiis crgo ex 
hoc capite arguincntum illud C trdinalis opci- 
mum cll:& nifi dicamusfvc o'tcn!um eft) eam 
infidcliutem non pcndcrc ctlciuialiccra rcucla- 
tione vtrcipla en(tente,(ed vc iudicau exiftc- 
re, concedcndum eft omnino , iilud pcccacum 
elfe icrcmiflibilc e(l'enciali'cr. 

Obiicics camcn adhuc concra rcfolurionem 5* 
noftram Non rt pugnac aliquod pcccacum quod *ftP 
elfentialiter pendcat ab ea reuclarionc vt atftu ^,,^ p r '?* mt i 
reipfa cxiltcntc , & non folum apparcnter pro ftmdtrt »k 
pofira:qux enim hinc tcquuntur duo przdicata *«' rmmdm» 
contradiiftoria » crgo faltem illud crit irrcmifli- v ' 
bile clfentialucr Refpondeo : iim inmca fen ^*',f'^**' 
tentia aifhis natutales volunucis non diucrfifi • 
cfrur per cognitionum diucrficacem,fi idc om- 
njno obietftum fecundum eamdem amabilitate 
& odibilitatem proponant. vix polfe aflignari 
actum vllum pcccati.quo t ita pcndcatab ca re- 
uclationc artu exiftcnte,vt nec diuinicus pocue* 
ric ficri.li rc ipfa non przccflilfct rcuelatio,cfto 
tamcn przccfiitfct a ius acrus naturalis reprx- 
(entans eamdcm obligacioncm credendi, quam 
proponercc adus illc vetus elfcntialitcr. feu ef- 
fcntialiccr pendens ab cxiflcnria rcuelariou s, 
Na pcccacu non dirigicur propric a rci elacione 
ipia,(cd a cognicione oblig<uionis crcdcndi : ea 
ance cognicioeft naturalis & poffct exiitcrccfto 
obicdn non cxiftcret:qiiia aiftui naturah ncellc- 
•fhis non - ft eflcntialis veritas.vc aliunde fuppo- Sidtftmdnti 
no Dcniquc addo,li adhuc contcndatur non rc- *' lm * 
pugnarc eam dcpcndentiara ncccati alicuius a - *»" 

t • .V ... • % 1 -i, 7 rtmtlmtitmt 

rcuelatione vc m lc cxi^cncc^lia debcre , ulud v , , vi; i talt 
peccaaun fore irrcmirtibilc : qu.-d ramen iuxta f jj-t dmri 
dicu probandum non cft ct co przcise, qu6d tr****Hm»lf* 
talis reuclatio exiftat, & qu6d ci non credattir, v"J*"f£la 

Oblcroo tamen.non propicrca fbrc impofli '^"rtctmtl' 
bilera veram Pcrnitcnriam de illo peccato : li- tgtmtimiittp 
cet cnim non clfcc reraittendum. pollct homo irrtmifiuU 
deillodolerc.poifet habere coiuritionem:polfct fuf^—i 
criam talis homo habere arnorem Dci fuper om- em * ttt * tfA * 
nia etiam poft illud peccatum , cfto Deus non 
rcmirtcrct illud:qnia folum ex accpurionc li- 
bcra Dci fufHcit ad remiflionem achialem pcc- 
cari illc amor & illa contririo : qu6d (i adhuc 
vcliraus eura cafum poncre,in quo Deus non fb* 
lum reuelaflct fc nou dimilfurum peccata , fcd 
nec daturum auxilium peccatori ad clicicudatn 
contririoncm vei amorcm Dei fuper omnia, 
tunc codem modo dtcendum elfet , poft Ulud 
peccatum inridclitatis circa rcuclationcra prx« 
cericam non potfc dari concricionem auc arao- 
rem Dei fuper omnia Verilm dc illis cafibus !o- 
lum diuinicus poflibilibus latis. - 

L a ^ECTIO 



i 



ft4 R° n - D e Arriaqa Tra&atus Dc Tacnitcntia virtute. 



SECTIO IV. 

Vtrum fit aliquod vtl qualitatt adtograue 
•vtl numtro adeo magnum pcccatum, vt 
Deus dtntgtt propterillud auxtlium ad 
vtram Pwmtentiam. 

SJSrt? V * r i m v s , Vtrum non folum vcra 
BjH Panitentiadeleac quxlibct peccau, fed 
etum nullum fit peccatum,pra quo non poflit 
rcipfa rubcri ca pcenitentia Dico nullum efle 
peccatum; loquor enim prius dc qualitate pec- 
catiun fcilicct Dcus habcac decretuin ob ccr- 
tam aliquam fpccicm peccati non dandi auxi- 
lia ad 1'ccnitentiam necelfaria. Dc multitudinc 
autcm peccatonim.feude confuctudine peccan» 
JJJJ tg di.paulo p6it dicam.Rcfpondeo,Intet CathoU- 
xr»$tt, vt dt cos ccrriflimum cfle nullum dari ade6 graue 
to mm ftjfn pcccacum.poft quod homo non poflit Pccniten- 
mUri pamit- {jam agerc, quia Deus vniuerfalitcr finc limita- 
tUfrmfimtfm. t j onc uunut a j Pocnitcntiam^Sc vix cft vlla fpc- 
cies pcccati aflignabilis, in qua non fint aliqtia 
in facra Scriptura exempli adbe Poenitcntix,vt 
Lattanis Pctri ncgatio , Dauidis adulterium Sz 
homicidium,Adami inobedientia, Manaflisido. 
lolatria,& alia grauiflima peccata. Huius autrm 
Am p*fl i*M- c °ncltifionis vcritas magis declarabittir cx dic e- 
Uhitftnt*- dis Ibtitn circa dubium fccundo loco propofi- 
rum mmltiim tum,Vcriim fcilicct quocuinque tcmporc poft 
itintm fii f»f. miamcumque prccatorum multitudincm iit pof 
fiHtm pmm- /|bi | is ^ & ni , auo f a Pcmitcntia. 



itKti* 



SVBSECTIO PRIMA. 



J4 

tJtfnt. 



Tunitmin 
tmm kmimi 
dt&rint in 



Pi cpoi.it ur ftntentiu ntgunj. 

HFnricus quodlib.8. quxft. i.Abulenfis in 
Exodum c.4 q.t 1. & in Dcutcr.c.i q. 1 o. 
Mcdina lib.j.dc Rccu in Dcum fide cip.t.Ca- 
thcrinus Opufculodc Rcprob.ttionc Sc prxde- 
ftinationcRorTenlis art. 56. contra Luthcrum, 
cenfent nonnullos pcccatorcs in h.tc vita ad 
eum ftatum Sc cumulum pcccatorum peruent- 
re.vr iam non valeant furTtcicntem Pcrnitentiam 
agerc:id quod prohabilc cxillimat Ruardns art. 
7.Fundam$tu nuius docttinrr cftduplcxjvnu ex 
variis locis facrx Scripturx, in quibus id vide- 
tur infinuati:vt Rom y.Cuiut vuit mifiretur, & 
f*tt* Stri- tjitftn vuU indurat. itcm Ecclef. 7. Confidtra 
ftwm. apera Dei, <]uod neine pojpt corrieere cjutm ille 
defytxerit. Sc PfalmcF 80. Dimifi ees fecundum 
drjideri* cordit tomm : Sc fimilia : quibus ta- 
Ulmitmr. men vno vcrbo rcfpondco Prim6 , Ex cis non 
probari vllam reguUm gcncralem in hac mace- 
ria 1 fcd quod aliquos Dcus permittat perire. 
Secundo rcfpondco , Neque c» oftendi quid- 
quaro de tmpotcntia ad Panitcnciam,fcd quod 
Dcus eis hominibus negauetit auxilia efhcacia, 
pcr quorum fubftracrionem polTunt explicari 
commodiflime omnia loca, qtix dc induratione 
peccatorum trac"unt,vti Patres,quando loquun- 
s*%n, pmrti ^ or< Jinaric dc obduracionc. Dixi , auando 
' ordinarii . quia nonntilli habcnt quxdam vcr- 
ba aliq.ianculum difficiliora : vti ifidotus de 
Summobono cap.i 5 .diccns : NonttuHi ita de~ 
(picinntur a Deo, vt non pojjint mal* pltmgere, 
otimmfi vttint. & de Pharaone Auguftinus pro* 
pofitione <5x.in inchoata cxpofirione ad Roma- 
OOS ait H# ilium fuifft 4 Dto defertum , vt imm 



impa nitentia nen imputttrttur ei *d culpttm, fed 

ad paenumxd ctiam dithcilis locus apud lom. 
ii. cap. Propttrta non pottrant cndert auia 
dixit ifaiat , Exeaca cor , vbi Caictanus docct 
illos non potuilfe Psnitentiam agerc ex dcfe- 
Qtu gtatix prxucnicntis Potcft umen rclpon- 
deii,ciis oinnibus locis folum denotari diihcul- 
tatcm fummam in talibus hominibus ad Pceni- 
tcntiam.vt ratione iUius -c.ttur hxc impoflibi- 
lis.Adhuc tamen Augultini locus tft dirHdlis, }f 
quia co ipfo qu6d ncg.it impuraum fuitTc l^ha- B *i»'«*«'*' 
raoni ad culpam eam impcetritcntiam , ncgat *£ tHt ^j^, 
omnino cum habuifle poamtiam ad illam vi> xm jn m il 
undam : natn ad peccandum fuftlcit potcnria 
phyfica.Rcfpondco tamcn l'rim6, ^uguftinum 
non loqui ibi de impcenitcntii quatcnus dicit 
omiflionem contritionis(vt puut Suatcz Sc alij) 
fcd quatenus pofitiue Pharao contra Dcum opc« 
rabatur nolens populum dimirterc : ac proinde 
tcftimonium hoc non cft contra prafentem 
quxftioncm.Rcfpondco Secund6 , Auguftimun 
quidem valdc ibi obfcutc loqui : nam ca vna 
pane docct 1'haraoni non imputatum,qu6d uon 
obtcmpcraucrit, quia obdurato corde obtempe- 
rare non poterac : quibus planc verbis vidctur 
libcrtatem omnem excluJcre ab eo, cfto dicac 
id factum fuiile in pcenam prxcedirium pecca- 
torum.lnfcrius cnmcn vidctur concracium dicc- 
rc cum ait,Non tamcn idc6 aufcrri hom^ni li- 
bcrum arbirrium fiue adbonum,fiue ad malum. 
Vidco adhuc poflc in vlt mis his vcrbis Augu- 
ftinum explicaride libero arbitrio , per quod 
Pharao promcritus fuerat obdurationcm : non g j„fm/tim 
quia iam obduratus illud habucrit Vnde valde nm jtmtit 
propcndo ad crcdendum fenfilfc Auguftinum, frthmkiUtt* 
Pharaonem vcr6 non habuille libcrurem circa 
fincm vitx/cd ruiflc tamquom ftuiaim,incapi- 1 
ccm iam meriti Si demeriti Vndc confcqncn 
tcr noto Auguftinum nullo modo dix l r e,Plia 
non imputatara eam impornitcntiam ad fuppli* 
cium,licct non ad culpam , vt Suatcz infinuac 
num 4. in finc. Etcnim fi libcrute neceflatia 
ad ctdpam caruit Phauo, non potuit haud du> 
bie mcrcri pcreas acTionesruppliciumtquia vbi e/ ditit HU 
culpa non eft,ctiam deeft mcritum pcenx. Non todmrmtieml 
crgo Auguftinus loquituif dc imputationc acTio- f*'!!* f 
num illarum ad fupplicium,fcd ait illam obdu. """^'1*" 
rationcm fcu illam carcnriam liben tis fiiiflc 6 
fupplicium ob priora peccanuquod longe alitid 
cft. Dici mhilominus poteft Auguftinuin non 
abfolutc ncgalfe Phauoni omnem libcrtntcm, 
ac proinde ncc omnem oronino culpam,fcd quia 
cx paffione erat valdc excxcatus : ideo. illum 
mulc6 lcuius peccafie quamantea:caenim qu« 
fiunt cum aliqua excufatiotic, licct omuino uif- 
ficiencc ad collcndam omnem culpam * fble- 
mus abfolutc diccrc non fuiifc culpabilis. Vti 
idcm Auguftinus in Pfalm. 6).dc Pilato agcut 
vehementcr illius culpam cxtenuat^6 qut d ad 
inftantiam Iudxotum Chriftum crucifixcrit : cV 
tamen ilia inftantia non iu tutbarit Pibto li« 
bettatcm,ficut excxcacio Phanoni. 

Secundum fundamcncuro cius fentenrix fu- Sttun ium 
mitur cx congruenria quadam , qu6d fcilicet fnnd*mt»i* 
pcccatum habcat codignitatcm ad hoc ( vt Deus ntfnn»m ^ 
proptcr illud ncgetlocum Pcenitentix,& aliun- dtt^rutmtat 
de cxpediat ad terrorcm aliorum ita ficri Irem, 
quod Deus maiori ficpe poena de facto re ipfa 
punut pcccatores , quam hxc fit : aliquando 
enim illos intcrfccit miuculosc in ipfb acluaii 
pec>.ato,aliquando etiam corpotc Sc animo de- 

mcrgit 



t*rm §t U' 
Otrtmtt 1 



4* 



Difp. ii De fubttfto cffectuVcemtcntu. Sett 4» 



Stlmitur: 



rnergit ad inferos : c contrario ctiam multos 
conrirmat in graria inhnc vita; cur crgo non 
fliios grauiffimos peccarorcsobdurabit in pec- 
carisrHxc tamen ratio nimium proh.it, fcilicct 
ob quodcttmqtic pcccatum deberc Dcum cam 
pa nam imponcre, qtiia quodliber illam merc- 
tur. Sccundo prob.u ctiam talcs homines non 
habcre ltbcrt tctn ad fitgirnda obiccla maia^ac 
ptoindc fi tcntcntur ad furtum,ad luxuriam,non 
poflc non furari, luxuriari, &c.ficttt confirma- 
ti in gratia c conttario non poflitnt pcccare; 
id auctm manifcfte cft eriam cotura bos ipfbs 
Au&orcs , quia licet eis negcnt libertatem ad 
Prrnitentiam non tamen docent illos in actio- 
nibus malis non peccare.Abfolutc crgo refpon- 
deo, Eilo oumcs cas congrucntias pro ca parte 
conccdamus , nihil indc folidc infcrri. quia c 
contrario pofliitu multo plures adduci, dcbuif- 
(e fcilicet in hac vita fempcr elfc locum Pcc- 
nitenrix,ne homincs defpcr.ucnr, & in grauio- 
ra llnc finc tuerent pcccata;tnaxiine cum C hri- 
ftus Oominusin maximorum pcccatorum con- 
uerfione pr.rcipuc oftcndat paflionis lux efTica- 
ciain,quif< t dc fcmit) non vcnit vocarc iu'ros> 
fcd peccatorcs. Qubd verb aliquando in ipfo 
adruali peccato tcpcntina mortc punicrit , non 
infcrt rcgulam generalem: expcdicns cnira fuit 
hoc .iliqtundo n . r i ,nc audaccs nimium fierent 
homincs : cxpcd cnscttam ct', nc vlla (it in co 
punclo ccrt.i rcgula gcncrali»,ne(vti fupra dixi- 
musjhomhies dcfperantcsfalutemin grauiffima 
quxque fcclcra rucrent : nihil eft crgo , qtiod 
nos vllo modo cogat ad eam fcntcntiam dcfcn- 
dendam. 

SVBSECTIO SECVNpA. 
VriwA prtri nefirm fenttmi*. 



i? 

Kmttmi./I 
de fmHt mm 

fttrm- attx 



trergotn hicpunclo prima coNctvsto; 
lfus cft numerus p ccitorum m hac vita, 



nunt cum grauitct m hac ipfa tmpornitciuia 
pcccarc crgo omncs fupponuiu illar» tunc pof- 
fihilcm ei nomini fuilfc. 

Dcinde lic argi>mcntor:Quia aduetfa pars non $8 
po cft vlla prorfus ratione detcrminate , quis Amfbtit 
fit numcrus pcccuorum, & qualu.m» ob qux reiUnmr fe*> 
Dcus dcncget nccetTaria auxilia ad paniten- umt, * t ** k 
tiam, vndi tnrero 1 rimo, Eos non nili diuinan- 
do& fine vllo aliundc defumptn fundantcnto 
difcurrcre. Sccundo infcro , Cum dc co nu- 
mero & qualitatc non con ct vllo modo, 
non polfe ctiam vllum cafum indiuidualctn 
adduci,vndc probetur illorum fentcntia, Tctrib» 
Non cxpcdiuiflc vllo modoita ft.ttui.quia cflct 
occafio vt pcccatorcs graucs aliqut vcl iudica- 
rent, vcl dubitarcnt , vtrum iam ipfi cllcnt ex 
co numero , ac ptoindc valdc ab ca ptocutanda tmtm 
dctcrrcrcntur. ^*2£! 

Dixi nullnm numrrttm tx rtgttlm' gtnrrali ^ ttmm f> ff „,'« 
tjfe ,qu\a ccrti(nmumctt,f.vpc fiuc ob mtilta, fi t . 
uc ob vnum aliquod graue pcccatum , ahqui- 
bus non dari locum Pcrnitcnrix.quia vcl in ip- 
fo aftuaU pcccato monuiuui,qui uric dubio lo- 
cum non hibucte dc co pccca:o Piinitcnriam 
agcndi vt qui in alhi ipfo luxurix diuinitus a- 
tincti rcpciuc funt,vcl immcdiatc poftmcidunt 
inamciuiam pcrpctuam,ac proiudcnon hahcnt 
neccirariam bb ttatcm ad illam Panitcntiam: 
velquia diftraciiad alianon cogitont ampliits, 
dc cadem Panitetttia igenda.ld quod in Gcn 
tilibus cortingit frcqucntiffimc.lTo quorcuo- 
canda cft in mcmottam dottr na intcr omncs mirae» inft4 
certillima.fcilicct Dcumad dand i auxil a, fcu *tttmm»4*t 
vocationcsproPatikcntia,non vt mitacul;s,fed f* '"fj^*" 
fc accomtnodarc caufis natttralibus v g. dormit ' ' 
quis , tunc naniraliter cft incapax bcue opc* 
randi, aut Panitcntiam .-igcndi,Dcusillum non 
cxcitat c fomno mitaculosc , aut cxtr.iordi- 
naric,eo antnto vt illc agat Pcenitcntiam;crgo 
tunceft illius incapax Itcm homo c(t nattirali- 
tcr plane difltachit,cogiiansdc aliis rebus.non 



Ju tttxiUt 

men vrititr 



i9 



Slte 
Ntt 
^ qucm cx : 
txiliaad p.v 

ttrmm^ , } mf mU niffitrn» »pud omncs fcrc Scholadicosivt »i- rie xpcc^at , vt homo illc cogitet de cmcnda- 
1-11/ dcrc cft .ipud Su.ul'z fupra nr.m 6 & proh.uttr rionc vitx.dc turpitttdinc pcccari, Scc. eiuftnodi 



ob qucm ex aliqua rcgula gcnerali Dcus negec cxcitat Dcus illi miraculosc fpccies de Pn nit£ 
p.vnitentiam vetam. Hxc cft com- tia &c.ad>dandaergo proxiutc auxil a ordina 



Prtbmtmr. 



rit.r m. f „ V *-r ,-r-, "T" r ~ r r~r - rpitttd.nc pccca 

mmritimmJ manifcfte cx omnibus locts lacrx Scnptu- autcm cogitationes excitantut in hominc vcl 

vrrtm?,, r., rx.quibus omnes pcccarorcs inuitanttu- ad p<r- pcr Concionatorcs vcl dmu alij de iis rcbus 

temtimm. nttcnriam,cx detinitionibus Conciltorum,maxi- Ioquuntur,vcI pcr ltbrorum fpititualiutn Ieiftio- 

mc La'erancnfisfcipra„qund docet fempcr clll- nem,co planc modo quo excitantur fpecies dc 

locttm in hac vita pro Panitentia agenda.Ad- aliis obicc^tis crgo quamdiu tali homint fpccics 

ducitSuarex eriamex Tridenrino , qu6d Dcus illx non cxcitantur non habct proximam libcr a/vV/ tmSt 

in hic vira ncminem def rat^iifi ip'c prius ab tatcm ad Pccnitciitiam:contingit autcm fxp& vt «■< nr» »f . 

homine dcfcratut.Hxc tamen probatto mco iu- poft vltimum pcccamm homini non exciten- ehmmtmr rm 

dicio non multum vrget, quia facilc refponde- jtur fpecies de Pa-nitcntia antc mortcm quia fc ff*"*, rm 

rcnt Aductfari),Pcr peccata illa, quibus homo pofuitad dormicndum,ocitifomnocftmortuus: 

meitiit indurationem, dcfcruilfc iamDettm. ac vcl quia, dum diftrafVus effct , confoditur ab 



proinde Dcum non dcfcrcrc antcquam defeta 
tur.Ft fanc{vr fupra vidimus) Auguftinus hoc 
modo dc Pharaone difcurrit. Mclius idcm pro- 
batur cx Cypriano Ub.^ Epift. i.Chryfbftomo 
Homili.ii.de Lazato, Auguftino Epiftol.iv 9. 
q. i.& Ub.de ptxdcftinatione & gratia cap.14. 
Hicron ymo.qui pulchrc .iit;.*T/ ptr finguloi diet 
erratterii,ptr fi gulos diei tmrrite /«Grcgorio, 
Epiphanio & aliis, quos vidcre licet apttd cum- 
dcm SuarczJ(.escnim eft cerriffim exmen- 
te omnium Catholicorum , qui in hora mortis 
quantumcumquc graticm peccatorem ad Pccni 



alio, aut tangitut apoplexia, Scc. ergo ille non 
habuit potcntiam proximam ad pcrnitentiam: 
hoc tamcn, vt dixi, non prouenit ex aUqua le- 
ge generalt Dci.fcd ex concurfu caufarum na- 
turalium,quas Dcus noluit impcdirc:& hoc eo- 
dem modo dtccndum cft cti.1m multos carttif- 
fc potentia proxima non folum ad Paeniteii-' 
tiam,(ed ad vetam Fidcm : vti multi Genrilcs, 
qui numquam nec rationem quidem dubitan- 
di habuerunf.eiretne eorum tides falfa • Quo- 
modoaurem hi ules habuerint potentiam vt 
f aluarentur cxpljcui in matctia de Prxdeltina^ 



tcntiam hottantur t fupponcntes adhuc effe lo- ttonc:e6 qucNd fi illi fuam vitam melius infti- 

cum pto vcnia:vnde tl homo tunc nolit agcre tuiffent, vt potu^runt, Deus eis dcdUTci auxilia 

pcenitentiam,& (ibi prxfcns fit, omncs fuppo- vltcriori ad Fidem. 

JrrUietttm.Vlll. L f Sccundi 



n6 Rod, de Armaga Tra&atus De Toenitentia virtute. 

SVBSECTIO TERTIA 



40 Secundo ergo dico ad rem noftram, Homini 

Sitmitztitt- cui iam cft cxtiuu fpccics Pccnitcntix,fcu nu- 
tmrfpttiti jj t j^ pcccati,&c. quainuis grauia & mutla ha- 

$l*.njk*M ^ eit p cccata »^ f um non ne K* rc cxciutiones acl 
ktmmmjMt P<rmtentiam ralcs,quibus nt illc coopcraretur , 
mixilis fujfi. d.ire illi Dcus adhuc maiorcs : non dico quod 
tiauis. darct efficaccs : id enim apcrtc falfum cffcnam 
nulli cx his qui damnanuir habcnt cfficaces 
alioquin re ipla non damnarentur:dat ctgo fuf . 
ficicntcs , qnibus homo ille poffit refpondcre, 
eftore ipfa rcfponfurus non fit:& hoc maximc 
intendimus in prxfenti.Ratio autcm cft, quia 
cum hotuo,q^uamdiu adhuc viuit , fit in via , 
yidctur valdc congruum, vt Dcus non denegct 
ei in occurrentibus occafionibus vires & auxi- 
lia cadcm Pcenitentia. 
lnflitinm dt Ad inftantiam dc confirmaris in graria, qui 
ttnfimitu etiam adhuc fiintin via,& tamcn non polTunc 
fc*rwfo/«i« pcccafCj rcfpondct Suarcz Eam contirmatio- 

^a'm"m"n IKmc ^ cr " J,lorcm &l >cncr ' cmm » :ic ptoindc val 
mt Sumrti- & 'P^ homini oprabilem , & Dcum deccn- 
fti[ntn fmfi tcm,ncgatio»em autem auxiliorcm homim elTc 
titnttr. malam , ac proindc non dcccntcm Deum.-qui 
antequara via hominis finiarur , non dtbct in- 
ciperc illum punirc.Hxc difparius mco iudicio 
non c 1 admodumcfficax, quia cum homo i 
% pcr fua pcccau i.im fit totum id p oracricus, 
non eft cur in rigorc dicamr dcdecere Dcum 
eam pcen.im illiinfligcrc.SccundrS,quia fi t;li 
homini non eft d.ituuts I ctts auxilium cfficax, 
profc&o negatio fufficicmi . non vidctur cllc 
mala homini illi , jmo potius bona : quia pcr 
c.tm impcditur pcccatum , qu6d commilfunis 
fuiTcr non agcndo Pccnitcntiam : fi cnim ca- 
reat fufficicnri auxil o carcncia Pornicentixiion 
crit peccHiimicflct vero.fi habcrct vocarioncra: 
aliundc autcm nullum apparct bomtm ci homi- 
ni proucnicns ex auxilio purc fufficicnti. Dixi 
fxpc c< ngrncntias e(Tc valdc dcbiles ad proban- 
das conctuiioncs Thcologorum, quia facilUme 
potcft homo cts traherc in quamcumquc par- 
Sttuittn mt* tem.ldco conclufionctn hanc non rnclius pro- 
likt fiikm bari po(lc iudico quam auctoricat»? & fcnfu 
•mlliritntt. communi fupca adduttis. 

4 1 Obiicics adhuc;Si alicui rcuelarctur fua dam- 
?ai ?a't rfmt natio »&/ vtgrauiusvrgeat argumcnmm)ctiam 
Ut» ti*i H °bftinatio in peccatoaio» polfct dolere dc illo 
mMit <•> thfli ctiam phyficcjergo potcft aiiquando homo clfc 
n*tii,ttffit etiam fine phyfica libcrtatc ad Panirentam, 
dtUridtfit. \^ mc obic<ftioncm tangit Lugo difpuc.8,fccti. 
Znwmmm 1 num ' 1 ^ C '4 UC Dcnc t^fipoi^t.Nos vno vcr- 

timi. 



Km ttnun 
dt pittntii 
tx iff» rt' 
mtlntiint 
trtii. 



bo dicimusxam reuelacionem, eum ex fua na- 
tura fupponat operationem futuram libcri vo- 
luntatis,n6polTc in priori naturx tollcre libcr. 
utem ad ca obftinationcm, neque ad dolorem 
in communi dc fuis pcccatis. Dico itt comntuni, 
quia fi homoille cx ca rcuclationc prodiiifecin 
odium Dei , eo qnod non darct nbi auxilium 
congruum , non polfct cxprefse contcrj de eo 
odio:quia iam hoc fiipponeret futuram impce- 
nitetiam.cum nitcrcrur rcuelatione iIlius:(quod 
bcnc ibi notauit Lugo :) poiTct crgo dolcre de 
cxtcris pcccatis,& impcdire ne illudodiumhic 
& nunc cxirtcrct:crgo cx hoc capite homo ille 
etiam moralcm potentiam lubcre polTct ad ia- 
lutcm. Circa odium vero , cafu quo cxitteret, 
vtrum eirct mtura lua circntialitcr irremiiTibile, 
vide qux p udo ame diximus vniuerfaliter de 
peccato infideUtatis fupponentc reuelationcm 
Dei dc non condonandis pcccatis. 



s 



4» 



Ai 



Alttr* P*rt »njfrd dnQrirUt. 

Ecunja principalisc ovcivs loin hac 
Imateria (ir, Sxpc aliquos homincs tura cx d«jm»f *B 
naturx iniquiute , tura cx grauifliraonim 8c /»/ ho.t.tun 
multorum pcccajotum acquifitis intcntiffimis mtrmlutr 
habitibus adc6 «Tc puuc affcclos , vt non na- imt *£J" 
bcant potcnriam moralem proximam ad Pceni- » 
rcntiam^ctiamfi de illa excitcnmr in cis fpccics: 
& probabiUter ulis fuit Pha>ao:taIes ctiam ali- 
qui.dcquibus in HiftoriisEcclefiafticis legitur, 
quod circa horam mortis , dum a Confcflario 
Sc circumfhntibus ad Pccnitcntiam vtgercnmr, 
ipfi nihil aliud rcpofucrint quani fc clfc dam- 
n.itos,ncquc iam libi locura clfc Pccnitcntix: 1maJtfllr ;i 
inicr qux vcrba infclicera aniinam efflarunt.Et tttnfth 
(altcm hanc conelulionem pcrfuadcnt ca loca fmtr n ul . 
Augtiftini & aliorum Patrum.de qtiibus fipri. p.Saanr» ^ 

In hac conclufionc videmur habcrc contra- L*tt 
rios Patrern Suarium*-&: Cardinalcm Lugo. il- ^'^"^, 
lum , quia vidctur conccdcrc vniucrfalitcr in 
omnibu> potcntiam ctiam mt>ulcm , vri illum 
Lugo cxplicu:hunc vcro.quia media via ince- 
dcnsdorctad Pccnitcntiam quidcm ipfamim- 
mcdiatc & proximc aliquando dari impotcn- 
riam moralcm : addit umcn fcmper talem 
hominera polfc abfolutc agcre Pcenitentiam.fi 
frcietido opcra .tlia bona faciliora paulatim fibi 
rcddcret minus difficilcm cam prrnitcntiam.-iu 
enim a Dcoobtincret vberio a auxiliaad Pcc- 
niteiuiam. Rcfpondco : Neqtie Suarium cfTe 
contrarium CaroinaU : nam illc prxcise dick 
idcm quod Lugo.Lcguu numctus iz.vbi val- 
dc claic oftcndit fe non admittcrc potcntiam 
immc «iatara ad Pcenitcntiam, fcd vel adillam, 
vel ad donum aiiquod grarix.quo fc homo ad 
cam pccnitentiam paul.it nn difponat : id quod 
cft ipfa docfrina Cardinalis : non crgo ilU func 
fibi contrarij,neqiie nosvlli cx ipfisin haccon- 
clulionc. qtiia eam folam immcdiatam poten- 
tiam ncgauimus, dc rcmo a vcto nihil di\imus pnUHlt tf 
huctifque,\udico tamcn Tcrtio clle valdc pro- niijmti htmi 
babilc.neque illam iu aliquibus rcpcriri.Et fime mr ' 'yjT*' 
citataloca Parrum, qtiibus maximc Luco vult «•f*'J*"f 

r . r 1 r 1 . 1 & 1 nliltr »ttt- 

latisraccre, abJulutc ncgant pocmiam ad cam Ut tmm ^tff t 
Pcenitcnriam : quod autcm alicui pofMbile clt, 
licct prius poncndo aliquod aliud mediura non 
folct vllo mododici abfolutc impoffibile , vti 
licet ego non poffim nuniri nili prius comc- 
dcndo cibos:fi tamcn hos polfum habcre, non 
potcft abfokitc dici mihi impoflibilis nutririo; 
crgo Patrcs um mcdiaum quam proximam 
porcntiam nsgaruntxrgo fi eosnoncxphcamus 
dc phyfica potentia,dcbcmus faltcm dc morali, 
quam omnuro pcccatoribus ulibus negafie vi- pnlmtmr 
dcnmr. Sccundo id vidctur dcduci cx di&is, Sitmndt. 
quia vchcmcns paffio & inclinario ad malum 
non foiiam obdurar moraUrcr immcdiate ani- 
mura circa Pccnitenriam & dolorem de pecca- 
tis,fed eriam circa alia opera bona, 

Dubium prxterca cft,Vt um talcs efio effi- pnUtmr 
cerentilla opcra bona,obrinercnc ccrtoperiUa Trrtli.fmim 
auxilia ad Pccnitenriam : fi autcm hxc auxiUa litrt t*S tmt 
non elienc nccclfario connexa cum illis operi- f '* 
bus , profe&o potentia ad ca bona opera non Mmtmm 
concimuS caufaret potcntiam nec mediaum ad mtm iuftrmmt 
Pcenitentiam : vt etuin finis aliquis dicaturelfe -tttjftrii Pm 
in mea poteftate, non fuffictt quod habcam ali- ■*'«»"«»*• 
quod mcdium cx fe valens aUquando caufare 
l. cum 



Pr bttur 

Primi ix 
SunOu r~m~ 
tritm. 



t 



Difp. ir Defuhiefto & tffeBtt Pcenitentit. Se£t 5. uj 



44 

fnhatmr 



Ohiittt»,. 

**rt»m»r 
t*ltt»d 
Parniiititm 
Rt ff*»<lttnr 



4< 
R»ti» d». 
hittndi. 



eom finem, fi ea cauiTatio eriam me (nuito im- 
pediri potcft. VnJc licet quis pctat Catdinala- 
tum aut EpifcopatumaPapa,& Papa poflic illi 
annucre,-quta tamen hoc eftadxquatc in libex- 
tate Ponoficis, etiam pofita illa petitionc non 
poteft ille cjui peiit <Jici abfolute babcte in fua 
potcftate Cardinalatum aut Epifcopatum j vti 
nec cgo poflum abfolutc dici potcns volare , 
quia polTum id a Deo pctcrc,&Dcus etiam po- 
teft annure-, ii autem pofita mea petitionc tene- 
rerur id concedere , tunc nOth dici poflcm ha- 
bere potentiam raediauro ad volandum. Ergo 
cum in certiflimum fit,an per eaopera talis pec- 
catot elfet obtmturus auxilia vberioraad IV-ni- 
ttntiam ; non potcft propterca dici , qu6d in- 
potcftate morali fit ea Pcriutentia.Denique.ec- 
iamfi habeatattentionem perfccum rationis, 
poteft tamcn grauitate motbi acdolorum fimul 
cunt inclinatione ad peccau(de qua paulo anrc) 
•deS reddi incapax eorum operum bonorum, 
vt neccflit.it . . moralitet fit ad impatientix ac 
querelatum aitus itiam in Deum, vt ex omni 
pianc patte illi fit motalitet impoflibile per bo- 
na opera fe difponcread Pceniictiam.nifi Deus 
detilli vbenotaauxilia; qux tamen fxpiflimc 
non dat in poena prxcedentium grauiflimorum 
pcccatorum. Ipfe autem Suarez fatetur aliquos 
ita eife difpofitos,vt curh ordinaria gcatiadiffi- 
cttlimc pnflint conuetci. Quod fi hoc verum 
eft ( vti cft vctiflimum^certc cum non conftct 
Deum ctiilibct darcgratiam excedentem men- 
fnram otdinatiam & omnibus,communem,tmd 
cotrarium fit dicendummam fi illx exttaordi- 
natix gutix darentur omnibus , iam illx ipfx 
elTent ordinarix; cuiusoppofitum fupponimus; 
profccto diccre debcmus, muhos fxpc relinqui 
cum ra morali impoflibilitate ad Pcenitentiam. 
Q^6J 1\ , vt fuperiiis diximus , faltem tatione 
fomni aut alurum caulTarum naturalium impc- 
«Jicntium anentionero fxpe peccarores rclin- 
quuntut ctiam fine libertate phyfica ad conucr- 
fionem , non eft iudicandum mirum , fi ctiam 
funteadticrtenria,licet tunc habcant phyficam 
potcntiam, non tamen habeant moralem. 

Potcft tamen adhucobijci ex dicTis fuprat 
Horumur tales homines in hora mortis vt 
ngant Pccititcnttam; ergo fupponimus illosec- 
>am moralirer facerc illam pofle; alioquin gratis 
id fuadendo fatigaremur • qniaquod eftmora- 
lircr impoflibile numquam fit.Refpondeo.potTe; 
nos non aduertere tunc tam gtauem impoten- 
tiam , vel cettc conari , vt pcr noftusadhor- 
rationes, preces,orationcs , &c.rcddatui minor. 
Denique vti homo tenctur rcfifierc tentationi , 
licet impotcns fit moraliter ad illam vincendam 
iu poiTumus nostunc illum hominem adhor- 
tati vt rcfifut. 



S E C T I O V. 

Vtrum mortale remittstur de fntto , mut 
fojjit faitcmremittipartialiter. 

i€ c difficultas nobis reftat pro comple- 

1 mento cffectus Poenitenttx feu remiflio- 

ttts peccati mortalis.poteftque ratio dubitidi pto 
illa dcfumi ex tcmiflione pcenx debitx peccato: 
hxc enim(vt dicemus infra fufiiis)remititur pau 
latim, fi v.g.aliquod mottalefucrit promeritura 



centum dies pccnx ,tem ; tti hodic pervnum 
bonum opus potcft vna dict eiustpccnx,aitcra 
dies,per fecundum opus,&c. Quxrimtis ergo , 
An non eodem modo,fi mortalc in Deo funJa- 
uit ius ad odium vt centum , poflit rcmitti pec 
aliquod bonum opus ea dignitas ad odium vc 
nonaginta,&c.Confirmari hxc ratio dubitandi 
pu:eft ex humanis; folemas enim ob fati sf.i&io- 
nes partialej fuccefliuc nobis exhibius paula- 
tim jcponere odiura & inimiciciam in aiiumi 
necvidccurefTeratiocnr in Deoidemnon poflit 
contingere. Hoc dubium in difpuutionibus 
publicis audiai aliquoties mouerijex propofirio 
autem u.k tatum folura vi Ji apud Cardinalcm 
Lugo ea difpur. 8.fec*.i. a num. 71. vbi illud 
cxtcndit ctiam ad rcmiflionem vcnialisiflc teue- 
1 a eadcm cft in illo ratio dubitandi. 

SVBSECTIO PRIMA. 

Quiddt dinwintiont per ctnAtnationem 

cxtrinjfecam. 

EO loco Cardinalis Lugo duo docet circa 4* . 
condonationem cxtrinicctm, vnum eft, dc ( ~*'Ji»mlit 
racco non t emitn pet pattem peccatumuilterum f, intlum 
eft , diuinitus umen polfe.Primam partem aic fttniiUtti 
non bcnc pcobati ex co quod illud remitutur ftmttU ftf. 
dcfacco per ctariam habitualem.qux totum ex- /* • 
tingutt peccatum. Etcmm iicet gratta conxrere „ t tmittt 
non polfit ctim teatu gtauisodij, poteft umen 
cum lcui,vti cohxict cum venialibus.Iam etgo 
eft diflicuttas^ur ficut per graciam commuutut 
rcatus pcenx xternx in reatum retnporalis com- 
poflibilcm cum gretia,eodein modo ctiam rea- 
tus ad offenfam gtaty.-m non peimutetur in rca- 
tum ad offenfam leucm •, qui rcatus non repu« 
gnat cum gratia. Deinde in ipfis venialibus eft 
diffiailtas, cur teatus ille leuis non rcmitutut 
partialitcr pcr opera bona , qux licet ex toto 
non fint condtgna fatisfactio ,funt umcn ex 
patte. Deniquc obiicit (ibi| St dicatur id fcmcl 
cflc poffibile diuinitus, videri neceffario conce* 
dendum ira etiam de faclo fieri qufa noftra bo 
na opera licet non fintadxquaufatisfactio pto 
peccato mortali,habent umen bonitatem ma- 
gnam ex qua habcnt aliquid de iatisfaccione^ 
quam ex parte tenetut Deus acceptare) Sc ex illa 
parte eo ipfo peccator diminuit fuum debttum, 
Quod argumentum tn primis probat (ecundatn 
partem eius docttinx , fcilicet diuinitus pofle 
rleri eam diminutionem fahem per condonatio. 
nem cxtrinfccam , Deo aliquid de iure ad gra- 
uiorem offenfam iemittenic,retinente tamen ad 
leuiorero:ncque in hocvlla pcnitus oftenduntuc 
conttadiccoria. Ratio veto a priori cft j nam R ^ ^ 
Deus , qui eft Dominus illius iuris, ficut poteft f,, tt i, 
totum tetineie,vel totum condonatc.ira pote- 
rit dicerc; Volt grtmtm tffen/im it ptntrtt rt' 47 
tinert tttmrn Itnem > feu folo ex pnrte temitte- Utftt*dt» 
re , ntn ex tott. Id ipfum polTc fierl.fi remitta. t { "**"*~ 
tur pecctum per gtatiam nabitualem , viderur '^J^^A 
ex di&s fuaderi.iu vtoffcnfa, qux maneat.non ],,„'. t tmit- 
fic mortalis;quia ulis repugnat grarix:quo vl- tertf*rii*ti. 
timo cafu peccatara illud qui mottale deleri de- ttrf*tt*t»m 
bet , 8e tranfire iu venialc. ^luZZt» 

Ego quidem cenfeo hxcfatis probabilitet di* IMmtm mf*»ti 
cxa-,non tamen minus,im6 magis ptobabile mr- i m tt»fi«»*t» , 
hi videtut contrarium. In quo luppono,odium ftdff*e,tdifi 
Dci in Petrumlpeccatorem ob luknrix peccatum f"' 
v.g. non j.n cfle inaitts quafi intenfiue , l ' r " 4 

L 4 quim 



n8 Ro b. d e ARMat.a Trattatus Dt? Vmltentia virtute. 



quam fitodinmtiufdemineumderoPetrum ob 
mcndacinm leuc , fed e(Te ciTeniiaiitef omnino 
diuerfum in fpcci e;vti malitix ipfx funt effcn- 
tialiter fpecie inter fc diuerfx : Deus enim odit 
peccatum iuxta eius naruram.vti amat virtutem 
tuxu illius naturam : apprctiatio enim , quara 
Deus habct de aoM amoris fui fuper omnia.val- 
de diffcrt fpecie ab amorc & appretiationc , 
quam habct de adtu temperati hauftus.Hts fup- 
pofit s fic argumcntor :Peccator per pcccatum 
odij Dei v.g. non pofuit fundamentum nifi a.l 
illud fpecie odiuro, &ad illam difpliccntiam in 
fpccie , quam Deus habet fafito contra talcm 
hominem;vnde non fuit in poteftatc Dei illum 
alio diuetfo fpecie odio profequi , crgo fi vult 
illum homincm ojk» profequi,non poterit nifi 
>llo odio fpecifico. Patct confequcntia, quia 
ad aliud carct fundamento ; finc fundamento 
autem non potcft Deus profcqui hominem odio 
fpettaute ad inimicitiara vcl offenfam: erir crgo 
in illiuspoteftatc vtiaot non vtiitlofundamen- 
to ad profequcnd im odio hominem ; at vet6 
vnum odium muiare in altcrum non poterit , 
quia non potcft ip<e mutare priotis odij fnnda. 
mentain rundamcntum attenas odij ;qnia ticc 
poteft mutare ipfas effentias peccatotura ; vti 
nullomodo poreft fuberecitcaamorcm D i fu- 
pcr otnnia illam complacentiam, quam habet 
circa diuerfum a&um criam leuiorcm. Si amo. 
res aut odia illa differtent co modo ,qtio amor 
nofter intenfus dtffcrt a tcmilTo , facillimum 
forct concipere , quomodo mmari poflct gta- 
uiororTenfa in leti;orcra,at fuppoiiu diuetfiute 
fpeciftca,quam diximu%,tcs eft difficilis. 

Et hinc ftatim apparct difparitasinter rcatum 
poenx cV inter tcatumculpx,vndc Gipcrius de- 
fi" n pfimus rationem priraam dnbitandi ; nam 
poena maior Sc minor folutn diffcrrcnt pcnes 
magis & minus inrra eamdcm fpecicm; ac pro- 
inde facilc tft remittcte aliquid, Sc aliquid reti- 
nere.Deindc c6m tnxatio pccnx pro culpa fit 
in libera poteftate iudicis punicniis , facile eft 
intelligere , cum pro fua libertate taxare fianc 
vel xquiualentem,ctiam minotem.-at in ordine 
ad diCplicentiam & odium longr eft f vt vidi- 
mus ) ratio diuetfa. Conffat rtiam ex hac do- 
dtrina difpariras refpeAu altcrius inftantix de 
debi o pccuniario , quia illud cft penes magis 
minus intra eamdem fpcciem. 
ctrfrmatur R at , one a piiori dcfumpu cx quodam prin- 
1±, . cipioab ommbut omnino Anaoribus rcccoto 

na**inflat,t, 1 _ , _ , _ _ r 

aiiuum i„ confirmo hanc dodtnnam : Nam adtus omnes 
rtUMtfr intelledtus& voluntatisefTcntialiterfunt diucrfi 
v*luat»i$i. ruxu obicctotum diuerfiutem;votitio cteandi 
mnndumeffenrialiter dcfTert in fuo conceptu a 
vnlitione infundendi iufto gratiam , cognitio 
mundi effcnrialite a cognitione myftcrij Incar- 
nationis,& fic de ceteris omnibus adtibus:ncque 
poteft Deus facere,vt fi amat lncatnationcm,ille 
a<f> us fit ciufdem fpccici aut rationis cura amore 
Petri; vti facere non poteft,vt cognitio forroi- 
cx fit eiufiicm ordinis 6c efTentic cum Angeli 
cognitione. Cum etgo ( vt iam oftenditnus ) 
mortale differat plus quam fpccie a veniale, re- 
pugnar,Deum rcfpicientem illud idcra odij ob- 
iedram quodantea , ideft illud idem peccatum 
mortale efEcrre, vt adcus ille ttanfcat in alium 
refpedtum ; qualis clTct.qui refpiceret vcniale : 
i qux rario etiam habet locum in mutatione 
adtuum ctiam folo numcro diuerforum , nam 
nec cognitio,qux eft foliuus P«tri,poteft uifire 



48 

DifftrittS 
inttr rtttum 
tmlf, 



in cognitionem Pauli.aut c contratio 

Dices tamcn, Hoc difcutfu probari quidem 

manifefte , difplicentiam Dei grauem in odium 
fui non poffe mutari in difplicetuiam leuem,in 
mendacium : at nullo modo oftendi, non poflc 
mutati in di'pliccniiam leuem intra ipfum ge- 
nus odij:&(ne fortc dicas in marena odij Dei 
non polfe eiie veniale, nifi cxdifedtu intcgrx 
libetutis (ponarous exemplum in furto.JCor 
enim odium Dei in Petrura obfurruro centum 
florcnorum non poterit temitti , iu vi manear 
odium in eumdem Perrnm, ac fi furatus fuiiler 
folum nonaginta: tt rurfus difplicentia in fur- 
rum vt nonaginta reroitti pcr partes vfquc ad 
difpliccntiam in folo furto leui : co enim cafis 
fcmpcr illud odium maius Sc minus maneret 
intta fpcciera odij proptet futrum. Confirma- 
tur : Quia faltem intra ipfum gcnus morulis 
mulud dirTcrunt tantum pcnes magis & minus, 
vr furtum centum a futto raillc : ergo faltem 
in his potctit Dcus remittcte culpam vt mille , 
Sc rctinere culpam vt centum,5c illum qu fu- 
ratus eft mille ptxcisc odio habere ac fi fotos 
centum cffct furatus. Idem cft quando pecca» 
tum mortalc maiusconftitit in maioii intenfio- 
ne attus.-poterit emm tunc temitti odium graui- 
us, & rctineri lcuins. 

Refpondco Qtioad hoc fecnndnm de inten- 
fione me non habitutum vllam difficultatem , 
quia rcucra vidctur valde efficacitat ptob:<tom 
replica I .;t 1. Qj<>.i,i ptimum veto de odio 
graui, vt lic dicam.mottali, mutato in odtum 
veniale etiam intta eamdcm matetiam peccati 
furti', llfxurix , Sic. nego confcquentiarn ; quia 
etiamfi illa duo odia fint intra matcriam furti , 
aut intra marcriara luxurix,ntb'lominus ramcn 
inter fe diffenint fpecie, i;n6 fortc gcnerc , & 
quidem mult6 magis quam differant duo odia 
grauia,vnum ob futtum,alterum ob luxuriam • 
fundamcntum enim ad vnum cft fpecie morali 
diucrfum a fundamenro ad alterum : ergo non 
potcft Dcus depofito vno aflumcfe alterum , 
quia ad illud fccnndum non habet fuunda- 
mentum. 

Dices Sccund6:Licet formalitet furtum gra- 
ue non det fundamenium ad difpliccntiam ve- 
nialem, dat tamen xquiualcnter: nam quimihi 
dar occafionem vt illum refpiciam tamquam 
inimicum , xquioalenter dat inihi occafionero 
vt circa cum habeam difplicemiam aliquam le- 
vioreni. Refpondeo negando antecedens : nam 
illalcuisdifpliccntia eft totaliter diuetfa ab eo 
priori odio-.dicit enim : Difvlict$ mihi kic ho- 
me , tjuiti intr* mmici iitr.it cs mt cffindit Uui- 
ttr. Hanc difplicentiam Deus habcrc non po- 
tcft proptrr monale , qnia non eft tale funda- 
mentum in eo homine. Ncque nouum eft ali- 
qua infcriora przdicata non contineri in fupe- 
rioribus : vti incorruptibilitas qtiantitatis non 
contineturin anima equi autieonis , nec xqui. 
ualcnter ptopricjlicet illx animx habcant maio- 
rem longc petfectionemtnaliogenere,obquam 
etiaro abfolute fint perfeftiorcs.Dixi timnitia- 
Untcr proprii:mm quatenus aliundein alio ge- 
nere nt compenfatio,poteft concedi cquiualcn. 
tia, nontamenin ordine ad alia prxdicau.feu 
efTcrlus, qui poffunt ex petpetuitate ptoucnire. 
(u dico in otdme ad illud fpecificum odium , 
cfto leuius,quo profcquitur Dcns hominem ob 
furtum veniale, non haberi nec formalitcr nee 
xquiualetcr fundamentum in futto motuli,efto 

hoc 



46 

QbitHi» A* 
fejff tdtttm 
ftttmtigTtmm 
mmtari i*> l* 
utimtrm timf 
dtnt ftttmti 



Amt imtrm 

( rnldi ftttm- 

ti tmtrtmlit. 



Rr ftcnJctw 
De ftfitritri 
cttittditmr\dt 
fritri •//•• 
tmr. 



OhitBit fttM. 
dttAm ftttm- 
tigrtmt dtt 
■ ■■■ —'• 
iuiftttdit It. 
mi. 



Stxmtur. 



Stfifmftrit- 
ra frttStmtm 
ittn ttmtimtmt 
im ft mtmimm» 
irnttr frtfrti 
inftritrm. 



Difp. ti» Dcfabiefto & effettuTanhentit. Sc-ft.i." 119 

hoc fi multo grauius,8c eo fenfu.quatenui ma ringrdjadhucnoneirtingtiereturtotiim/cdfcm- 
ius, dicatur cquiualcre furto leui. per poiTct in infinitum dccrcfccrc. A J quod 

non cft necclTatium concipcre realiter infinitas 
SVBSECTIO SECVNDA. partes in slloodio.fufBcit enim concipcte illud 

in altiori ordinethoc cnim i, '<> efto mutaretut 
Qwi dt dhnb utiont per /kiijftUlionti ptvtudei poft vnam fatisra&ionem in aliud minus , hoc 

ipfutn tamen ita ellet minus , vt a.lhuc manetet 
in altiori ordtne etiam tcfpcift i omnium (atii- 
facTionuro poflibiliuro-.& fic de rchq.iis.- poffii- 
mii enim od a concipere poffibilo, intcr illud 
Sc odium venialis tnnnita , fc cxccdcntia , vti 
interhomincm Sc murem polTumus concipere 

f>o(fibilia infinita animalia nobiboia Sc nobi- 
iora tn infinitum - per quod non infcrtur ho* 
minem efTe infinitum,aui habere parrcs infini- 1 
tas .fedvnam pctf. cTonem in al.iori ordine 
confitlcntem ; crgoetiamfi mutateturodi.im in 
aliud minus poft quamlib t fausf tToncm , 
numquam tamcn polfct vcnire ad mutarionem 
in tam dibilcodium,»t non po Tet clle Icbiliu-f 



Dfco Secundo a fortiori , Non poteft fieti 
ea pcmutatio tatione fatisf.cTionis inz- 
quatis e> hibitx abipsa cteatura.In hacconue- 
nio cum L<igo fupra.Fundarocntura huius Au 
cToriseft quiafi id fieri polTct/equctetur polXe 
hominrm per fuas fa'i»fitionci inaqnales tan- 
dem delcrc peccaium.hoc autem eft tbfurdum, 



Xtn feir/t 
ftt.mimm 
fmtiimlittr 

fmrtUltt 
fmtufmrVf 

•»<•< Ptttaimr ac contr.t fcntentiam fere omnium Theologo- 
^ 4 "** rum.ergo. S-qucla probaturi Qji 1 ^ quisellct 
reus factitrg<j v. g. Sc per opus bonum delcret 
aliquam p.rt m fatisfacTionu dchitx, licct le- 
uiffimam, ita vt iam Deus non aucrtcretut ab 
illo.njfi vti auertttur abedPqui commifii fu 



tu>n v. j?. quod cft aliquanrulutn leuius ex fe ac proindc non fcquiturvllo modo illud incon 



qnam facrilcgium , crgo pet allam fatisfacTio 
nem porerit iterum altam partcm eius dcbiti ,ie- 
lere^crgo cum illud pcccatum non fit infinitum, 
neque cius malitia conftct infinitis gtadibus in 
tenfis xqualibus vni terrio.necetfario dtccndum 
cllct,p..il longum tempus Sc mulriplicatis ope- 
ribus fatisfaiftoriistandem dclendum totum il- 
lud peccitum. 

... Hxc ratio m veniali,quod poteft ab homine 
m*H vmlrtfr* 1,6 condigno dcleti , non vtdetur ablolutc ha- 
vtmimdHmi bcre locum,-quia ibi non eft r.bfurdum.fi dtca- 
mus homtnem iuftum per hona opeta multi- 
plicua poffe dclere veniale : nihtlominus hic 



n 



uenirm.quud hic AucTot intulctat. Neque J 
hoc dccrcmcntura debr mus concipere dcfccn- 
fus per pattes determinata<,v jz.cx odio vt octo 

i r i* - i J J- mtr dtitt , 

ad odium vtfex , & cx hoc ad odiuro vt qua- m , mmmt fa 
tuor,vt in .itgumcnto diccbatur:hoc en'm mo nmtifl itr 
do intta tres taltus veniremm ad fundum , f d fmtm dtttt. 
ad odia fine gradibus intenfiuivs, effential ter ""**">& 
tomenminora Sc minoia apptciiatiuc : qnalia 

i . tri i C J fimi . Jt l ftt 

diximus cfte poffibiha infinita. Qjx do» tina tij fi Hrtrtt 
frequcns apud Ooclorcs in fiu ilibus materiis , dibmi im,». 
Vti e contrario efto complnccntia diuina in yJ»"i»/-»/»4. 
aniroali.mufca immediatc| 'ltioti.fi' maiorquam li f 
in ipfa mnfc-,& fic alcendfdo pet aha anin ali, 



/u/rnf munt. 



•i i r.-r rriam pro veniali ca vimr , qu>a f quc- numqnam tamcn fucceffi. e : & ncque veio fi- 

rerur -pfum p ccatorcm defacto pcratrritionem mul omncs illi cxceiTiis complacei.tiatum fa- 

& cona opcra ante iuftificationem facti d lere c-ent vnam xqualcm ei.quam Dcus h.ihetcirca 

re ip 4 vcniale -, nam fatisfaftioncs pro culpa homincm,efto hic non fit mfiuitus Idem r rgo 

Dius tenetur acceptare,Iicet non fatisfac^ionem e conttatio cfse pofle pct dcfcenfum illiui 

pto pce ia.co quod detetminatio pcenx petti- odi). 

neiadiudicem.detetminatioveio fatisfadionis Secundo rationea ptiori idem probat, quia 

pto culpa ad offendentem , dummoi.16 veram qui eft off . tifus ab aliquo, 3c .ib co coadhis re- 

cx hibeat. /Stqui abfurdum eft, qu6d horno pec- c^flit per odiura ab illo.non debct cogi ad hoc, 



rm. 



mtm vttti 
frmi, 



StrmnJt, 

Lictt ftt 



vt rcdcat ad illum depoftto odio.mfi leuocetur tttratmth 
ab ipfo orTendentc.dcbct autcm tcuocitio cfie LmttSttMA 
cnScax Sc xqualis expulfioni : nam fi frigide 
tantum rcuocct,non tcncbitut al rr rcdire.Hxc 
etiam ratio non fatisfacit, quia debcmus dupli- 
Ctm reditum confidetare in eocafurvnum tota- 
lem , feu quo deponatur odium cx inr g'o 



cator fatisf.tcerc poffit pro vcniali;ergo nec ve- 
niale poteft d'.leri per partcs. 
S l Hnc argnmenrum mihi non probatur ; Pti 

T.t mmftlmti » 1)0 aiiia Dcus n6 tenenit ab homine acceptare 
farisfadtioncm ,etiamfi alioquin effet xqualis: 
( dc quo alibi f,ifius:)tatio autem cll.n >m Deus 
habet ius petendi noftra omnia opera ob alios 

diuerfni titulosjac proinde non id 6 cogitut ad cumque pto hoc tedito frigdc alter rcuocer, 
prxfentiam corum opcrum, efto efTcnt cqnalia fatcmur libentertunc offenrtim non teneri e-> 
peccato, hoc remitterc , nifi prius cefTerit aliis modo rediie. Alter rcditui eft foliim ad petmu- 
titulis. Secundo, quia cfto pctopcra noftra bo- tandum odium gtauiui in minus : pto hoc au- 
hmmmtjitm na altqutd minuetetut de rcatu cnlpx mortalii, temtcditu dicent Aduerfarij eam fatisf ctoncm 
•fttm ftmftt nequaquam inde &-ioeretur,randem totum mi- f.iifse non fngidam , fcd fufficiemer cahdam» 
nuendum. Pro qno fuppono certam intct om- oc potuifse neceffitare Deum adeum teditumi 
nes dotlrinam , q.ic eft eiiao huius Auclotisi 
Mortale eftonon (iiinfinitc grauitatis(vt iudi- 
cant aliqni)nihlominus ade6 elfc in altioti or- 
dine, vt ctiamti infinita opera bona purc cta- 
turc, Sc omnium creaturatum fimnl fumpta 



ttUm hti 

fnkttit rtit* 
tttmr 'rHBf 



mtnmli 
rrti%mtr*tmt 
ntn tmmtn 

idti vmin 
tmr mdfmin 
vt tttmm 
dttttttmr 
jmmmmii 
fritmrmm 
nmn fr im. 
fimitmm. 



&,ne abeamusa fimilitudinefrig'dc reuocatio- 
nts cj retorqoeo c^o pto me efficacitei:pono 
hic calidum f»nt(fimum , veniat fiigidum te- 
rnifsum: cette ad extinguendum illud calidum» 
cV,vt fic dicam,ad teuocandumitlod ex inte* 



offcrantur Deo.non poffint adxquaie grauita- gro.nullo modovalet illud firigidum reniifsuint 

tcm cias peccati : vnde clate colhgitut in eo at vtexttudat odlauum gradum calorit fufficienl 

peccato eiTe vnam grauitatem cquiualente om- eft , ac pio hoc crVcJu fufficientct vtget, fuffi- 

nibus omnino iliii opetibui bonii omnium cientet clamat, &c. etgo cx illa tatione potiut 

creaturarum. Infcrtut hioc vlteriui euidenrifli- contrarium infcrtur , fcilicet debere Deuro ni- 



me illud odium Dei in mortale cqntualere , 
im6 5e prcponderatinfinitis illis diuiniscom- 
placcmiis in ea opera infinitaiergo hcet conci- 
peremus illud oJium per cas complacentias cx- 



cete eam m<ttationem in odtum minus.Secun- 
c\6 vrgeo inftantia quam hic Auftor obtic<t fi- 
bi , fkvidetur non latii foluta-ea autern defu- 
mitur cz bominc habeme v.g.quatuotpeccat» 

vtmalii» 



ijo Ro d. de Ar iw a g a' \ Tra&atus De Vanitentia *vtrtute. 



Vni fin* ml- 
t*r* dtmitti- 
imr. 

Hifttin Lm. 
g» Primi, 

S ecmmd). 



Sitii* Lmg» 
rifti/io rifw. 
t*tur: 



venialia r i ■ : um , ,y i ratione omnium iilorum 
f4 fimul dimptorum dat Tnom iusintegrum Oeo 
t£/l' ,> ilf 3 ^ drfplicentiam in cohoroinc;oc tamcnnonex- 
st himffi'" n, ^ ta «qualifatisfa&ione pro toto illoiute.feu 
kmtin fimu! P ro quatuor illis venialibus, poteft pro vno fa- 
flnf» viuis. risfacere ; debct ergo conccdi,poiTc ius Dei fb- 
f nfi extinguiab ofrendciiectiam per partcj.fi 
cffcrat aliquid xqualc partiali iuri Dei. 

Huie obic&ioni refpondet PrimA negando 
confcquctiam, quia ea quatuor peccara non fa- 
ciunt vnum ius , fed quatuor iura *, ac proinde 
bcnc potcfl vnum finealtero extingui. Secunda 
folutio , quam judicat meliorem , eft negando 
antecedens,qnia fingula peccata,qux adueniunt. 
fcdeunt difficiliorcm rcmiflioncm prioristvnde 
nt.vt qui cftin prccatomoitali,non poflit con- 
dignc utisficcie ctiam pro veniali ,- rarioncm 
aatcm a priori reddit,qudd illa peccata f ucccf- 
fiuc polita intrgrant vnam rationem , tc cauf- 
fantmaioremiuerfionem : quxque non extin- 
guirur, nifi ponaturxauffa xqualis ad rcuocan- 
3am totam illam offenfaro. 

Hanc fecundam refponfioncm ego(vt verum 
fatear)non capio:Qitomodo cnim dicitur.quAd 
fi fint duo vcnialia peccara,non pofljt pro vno 
utisfkri.nifi vtrumque fimul dcl-:atur,cum de 
fafto in omnium omninofcnrentiavnum tolla- 
tur fine alio per conTritionem i Si enim haheo 
mendacium lcue , cV fiirtum leue , & conteror 
de mendacio , non de furto , remittitur tv.ihi 
mendacium.non futtum,cV quiJerr,iuxra mul- 
torum fentcntiam dc conJigno : iuxta alios ve- 
rd,ctii dicant non de condigno dc fnfto , quia 
cncontritio occupatutinmcritoglonx:fi tamcn 
id nonobftaret , tollctct de cond gno illud ve- 
niale : ergo in fatisfadione pro venialibus vt 
vnurn deleatur nullo modo eft necefTum dclcie 
omnia:nequc vt offcratutiXqualis fatisfacrio pio 
>no,debrt offerri pro omnibns;nullo ergo mo- 
do poteft negari illud obiectionis antecrdeos : 
iam autem eo admiflb reiicitnr prima folutio , 
quia reuera confeoucntia videtur cfTe bona. 
ftimMimJtf Nam ficut proptcr illa peccataquatuor venialia 
fnmiifisLn, dicirur cfle quadruplcx tot, ideoqtte exhibita 
t*' farisfa&ione xquali pro vno dcbet tllud tolli , 

eriifi alia inrramaneant.Itain noftro cafu iusex 
mortali potcft dici muitiplcx,quia efl ad diuer- 
fiffimas difplicentias Dci inzquales,ergo quan- 
do orTertur Deo zqualis fatisfatftio pro dcpo- 
nenda maiore difplicentia, tenebitor id facere ; 
non fecus ac deponere debet difplicentiam in 
vno vcniali.quando ei fufficies dator farisra&io 
pro illojadhuc ergo vrger illla inftantia contra 
argumentum huius Auctoris. 

Omiffis ergo illis , conclufio noftra fecanda 
debet probari codem plane modo quo prima ; 
quia fcilicct fatisfa&io incqualis non motat 
fundamentum odij . nec iransfett illud in fun- 
damenrum odij leuis.ergo numquam poteffini- 
nuere odium Dei. Et ficut quando grauiffimo 
alicni corpori impriroo impulfuro non adzqUa- 
rum,raro param cfficio quam fi nullum penitus 
imptefliflcmi iu quandonon do adxquatam fa- 



Reiititur fff 



frtbmtie »»■ 
firm. 



Similitmm* 
•* impmlfn: 



r.i 
mtit- 



risfacVionem , qua Deum ex fuo ( fic dicam ) 
moueam odio in me , tam parum cfficio dando 
illi inzquales fatisfa&ioncs ,ac ii nihil dedif- 
lcm. ld iplum paffim in multiS cffrctibus cer- 
nirur i nam fi totalis & adzquala dtfpofitio 

Ero prxcipua forma intenra non pnnitur , ni- 
il omnmo efficitur ; cuius ratio a pnori redu- 
«cnda efl ad eam vnicam poflibilem difpltccn- 
riaro, quz eo ipfo non potcft deponi, nifi tota 
deponatur. t 6 

Dices tarncn , Ereo Taltem quando peccatum oMtffir. ¥*- 
mortaleeltgrauiusobroaiorcm fui inrcnfionero /><>•• imtr» 
aut ob duplicataro matcriam , ficut fuaum ^JjJjSjS 
millc florenorum refpcdu furti centum : quo ™Xfm*»iim 
cafuadmifimus pofle Deum odmm vtmillede c\»»i fmnirn 
ponere, retento opio vt centum,potcrit fieri ea ltt'mm»»diM 
depolitio odij gtauioris ad cxigentiam fatisfa- & M Jf*mwil*f* 
clionis ex fnfficientts pro illo cxccffii , licet ^"r^c^ 
non prototo reatu^efpondco^ Si poflibili» fit n ijh*°f* 
inzqualis ea fatisfactio , poffe etiam per illam f*m»ni m*m 
dcltri illnm excefTum-,addo tami n,cam non ef- p»t*fii 
fe pofltbilem a nobis,quia cxcclftn illc inmbr- 
talibus fupponitur grauis; ac psoindc ficut non 
poffutrus pro motrali date fatisfaclioncro , ita 
ncc pro eo exceffu. Non enim in odio , quod 
Deus habrt in peccatorem ratione offenfzgra- 
uis.confidcran 'z funt quafi infinitz partes ra- 
tione noflta <iiltindz odi|leuis , quzque fitnul 
fumptz faciam odium grauc: vt enim ex matc- 
ria dc Pccc.vjs fuppono, ciiarofi homo ruberer 
infinitj vemalia , Sc confcqucnter ctiamfi Deus 
haberct lnhmtas Jifplicentias 'ctics in cum ho 
minem.omnes tantcn illz fimul fu:rptz adhuc 
non facercnt vtum di'plicentiam granem, qua- 
lem habet ob vnum monalemcque illi xquiua- 
lcrent.Dcbct etgo ea difplicenria confiderari 
vt qnid ctiam rationc noftta indiuii btlc acpro- 
indc incompenfkbile pcr vlla opcra crearurz. oi.lfc^ 
Si loqucrrmur de fatisfaifcione Chnfti infinita, fiif,,ffi$, 
applicara non touliter,fcd patti^liter.facile con- 
cederem pofle tunctolii illudodium infurtum 
vr mille, .V conoerti in odium furti vt centuro, 
eo mododiximus pofle per condonationem ex- 
trinfecam ficri eam pern.utacionem. *y 

Ex hisconclufiouibusfacile deJucitur tcrtia, CtmttmJ»»: 
( in qua etiam couenio cum Cardinale )de fadfo l>*f**» ■*» 
n6 tolli mortalc per partes:quia fi td dioinitus ttll ' ,nrmt ^ 
flcri non poteft, a fortlori de faclo non fir. U- JJJioJfc ' 
lurl folom nunc rcftatexplicandum.quod fupra kmmmn» •/. 
in ratione dubitandi eft infinuatum,Cur in hu- ftfmpwfit** 
manispoffit, 6c re ipfa fzpc fiat ea placatio per P*™ 
parres,non tamen ea poffit in Deo contingere. 
Refpondeo, In nobis idc6 id fieri,quia ordina- 
ric- magna illa auerfio , qua initio habuimus , 
confiftcbat tantum in intenfionc odij cx vehe- 
menti propoficione iniarix in nos commiffx : 
ea autc intenfio fine dubio poteft pcr parres fuc- 
ccffiucdiminui : <Sc idem de propofitione vebe- 
mentiquz paulatim minuitur.ac proinde etiam 
paulatim infcrt odiam leuius.Hxc autem in Deo 
c5tingere non poffunt ob rationcs hucufque al- 
laus:idc6que non potcft minuere odium nifi in 
cafibus pofitis. 



DIS PVTA 



t 



Difp. i|. Dc volitione Dci condonantis pcccatum. Sc&.i. iji 

DISPVTATIO DECIM ATERTI A 

2)? 'volitione Dci condonantis pcccatum. 



Bnuittr htc 
*»*;1it 4»iV 
ixfttittur , 
fH/4 4/1(1 

u*H*t». 



YX$t* ^ p L 1 c at a vircute contritioi.it feu 
tfejq Pcenitenciz ad moucndum Oeum p o 
remiffione peccaci,oporcec explicare.quomodo 
feu qul volirione re ipfa Deus iltud renuttat,- 
qu.i etii occaGonc tra&ari lolctdc confticuciuo 
ipfius habitualis pccrati. De quibus pun&is 
fuGffime altqui Audlorcsdifpucanc, quiareucta 
grauis in eis cft difticulcas , mavime circa con- 
donationcm ipfam diuinam.Qoia vct6vtrumque 
punctum ego tta&aui alibi; ptimum quidcm de 
conftitutiuo h.btCualis "loroo j. cou difput. 
4 Jc-cundiim vec6 Tomo^..dc Legibus difpuc. 
x.ideo ab his bccuius me expcdiam:im6 nihil de 
illis dicccem,nifi aliqua denouo vidilTcm in ali- 
quibus Ati<Stonbus,quz pcomaioritntclligencia 
do&cinz noftrz ibi traditx cxigunt difoilfione 
aliquam-omncm ergo rcpecitionem fugtcns di- 
cam quz occurrunt addenda. 



S E C T 1 O I. 

Sltiid de conftitutitio peccati habitualis. 



1 

J* f »» ttmfi- 
p*t f , <„i 

'•iitmml*. 



. I t a t o eo loco Tomi j.d li pecciru-n 
v>v5<^ htbitualcadzquare confiftcre in ipsa prz- 
tcrtiotie phyheaillius vt aczualis,&in car.ntia 
condonationis d uina* & zqualis fatisfnftionis; 
fcnccnt as vct6 variasdc qoalitatc quadam mor- 
bida, de priuationc graciz hab tualis , tam vt 
conftttutiuo adzquato quam inadarquato, ibi- 
dcm cfBcaciter reieci. 

SVBSpCTlO PRIMA. 

An frittatim gratU pofflt pttrtUliter adtr.it ti 
fro ctmflitutino bvntnt faltem 
indcttrmmtui. 



H 



Oc dubium moueo proptcr Cardinalem 
Lugo, qui cum dtfput. 7 de Poenitcncia 
fcc>.t.oprimeproptignalTet tianc fctentiam no- 
ftcam , qiiam dixi clTe inter R.eeenciores com- 
mtincm, ac refpondiffet argumentis , quz con- 
tra illatn fiuntj in finetamen fc&ionis addidic, 
polTe priuacionem graciz admitti parcialiter ad 
conftitucionem habiruatis non determinate,fed 
indecerminace,qtiaccnus habituale dicit condo- 
nationis carentiam. Condonatio autem potcft 
duobus modis fieri, vel purc cxtrinfece,vel per 
infufionem gratiz, feu intrinfecc. Nam Dcus 
dupliciter poteft condonatc pcccatum.vno mo- 
do pure excrinfece ftne infufione gcatia»,vt con- 
rra Vafquez & paucos alios fupponit communis 
fententia,-altero ver6 modo per tnfufionem gra- 
tiar:nccc(Tum ergo clt vt hibicuale dicat in fuo 
concrpcucarenciam eius infufionis gratiz.quz 
alioquin deftruitut. Hanc autem docxtinam 
idc6 tcadidiflc videtur , vt facilius explicec , 
qtiod ilt obieftum condonationis diuinz;nam 
co cafu.quo tollcrctur pcccatum per graciz in- 



fufionera,neceiTariumnonelTcc aliud obie&um 
eius rcmitfionis aflignare quam ipfaro phyficam 
infufionem grariz , quzfatiscft clarum obk- 
clure volitioms diuinz. 

Hanc do&rinam ego iudico minus veram, J 
Sc non confequrntem ad prmc pia cius A dko- 
ris ; 6c quidcm ftatim noto.mu us bene dictum \* mt * 

^ - n- , . t»a(*vfm,fat 

e,cam priuattonrm grat z conltitti. tc inde- wJ, ( , m ftL 

terrainate peccatum h .bitualc debuilfet en>m nt'it inxi 

dici conftitucre determir.atc. Al»ud emm eft , mdttrrmi. 

qu6d peccacum ipfum poflic ind.tccminatctoJli, : ' 

vcl pet grat am,vel petcondonacioneraemin- ^lffi/'',^ 

fccam ( id quod nunc admitcimus, d lgen- tt, stum 

tiuspaul6poftdifcutici)dum;)ali id vcco qu6d i»d*ttrmi~ 

cflencia habicualisindcccrminaCcconfiftac in ea »"'•'"■ 

pciuacione gcaciz. Hoc fccundum fulfum eft, I rM " m » 

Sc non ieqifcur ex primo,im6 contrarium pl.me 

inde fcquitur.Dico crgo, dato co doplici modo 

ablat onis peccati,omnc omnino habituale pec- 

cacum dicere elTcncialicer priuacionem gcaciz , 

a proinde dcCrrminaceconftitui pei eam piiua 

tionem, non ind rermina c.qna poflJreiT- ali- 

quod peccacum quod cam pciuacionem non di> 

cac, vi fbrmalc confticucitii.m paiciale fm Pro- 

ba ur id cl.tr. ,quia co ipfo qu6d gratia pofita 

manere nequeac vllum mortalc , n cclTum eft 

omne morcalc includcrc priuac onim graciz , 

c.go omnia dccermmace & non indccerminatc 

includunt e.tm p iiiationem. Oftendicur id in 

carencia zqualisfacisfjctiunis cV condonacionis 

diuinz; nam coipfo quod fola facisfacl o zqua- 

lis pofita, auc fola condouatio tollat pe catn.n, 

neceifum eft hoc dicere , non folam carentiam 

condoiiationis,aut folam catenttam fitisfarStio» 

nis zqualis , fed vtramquecarenriaro dcter i i- 

natejlicetablarioillius peccati fieri poffitinde* 

terminatc, v. 1 per condonationetn diuinam,vel 

per faci;fa£tioncm zqualere.fi darecurilla-.ergo 

vox mdrttrmitHtte non dc bec cadece fupra con- 

ftirurioncre pcccati , fed fupta cins ablationenu 

£t h 1 c obtter circa moduro illum loqtiendi. 

Qitoad pundhim ve o piinacionis dico , c6 * , 

quod illis duobus modis intrinfcce 8c r xtrinfere t 

poifit pcccatum remim , ninii omnino infccn e ,» i.mttili 

de confticuciuo illius per priuationem.Pro quo fttotmtmX 

aduerrc,edam quando remiffio peccaci hab Ciia- Br>»m.'unm. 

lis fic inccinfcce per t»r tiam,Sc non pcr condo- ** m nm4§ ' 

nationem fulum excnnlecaro.dcbere vlcra infu- ca ,ii, t i,tU' 

fionem graciz intcrucnire volitionem Deiremit. „,-, tmfufi* 

tentispeccatu tt folum ide6 tuncdici peccatura frjtu.,r*ui. 

remitti intrinfecc ,quia infiinditur -vna fbtma 

intrinfcca.qoz petit eam reraiffionero.non ver6 *. 

quiaipfagratia Gt forroalicer ren iffio.Exeraplo ttiumi 

rem meo iudicio manifcfte declacabo:Duplicicer 

poceft mihi calor aufcrri,vno modo inmnfece ( 

alcero excrinf,.ce*,excrinfecc,fi nullo roihi fuper 

addico frtgore Deus roihi calotc aufetretjclifta 

mea raanu neque frigida neque caHda-&hocfo* 

lum potrft fieri mitaculosciintrinfcce verotoU 

litur.qtiando producto in me intrinfecc (ugott 

ei calori contrario expellitor calor.Ar tS infe* 

cundo hoc uiodo quam in pcirao debct intet« 

uaifl 



; 3 i Por. pf Arriaga Tra&atiis De Vctnitentia virtute. 



uenire cefTatio phyfica a&ionis Dci , qua con- 
. feruabatur caloniuix cciTario eft immediata 5c 
proxima canlTaeius defitionis ; nam produclio 
pofitiua calnris nnn eft ipfa frigorisdeftruclio, 
i-l id quod cxigit dcftructioncm. Oens cnim 
ptxuifocalore cogitur naturaliter ad volcndum 
cclTirc ab a&ioncpofitiuaconfcruatiua frigoris; 
aut e contratio prcuifo frigore cogitur ad ccf- 
fendum aconfeiuatione caloris; & tunc immc- 
diatc ccflat calor.vnde nuilus poteft infctrc,ef- 
fantiatn fcigoris confiftere vllo modo dctcrrai- 
natc aut indcrcrmtnatein catcntia caloris, aut 
ccont.-ario calorem in carcntia frigoris. Idem 
GrutUot» protfuscft in nollro cafu;nam ctiaiu„,quando 
nilit f 1 *™*" gratia habitualis infunditur homini , qui antea 
fiiiim crac P c «ator,dicatuc ci peccatum inttinficc re- 
ixigit, vi mitti,-hoc tamcn nihil pcnitus aliud (bnat,quam 
ntlMtur qu6d infufam litci homini vnum doninn.quod 
feetutum. natuialitec cxigit ,vt Dcus rcmittat ptccatum; 

pcr quod non tollitur vllo modo ,quo minus 
exiftcr debeat in Dco Actus voluntatis condo- 
nans.qui foruuliter non habet pto ohiecroin- 
fufioncm gratix,f|uam iam fupponit,& ex qua 
vt ex caufsa illc a£bis concipitur. ld autcm ma- 
ximc locum habcc in fentcntia , quam An.tot 
hic pafliin infinuat.gratiam fcilicet habitualrm 
diuinitus polfc ftatc cum peccato. Vbiclaic 
conft.it;eam gntix orcniiam null6 pcnitus mo- 
do pCnpcre ad conccptum pcccati habniulis , 
ne quidtm dciiunctiuc. 
Litit erutiu ^' Xl m * xlme h*t'rc locum , fi dicumns gru- 
ijfmtiulittr t '" m bu> itu.titin pojft diuinitut tohttrtrt curn 
fufn»rtt t§ prccuto, tuiii cfto dicamus virmaliicr contradi 
ftttnto in dtonc ea duo pngnare , ficnt pngnat amor & 
ttdim fnb 0 j mm j n f iD icrTto codem; nihilominus vis mei 

ttdn , nihnc , > , 

*ini infulit ar g u roentitoti manct.-quia ficut uinc cttam de- 
ntn tfftt betinterucnicc immcdiatc ipfa phyiica cefTato 
iffnftrmnlit actionis conlccuauux odij.autc conttacio amo 
ttnJtnntit, r j 5jVt ([ ilim mS n\s dcclarojra in prxfcnti poft 
nnt fuhlotit ■■ r* • , ■ c i- i j l - 

ftttnti Et vo * moncrn Oi i dc gratta inhindenda dcbct in- 

fitcntur i tcrucnirc ipfa rcaiffio prccati.Vndc addo, eo- 
fnritntiiui. detn modo quoad hoc pun&um clTc difcurren 
dum,fi habituale tollcurtu pcr vnionem hypo- 
ftaticam fuperucnientcm , quam nos fiio loco 
docuimus cum communi fcntcntia elTcntialiiet 
tepugnarc cnm peccato : rato autem cft ; nam 
licet odium & amor, aflcnfu'. & dillenfuscirc* 
idem obiedtom rcpugner tint;r fe elfentialiter, 
non tamcn ided produccio aflenfus eft formali. 
ter dcftrudtio diiTenfusifcd hx defttuclio oti- 
tur ex illa quafi efticicnter : co enim ipfo qu6d 
Deus vidc produftum pnus nacnca dilfenfum 
v.g. renetuc ft.u m ceiTare a conferuatione 1 af- 
fenfus, ea autem cclfatio formalitec eft ipfade- 
ftructio alfenfusjvnde tenetut Deus tunc ha- 
bcce duas voluntates , vnam , qui dicat , Volo 
concurrcrt ttd broduiliontm diffenfits altcram , 
qua dicat, l r olo cejftre m confirmtuiont mfftnfits : 
acproindc fi pecimpoftibilc hxc voiitiofecun- 
\ • da non fcqueretur pofita prima,manercnt re ipfa 
fimul aflcnfus & difTenfus. Hxcquidem (ecun- 
da volitio priturnece(Tah6 ab illa non tamcn 
ptoptcrea definit eiTe abea realiter diftinda:illa 
cnim prior potuit clTe fine hac, fi anteain fub- 
iccio non fuifTct afTcnfus', tunc enim per eam- 
dcm numcco volltionem diccce potuifTct Deus, 
Volt> productrt difftnfitm. Secunda itcm e Con- 
ttario potnit elTc tealttcr linc ptima,-nam fi nul. 
( lo fuccedente diiTefu ccfTatet homo ab afTenfu, 
deberet Deus habere volitionem ccfandi a pto. 
duclione illa. Idcm ornnino cft inptxfcnti : li- 



cctenim admirtamus gratiam non pofTe cohz- 

rerc nec qniiem diuinitus cum peccato ; ( vri ~ 4t ; 4 

admittimus vnionem hypoftaticam omni pecca- tfftnerttmr 

to diuiniuisrcpugnare, )hioc ran cn foluum (c- ,fi, n ti*ltttr 

quitur, e6 ipfo qu6d Deu» vult producetc gra- ^tceuie,MJm* 

tiam , neccffitaci ad fccundam volitionem qua infmft»tru- 

dicat y Condono tiU ptcttutt. Qux dux volitio- ^* "]^. 

ncs iauincc m fcpatabilcs funt;n.im ptima infun- tmt{ t g emt 

dendigcatiam potuitcflc fine fccunda.qno cafu f t f mt a oilu 

homonon habuiffet antea peccaturo:h«c item 

iecunda pouiit tfTe fine prima.fi peccatum illud 

per fblam Dei extrinfccam condonationem re- 

mittcrrtur. Ratio huins cft claca, fuppofitis his 

qux dc peccato habituali nos doccmus cum 

hoc Auctoce,'nam illud non confiftit incacentia 

cius pulchcitudinis potitiux, quc in grat.a ha- 

bituali aut in vnionc hypoftatica rcperitu , fed 

iu auerfionc voluntatia & liberaa Deo nondum 

per fatisfadioncm xqualem dclcta,aut nondurh 

a Dw-o remifsa, pulchtitudo autem illa phyfic* 

gmtic ciim nec fil tpfa rcmifTusnec fatisfactio, 

non poteft aufcrre per fc immcdiatc illam pofi- 

tmam maculam , fcd fummiim potcft Dtum 

obligare ad hoc.vtcam auf:rat;id quod maxi- 

mi habct locum(ficut infinnaui ) fi hic Auftor 

doceat pofTe gratiam & pcccatum cohccere di- 

uinjtus inter le. 

Ex hac immedia-e dcJucla ratione colliges 7 - 
impngnationemcuiufdam doclrinx , quaro hic ^J^^y^ 
A '£toradfcit loco citato num. i6x. vbi ait , amimt ^t 
Gratiam,c6qu6d per fuam naturam Jtentitaicm tnmrmiu o» 
fit maximaanimipulchtitiido.f.ddcreanimam ctnftflit t* 
pulchram & amabi'em pcrinde ac fi homini rftuftttmi. 
fcedo addcrcntur tales animx dotcs, qux fupe- 
ratent eamfocditatcm.reddtecentqueillum fim- 
pliciter amabilcmi cnm hac ramen d rTerentia, 
qu6d fccditas iila, c6m fit quid phyficum.non 
tollitrrt per eas dotet % at tuiphudo habitualis, 
' qux eft q.iid roorale , tollcrctut pcr gratiaro. 
Coll gcs inquam huius doc"ttinx impugnatio- 
nem ; nam turpitndo illa peccati c6m non fit 
ncgatio gratix ( vt h'C Aviftor ait) fed fit quid 
poliriuum, aut ccrte(nc faciamus iam qnxftio- 
ncin de coftitutiuo fotmcii peccati aitualis fal- 
tc fi in priuatione coniift-t^-non fuit gratix pri- 
uatio,fed alterius rei.non poteft tolli formalter 
per gratiam, fed vel per fausfa&ionetn xqual^i 
qualis non eft gratia habiuialis.-vcl pct condo» 
nartonem Dci,gratiaautem non eft condonatio 
Dei:hxcenim dicit ex fuo conccptu formali 
aclum Dei infufio vcr6 gratix non cft aftui v 
Dei.Vrgeo hocipfum cx dottrina eiufdem,qi'ia 
num.i c 7. & k8. optimc docuit, Voluntatem 
infundendi gratiam non efTe condonationem 
pcccati. Hinc enim infero ; Ergo ipfa infufio 
gratix non potcft efic forma , qna fbla pofiti 
tollatur illa tnacula habitualis.quc vcl pofitiua 8 . 
eft , vt dixi , vcl fi negatiua , alterius fanc rci JSj^jJC 
quam fit gratia. vtluntmiem 
Rcfponderi forte potcft cxeius doclrina.Eam iufuniiuii 
voluntatem pcoduccndi gcatiam clle caufTam grotium »*• 
condonationis,noncondonationeminam fi pcr V ' ,nJ "fV 
impoflibilc Dcus pofttotameam voluntatetem r ' tm ^ mm 
non.pcoduceret te psagcatiam, non condonafret ■ 4 
formaliter peccatum,fed prccisc voluifTet con- uh Keiiti. 
donare-, ergo non voluntas, fed ipfa gratic in- »" r « 
fufio cft adtualis condonatio. Sed contra, quia**' *?' " . 
nid abutamur voctbus, gratix innilio non po- 
teft dici condonatio,quia condonatio fignincat 
formalitcr adtum voluntatis,* fcd fummum d ci 
dcbet ablatio phyfica pcccati,ficut fi pct cqua 

leitv- 



Difp.i^. De volitione Dei condonkntis peccAtum, Se&.i? ijj 



Tem faiisfactioncm tollcrciurpcccanim, illa ipfa 
iatisfaccio non dicrretut condorutio,icd ablatio 
pcccati. Qutdquid vero dc vocc & modo lo- 
qucndi fitjlic argumcntor Prim6:Si ipia gratia; 

Vu!ila?m infuf, ° cft • utu - 1 ' is aWario iuris » & aaua|j$-dc- 
l* mtUtil' * e: '° pcccarivergo vokmca*,qtu Dcus vuJt gra- 
fercmti .- rum infundcrc homini , erir ipla. formalisccC- 
mrgm ttiatmt fio, fcu condoiiatio iuris:quod tatncn hic Au- 
tnfunimti £ or negaucrac co num. 1 {7. Pcobo aurcm ex 
*il~mcnU»n\ *P ,,US «todtriiu n; * nc confcquciiciam : ait cnim 
t,» tnm. donationem in gcncrc cdc voluntatcm iUam, 
qua donator vult clit in dnnaurio ius ad vtcn- 
dum pallio v g pro fuo Ubicu : condonationcm 
vcto formalem Sc forrnaliffimam cflc volunta- 
tcni illam qua orTvuHts,aut ctcditor vult nullu 
cilc iu orfcndcntc paffiuum ius ad odium , aut 
in dcbitorc nullam obligacioncm .ui foluendum 
hxc illc:c quibus ilc argumcntor : Grariam cffc 
• , iuHcclo , in Petto v. g. &: non efle in illo 

fundamcntum vllum ad odiuin , idcm omniuo 
funt(vt pro prxfenti difcurfu permittimus huic 
. ^^^j. JAuftori.Jcrgo dum Dcus vuft clTc in hominc 
gr.uiam.ieu dutn vult hanc homini infunderc, 
vnlt form :liffimc non crlTc in homine vllum ius 
ad odium-crgo ca voluntas infun.icndi grati un 
non c tt caufa condonationis,vt hic Audtot do- 
cct in vlrima folutionc , fcd cft ipfa fornulis 
condoiutio pcccati : non funt crgo duz iliae 
doctrinx cohxrcmcs fibi. 
9 Rcfponderi adhuc potelt Sccund6,Hoc,quod 

Mtfriufit ft- eft cxpcllerc peccatum.folum cfle (ccundarwm 
twiAmfaHn cff.c"tam gratix , non prim^riunj : quia potcll 
^uintfutm S' u ' 1 Mifbodi nuUo prxuio pcccaro quoexpcl. 
tnm rffi cft- ** ut » voluntas crgo Dci circa gratix infufio- 
SnmfrrtM*- ncm nou ell voluncas cxpcllcndi ius ad odium 
nimmgrnii*. cxiilo fubic&o.-quia volunras prodticcndi fbr- 
mam in aliquo ftibiccto non cft cx fuo conccp- 
j^^L 10 clTcnriali voluiv as cffcctus fccundarii cius ror 
Ktftitmr. , , mx,(ed prxcisc cffecTus primarij Sc ellcntialis: 
nntnicUmift ita j|| » mim.it 8. Ego tamen fohmonem puro 
tffcHm rxfrl. (^^j. dnplioi ex capire clare poffc rcfurari:Pri- 

Itrtrrcrmim, , ■ ^ ^ (hbtjrmillis illlS txptliert ptCCM- 
f> imfcdtit " . „ ..... r r ,r 

fnndmmtnt» tMM non nc crrcctus clTcnnalis lcu primanus 
ad idcnm di ■ gr.xtix,q'iia potc \ hxc infundi quando pcccaru 
nullum prxccffit ; at fub tcnniuis , quiluis cgo 
fum • fus,'cilicct , C*rtrt ornni fun&.untma /im 
ittrt 4 i o.. : iitrn t A\\i fub ilis , A r <"> tfji in fubsrlio 
•*y fund.nntntum nd oetikni, efl crfcctu^ cflcnrialis 
fcu prima ins g<atix:quia hxc ericntialiter rc- 
piignat illi iuti ad odium : idcoque circntialiter 
elltcit , nc illud fundamrutumodi| fit in fubic- 
Cto, Cn\c tliud non cllc iuris , iiuc illa non ad- 
nuffio iuris dicatur expulfio pcccari , quando 
hoc prius fucrat in futric&o , ftuc non dtcatut 
cxptillio:hoc cnim accidcntariura clt pto ptx- 
(cnti punclo. Sic crgo argumcntor cx hac fup- 
pofirione:Rcdderc lubicctum immunc ab omni 
Fun.lamcnro odi) diuini, fcu ab omni iurc paf- 
liuo ad odium dittinum,e(. gratix efFe6tus pri- 
maiius fcu clTcntialts •, crgo volttio Dci cogno- 
lcens clarc & diltmctc eam naturam gratix,du 
illam vult inftindcre fubieAo.vult co ipfo fbr- 
maliffimc rcddcre fubicdtum illud immune ab 
omni iurc odij,fcu vult illud fubicctum verc & 
rcalitcr non habcre vllum dcbitum odipfiuc, vc 
dixi, ca non-habitio dcbiti vocanda ftt hic & 
nunc expulfio ittris, quia hoc prxccfferat : fiue 
j9 non lit vocanda nifi pura non-habitio. Atqui 
iuxta huuc Audtorem illa volitio , qux vult in 
fubiccto non eflc vllum debitum ad odiura, cft 
condonatio formalis& funnaliffima.crgo voli« 
AtrUgA T«m. VIII. 



tio Dci dc infundcnda gratia ctit ipla fbrnuH, 

condonatio.Ratio a ptiori huius impognationis nmthi 

cft :Nam qur>d ab infufionc gracix habitualis fri ri* 

poffit feparari hic cfTc<Itus cxpuluonis j>eccati, Zrftlbn ft» 

nullo motlo prouenit cx co quod gratixad prx '* / « m '' , / l " , 

ftandum cum cfTc&um dcbcac aliquid addi:.mt Cmtit. 

quia impcdiri illc poffit infufa gratia : fcd pro- ntmmnnfm 

ncniccx pura puta dcnominacionc quadaman- ttmtmit*, 

tcccdcnti qua (cmcl fuppofita pofitio gratix fu- 1»'dtff imft 

bit dcnominationcm cxpulfionis eius uris : ca J''* 1 ^*. 

[. r 1 . . t c j. . *tUmm Dtt, 

vcto non prxluppo(it.;,grarix mriilio nondici- 

rurtlliusiuris cxpulfio.lcdimpeditionn vtroque 

ramc cafu habct fcmper grariafibi clTcnri-litcr »<*'»*'^«« 

1 V „ . > . ttm -y ctnth' 

anncxam carcntum cius inns. Vti , quod raca 

cxiftencia in inlTanri A dkatur cc ntinuatio eiTc ttnfttmmim. 

aut porius inccptio,non prouenit , a ptxdicaco * 

illo pofitiuo lupcraddito ci cxiftentix,fcd prx- 

cisc abco;qu64exticerim aucnon cxcirerim in 

inftanri anreccdc nti. Vndc , co ipfo qu6d mc 

Deusviderit cxitlcnrcm in io'>*nd A, & vclit 

mihi da.c dnratiouem pro inftanri necetTaria 

cflentialitct,vt fic dicam.dat m:hi continuario- 

ncni ci'c:crgo Dcus volcns homini,qncm prx- 

uiderat immcdiatcantc inpccctto , da c nunc 

gratiain , eo ipfo vult cxpcllcic ab ecf ius ad 

odtiiin : crgo eo cafu voluntas infundcndi gra- 

ciam eft fbtmaiiffirria volitio carcntix iuris:crgo 

ca voluntas cft fomulis condonacio : prxter- 

quam, quod iam dixi , non eflc nobis ncccfla- 

rium vti cis rcrminis expulfionis.fufricit enim fi 

vtaraut illis, Vmlt non tffe in to fnbit&o imt tt» 

lum pctfliwtm *d odinm :co autcm ipfo condonac 

iuxu dicta. 

Sccuudo ircumctitorconcraeara folutioncm: ir 
Quia li cxpeUere c fubictco habicualc pcccatu *»yrf/»-f»- 
non eft primarius cffcCtu* gratix.rogo, An pro '^^ ^'f^. 
eo efrcdtu lccnndario caufando polt gracix.in. ^'p^,' 
tufioncm dcbeat Dcus haberc noium volitio- mnmnde wli 
nem.an non? fi debct nouam habcrc,iam redit ttlumftcnn- 
roca diftnultas, quam h c cupic vitarc pcr cam 
doclrin im, quam fupra notauhqualc fcilicct fit " d , u ,a " m 
cius voluncacis obiecrum. Qi'6d fi*non ficne- 
ceffaria noua \ iditio.ergo prima ilb ncccffari6 
habuit pro obiedto euin effcdhim , qucm dicic 
fccimd.iriiim : quia omncs hi efTcctus, maximc 
hic rciniffionis pcccaci, dcbcrenc clfc Deo vo- 
hmrarij.fcu ab illo \ oliti:crgo prior illa volitio 
voluir cciam cxprefsc expuluoncm iuris ad, 
odium cx illo fubicdtouc proinde iam co ipfb 
illa fuit formaltffitua condouatio etiam iuxta 
hunc Au£torcm.-quia(vr oftcndimus)illam vocac 
ctmdonationem.qnx dire&c vult expullioncm, 
fcu carcnriam dcbtri ad odiura. Vidcs eatn do- 
ttrinam non fufricientcr cohxrcrc &c cum vc- 
ritate & cum principiis ciufdcm Andtorij.vr int- 
tio dixiex quibus concludo,cam fcntcntiarr de 
conftitutiuo peccati habitualis in iplb adhiaU 
prxteritOtJc in carentia tam xqualis (arisfadtio- 
nis qnam condonationis Diuinx fine vlb alia 
gtatix priuationc conftanter dcfcndcndam , vti 
nos eo Tomo 3. cura Rcccntioribus raultis 
dcfcndimus. 

SVBSECTIO SECVNDA. 

Difcmtitur brtwittr hcu eccnjicnt , auornoda ii% 
Sdcrsmtmo PanittntU pcccnt/tm rtmittatur 
pir gr*ti*m. ' » 



D 



Tximus fuperiits, cunc temicti pecc.ttum 
habitualc inuiufccc per tjtatiam, quando 

M ob 



**th Anbi' 



ttlutit Lugt 



' ir. fttilf* 



Stlutie ««• 
ftr*. 

Abfoluo te , 
i*tfl Contc- 
xo gratiatn. 

Pn'i'«m fjw 

grmtiu rfft 
pritr rtmifpa 



Jt» pritri, mmt 
infuniltm 

.<•••••". 

• M» ndeiiS, 
•ff&ptt- 
**tum. 



Rrfthji» qu» • 
ruoUtm int. 
ft*. 



i}4 R^P- i* E Arrtaca Ti 

ob huius infufionera Dcusmouctur ad habcn- 
ci.un volitionem illtid condonandi. llinc autcm 
oritur occafio difbutitionis ptxfcntis : Nam Sa- 
cerdos nominc Chtifti rcnutrcns peccatum pcc 
illa vcrba, Ego te abfbluo , non hgnificat prifis 
gtarix infufioncm, & dcinde rcmiflionem pec- 
c.ui.fcd c conrrario prius temiflioncin pcccui, 
& cius caufa infufioncm grarix.Vndc vidcmur 
admittere, dc fa&o pcccatum rcmitri formalitcr 
per condonationem cxtrinfecam:quod cft con- 
tta communem fenfum Theologorum. Hanc 
dirficultatcm tnouct contrafe Cardinaus; ci au- 
rem refpondct, Etiam pcr camabfolmioncm rc- 
niitti pecc.uumiiurinftcc.fcuper gratix infufio- 
ncm : qtundo cnim Sxcrdos dicit, Eto te nb- 
fbluo, nondum tcmjttitur peccauim,fed id fit in 
fcquenti inltanti naturx, qtundo Deus inmhu 
corum verboriim infundit illi pcrnitcnri gra. 
tiam : tunc cnim Deus cum Saccrdote remittit 
peccarum. Ego hanc folutionem , etfi veram 
rortc doctrinamcontincat.non puto fatisfaccre 
tationi dubicandi paulo antc propofitxmam in 
abfblutionc non dicitur iuxta hunc Audktucm, 
Dono tibi gr*tiam,(cd Condono tib' peccatum. 
Et fanc T\ Dcus voluifTet remittcre peccatum 
pcr folam extrinfecnn condonationcm nulla 
gratia(vri potcft diuinitus criam iuxta hunc Au- 
clorcmjnon poruilTct aliis verbis vti quam il- 
lis, ytbfbluo te a prcratit : quod autem fimul 
per Sacramciuum Pcrnitcntix infundatur dc fa- 
c*lo gratia , vidctut ad vim cius fignificarionis 
omntno per accidcns,ck foliim id proucnircex 
r.ttionc communi omnium noftrorum Sacra- 
mcntomm , qux caufant gratiam , licet nihil 
dicant dc ablolutione a pcccati5.:habetque hxc 
ratio maximam vim in lcnteria huius Aucloris, 
qui adtnittit polfc Sacramcntum Pucnitentix da- 
ri validum & informcQuo etiam cafit fine du- 
bio vcra dcbcnt cfTe verba illa, Ejro te aJtfblue; 
namptrvcrba falfa rcpugnat ficri Sacramcn- 
tnm vcrum $c validum-.crgo cn vcrba non figni- 
ficant infufionCm gratix,lcd aliam abfoltttioneV 
cuius obiechim oportcbit inneftigarc non alitcr 
quam pro condonationc a culpa. Vndc vlterius 
argumcntor ; Ergo quando fubieclum cft para- 
tum ad abfolutioncm a culp.t , illam debcnt ea 
verba figniricare iinmcdi.uc,&' non gratixinfu- 
fioncm, itixra princlpia huius Auctoris. 

Difficultati ergo fiipra pofitx rcfpondeoin 
mcis principiis.de quibus infra , Eam nnllam 
efTc:ccnrco enim eorum vcrborum, Abfolno te t 
hunc efTe fcnfiim : Confero tibi gratiam ex fi 
remiffmatn pecctui: vndc prius natura cft etiam 
tuncinrufiograrix quain rcmiflio peccari:idco» 
quc vcntm eft ctiam,tuncillud non rcmitiipcr 
folam condonationem cxtrinfccam. Pro matori 
ramcn cxplicatione dubitati adhuc potuft , qui 
fiat vt inhifio gratix fit prior natuta qnim rc- 
miflio pcccui , ciim potius abiolutio fcu rcmif- 
fio fit caufa cius infufionis: deindc cum gratia 
repugnct pcccato , quo paclo ca poflit intrare 
in fubicclum adhuc cxiftcns in pcccato.Confit- 
matur ratio dubitandimam eo priori,quo inftin- 
dirur graria,adhuc Dcus habct libcrtatcm yt 
poflit odio haberc eum hominemxtgo hic dc- 
bct tunc fupponi liabcns pcccatum, qnia Deus 
non concipitur potens odio habcrc lufi pcc- 
catoicm. 

Hoc argumcntum maximam difTicuItatcm in- 
gcffit Rccenriotibtisaliquibusapud Cardinalem 
Lugo:vt vcro ci Citisfaccrent dlxecunt , ln e« 



adatus Dt Pcenhentiavirtute. 

prioti fignonarnrx ante gratLr infufionem noa 
concipi illum hominem cxiftcntcm aut carcttm. 
cxilientia idcoquc nequc dignum odio : fcd 

EriusDcum dcbcre fc dctcrminarc, au veliffiHJ 
omini pcccatum rcmitL. ie,aut ecout arionon 
rcmittcrc ; poft hanc ajtcm volitionem primo 
incipcrc concipi cxiftcntiam illitts.Optime rcii- 
cit hancdolhinam Cardinalis iupra,quia eo in- 
ftanti^uo homopcr contritioncm v g.fc.difpo- 
nit ad grariam , prius natura exiftit , quam jit 
gtatia;id quod ex libcrt.uc , qua illc homo eo *v^l^^B 
inftanticxcicct cum aclum,ik ex canfabtatc 
fa in aclum cumdcm cuidcnrcr iradcrur ,• CTgo . ^ 
Dcus eo inftanti.antequam prxttidcat vtturn fit 
condonaturus pcccatumnccnc.videt ncccl1ari6 
i.un eum homuicm cxilrert : ^ ( vt vcrtun Et- 
tcar)non fcio quomodo Rccenriores hi poruc- 
rint contrarium diccre, 

Ad difHcultatem crgo rcrpondeoPrim6,Eam *4 
noncfTe huius loci, fird plar.t comm nKm omni f'/J : *" v ''* r 
tcmiifionimortalis.fiuc riat pcr Baprifmum,fiue 
pcr contritioncm,fiuc pcr contcliioncm , liue „ mm nntnm. 
pcr alia Sacramehta(fi ea cnm arttitionc dctcat 
aliquando peccatum,' ) lum in omnibus hisca. 
fibus priiis natura infunditur graria,cV poitcrius 
remittitur pcccatum ad connarur.ilem grarix 
exigcntiam.Refpondeo Sccundi\Mihi hanc dif- 
ficuiutcm videti nullius planemomcnti,&ver6 ' 
ctiam gcncralcm ad alias m.ucrias diucrfas a te- 
miflione pcccati(de qua. fola nunc agimus^quo- 
tnodo fcilicct poflit Dcus rclaxare votum,cvim 
in priori uatutx opnrtcat vt adhuc fit aliqua 
ob ugatio in hominc : qu3ndoquidem potcft jjtn ,» e pw, 
Dcus co inftanti camobli rationcm fiu ius rcti- woopoiod 
ncre aut folucrcRcfpondco ergo.Non ellc ne- eomtipintm 
cclTarium vtinco nriori couciniatiiraliqa.i obli- vll**o*tu*4** 
gaao actu exilicns:(ufhat cnim ft fucnt in m fl^^gji 
ftanti rcali prxccdcnti &in co priorl nondum j, A r*l*nti. 
concipiarur dcftruc"ta:co cnim ipfo potcft pcr- 
mancrc:ficut in priori naturx.qno Deus libcri "'^^^jfjjjj 
dcfjruit lucem,noncft ncceirum yt tunc conci- 
piatur illa lux cxillcrc:fufTicit cnim quod fuerit 
8c adhitc non concipiacur dcftmcta : co enim ' mn Jk 
ipfo potcft inanctc attt non manct* in co inftan^ 
ti:cum ergo ii? co ptiori atuc gr-uix infufioncin 
Dctis nofcat homincm ptiiis fuillc in pcccato 
& adhuc non vidcat quidqnam pofitum,quod 
pctat.nc illud dtirct , potcft Dcus dicctc, T^olo 
illud remincrt; ctimquc adhuc ctiam e contra- 
rio nihil vidcat, nuod pcut illud dttrarc,dicere 
ctum c conrrario \>OK\\,Folo infundere gr*n*m 
qu* me ttd retnitiendum illud peccatum obliga- jr 
bit. Vidcs quam rcs fit facilis : vndc vlterius A*f»tf, V,t{ 
nifi dc vocibus contcudamus, non arbirror cfTe tumttfft fin~ 
vllo modo ncccflarium pro hac ditficulutc di- ** mm * ,aJi ' 
cerc, in co inftanti clfc alicjuod dcbitum , Gl- ^j^^* 
tem ram"calc in hominc(vt dixit Lugo:)quia ct- ^ 
fi tunc nullum fit , iam dixi fufTicere , quod 
rucrit , & adhuc in co priori non concipiatur 
homo Iibcr ab illo, fed prxfcindatur:quia vcr6 
hxc ipfa prxcifio potclt fbrtc vocari ius rc- 
moturn, dixi ijnxftionctp effe pofTe de vocciMti^, r*'* 
qua tamcn fi vclimus propric loqui,ccrte ob fo- 
lam prxcifioncm non polTumus diccrc dari in 
Dco vllum ius : narh co inftanti,quo homo bc- 
nc operatur,potcns tamcn libcrc pcccarc dcbc. 
nv.i in priori naturx adinittcrc prxcifioncin 
iliam a iurc ad odio habendum,& ab aus car£- 
tia:& t.uucn ncmo dicet Deumeo inftauti ha> 
btiille aliquod ius etiam rcmotum ad odio ha- 
bcndum homincin ca folum de caufa , qu64 

illc 



0 



Difp.rj. De volitione Dci condonantispeccttum. Se&.i, 13J 

SV BSECTIO P R.I M A. 



illc homo potuctit co inftanti pcccarc. Eftqui- 
dem fatcor aliqua diffcrcncia intcr hos duos ca- 
(us.qu6f in hoc fccundo homo ctiam in inftau- 
ti antcccdcnti npn habucrat vlltim pcccatumin 
primo vcrocafu iam fuer.it pcccatum , a quo 
Jiomo non pbtcrac fc libcrarc nifi pcr Pci gra- 
ti.uv , & rationc cttius potcrat Deus, fi voluif- 
(ct,rctinercodium.Vndc potiori iurc dici potcft 
in co primo cafu rcmotc foliim fxtidc obnoxium 
irz:icd tamcn hoc,vt notaui,ad voccm fpccut. 



S E C T 1 O II. 

jibqiiA circr. nojlram fententiAm de cltcffo 
condonnttonii Ditttntt notnntur. 



16 



tuttmi txfli 



cedent! fcchonc dixi Cardinalem 
w puurcnullam e(Te difficultatem in 
explicando eo obictfo , quando rctnittitur pec- 
catum n i gratix infufioncm; ego umcn{quod 
& ibi obicruaui) iudico camdcm cflc in vtro 



f*J, thnta q 0C C3j f u condonationis fiuc tntrinfecx fiuc cx- 

todenmtienit , 
lirtt ftttati 



' ' ' trinfccx:id quod cx partc fcfttonc priccdenti 



rrmi . oftcndi,dum probaui , poft infufionem grarix 
fer infnfimt dcbcrc ftihfequi in Deo votuntatem rcmifluia; 
X"ft:r? u cuius obicctum tunc oportebit cxplicare.Secun- 
do dico , Efto vnico indiuifibiti a£hi voluiiret 



trt td fimi 
vmito mflm. 



& infulioncm gratix & rcmiflioncm pcccati, 
adhue difficttultatun totam manfuram , qtiia 
quando fuppoiitiir pcccarum in hommc , & 
Dctis illi infundit gtatiam , non dicit prxrise, 
Voltt titi grmttAin infttndere:id quod diccrcr , fi 
homn illc , cui gratia infunditur , nullum ha- 
buiflct anteapcccatum:fcd dcbet h.vc duo dice- 
tt t D»no tthi grtttimt , & fimul condem propter 
UUm peccmtum. lam ergo cxplicarc oporrcbit, 
quod fit hoc fpecialc oViicchim volitionis cius 
prx illa altcra,qux toliim diccrct Injundo tifi 
j" mtimt, ■■ :■. H nutcm per accidcns pro hAc diffkul- 
tate, ir.u> I ca duo vnico actu aut duobas di . 
ifintftis amentur, cttm id , quod pcr fccundam 
voluntatem de nouo amamr.non poflit expli- 
cari perillud quod amat prior volunras, id cft 
per gratix infutioncm. Obiectum ergo hoc in- 
quirimus,& in co eft tota dtrhculus.qua- in c6 
donationis obic&o clfc poreft ; per accidcnfque 
cft, vt dixi,quod vnica volitioric realitcr & vir- 
tualiter vtrumquc obiecfum amctur , aut quod 
duabus rarionc noftra.Nam obicctum illud du- 
plex eft,& cx fc,vt dixi>amabilc pcr duas diftin- 
cus volitiones : ergo eti.im qnando pcr vnam 
vrrumquc amatur, dcbct tamcn in obiecTo ipfo 
aflignari diucrlius Eigopcr gtatiam habitualcm 
noncxplicaturqnidquam dc obicfio condona- 
riouis. Rcftat adhuc crgo tota difBcultas circa 
hoc o bicdummam ph) fica prxtcritio pcccati, 
qux cft vna pars habitualis, n»n potcft iam tol- 
li.altera vcro pars non cft iriii ipia carcntia con 
donarionismam fatisfaclio xquatis non potcft 
ab homine exhiberi:& ticct pofl*cr,non toltcre- 
tut runc pcccatum per condonationcm,de qua 
nunc agiii us:ergo illa condonatio non videtur 
potfc aliquid aliud vcllcquam tollere carentiam 
fui:hoc autcm cft formaliflimc fc folam habere 
pro obiccf o:id quod planc cft abfurdum. Dc 
hac difficulutc occafionc voiuntatis iegifiatiux 
cgt co Tomo 4.difp.i.vbi tripliciter quoad pun- 
ftum ptxfcns rcfpondi. 

ArrimgA Tom.VlII. 



Quid de cetremi* aiij. 
)Rimo crgo docui.Poflc dici obie&um con- 



X donationis eftc catentiam odijmam mxta 
mea principia , ciim Dctts cirentiahrer habcat 



Si Drirn < 't. 
tialiltr %4%t 

ft :■■. ::■.: 

odio pcccatum, vidcturdicendus. co tpio quod ,g t ^} # . 
ccflare vclit abco odio,tollerepcccatum.Con- anmifdnu- 
tra hanc cxplicationem obicci mihi id quod ii 
inuenio per diucrfifllmas inftandas, omncs ta- """VF*- 
menln vnum omntno recidattes, a Cardina- 0 4,-,fl/, : 
li Lugo dcdu£fum,ahud c\Xc,\ cllc ceflare ab \ lu 41,^4 ,ft % 
alicuius rci , alitid a iurc in illam.: vti polfiim »"'•'' • »m, 
voucrcme nolte mcum pallium a Pctro rcpctc- 
reper quod tamcn licct anfcram a mc quaji vsu "" 
pallii,nou aufcro vllo modo domiuium fcu ius 
tn illud.Dcus itcm potett nolle a rae pcere id 
quod cgo ipfi voui:& tamennoni<ic6difpenfar 
in voto,nequc attfcn a fc iusHis omnibus in- ^otmtmr. » 

' r».,.J-...J .''.' > •'■ 

knr [mt'*tiet 



ftantiis vno vcrbo rcfpondco,& dico,<^uidquid 
fit dc illis, in otdinc tamcn ad odium Dci ih 



I 

18 

' 1 ■ ■■ 'i* 
dt ttmdtmmtitm 
m* imrm 
md f«i«n> 



v/mi cr r«M 

peccatorcs^dhucnoftram tolutioncm fubfifte- »na(i fmnt, 
rc:qtii.t fuppofitoqnod Dcuscllcnrialitcr litne- idtm. 
cciuntus ad odio habcndum peccatum.ptofc- 
•£f6 co ipfo qucd vult ceflare ab odio.vult indi- 
reffc faltcnt toltcte pcccatum.ln albiri<; autem 
inftantiis poteft mancrc itts finc a3uali vfu,ide6 
que etiam potcft quis nollc vti retento iurc : (1 
tamcn poncrcmus talcm cafum, vt omnino re* 
pugnarct aliquem cfTc dom.ntnn alicuius rci, 
nifi aclu illa vterctur,profj>if6 eo ipfo qu6d ea 
vri noUcr vlto modo, cedcrct iure fuo:id qund 
vidctur ex tcrminis plane notumrcrgo fuppofi» 
to qu6d jn Dco itis ad odium in peccatorem 
non poflit mancrc fine odio.iain eo iplb quod 
illc vdit non odio habcrclcu non vti co iure» 
co ipfo cc.iic illo , ac confeqticntcr condonat 
peccatum. 

Conrra hanc dnArinam duo vcl tria obiiei 
nunc poflunt.Primum cft, qu6d faltem in con 
donarione iuris ad pccrum non videatur deft-n- 
di id polle : ccrriflimum enim eft poltc Detim 
rerinere ius ad puniendum hominem peccato- 
rcm, & tamcn cum a<ffu non punire:ergo vclle 
cedcre iurc aliq.iid amplius dicit-.fi a>itcm fcmel 
in cc(fioue iuris ad poenam rclinq>iimas eam * 
difhcultatem dc obie£ko ciufdcm ccfli >nis pof S'!* 1 "*. 
iumus eam rchnquerc in condonationc orrcnfx it fn4 atU j 
qna talis:quia qua vti cxpticate potcrimns vutim j, tmlfm. 
obiccfum,poterimus & aiiud.Rcfpondco, Porte 
nos id iputm diccrein ptrnt quod in odio,fci- 
liccr co ipfo quod Deus nolit nos vmquara pu- 
nirc t condonare formalircr debitutn paenx ex 
curpaortum.Vtdcbiturid forufle alicui mirum: 
ii tamen re$ bcnc pondcrctur , apparebit fatit 
probabitc.Pro quo aducrte.tripliciter me poflc Triflirhtt 
per peccatum hodiemum mcrcri pccnam : Pri- H" mm * rt,t 

' y r r , petnnm. 

m6, vt cam ptomercar pro tota xternitatc ab 
ipfo puncfo quo pccco; Secund6, vt cam pro- 
mcrcar pro vnica tantumdie hac vcl illa inde- 
tcrminate; Terri6,vt in poteftatc Dci fit deter- 
minare vel tcmpus vel quantitatl pcenx:qttod 
umen vltimum milii miniis placet , quia puto 
ipfam grauiutem culpr dctcrmmare iibt q>tan. 
ritatetn pcenx : ac proindc id in Dco non cflc 
arbitrarium, licct poflit cam quantitatcm in hac 
vel illa matcria ipfe dccerminarc : pro prcGnti 
tamc quxfttone totum hoc admirto vt poflibttc. g X ffl IIUmV 
Hoc crgo fuppofito dico:Si fecundo modo ego j, U ii, <t*tm 
ptomcrcor pcciiam^tuiic linc dubio poflc Deutn f t t fmrtit. 

M x mt 



j}6 Rai*. Arriaga TiA&.itiis De 'VanitemU virtute'. 



rne nolle hodie panice , tetento tamen iute ad 
pocni.At in eo cafa non folum non cedit Deus 
iurc ad punicndum/cd nec vuli ceflare ab a£tua- 
li punicione , quia ctfi hodie nolii mc puni- 
re.non propteica mc non vult punire cras ; pet 
quam ccaftinam punitionem egofoluerem quod 
dcberem , Ex hoc ergo cafu non poceft adfcrri 
inftantia , quaG poflic Dcus nolle aftu punire, 
retento tamen iute ; quia tunc per tl ntn vult 
*ftn punirr non adimitur quidquam ( vt often- 
di ) non fblutn dc iute , fcd nec dc actuali Sc 
totali punitione. In eo ergo cafu dico ; Si Deus 
dicetet , Ntlt tt neanx hodie , nennt crtujntnnt 
vmannm punirt , eo ipfo etiam debcre admitti 
mihi condonatam eiTe pornam, Sc ius in cam 
•blatum efle a Deo. Si primo modo culpa me- 
rcatur pacnam,tanc etiam dico volitioncm non 
punicndi c ic ceffioncra iutis. Vnde fi Deus 
Do vult me incipere hodie punirc,fed cras.dico 
iam condonare pcenam hodiernam , cfto non 
craftinam , ac proinde cedcre iure ad pcenam 
hodiernam, nonad craftinam : quia ficut pcena 
haberet latitudincVca ius ipfum:quo crgo pucto 
adcu non vult punire , eodem modo acxo ccdtt 
iure a4 punicndumj'Nec video quo argumento 
pofitiuo poflit probari,in Deo non cfle idcm di- 
ccfc,7y«/o te in ntemum puxire^c dicerc, Can. 
4tnt\ 'tibipotnum in dternttm & int md iHnm. 
Item pico , Si pccatum non mereatur ccrtam 
pccnam , fed taxatio illius pettincat ad Deum; 
tunc cnim fi taxat minorem.tollic fibi viim 
Sc ius ad maiocem , fi nullam vclit taxare, aut 
infligctc, ex integto fibi tollit ius in illam , feu 
eam condonar. 

Secunda difliculcas contra eam folucionc eft 
magis ipeculattua;quia fl Deus neceflari6 tene- 
tur odio habete peccatorem quamdiu talis eft , 
rogo.Eo priori , quo conctpio Deum potentem 
condomre.aut non condonare,fcu odio habere, 
fet€v8,fmid 8c nnn odio htberc.qui J concipiatur antcquam 
ctntifitmr im Deus odio habeat re ipfa prccatotem)Non po- 
m puri, tc ft dj c j,Qu6d fok prxteritio pcccati;natn hzc 
ettam concipitur poftquam eft condonaiu pec- 
cstum,v.g.nunc refpedn San&i I > etri;& tamcn 
id nullo modo fufticit, vt Deus odio poflit ha- 
bere pro nunc Diuum Pcrrum ; ergo neque ea 
fola przteritio fufficit.vt odio habeat peccato- 
rem.Nec poteft refponderi tunc, Vltra przteti- 
tionem phyficam concipi carentiam condona- 
tionis } hoc inquamdici non poteft, quia ab ea 
carcntia runc przfcinditur.quandoquidem et- 
iam przfcindicur abodio , qoomodo ergo ille 
homotunc eft indifTerens.vt odio habeatur,auc 
non habeatur t Explico argumentum , Vel pro 
1TI0 priori concipimus iam pcccatum, Sc tunc 
non potetit non odio haberi a Deo, quia ( vt 
diximus ) Dcus necelTari6 odir peccatum ; vel 
pro illo ptiori nondum concipitur peccatum.cV 
tunc non poterit Dcus illum hominem odio ha- 
bete,quia non przcognofcit in illo adhuc fun- 
damentum odij, hoceft pcccarum , non poteft 
autem diciqu6dpet ipfummctodium conftiiuar 
hominem in ratione digni odij , c6m dcbeat 
prxccdece dignitas ex parte ipflus hominis, an« 
tequam odio habeatur.Rcfpondcbis ad hoc,Vt 
Dcus poiHtodio habcte pcccatotemin hoc in- 
ftanti,iuftlccte,qu6d nouerit illum peccalTe, 8c 
pto przccdcnti inftanti reali non fuifle adhuc 
remiflum pcccacum ; co enim ipfo habct fuffi. 
cicns fundamentum , vt eum odio habeat , Sc 
hoc ipfo odio cemplcat.vt flc dicam,peccatum 



ao 

Ohuai* f* 
cmmdm: » 
Si Dttmnt 
crffmril tdit 



qm*D*m *fi 
pMimt riod*. 

n*r*,v*lm*m 
ttmdtmmrt. 



Htc d ffitnU 
tiu mti itm 
vrgtt mUtn 
firttttiimt. 



habicuale : habet item libertatem, vt nolit eucn 
hominemodio habece , cum pco co pcioci ecfi 
non videat iam remiffum peccatum , nondum 
tamen{illud videtefle complettim in ratione ha- 
bitualis : idcoqne mhil adhuc vidct quod eum 
cogat ad odio habendum enm horninem. Hz» 
refponflo nullomodo poteft fuftmeri iuxta no. 
ftra principia t nam vcl iu eo ptiori concipitur 
homo ille pcccator, velnon : fl nondumcon- 
cipitur, etgo non eft adhuc fuftlciens ob'ec"rum 
od ijproeo inftanti ; qubdcnim pro alii» fuerit 
non reddit illum odibitcm pro hoc , altoquin 
dcberet fempcr cfle odibilis,neque vnquam pof. 
fec ei rcmitti peccaturo r qu6d enim diccbatur 
ad hoc, vt odio habcatur fufticcre^llud pecca- 
tum nondum cognofciefle femiflum , hocin- 
quam non potcft dcfcdi, qaia licct non cogno- 
fcatur dimiiTum , nondum tamcn cognofcitur 
compIctum;vt autcm odio habeatar eo inftami» 
neceifum eft cognofci comptetum pto eo ipfo 
inftanti. Si autem ide6 quis dicat, in eo priori 
iam cognofci peccatumcomplctum,fateri dcbe- 
rermis Prim6, eo inftanti dcleri non pofle tale 
peccatum , quia non potcft quod fupponitur 
complctum in aliquo pt:oci n.ttut* dcftrui in 
eodc inftanti realt t vtfcpediximus.Seqn<turSe' 
cundo.non poiTc Deum non odio habere ilium 
hominem,quia iaxta noftraro fcntentiam Dens 
eft ueceffltatus adodio hahendnm hominem.in 
quo videi peccaiumjvnde idem eft Deum polTe 
illtim odio habcre,8c ad id teneri. 

Fotte aiicui vidcri poflct hxc difticultasrom- 
munis omni fentcntia*; ptius enim qoaro dicac 
Deus , Ctniono ptccntnm , vel fupponitur efle 
iam peccarum, vel non : fi fiipponitur,crgonon 
poteft in co inftanti reali deftrui, vt immediate 
anrr dsximusiqtiia nihil poteft dcftrui inaliqtio 
inftanti tcali, (i in eo ftipponcbatur prius natu- 
ra cxiftens t quodfi nondam ftipponcbatur rxi- 
ftens,quomodo crgo Dcus eral potens ad odio 
habcndum hominem illum tc ad non condo. 
nandum peccatum ; Adhuc tamen hxc difHcul- 
tas longc maior cft in noftra fcntctiadc volun- 
tate condonatiua , quam dicimus confiftere in 
voluntate nonodio habendi , nam fl eacondo- 
natio explicetur pcr aliam volutatem,dici opti- 
mc poteft , Deum in inftanti B.v. g. antequam 
concipiatut potensodio habctcaut non haber« 
hunc homincm , concipi potentem ad condo- 
nanduro peccatum vel non condonandum ; ad 
hoc autcm non rcquiri vt jllud peccatum tunc 
flt, fed qttod fuerit , tk nondum pct condona- 
tioncm fuerit remiiTum, vti ad hoc vt Deus in 
hoc inflantiflt liberad defttuendam vcl con- 
fetuandam albedincmfidcmque eft de quacun« 
que alia forma)non rcquiritur in priori naturas 
effe illam formasn, aut illius catentiara , fcd 
fufficit illamfuiflcin inflanti prxcedenti,& ad. 
huc nec concipi deftcuclam ncque c contrari* 
produft.im. Quod fl Deus fc dcterminetad non 
condonandum, iam eo ipfo concipietur pecca- 
tum durans; 5c fecundoeo fignoDcus rrir po- 
tensodio habece ettm hominem. Hzc duo fl. 
gna , vnum prius ad condonandum,antequam 
vidcatur pofitiuc durans pcccatum, Sc altcrum 
ad od o habendum poft non-c6donatioitrm,d(> 
cimusiuxtanoftra pnncipia,quod idem flt con. 
donate,Jc odio etim nolle profcqui.non poffe 
habere locum;ide6quc obi^cliopriroa facla ha- 
bet in noftcis principiis ditb :u.ta:t m .cjuam in 
aUis noo patitur. 

Igitiu 



ax 



2 1 



Difp. 13. De volitfane Dei condonantis peccatum. Se&. 1. ^7 



Stlmitmr 
M«K Antt- 
qusm DtUt 
ftfpl fttt tie 
ttmiiijft.df 

btt frikt ft 
ttfitxi dttir- 
mimmre md 
Btltndam 
fttmtimm 
odm. 



M 

Krflieu. 



Igirtir cenfco in h.ic noftra (cntencia dcbcrc 
ka rcfponderi , vt Dcus amcquam eonctpuntr 
potens habctc odio , fc dctcrminct rcflexc ad 
nolcndam carcnriam odijjco autem ip(o iam in- 
tclligitur peccacum duians , & homo confticu- 
cus in ratione obiccli capacis odi| : ac proinde 
Deus iam crit proximc potcns,imo & neccfli- 
tatus ad odio illum lubcndum.Qitod ver6 Deui 
dcbcat fc dctcrminarc ad non volendam carcn- 
tiam odij antcquam feipufit potcnsodio ha- 
berc,non c(l vlluminconuenicns:nam(vt paul6 
•nte dixi;in omnium fentencia,ctiam .intcqtum 
odio habcat,dcbct fc determinarc ad non con* 
donadum,alioqtiin non poflct ngnofccrc homi- 
nem proximc capaccm odij:illam autem dcter- 
tninationem ad non coudouandum , quam alij 
tliter cxplicant, ego. dico eflcc per voluntatcm 
rcflcxam diccntcm,Nolo vcllc omiffioncm odij. 

SVBSECTIO SECVNDA. 

\ Replicm contra diUm foluitUr. 

REplicabis : Vt pofllt Deus diccre , Nold 
imperare carentiam odijtdcbet iam videre 
f/iiti dtbet eum homincm dignum odio , quomodo enim 
tfiftttmti, nondum nofctt, vtrum illc (it dignus odio, 
- potetl nollc habere volunutcm ceflandi ab 
mrtltt wn °dio? Ccnfirmatur} nam vtdicat, Nolo vclle 
timm »d». omiflioncm odij.jcbet nofcerc, poflc fc habere 
odium-,vt autcm hoc nofcat,debct iam nofcere 
hominem cflc in peccatojergo de primo ad vl- 
timumdebcbit ante cam volitioncm iam agnof. 
cerc pcccatum habituale in hoc homine . noc 
autem tcpugiut omnino iuxta fupra di&a alias 
non poltct t unc remitti illud peccatum.Rcfpon- 
\. dco,£.imdem vim habcrc hanc rcplicam con- 
ttu nflitm tfa omnes . nam ant««uam Dcli» dicat , Ntlt 

ttirm tmaci: » » * 

cendonmre, lcu,/ ola rettnere peccmtum , vidctur 
etiam eodem modo dcbcr.* ptxuidcre, poifc fe 
rctincrc odium in illum homincm , crgo iam 
dcbet ilhim vt odiodignum agnofccrcialioquin 
qttomodo potcft nofcere nfc flbi libcr.im con- 
tiuuationcm oditrd autem illum agnofcit vt di- 
SiUttnT m\\xm odio.crco vt pcccatorcm. Rcfpondeo cr- 

E» tritri mtx " r .. ° _ r . . « 

vidttDtui vmucruhtcr, to pnon , quo dicerc potcft 
himimtm f DtiK, Nolo vt'U cejfmre mh eJio , ipfum non 
mimitmfmci agnofcetc homincm projfimc capaccm odij pro 
*^f- eo (igno; quia vti nolle ab odio ccflarc non cft 

proprie odio haberc;tta non rcquiritur vt pro 
eo figno (ic iam homo dignus odio, fed vt pro 
flgno fc iucnti,pro quo quafl impcratur odium, 
agnofcat fotc tllum hominc capaccm cius odij* 
Hoc autem haud dubie agnofcit Deus runc, 
quia fcit, eo iplb qiiod pcr hanc nolitioncm 
impcdi.it condonationcm, durabit peccatum^ic 
*^ proindc homo hic erit capax odij. Qu6d in rc- 
plicx confumarionc dicehatuc,ad hoc vt Deus 
dicat, Nclo ctjfmre mb tJio , nccdV.irio rcquiri 
vt cognofcat fc habere poflc odium.ad hoc au- 
tem rurfiis iam dcbcrc nofci peccatum.Rcfpon- 
dco iuxta dicu,Adeam nolitioncm non rcquiri 
vt pro co priori cognofcatur Dcus iam capax 
odio habendi homincm quia tunc Dcus non 
Qnmndi im ^ 01 * 0 *?*™ 1 pcoximc potcns ad odium , (cd ad 
ftro mliimtm 'mpcrandum ilUus volitioncm vel nolitioncm-, 
mdi fufjidt, fuflicit ergo fl pro fcquenti inflanti naturs.pro 
fi tt iimfen quo impcrarm ipfum odiumdcu ceflatio ab il- 
de'lm / f > ^ ^* 115 hominem fore obic&um fuffi- 

thi\™um'* M iui c ' en ' flli-*.&dij: quando cnim impero aliqucm 
•mftrmtl» -clum non cft nccclfum ,v t tunc iatn cxiftat ob* 
Airimgm Ttm, VI II. 



ieclum eius aclus impcrati, fed fuflicit , fl co 
terrporr, aut co (igno quo aclus tmperatus erir, 
vidcatur ctiam Aitmnm obicctnm lll us. i,m 
ergo Dcus (ciat tunc eo ipfo quod nolit con- 
donate , durabit peccatum , & co ipib homo 
crit dignus odio:(mc dubio poteft di crc runc 
ctiam cxpreiscAW» pro tojignofmuio imperm- 
re eefimtitntm odif. 

Refpondcri Secund6 potcll toti argumcnto, 
Hoc, quod cftj dicerc, Ndo condonm *,fcu No- SES3 
lo velle cmrentijm odu,lox\xm quantnm polfc ha- t,* , ftu.udi 
beri^tiamfl adhuc ninil nofcaturdc futuropcc- toitOitmi. 
catoin flgno (equcnti:namea vol tio non drcic, 
V tlo odit bmbere : ad quod forte debcret cog- 
no(ci futurum peccatum:(ed pure putc dicit, 
Non volo rwflexe veltw edif cmrrn imm\ cum quo 
ftat bcnc.cim carent am.ctii r flcxc non rc u 
tur,re ipfa tamen dari:qdia potcft quts non odio 
habcrc ctiamii nondixcrit rcflexetA7«n iat nd- 
le oJio hmbert:nmx diccrc, No o r-flexe impermrt 
mmorem mut eiui cmrentimm , ftar opriine c-.rm 
hoc,quod eft in a&u ex rcito habere amorcm 
aut iliius c-rcnriam:crgo in illa voluntate refle-> 
xa noncondonandininil Deus dicit dc politiuo 
odio futuro,f d put; pute qu6d nolit lc impe- 
dirc reflcxe ad illud odium,(i aliunde habucrirt 
vt iic dicam, occaiionem illius t pofita autcm 
hac voluntatc fc non impedicndi, dicimus pcc- 
catum,quod pto prxccdenti inftanti fuerat.per 
ha c nolitioncm impedimenti conftititi forma- 
litcr in rationc dtirnnris pro hoc inftanti» ■ eo 
iplb facere Dco fuculratem , imo eriam cogcre 
iuum ad habendum odio cum peccatoicm 

Hxc tamcn \ lt.mafolutio vtdctur indc habe' 2 \ 
re difficultatem , quod cum refpecVu Dci punt 
omiflio non habcrtt locum { vt alibi (xpc dixi- 
mus ) co ipfo qu6d Deits dicat , Nolo habere 
volitionim tcflcxam carcntix odijjam co ipfo 
dicit,volo odtn haberetergo iam co ipfo fe de- 
terminat ad odium. Im6 hmc orirur difficultas 
grauis contra dtdka in prioribus folurionibus: 
nam Deum dicere , Non volt impermre cmrm^ 
timm edu, & dtccre, Veio odio bmbere , vidcntur 
efTe fynonyma.- ergoquando ngnofdt itis in fe 
ad diccndttm Non vo\o impermre cmrtntimm odit, 
iamagnofcit fc poflcodto lvbcrc^ confequcn- 
tcr iam dcbct agnofcere ex parte Ulitts hominis > - 
capaciutcm vt odio habeatur.Quod ver6 dice- 
batur,Dcum co iigno co^nofccrc (e futurum irt 
fcqucnti (ignocapaccmad odio habendum, vi- 
dctur rcpugnare in terminismam flgtu rationis, ' 
quz in vno tnftanti reah poniinus , f mt (igna 
in>lcpendentiz : vnde non portiimus dicetc, ea 
qux funt in fccudo cognofci quafl dcfururo tn 
primo:tn (ignis cnim rationis nulla cft furu< irio: 
etgo Dcus non porcft imperare pro flgno fecun^ 
do nolicionem omifltoDts odij , (i in eo primo 
figno nondum vidct peccacurrtjvel fl poteft im* 
perare, iam agnofcic pcccacum.-ideoquc redibt* 
tota ca fccunda dtffictiltas fupca taifca. 
Rcfpondeo ad primam partem obiedcionis,El 
manireltc oftendi , non j>ofle abfolutc (uftincri 
folurionem eam,quam fecundo loco immediate 
ante adhibui , ideoque ftandum primte. Ad fe- 
cundam partem obiectionis,quacenus impugiuc 
etiam folutionem primam dico i Etiamfl. pcr 
eam volitioncm fc dccermincc Dcos ad odio 1 >.<■- 
bendum, &idcm fic diccrcNon volo impcure 
carcntiam odij^tc dicerc,Volo odio hahcrc,nun 
tamcn coniequi inde vllo raodo , Deum eo fl- 
gno,quoconciptcurpotcns id dicecc,dcbcre c5- 



1 



i}8 Ron. be A R R i a c A Tri^atus De Voemtentlk virtute. 



cipi poteticero odio habere pioximc;quia deter- 
mirure fc ad odium deinde habendum, noncft 
odium habcre j ergo ad cam determinationem 
non requiritut idcm quod ad odium ipfum , 
/ufricit crgo Dcuro tunc nofcerc hxc, Efto *dbuc 
Petrut non fit inttgri difnw odiofi t.tmen h** 
buero h*nc volitionem reflexum^u* ejl non con- 
dcnAtio.co ipfb erit dignut odio : data cnim hac 
cognitionc poteft oi'tiincdiccte, AW condono, 
t ^ feu , Volo non imperare c*renti*m odt, , cV vit- 
tuaitter, Volo deinde odio hnbcre. Ncquc cfl ibt 
vlii fignorumconfufio,prout in obicctione di- 
cebatur;nam ca illatio dignitatis odi} cft necefla- 
ria.iicut calcfadio ez igne approxitnato;fcu flcut 
ex agetibus aliis nccefuriis fequitur neceiTario 
effcctus in fccundo llgno. Nam cx co qu6d 
Deus non vclit remitterc peccatum,feu velit non 
iroperare ear.ntiam odi),nccr ITari6 fequiturfore 
ilium hominem peccatnrcm habitualem,acpro- 
inde dignum odio ; ergo ilne vlla conruitonc 
ilgnorum rcm totarn explicimus. Nec ficimus 
in priori fignoeam futuritioncm (ecundi,quam 
alibi diximus repugnare ; ea enim rcpugnantia 
folum habet locum in rcbus iibcris : in priori 
enim.quo concipio hominero potentem amare, 
aut non aroare,non conctpio adhuc arootem vel 
illius carentiam fdtutam.quianeutram eft cum 
eo principio coniunctum, & neutrum cft cauflk 
fui ; quando autem vna res cft n.tturalitcr c ; n- 
nexacum altera,bcnc poteft in prtori natorr di- 
ci , Si htt fity iU* ftcjHttur dtindt , ergo ftante 
cognitione illiusillationis benc poteft Dcus nol 
le remitterc peccatnm/eu nollc velle carentiam 
illius , cV ibi vtrtualiter fe dcterminare , vt in 
tertio (igno odio habeat , pro quo taro vidct.fi 
ponat cam volttionem,forc homincm digniflj- 
mum odio. 

Tenia difficnltas contia eam doclfinam eft 
Nam falcera intcr homines poccft quis nolle al. 
terum odio l.ab-re actu , ,v tamcn iniuriam ci 
non condonarc ,* tunc autcm debebimus expli- 
care.quod (ir obicctum voluntaris condonantis: 
qu6d li femel hoc voluerimus in humanis ex- 
plicare,poterimus id ipfum trasferre ad Deum 
Refpondeo Prim6>Mc non tencri nunc niil di- 
uinx condonationis obic&nm explicare , fiue 
poftea in creaturis maneat diflicultas, ftue oon; 
difparitatem autem pofte roe facile afltgnareex 
eo,qu6d homo & Angelus non teneatur nccef- 
fario habcre odio fuum hoftem:3c ver6 de facto 
qxiandocumque homo vel dotmit , vet cft dif- 
tractus,re ipfa illum odio non habet : ac pro- 
tnde non roiruro , qu6d in humanis velle aftu 
odio non habere , non fit condonatio offcnfx 
ficnt in Deo, qui, vtdiximus , non poteft non 
odio habere pcccatorem.non tamquia efl ipfius 
Dei inimicus , quam quia eo ipfo eft muralitet 
Habacuc.i. nia ' l,<i » ininftus, imptus, tkc. Deus autem, qui 
eft fumroa Sc infinita (an&iras, ncceflatio fibi 
( difplicet in impictatc : mundi tnim funt oculi 
, oiut , neque pofsunt non aucni ab itnpictate : 

binc autem clire colligirur , eo ipfo qtiod am- 
pli6s nolit fibi tn co hominedifplicere, tollere 
re ipfa illam maculam, feu illam condonarc: 
hoc autero non habct crcatura. Q^>6d ft cx hac 
difparitate reroanet adhuc explicandum obie- 
flum creaturc condonantis iniuriaro, id ad roe 
iam non pertinet , qttia hic de folo Deo dif- 

TftntZrtjfl Refpondeo tamen abfolntc.Vix pofse intelli- 
hluti, gi etiam in ipfis crataris , qu6d dicat aliquis 



OlieSi» ttr. 
ti*:QmtJ jit 
tkitSi ttU. 
nstitnit hu. 



»7 

tXtfytntttuf, 

Jdhuemtm 

ftrtinti. 



ntftttft diti 
Dto. 



hofti aut inimico fuo ,* T.go tt nullo vmqunm 
temportvolo odio tf.tttre;Sc quod ramen eo ip- 
fo oon condonct tlli iniuriam,ficuti dix fnpra, 
vix pofTeconc pi qu6d aliquis dicat , l : 0 u m . 
nullo vmqu*m cufu punium , & qu6 J non eo 
ipfo remittat ci prrnaro abfolutc.Qutdquid ve* 
r6 de hoc punclo fit, 

Rcfpondeo Tcrti6. In hominibtts faoliui x % 
poflenos aliigture illud obiectum condonat o* RtffenJnm 
nisquam in Deo:etcnim homincs fitte fingen* Ttrtih •. Ho. 
do, fiue iroproptic res concipiendo, fcroret ap- m " u f romJ *~ 
prchcndunt tus ad rcra altqnam per modumcu- ptuutfo */*. 
iufdam entts realis, non arophus diltingoenies jH! j r ,. 
quid illud fit, & quales partes habcat \ ac pro- tU- 
inde facile.dum voluni tllud tus dcflrucre, aut ^' m f r ^*JTi 
econtrariovolunt illud manere ,re ipfa pcr tl- ^ 
lam voluntatcro inducunt aut dcflruunt forma- 
liter illud. In Deo autem , qui diftuiA iTnne 
nofcit obieccuro fui acxus Sc partes illius , non 
poffiimus ponere volunutero vllaro confufam 
adillud ius,ide6dcbemus magis realc obicCtum 
quzrere diflincturoquc ab ipfi volitione Dci ; 
ac proindc dcbemus rc currcre ad carenriam il- 
lam omnimodaro odit , ad quam non cogimut 
in creatura :vtienim quandocognofcimus An- 
gelum v g. cognolcimus tlluro pet roo<iom iu> 
uenis formofi,alati, &c. Ucet re ip-a talis non 
fit ; Deo autcm talem cognitioniro non pof- 
fumus tribuere ; itt in prcfenti dico hominem 
valdi confuse fiic imperfcc>e conciperc tllud enr, 
ficut quando concipit homiiKm , tgnorans ta- 
mcti eius dcfinitionem , ac pi oinde rbiuffe re 
ipfa fe refleclit in confufo itipra ill iro ipfaro- 
met voluniatcm fuam firotil appichendcndo 
aliquid ficluro , iilam u 1 1 c t potciutcm per 
moduro cntis realis fine vlia vlteriori ddltn- 
clione. 

SVOSECTIO T E R'T I A 

%/i lij duo modi explicundi idem obietlum con- 
donathnit. 

Ecund6 docut ea difput. 1. Toroo 4 n.40. 



SEcttnd^ 
Si fola 



ea carcntu odij non (unicit , addi » r4/#r 
pofTc pioobicAo tudicium quoddain diccns ; 
Hie homo miiii ium nihil dthtt ; ira vt condona- tin ;»nfl fr* 
tio dicat duo hsec. Nolo te am|<li6s cdio habc otittltttaU. 
re,5r, Volo te iudicare ac li menttquam offcn- """*" n "^ 
difTcs : oflendi autem iM.qnomodo hoc polfet f,^ # ^T,. a. 
dici finc vlla reflexione taroex parte volunutis «nHicho, 
fupra fc quam ex*parre iudicij. Et viderur lanc «>« • nin ' '* 
ea explicatio maximc ittxta fcnfura horainum , ain *' ***** 
qui dum condonant culpam , aut pecuniarium 
debitum^dtcere fdlent ; lam ego te in pofterum 
iudicabo perinde ac fi me numquam ofVendifief, 
aut roihi numquam quidquam dcbmfTes. r -ni ttUm 

Tctttam folutionem addidi defumptam ex ttmdtn*** 
atftuum voluntatis diuetfitate : vti enim circa ^""^''rL* 
idcm omnino obicctom darur volitio cflicax ,-, M i, m ,ai 
diff.rensex natura fua abincfiicaci,dari prcter- kmiui mutm. 
ca potcftinter inefiicaces vna purc pate com- r*t 
placens fibi in obiecto , illud non defiderans , 
•lit vcr6 vltra coroplacentiaro addens defidc- 
ritim : quas dirTcrcntiasnos non poifumus ma- 
gis cxplicare.feddebemustd in naturam acttium 
illorum cxperieniia cognicoriim refundcrc ; ita 
dixirSxperientia nobis efTe cognitam vnam fpc- 
ciem acltts, qui natura fuavt ex fpeciali roodo» 
qun refpicit obirclum, v g. carcniiam odij, aut 
produiAioncm altcuius rci,fi fupponatur in pet- 

fona 



Difp. tj. De volitione Dei concionantispeccatum. Se&. t.' 



titm n- 
fugttt: tt- 

flttit im- 



fona illum habeme lufficiens aucloriras, fit ve- 

lum mandatum , aut condonatio iniwix.ideo- 

que inducat veram obligarionem. Qt>x do&ri- 

na etiam ad vo:um,&c. transfcrri dcbct. Varias 

autem obicctiones cnntra ilium ibi difcufli, 

quas proptcrea nunc omitto. 

Tandem docai ibidem,vt fufficicnter decla- 

retur obiecrum condonationisdiuinx , non re- 

quiri vt totum obie&um illius adus fit diftin- 

£lum ab ipfomet actu . quia non tcpugnat re- 

ileiio inadxquata alicuius a&us fupia fc : id 

quod fxpe varits in locis oftcndi. Pofita autem 

hac do&tinadici poteft vlterius , Adtum con- 

donatiuuin Pci habcre pro obic&o Sc ctrentiam 

odij , & fimul repugnantiam ad illud iJem 

edium refumendum , cfto earepugnatia fitde- 

fumpta inadxquarc ez ipfo aftu. Admitti autcm 

poifc in atftibus aliquibus voluntatis eam re- 
mJftmmtm '. A » . , , , , 

«nuumfnft ncxtonem cft communis Thcologorum 8c Phi- 
/#. lofophorum fcn(us,ade6 vt aliqui puict omnej 

omntno adtus nolttos habere cam reflcxioncm 
quam opinioncm fxpc iufintiat Patcr Suarez : 
quidquid autem fit.an omnibusconucniat cer- 
tt id ncg.iri n6 debct vniucrfalitcr efTe poflibile 
ht crearis , mulr6 autem minns in a&ib.is dtui* 
nis.vt ftarim magis dcclarabo. E* h<>c crgo ca- 
pite,fi poflimos inuenirc vnum obiecxum laltem 
partialc d>ftin£tum ab ipfa volitione condona- 
tiua , per quod cxplicemus eam condonatio- 
ii m , puto nos fatis clare &diftinftc difcur- 
furos. 

Videaraus quidcontra hancductrinarn corn. 
oiltXtwit muncm de rcflcxione ina Ixquata obiiciat Car- 
Cmriimmbi j.„ ,|j . Lugo ea fe£t.9 n. i \6. ait ergo,- Vel ea 
condomtto diuina (eipfam habens pro inadx- 
qmtoobieccb refpicit fc vt exidcntcm ; & vt 
fic msgts crit gatidiura de condonatton quam 
pofitio condonationis. Deindc fi ptxcedit cog- 
nitio fuiipfius vtexiftcntis,eo ipfovolitio prx- 
Cedit feip(am:pnus enim natura eft rem exifte. 
re,quam videri extftei tcm-, ergo ea volitio eri c 

Jwior quam fcientiafui ; cumque fcienri» (v t 
iipponimusjfit etiam prior volitione.a fortiori 
illa volitio erir pt:or fcipfatquod omnino repu- 
gnat.Deindc fequeretur. co ipfo c*m condona- 
tioriem non (bte Deo liberam*, qtiod eft abfur* 
dam:fequela patet , qtiia a&ns ille non eft li- 
ber, qtiia przfuppomr aliquid necclTario con- 
nexum cura eiufdem actus exiftentia: id quod 
vt omnino certum ex matetia de Libertate fup- 
pono. Atquicognitio D>uina affirmans extitu- 
ram voijtionein nabet conncxionem cum ipfa 
votirionc.quia omnis cognitio Dinina eft cflcn- 
tialiter vera,ac proindc habituta necclTario ob- 
ie&om pro inftanti , pro quo illud aflirmat;er. 
go daretut aliquid prius natura connexum cum 
ea voliricmc, ac proinde tollecetur illius liberras 
tffum* kmlit Q no <i fi i^ c o dicitiir condonationem ferri ad 
atmiimmtm fcipfam vt purc poflibilem , ficut voluntasefB- 
imfiuxmm» cix fertut ad fuum obicftumjhoc ctiam eft val- 
ua' 3 " ^ durum, quia omnis voluntas efiicax habct 
influxum faltcm improprium rcfpc&u obiecri; 
nihil autem poteft habcre influxum in id a quo 
nec ratione diftinguitur. 

Qu_6d fi refpondeas , Voluntatem neceffa- 
riam , qtia Dcusfcfpfum amat.habere ctiamfe- 
ipfam pro obiecco pattiali , tc hocidem po(Tc 
diciin condonadone libcra ; negat paritatem, 
quia volitioncm neccfTariam poreft prxccdere 
cognhio intuitiua iplius vt exiftentis pro inftan- 
ci faltcm fequentiificut ptxcedit in Pauc xtct> 



rt/ltxitntmi 
immmUjmmte: 



Smim-t. 
mtmitmmtit 
w»m fntt 
iimtrm; 



Qmtd vtlitil 



no cognttio ipfius Veibi produccndi proinfli- , 
ti ic i figno fcqucnti,',hoc autem rcpttgn.,1 voli- 
tioni dberx- nam inconueniens folum clfc po- 
teft.quud dcftruatut liberias pcr illud iudicium 
( vt paul6 antc diximus; ) hoc aurem ibi nul- 
lum dt , quia iam fupponttut ea volitio ncccf- 
faria ; & hinc fumitur difcrimcn in otdinc ad 
volitionem libctam , quia ad hanc , vt dxftura j 
cft,rarione libcrtatis tepugnat c«gnitionem re- 
quifitam de ipfaeam rcprxlentarc vt cxifterv 
tem,*non ergo valet argumjnttim illud .* Amor 
ncceflarius Dei potcftcffe rcflexuspcr modum 
gaudij fupra fej crgf» ctiam poretit & liber. i»/«vjt-pa," 
Nihilominus cenfco non eire rccedendum fftvtUtimmi 
apofita fupra doArina.-iudico enim volition.m 
etiam liberam Dci ctTc pofTe rcfl.xam inadx. '«»« "tuffm. 
quate fupra fc ; im6 de (aiko id ncceffari6 di .* 
cendum , Nani Dco( vt communiter Theologi j' fTT* 
doccnt)m>n foluum eft libera fua volitioina&u ftl fi. 
excrciro. fed ctiam in a&u fignato , id it , non 
folum ltbcre amat,fed ctiam libcrc vult amaxe, 
ita vtamor & fii volitus.ck lit volitio. Cuius rei 
ea eff ratio.quia hoc modo perfcdtuis rxpli<a* 
tur voluntariom Dei m fuis act btis. Dcinde lic 
i i i n vrgctur lllc amor l,ber eft Dci ob cdhira 
bonum cxftifficiens ad tertninandum vt quod 
•morcm Det.cumDeos illuro rcflexecognofcat 
crgoctiam illuro Dcus amat.Patct conicquen* 
tia, quia Deus non potcft fe s iitc omifliueha- 
bcre circa obie(ta cognira^imo hic A ctor n w - 
qtieid in homine adinittittncgat cnim puram 
omiflionem libcram}rrgo Dcus debct vcl vclle 
illnm amorcm,vel tcfpuere;refpucie aurem non 
por fl, qiandoqittdcm voluntaric illum habet) 
ergo illumamat. H >ccertum. Vltenus : Non 
amatillum amorcm prraliumnec ratione di- 
ftmCytum, etgo per ipiun ; ctgo ille eft refl.xut 
fupra fcipfum Vtraque conlcqoentia bona eft,* 
antccedens ptobatur clarr, quiafi illum amarct 
pcr alium amoreru dillindtum.de illo diftincto 
facercm idcm argumentum,^ ptobarem illum 
ctiam dcberc irrnn ob ratiuncm immediate antc 
factam; ergo vel per ipfum.cSc fi«r h^bvo inten- 
tum.fcilicct illum fecindum amorcm efTe reflc- 
xum ftipra Cc,!c diredcum fupra piimum^quod 
•utem dicitur de (ccundo, poffct dici dc primo, 
Si vcto dicatut etiam fecundum amari peralium 
tertium diftin£tum,de illo mrfus red bit iJcm 
argumenrum ; Sc fic in infinitum debcbimus 
concederc in Dco infinitos aclus ltberos rario- 
ne noftra diflinAos , rcflcxos fupra fc, fecun. 
dum fupra primuin,6cc.quod cx ipfis tcrminis 
apparct falfum : tc hi idem Audsotes merit6 
hoc in alia occafione negant in Dco , quia cx 
taliprocelTu infinito (cqueterur eflc vnumadtA 
ratione noftta,qui a Deo nullo roodo cognofcc- 
tetur , Sc amarctur t quod omnino fallum cfl: 
deqtio proceffu io infinitum.fi aclus illi tatto- 
ne nofira fupra fe rcfl.-xi admituntur ,fufius 
egi Tom.i. in materia dc Vifionc Dei:vide ibi 

Dcbct crgo nece(Tari6 concedi.poffc aliqttem 
acxum liberum Dei haberc feipfum pro ob- 
iccto inadzquato : in eo autcm infungitur to- 
tum argumcntum fupra contra nos pofitum. 

Refponderi fbrte poffet ,Non lequi iftum 
proceflum infinitum.etiamfi prima volitlo libe- %,(f»mp9 
ra Dei non pofletcffe reflexa fupra feipfiro,fcd mdme /ltmm 
indigeat fccunda:naro illafccunia non indige- fit******»*) 
bit alia tettia.fcd perfe potcrit eife fupra fc re- 

flciiuicc cx hac vsiete argumemu ad pt imaro: 
M 4 •»•>«» 



/ 



140 Ror>. Bfl ARR f AGA Tra&atu s Z>* Panitentia virtute. 



Tilfiitur. 



Stlmti» /ir- 

tnnJa clit 
Si e nil i Lu 



fmlitAftm 
in tmmm 
eln.lum. 



nam prima eft libeta.vnde non poteftiuxra Pu- 

pra dicla ad ipPam prxcederc cognirio dc|ipfius 
cxiftentia.ne toilaturilli libcitas ;at fecunda,quia 
non r it formalier libera,fcd necelTariafnaro co 
ipfo quod Dens v.g.velit creare Pettum,necef. 
fari6 fibicomplacetinea"volitione ) potcft ha- 
bere ame fc cognirionem aliquam connexam 
cu ipfius rxiftentia.ideoq-, potcrit eflc gattdium 
«Je fcipfa.$ed contra,quia licet Deus in genete 
fiippofita voluntate crcandi Petrum debeat in 
illa voluntate fibi complaccre.tamen hoc potell 
faccrc pet hanc vel illam complacentiam cx di- 
uetfis motiuis,vel ex diuerfo modoamandi il- 
lum; ergo amate illum hoc potius modo quam 
illo eft liberum Deo.eriam fiippofita cxiftenria 
ptimx voluntatisjergo et hac parte non minus 
rcpugnat (econdam elTe rcflexam fupra fe quam 
primam ,quandoqnidem vtraquc formaliter eft 
iibera,ergo vel debet admitti ptoceiTus infini- 
l» f*8» fm. tus,vcl volitio libeta fupra fe reflexa.Abfolute 
ffi sta tfj a j argumenrum rcfpondco, Non c(Te dc eiTcn. 
SfariitjTf tia aCtuscfficacis haberc cauflalitaiemautquafi 
vlUm tmf. cauflalitatem in fuum obicc"him,fi enim hoc rc- 
quireretur, non polfct Deos nec per aclum ra« 
tione noAradiflinctum velle cfBcacircr actum 
proprium , qoia diflinctio folius rationis non 
itifltcit ad cauflalitatem aut quaft caoflaliratem. 
Dcbet crgo actus cflieax cum obtecto habrre 
quoad cx-ftcr.riam connexioncm,ideft,vt rec"te 
infcratut,£jr«y , t/ mllui efficax ; ergo txiflit eiut 
mbittlum.rloc aiitem pctfcctius reperirur,quan- 
do actus non diflinguirut ab obicc"to;qiiia rccte 
infcrrur , Exijlit mlltu ; trgo txiftit tittj obif 
ilum\ quandoquidem funr idcm intcr fe : ficut 
rcctc infcttur,£jr*y?/r honto'. trgo txiflit mimal 
rmtionmlt. Sccundo dico , Ulam condonario- 
nem poffc efle gaudium de fcipfi.ro ipfb qu6d 
fit fupra fe reflcxa ; nam ad hoc vt poflit efle 
gaudium fui.non tcquiritur prius narnra rog- 
nfrio dc feipfa vt iam exifteute , ficut hi obij- 
ciunt ; fcd fuflicit cognirio.qux fic dicat;5» ex- 
tittrit volitio crtmdi mundnm , illa trit reflexa 
Himmjkprm /fchoc cntm fuppofito habet Dens 
fuflicicnrem cognirionem prxuiam,vt poflit fe 
determinare vl cam volitionem ; qnx,co ipfo 
qu6d exiftat , erit gaudium de fcipfa : aliundc 
autcm ex prxdicta cognitione non infertur vlla 
neccflir.is in eoacto.quia nihil ptxcedit ipfum, 
quod habeat connexionom abfolutam cum illo 
vt futuro,- ergo. 

Adhuctamcn vrgebis ; Nihil volitom quin 
prxcognirum-.atqui quando dicit volitio, plm- 
ctt miki auod exiflam,aMwc nulla eft cognitio, 
qux dicat voluntati, lam txiflkhac volitio;c\ao 
modo ergo potcrir prorumpete Deus in vohtio- 
nem diccntem , Placct mihi mta txifltntia? 
hoc enim idcm eft ac dicere ,Plactt mihi cfuod 
txiftam; & tamen, vt fupponimus, adh ic non 
nouit ea vcjjuntas fe exiflet.-quod enim antea 
nouerit, fi exiftat volitio mundi.illa erit voli- 
Cio fui , nondam voluntati dicic , Exiflit ULr. 
ftante enim tota eacognitione conditionali po- 
tcft adhnc manere in cile pure poflibilis ea con- 
donatio .- vnde ergo Deus fctt eam exiflere , vt 
proJc.it in gaudium de exiftentia illius/ 

Refpondeo Ptim6, Atgumentum hoc etiam 
habere diflicultatem,fi tes bcne pondcretut ,in 
tat im v»U. volitione ncceflatia-, nam illa ctiam gaudet fe 

brr* "'" e, '^ crc '» <I U ' S autcm antequam cxifteret dixit 
voluntati , Exiflit iam httc volitio ? quod enim 
refpodcbant hi,id did rctcognitionera antccc- 



34 
AHm tiuf. 
dtmebitQit. 
mii ftlmtie. 
CtnJtumti» 
fttt/r tQt 
gnuiimm i* 
ftifim. 



Rftirr.tffl 
vtlitmm 
mnin prt. 



Krtrriuttur, 
ty tfttmiiltiT 
fmr difirml 



dentcm, qux in inftanti A dixerat; Exifltt pro 
inflantt B talis volitio ; vnde rcftc poteft vo- 
luntas in illam eamdem volitioncm prorumpc* * 
diccndo, Gaudto mt txifltrt iam in inflanti B; 
hxc inquam folutio non fatisfacit, quia ctiam 
iuxtaillam vix vitatut mutua priotitas :etenim 
illa cognirio qux d\cit,Exiflu amer in inftami 
natura /> .pendet eflentialitct in co inflanti rcalt 
ab ipfo amote , non minus quam c contrario 
amor a cognittone in eodem inflanti; curcrgo 
non xque amor crit ptior natuta cognitionc, 
quam c conttario-.quandoqnidem ptionrat na- 
turx neceflati6 debct fund. ri in indcpendentia, 
tc hxc non maiot eft, vt dixi.in cognittone 
quam in ipfo amore: qti6d enim cognitio ali- 
quando poffit cfTc tempote priot quam obie- 
ftum.vt patet tn cognicione futurarum creatu- 
rarum ,quam habet Dcus ab xterno ,ncqua- 
quam ptobat poAeincodem inftanti tcalicog- 
nitionem efse priusnatuia amore.fi efsfnaliter, 
pendeat ab co vt ab obiectcRatio difparitatit ? f 
efl clara.-nam in eodcm inftanti rcali ptioriras Hmti». 
fo!6m fumirur, vt dixi, ex tndcpendentia ab eo 
quod eft poftctios , tc fimol cx huius depcn- 
dentfa ab illo.-qnxduo iam oftendi non magis 
efiein cognitione tefpeflu amotis.quam ccon- 
trano in amore rcfpcclu cognirionis : crgo fa- • 
tcndum eft , vel ibi efse mutuam ptiotitatem, 
qux ccttifliinc tepugnat , vcl admittendum , 
pofse aliquem actum volnntatis pet modum 
gaudi efscteflexum fuprafe ,eflonon videatur 
iam exiflens,-!tit futntus in fecundo inflanti nc- 
turx.Pcd fimul fint cV cognitio illius vtcxiftcn- 
tis & ipfius exiftcnria. Ht/romJttat 
Hincad atgumcntttra dico:Vt voluntati pla- mbfttu/irt. 
ceat exiftentia amotis non cfsc ncccfsatium fliruvt v*. 
earo exiftcntiam prxcognofci iam ptoducram: ^***'^^, 
fiiflicit cnim ft cognofcatut poflibilis. Idquod ' u ^—^j, 
optime declaratur in mca fcntentia de obie&o ntn t jttpui 
feicntix medix,vifionis,ac fimplicisintclligen- »mm t*>jttn. 
tix:oftendi enim idcm omnino cfse triu earum '" m ,mm 
icicntiarum obiectum cura hac fola diffcrcn- 1****^ 

• J.. ,m • j, pr»t*tfrt(et , 

tta , quod vnadicat , Si txipat , altcra oicat , M ^ rmm 
Exiflet finc illa conditionali : couditio autcm ftjfibiitm. 
non fc tenct ex parte obie<fli,fcd cx patte modi 
illud cognofcendi. Noucrat ergo Dcus totara 
quantam cfsentiam illius condonationis modo 
lupta didto, Si txiftat, trit bona & mmaMu: 
habuitcrgofunicictem notitiam.vt poPset pto- 
rumpere Paltcm peradlum diftindVum in com- £ 
placcntiam aliquam , qua diccrct , Pitctt mibi 
Itmc condonatit.cTgo ratione cognitionis etiam 
potuit per ipPatnmet condonationem dicere , 
Placto tgo mihi : co autem ipfoqu6d illa dicat, 
Placet mibi mta exiflentia , eft gaudium dc fe- 
ipfa,quia neccfsati6 debet exiftere illxipfa exi- 
ftentia. Vndead obieclionem nego ad hoc ,vt 
ille aclus dicat, Plmctt tnibi mta exitlentimSca, 
Placet mihi tjuod exislam : qux duo re ipsa 
idem funt:f nam tl anod exiflam non fc renec 
proptic cx parta obiecti : fola enim exiftentia 
cftqux tetminat actum,cV qux placet :)ad hoc 
inquam ncgo efse necefsatium vt prtus per co- 
gnitioncm proponatut volutati iaro tcipfa dati 
a parcc rci exiftcntia:fuflicit cnim eam totam 
exiftcntiam cognofci : id quod fieri optimc po- 
tcft,etiamfi cognitio ptxuia non A\CM,Exiftit. 
£t fatis dc hac conditionis irflcxionc inadx- 
qttata fupia fe , ad oftcndcndum quod dixi, fi 
aliud partialc obirctutn inueniatut, per quod 
fimul cum ipfatcflexacondonatione cxplicaii 

polfi 



Difp.ij. De volitionc Dci condon/intis peeeatum. Se&. 14 f 



5« 

Cmriinmlit 
1*10 tXfli- 

tmt ttmdtn». 
litmtm dtmi- 

litmtm mmmm. 
tmmtfi imft 
tffiemetm , mt 
f' tmimm 
frmttriimm 
dti mmpiikt 
imi md tdimm 

•vmlimmt ftr 
m+e tmiimtt 
rtfletUmtm 

tjufrmflt 



%7 

Sxmmimmiut 

dtBnmm 

lurtt 



£»<»#« 

rmtttt rt- 
flixitntm 
mamfmft» 



poflit przfens qjxftio,eam non adc6 eflc dif- 
stcilcm. 



SECTIO III. 

Vifcutiturbrcuitcr *fia eiufdcm obieftt 
expltctttto. 

!yf?2 Ardikaus Lupo a n.'i 48.au volnn- 
^Sfi tatcm condonatiuam taiem effe, vt Deus, 
quantum eft ex pattc fua, velit cfficac ter pec- 
catum prztetitum iam amplius non dare ms aj 
odium : id quod e(l velle rcftitucrc hominem 
3 I priftinum ftatum, quem habuit anre pecct- 
tum:ne vero ea condona to iit reflexa fupta fc, 
dicit Oeum non velle abfolute efficactter pcc- 
catum prxtcritum non darc ius,quia ad hoc re. 
quircret.tr,vt vellet efficacitcr ipfam condona- 
tioncm , cuiui pofttio cfi omnino neceffaria , 
ne peccatum tllud fundet iost folum etgo vult 
efficaciter ,quantum eft cx fe,obie&jm ali- 
quod, quod vcrc eft impoffibile. Quafi dice- 
1. 1 Deus i Si ejfet pejfibilt vt ptccmtum prm- 
teritum mmplius ntn fundmret im , tgt vtUem 
hoc libenter : ad modum quo peccatot , dum 
retracut pcccatum , vutt nonquidem abfolute 
fc efficacitcr.vt nan f. ictit peccatum; hocemm 
eft impoffibile ; fcd id vult quantum eft inlc, 
id eft fub hac condiiione ; Si ejfet po(ftbilt vt 
tttn fitijfet peccutum iltud , tgt id efflcerttn 
nequc hcmodus volendi Deo cft impoffibilis 
velleenim impoflibile , fub conditione quod 
ctTet poffibile.non dicit rmpcrfedhonem.Dein- 
de non reputmat apptehendere rem impoflibi- 
lem, cognofcendo tamen ciTc impoffibilem,& 
id affirmando,im6 hoc modo cognofcit Deus 
ii niles has ventates Angelut per fmmm ejfen- 
timm non poteft ejfe Impislhomo non pttefl ptr 
ejftr.timm ejfe Deui. Item; Homt non rnnimml rm- 
tionmlt tfl rhimmricum & repugnmns.Hrc crgo 
volunras licet in ratione volitiunis non (it efri- 
cax abfolute.cft tamen formaliter efficax,- qua- 
tenus per fcipfam formaliter tollit pcccatum 
habituale , quod confift:bat in catentia huius 
voluntatis. Sicut volitio cfficax qui d ccrem , 
S i hmberem occmjionem, tcciderem meum ho(ltm\ 
licct in ratione volitionis'non fit efficax abfolu- 
tc, in rationc tamen pcccatt eft cfficax id eft, 
ponitur peccatum per ipfam, quia ipfa rft pec- 
catum.Hzc ille,-quz in re tam difficilt fum in- 
gcntosc excogitata' 

Concedo libenter modum volendi obic&um 
impoffibile fub ea conditione : fi non repugna- 
rct , polTc Deo conuenirc;3e eum pofTe ens ra- 
tionis cognofcere non quidem vt vcrum,fed vt 
fictum.-idcoqueron puto repugnare przdictam 
volunratem in Deo ex hoc capite:adhuc Umen 
cx duplicialiofentio hicmagnara dfficultatem: 
Primo, quia vix poteft faluart, qumodo ea vo- 
luntas non non fit reflexa fupra fe;etenira iui ad 
odium non fundatur a folo peccato przterito.- 
hoc n.manet etiam poft c6donarioncm,quando 
taro non fundatur ius:fundatut ergo hoc a pec- 
cato prxteritocom carentiacondonationis-.ergo 
quando Dcus vult illud obiecxum impofljbile, 
fcilicet non fundationem iuris, non vult pr zci- 
s« ,vt afola prxteritinne peccati non fundetur 
ius : hoc cnim non eft impoffibUe^imo eft n«- 



cclTah6 exiftens,quitfola przteritio peccaii Ji- 

ui Petri & dtui Bauli nonfundar > & veto ncque • 

potcft fundare iua : ergo vult vt illud ins non 

rundetut cx eo fund imcnto,ex quo te ipfa fun- 

datur,td eft ex peccato ptztetito,AC cx carentia 

condonationis.Quali diccret Deus:5« efrtpof 

Jthiit, tt ex pti i*te ctmmijft , o~ non condons- 

tt, ntn rtfultmret ius ud edium , tgt btc vellem. 

Tunc vtcrius : Harc voluntas , qua hoc vult 

Deus ,eft ipfkcondooatio :ergo illadicit hoc 

modo ; Vellem vt peccmtum ctmmijfum ttdhuc 

me reipjk ntn exiftente ( hoc enim lonat iilud 

non exiflente ctndentuitne ) non funimrtt ius ; 

ergo tam illavolttio habet fcipfam pro obucco 

quandoquidem vult vt adhuc ipfa non cxiften- 

tc nonfundetur ius : eam autem rcflcxionera 

mntme volunt vitare hi Auccores. 

Refpondcri forte poteft pto ea fententia , ^ 
Deum nihil dicendo dc ipfa condonattone hoc Rt fpJ m f; 9 
velle : Cuperem, cpuuitum efl tx mt , vt peicu- ■, 
tum preteritum nuUmm omnint hubertt vim 
nec in admtsHMtun fund*ndi iusmd edium. Con- Rriititut. 
1 1 a tamen, quia quando Dcus dtcit nec inmdm- 
qumtum , facere vidctur diftinctionem inter al- 
tcram partam, cum qua p. ccatum fundat tllud 
ius: ac proinde fempcr ht reflexio fupra ipfam 
condonationem, quia fit fupra illiui catent:am.- 
quod, vt dixi, vitate maximc hic Aucxor vu!t. 

Secund6 principaliter impugno eam foT tio- 
ncro.quia nullo modo D*us, dtim condonat, 
vult vt peccarumtqiiantum cft exlc,non habcat 
tiro fundandi tus : quia id cflct velle.vt Deus Se ' 

t. 1 ii * r J- t,f>>irMtm* 

non haberct vllam occafionem rcmmcndi prc 4,^,** 
catum. Dcus er^o poc>us gaudet , qu6d pecca- Lugt. 
tura habet eam vim , vt mifeticordiam fuam 
• poflir oftcndere-.qtiam non potoifTct exercerc , 
fi pccc^ttim viro hanc non hab ret.poiiusergo 
d\Oi:G4udeo aued peccutum tultm vimhmbeut, 
vi tgo etimm hnbettm auod ctndenem , vti de 
fmtlo condono, mc prtindt tge ctntruippum txb» 
gentimm peccmti volo vt ntn fmndetur hic c 
nunc illud %hs ,auod pram um ptltfl fundmre. 
Orte hzc eftquafi connatuialiffima d (cnptio 
eius vuluntat s condonatirue.vbi necefTario vi- 
dctuii fier illa reflcxio fupra ipfam carcntiam 
condonationis. Tertil tt<- 

Tcrti6 impugno eam opinionem, quianon :., f ,„n.r >» 
fufficit illa volitto ad remiflionrm pcccatitnam di>arium,muim 
qu6d Deus velit, auantom eft cx fe efficacitrr, " , . m 
vt amphus non hmdetur uis ex peccato,non cft n r ft(m 
ceflio iuris-.ficut qu6d velir Dcus, qttanrum rft ,,„„,,„ 
ex fe vt horno non pcccet,fcu non peccaueiit,Jc futmttrna* 
confcqucntcr vt non fucrit nec fit ius c6tta pec- 
catorem.non eft formalitet condonatio peccati: 
nam tefpe£tu omnium pcccatotttm habet Deas 
hanc voluntatem,qtiantum cft ex fe.tfficacera. , 
Id eft \~Siptr me filum Jlmrtt^on fuijfet peccmm 
tum iilnd : & tamen non idc6 condonat Dcus 
omnia pcccata* 

PolTes refpondcre .Difcrimcn magnum eflb 
inter has duas voluntatesmam illa prior vulr f 
vtetiamex fuppofitione,qu6d fucrit peccatum, jj^^y, pt 
non tefultct ius:hoc aotem ptoptieeft condo- i ut , 0 d bdt 
nare peccatum.At fecunda volunus vninerfalif, ttrtUm 
ouaDeus vult,qaantum eft ex fr,vt non ftt aut •tft**** 
fuerit peccatum.folum cft quaft impeditiua pec- 
cati quantum ad primum effe, non autem con- 
donatitia cx fuppofitione , qu6d illud fuctit .- 
vnde illa ftante potcft Deus habere ftmul ••<>- 
iunutem .1 fuppo(idone,qu6d tam furrit pcc- 
catum , nollc illud cendoiutc.id quod non co- 

bJtt* 



Difp. 14 De Vcenitemia pro remifwne venialis.StCt. ht$£ 1 49 



fi eonfidercrausillud pcccatumvc ofFrnfam Dei. 
prrfcindcndppcrimpoffibtlr arjtion- maljtix 
& dcformitatis moralis, portet Dcus f >rte iure 
in odium cedcrc, fcti remittcrc fuam orT.nfam, 
etiam dum hxccxiftit;quiatamen in pcccacoeft 
malitia moralis, & pcr illud homo tedditut 
mor.tlitcr deformis t impios, macnlarus , mora- 
litcr non poteft non Dcus infinitc Sanftus ne- 



cefiariodifplicere fibi in ea deformitate, 8cin 
eo homine deformi.Et fane maior cft iile con« 
ceptus fan&itatis ,in quo incltijttar necefficat 
ad difplicendom in malitia morali, quam fi ea 
neccfficate caterer;ergo Dctts infinitc Sanctus 
necrffitacus eftad fimilcodiumjic proinde nori 
potcrit non odio habete peccatum pro co in- 
ftanfj , quo hoc cxiftit. 



DISPVTATIO XIV. 

De Vcemccntia pro rcmipone njtnialis. 



TtmUlim 
mtm 



V 1 a difficultarem hanc ferc ex inte- 
gro rradtaui Tomo 4. difput. 47. agns 
dc g.atia faniftificante,vt compatata cum remif- 
fiotte venia